Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 14 prej 14
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    13,460
    Faleminderit
    18
    255 falenderime n 230 postime

    Popullimi i Krujs dhe dyndjet e krutanve n zonn e Himars

    Popullimi i Krujs dhe dyndjet e krutanve n zonn e Himars

    Qytetihero i Krujs sht ndrtuar n pllajn e faqes perndim ore t malit n nj lartsi rreth 608 m mbi nivelin e detit. Dijetar t ndryshm kan shfaqur mendimin se qendra e fisit Ilir t Albanve sht Zgrdheshi, q u braktis nga shekulli IV dhe popullsia e tij duhet t jet vendosur n nj vend t afrt, mundet n Kruj. Kruja si qytet pr here t pare del si qendr peshkopate n vitin 879 (peshkopi Davidi i Krujs). Ky qytet n mesjet ka pasur nj kala t rndsishme dhe Kruja ka qn qendra e krahins Arbanum, brthama e Arbrit, shtetit t par feudal shqiptar, q formohet rreth vitit 1190 me n krye sundimtarin vendas, arbreshin Progon.

    Emri i ktij qyteti ka shum t ngjar t ket ardhur nga fjala shqipe krue- burim, pasi shum kroje e burime natyrore ka brnda e prreth tij. Emri i Kastriotve del pr here t pare m 1368, i Branilla Kastriotit, kapidanit t Kanins s Vlors. Pushtimi osman n Shqipri filloi q m 1388, duke zaptuar Vlorn, Durrsin dhe Lezhn. N vitin 1393 Shkodra e Ulqini ran n duart e Osmanve dhe qndruan t pushtuara pr dy vjet. N kt koh n Kruj, Danj e Kostur u vendosn garnizone ushtarake turke, por q nuk qndruan gjat n kto vende. M 1395 Gjon Kastrioti, babai i Sknderbeut zaptoi Krujn, por nj vit m pas turqit pushtuan qytetin, por shpejt trhiqen pa u dukur pr 20 vjet rresht. M 1415 Kruja pushtohet srishmi nga turqit, dhe u quajt Akehisar, por shpejt turqit largohen pr tu kthyer m 1430 duke mundur Gjon Kastriotin. Ky territor u emrtua Juvan-ili (vendi i Gjonit) me 12 zona.

    M 1431 turqit bn regjistrimin kadastral t tokave e popullsis. Kruja n kt koh kisht 125 shtpi , 19 gra t veja, taks tregu 1600 ake dhe taksn n favor t sundimtarve me 2000 ake. N sanxhakun shqiptar ku hynte dhe Kruja m 1431 u kundrshtua regjistrimi kadastral osman dhe i popullsis nga 46 fshatra dhe 716 shtpi. Nga rrjedhojat e luftrave, Akehisari (Kruja) mbeti pothuajse e braktisur, me fare pak t krishter q pranuan sundimin osman, kryesisht kishte banor turq me detyra t ndryshme, por t internuar ose t ardhur vetm nga viset turke t Koxha ilias, Saruhanit e gjetk, q disa prej tyre kishin dhe timare. Eksistonte n qytet edhe timari i Eryenit, i disa lufttarve t kshtjells s Krujs.

    Pas vdekjes s Gjonit, Sknderbeut m 1437- 1438 i jepet posti i subashit t vilajetit t Akehisarit. Luftrat heroike t Sknderbeut pr 25 vjet i shtuan lavdin Arbris dhe tronditn turqit q ishin t etur pr pushtime.Sknderbeu vdiq m 17 Janar 1468 n Lezh, por eshtrat si jan gjendur ende. Tre rrethimet osmane t Krujs e dmtuan rnd qndrn e Kastriotv dhe popullsin, shkretuan ara e shtpi , vran e pren m qindra e mijra. Kruja ra m 1478 ku u pushtua nga sulltan Mehmeti i Dyt dhe pr afro 500 vjet ky qytet e Shqipria mbeti e pushtuar nga turqit. N regjistrimin e vitit 1467 n qytetin e Krujs ka pasur 154 shtpi. N kt vit jan regjistruar t braktisur 22 fshatra t rrethit t Krujs. Banoret e ketyre fshatrave q shptuan nga sulmet turke, u shprnguln n zona t thella malore t vendit, pr t vazhduar luftn. Shekulli XV-XVI sht etapa e rnies s jets ekonomiko-shoqrore t qyteteve, ndaj sulltani bri disa privilegje pr qytetart me qllim q t rindrtohej ekonomia e shkatrruar. Kshtu pozita e qytetarit ishte m e favorshme se ajo e fshatarit. Ky ishte i liruar nga varsia feudale. Qytetart e krishter qen t detyruar t paguanin taksn e toks, por me prqafimin e fes islame liroheshin nga kjo taks. N shekullin XV-XVI pushteti osman prdori kundrejt qytetarve nj politik q synonte n angazhimin e banorve me detyrime si pr mirmbajtjen e kshtjelles, urave dhe rrugve pran tyre, duke i falur nga nj pjes t rents shtetrore. N vitin 1571 Kruja kishte pak banor,por bejler skishte. sht periudha kur feja katolike n qytetin e Krujs ka filluar t zbehet, ndonse ka ende t krishtr. N zonn e Kurbinit m 1580 nga 72 familje, 13 prej tyre jan myslimane. Sipas regjistrit t vitit 1583, 71 familje myslimane q banonin n lagjen Varosh t Krujs ishin ngarkuar t ruanin kshtjelln, 10 familje t tjera t mirmbanin rrugt, kurse 47 t tjera t krishtera do shrbenin pr mirmbajtjen e mjedisit, t vendrojeve, hambarve, urave etj.

    Pr arsye ekonomike dhe social-psikologjike shum fashatar linin fshatrat e tyre dhe ktheheshin pr t banuar prgjithmon n qytet, ndonse edhe ktu paguanin taksa, por m pak se n fshat. Fshatari mysliman, q vinte n qytet spaguante taksn e shprnguljes, kurse t krishtert e paguanin me 40-50 ake. Kruja dalngadal filloi t popullohej dhe kta filluan ushtrimin e mjaft zejeve si hekurpunues, argjilpunues, armtar, mendafshpunues, regjs lkursh, kuzhinier, mbltor etj. Me 1714 n nj qarkore perandorake osmane shkruhet: M shum se 1700 t krishter t fshatrave t Matit, Dibrs, Krujs e Lezhs kan kundrshtuar t paguajne xhizjen (taks pr kok njeriu). Qe nj periudh ku filoi nj lvizje e shpesht e fshatarve drejt qytetit e pr rrjedhoj fshatrat po mbetnin t shkretuar dhe taksat rajatike(t toks) po paksonin arkn perandorake. Pr kt me urdhr perandorak m 6 shtator 1715 u ndalua me ligj ardhja e fshatarve n qytete e pr t pabindurit u caktuan masa ndshkimore. Megjithat ky ligj nuk u zbatua plotsisht dhe lvizje drejt qytetit, por m t rralluara, vazhduan edhe m pas. Fillimisht Kruja varej nga Sanxhaku Shqiptar me qendr n Shkodr. Nga viti 1570 e deri m 1806 varej nga Sanxhaku i Ohrit. Nga viti 1806 gjer n periudhn e pavarsis Kruja varej nga Sanxhaku i Durrsit. Pas Pavarsis regjistrimi i par i popullsis u b m 1918 me kto ndarje: Kalaja me 324 shtpi e 1354 banor, Varoshi me 557 shtpi e 2557 banor, Gjthsej 881 shtpi e 3911 banor. Si rreth Kruja kishte 13 190 banor. N regjistrimin e vitit 1922 Kruja si qytet kishte 3861 banor. N vitin 1923 Kruja kishte 891 shtpi dhe 4056 banor. Si qark Kruja n kt vit kishte 49 fshatra, 2719 shtpi dhe 15376 banor, t ndar n meshkuj 7628 dhe femra 7748. M 1926 Kruja kishte 1133 shtpi dhe 4027 banor. Si rreth Kruja n kt vit ka pasur 52 fshatra, 2748 shtpi dhe 14393 banor. Nga regjistrimi i vitit 1930 Kruja si qytet ka pasur 4560 banor, 900 shtpi, 7000 rrnj ullinj dhe 70 000 pem t tjera. Si rreth Kruja m 1939 ka pasur 29850 vet. M 1.07.1940 italiant bn regjistrimet e banorve t Krujs dhe rezultuan: Lagjia Varosh me 525 shtpi, meshkuj 1498, femra 1444, gjithsej 2942 vet. Lagjia Kala me 331 familje, meshkuj 904, femra 862, gjithsej 1766. Nga dy lagjet e qytetit qen 846 familje me 4708 banor. Pr rrethin e Krujs edhe me 1941 ka kto shifra: siprfaqja e toks 561.07 km2, banor gjithsej 22222, nga kta meshkuj 11252, femra 10970.

    Sipas ndarjes fetare t popullsis pr rrethin numuroheshin: mysliman 17237, katolik 4977 dhe arthodoks 8 vet. Fill pas lirimit, m 1945, rrethi i Krujs ka pasur 25285 banor. Disa t dhna dokumentare e gojore pr fiset Popullimi sipas zonave t migrimit sht realizuar sipas nevojave e marrdhnieve, q siguronin n vend t ardhurit pr n Kruj. Popullimi dhe shpopullimi n Mesjet ka qn fenomen pr tr qytetet e fshatrat e Shqipris. Sipas t dhnave dokumentare e gojore, fise autokton q nga periudha e Sklnderbeut dalin vetm 5 fise, t cilat jan Kakuli,Baruni,Silta(Zilta),Zhili(Zhilli) dhe Skura. Krujn e populluan t ardhurit nga fshatrat e rrethit, nga rrethet e tjera t Shqipris, nga tokat shqiptare jasht kufinjve dhe nga migracioni i huaj dhe gjer m 1945 kishte 335 fise a familje me pak a shum frym. Nga fiset e ardhrua 77 prej tyre jan t shuara, q arrin n masn 23 %. Nga fshatrat e rrethit t Krujs migruan ktu 90 fise q prbn 32.7% t t ardhurve. Nga Mati erdhn ktu 26 familje ose 9.4%. Nga rrethi i Durrsit erdhn 22 familje ose 8 %. Nga Dibra 20 familje ose 7.2 %. Nga Shkodra e Mirdita 35 familje ose 12.7%. Nga Tirana erdhn 16 familje ose 5.8%, kurse nga rrethet e tjera t Shqipris 22 fise ose 8%. Krujn e populluan edhe 25 familje nga tokat shqiptare jasht kufinjve ose 9.1%, kurse 19 t tjera nga migracioni i jashtm q prbn 6.8 % t familjeve t t ardhurve. Popullsia e ardhur n Kruj prbn 98.5% t 340 fiseve s bashku me 5 fiset autoktone. Rreth 82 % t tr fiseve i sht gjetur vendi i prejardhjes, kurse 18 % pr munges faktesh,jo.

    Mbi dyndjet e disa krutanve n zonn e Himars Gjat luftrave antiturke himariott u dalluan pr qndresn e tyre heroike. Nga viti 1385 gjer m 1401 venedikasit u sigurojn himariotve mbrojtjen prej turqve nga ana e detit, kurse kta do t marrin prsipr tu sigurojn shqiptarve t ardhur ktyre anve strehimin me gjith familje. Shum shqiptar dhe nga Veriu u rekrutuan n repartet e stratiotve dhe disa morn si shprblim, edhe feude. M 1419 turqit pushtuan Gjirokastrn. Q n kohn e Gjon Kastriotit lindi nj miqsi e ngusht mes lufttarve krutan dhe trimave himariot. Sipas regjistrit kadastral osman t vitit 1431 zona e Himars kishte 48 fshatra me nj shtrirje t gjr territori, si pohon knga popullore: Q nga Gumenic e lart Himar i thon do fshat Nahija e Himars kishte 117 shtpi, 5 gra te ve, shtpi beqarsh 12 dhe t ardhura 11370 ake. Himariott rrall e jepnin taksn, por dhe kur ndodhte q ta paguanin, e jepnin me majn e shpats. Si kudo n Shqipri dhe ktu fenomeni i popullimit dhe shpopullimit qe nj gj e zakonshme n Mesjet.Nga dokumentat arkivor e ata gojor, t ardhurit n zonn e Himars prbjn mbi 90% t popullats. Ardhja ktu e banorve krutan dhe t Dukagjinit, kryesisht n kohn e Gjon Kastriotit, dhe pas vdekjes s Sknderbeut ka ln gjurm si n folklor, toponomi, ku shum emrtime dalin me emra katolik, ashtu edhe ne gjuh. Kta emrtime ndodhen n qytetine Himars dhe n shume fshatra t zons. Po shkruajm ktu vetm disa emra kishash t vjetra, si: N Himar : Shndllia, Shnavlashi. N Vuno: Shnmhilli, Shnmria, Mesadhi, Shnapremtja, Shnpjetri n Jal. Kryesisht nga t dhnat gojore q mblodhm nga takimet tona me shum qytetar e fshatar t ksaj zone, msuam q n periudhn e Kastriotve shum krutan migruan ktyre anve, me qllim pr tiu larguar raprezaljeve t osmanllinjve, por edhe pr t vazhduar luftn kundr pushtueve turq bashk me vllezrit himariot.

    Kshtu krutan ka n Himar, Vuno, Palas, por m t shumtt jan n fshatin Dhrmi. N Dhrmi kemi kto fise t ardhura: Fisi Gjinleka sot, dikur fisi Leka, sot fis i shumuar me 110 shtpi. Nga ky fis u shqua Dhimitr Leka, shprngulur n Napoli t Italis. Arriti gradn e gjeneralit dhe kontriboi pr bashkimin e Italis me Xhuzepe Garibaldin. De Rada ktij personaliteti arbresh i kushtoi Milosaon.N Dhrmi sht edhe fisi Milo me prejardhje nga Dukagjini. N Palas: Fisi Billa i ardhur nga Kruja ktu rreth vitit 1480-1481 n ndihm t Gjon Kastriotit, birit t Sknderbeut dhe mbetn n kt fshat. Po n kt fshat kemi edhe Fisin Koka i ardhur nga Kruja q n kohn e Gjon Kastriotit t par. N Vuno kemi t ardhur fisin fisin Skura rreth viteve 1430-1435.Po ktu kemi edhe fisin Curraj, t ardhur nga veriu i Shqipris. N Himar sht nj degzim i fisit Skura t Vunoit me katr shtpi. Po n Himar kemi fisin Varfri, ardhur n zonn e Mysjes s Krujs nga Dukagjini n vitet 1400-1405, kurse n Himar jan t ardhur pas pushtimit t Krujs m 1478. N Himar: Fiset Kolika , Simo dhe Spiro thuhet se jan t ardhur nga Dukagjini. N Qeparo kemi fisin Bogdanaj, ardhur nga Shqipria Veri-lindore, nga Guri i Hasit. N Pilur sht fisi Bala (dikur Qesaraj) dhe fisi akolli (m par Delagji) ardhur t dy nga Dukagjini. Shtojme ktu se zonn e Himars e populluan edhe t ardhurit nga jugu I Shqipris si nga Kui e Kurveleshi, pra Kaont q shumuan popullimin e ksaj treve. Pr nevoja ekonomike ose pr t qn m t sigurt nga barbarizmat e osmanllinjve disa familje t Krujs migruan jasht atdheut sin Itali,Greqi e gjetk. Pas vdekjes s Sknderbeut e veja e tij gjen strehim n Napoli.N qytetin Amalfi nj nip i Sknderbeut dhe ky me emr Geiorge Kastrioti u vendos ktu me familje m 1498. Antonio Kastrioti m 1516 themeloi kishn Della Spedollto n Itali. Me koh kan migruar n Greqi dhe nga pjestar t fiseve Billa,Gjergji,Gjileka,Skura e Varfri. Sot veanrisht n Lokrid flet shqip demosi Lorimnis.M 1890 Philippsoni i llogariti shqiptart n Greqi 224 000 frym.

    Mbi lashtsin e gjuhs shqipe n Himar Populli i qytetit t Himars bashk me 3 fshatrat prreth (Dhrmi,Iliaz e Palas) flasin sot greqisht, ndonse gjuha amatare e tyre sht shqipja. Sipas studimit t Petro Markos pr familjet e Dhrmiut konstatoi se vetm fisi Parga sht me origjin greke, t tjert jan krejt shqiptar. Pr t folmen e kahershme shqipe fakt i par sht vet origjina e fiseve shqiptare q populluan Himarn e zonn prreth saj. E dyta, toponimet e ndryshme n shumicn drrmuese jan emrtimet shqipe dhe kjo flet qart pr lashtsin e gjuhs amtare dhe n tre fshatrat q flasin greqisht, pasi jan emrtime t vjetra e n shekuj mbetn t pandryshuar. Origjinn e vjetr t shqipes n kto an e vrtetojn dhe shprehjet frazeologjike q prdoren t pandryshueshme dhe atje ku flitet greqisht, si dhe mjaft ninulla, kng erotike dhe vajtimore. Pr prdorimin e shqipes n Dhrmi flet qart hapja e shkolls s par fetare shqipe m 1630 me drejtor Niko Katalonn q bri dhe gramatikn shqipe. Lind pyetja.Kur hyri greqishtja n prdorim familjar n Himar e tre fshatrat prreth saj? Koha nuk sht e largt. Ali Pash Tepelena u soll keq me himariott dhe i internoi n Sallahore, n jug t Prevezes ku qndruan 30 vjet, 10 vjet pas vdekjes s Ali Pashs e pastaj u kthyen srishmi n Himar e Dhrmi. E dyta, dhe marrdhniet tregtare me Korfuzin e Kretn qen t shpeshta. Pr kto arsye ato filluan t flasin greqisht rreth viteve 1860-1870, gjuh e cila mbizotroi mbi shqipen, q me kalimin e kohs filloi t harrohej. Sot n kt zon ekziston gjendja bilingue, ku krahas greqishtes ata din dhe shqip, por n familje pothuajse flasin greqisht. Mbi 90% e ksaj popullate jan me origjin shqiptare,ndaj vlen q t mos e harrojn shqipen, gjuhn e gjyshrve t tyre.
    Gazeta Sot.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Lioness : 20-10-2005 m 18:52
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  2. #2
    Authentic Maska e DeuS
    Antarsuar
    08-06-2003
    Postime
    2,321
    Faleminderit
    0
    17 falenderime n 15 postime
    Me knaqe me kete qe ke sjelle ketu!
    Do ja sugjeroja dhe te tjereve te kishin pak durim te lexojne...
    Komentet me vone! ...kam pas lexuar dicka te ngjashme dikur, ne Muzeun e Krujes!

  3. #3
    .... ...
    Antarsuar
    30-01-2005
    Postime
    4,049
    Faleminderit
    0
    9 falenderime n 9 postime
    Dy tre ceshtje te vogla me kete artikull:

    E para, ndersa po lexoja emrat e kishave te hapura ne jug, nga te ardhurit katolike te veriut, me zuri syri Shen Premte. Kisha Orthodkse e ka kete shenjetore, dhe u mundova te gjeja ne indeksin e shenjtoreve te Kishes Katolike analogen, por nuk e gjeta. Ndoshta e kam gabim, se nuk jam katolike, por nqs nje anetar i kesaj feje e sqaron kete ceshtje do ishte mire. Persa u perket shenjetoreve te tjere jane te perbashket ne te dyja fete.

    E dyta, persa i perket emrave te zones, toponimeve, eshte paksa e nderlikuar ceshtja ne jug, sepse levizja e popullesise ne ate zone ka filluar shume me pare se sa permendet ne kete artikull (e kam fjalen midis shqiptareve dhe grekerve.) Psh: fshati Vuno, (edhe pse eshte i banuar kryesisht nga shqiptare) emri i fshatit do te thote "mal" nga greqishtja.

    Megjithate, mendoj se eshte artikull interesant, me fakte qe hedhin me shume drite mbi levizjen e popullesise shqiptare (per arsye luftrash ose thjesht punesimi) dhe ndikimi qe pati ne jeten sociale, ekonomike, etj ne zonat perkatese.

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Labeati
    Antarsuar
    01-08-2003
    Vendndodhja
    North America
    Postime
    1,233
    Faleminderit
    0
    18 falenderime n 18 postime
    Lioness shna Prende (ose shen Premtja) eshte e njejta gje. per nje nga kishat me te famshme e shna-Premtes lexo artikullin e A.Plasarit si vijon:

    BIZHUJA E HUMBUR E SHIRGJIT

    -- nga Aurel Plasari

    Kisha e moçme kushtuar shenjtėrve Sergji dhe Baku nė Shirgj tė bregut tė Bunės pranė Shkodrės, qė njihej nė popull edhe si “e Shna Prendes”, ka pėrfaqėsuar mbetjen ndoshta mė tė shquar tė arkitekturės mesjetare nė Shqipėri.
    Tė mbahet parasysh se nė Mesjetė Shirgji pati funksionuar si skela e Shkodrės dhe si doganė.

    Sikurse e shumta e hulumtuesve tė saj e kanė pranuar, kisha i pėrkiste njė stili tė pėrzier romanik-gotik. Mbėshtetur nė njėrin nga dy mbishkrimet nė gur, qė pati regjistruar, lexuar dhe transliteruar Theodor Ippen-i, atij qė nė kohėn e tij ndodhej nė fasadėn ballore, kisha delte e ndėrtuar nė vitin 1290 prej mbretėreshės frėnge Helenė.

    Mbretėresha Helenė ishte bijė e perandorit Baldovin II, grua e mbretit tė Rashės Urosh I dhe regjente e mbretėrisė sė Rashės gjatė miturisė sė bijve tė saj Stefan (Dragutinit) dhe Urosh (Milutinit). Pėr t’u habitur qė Ippen-i nuk i ka kushtuar vėmendje tė plotė pėrmbajtjes sė kėtij mbishkrimi tė parė, nė tė cilin thuhet shtjellimisht “edificavit de novo istam ecclesiam” (pra: “e rindėrtoi sė rishti kėtė kishė”), çfarė do tė thotė qė Helena pati bėrė njė rikonstruksion/rindėrtim tė njė kishe paraekzistuese, e cila ėshtė e besueshme t’i ketė pėrkitur kohės sė Justinianit, kur kulti i Sergjit dhe Bakut martirė u pėrhap nė Siri, Arabi, Irak, Kostandinopojė, Peloponez, Maqedoni etj. M

    bėshtetur nė tekstin apokrif Jeta e Justinianit (Apocrypha Vita Justiniani), autorėt e Acta-ve janė pėrpjekur tė saktėsojnė qė kisha nė fjalė lidhet me njė manastir aty paraekzistues tė urdhrit tė Shėn Benediktit themeluar nga vetė perandori Justinian nė shek. VI (Acta, I, nr. 76).

    Simbas mbishkrimit tė dytė, qė ndodhej mbi arkitraun e portės kryesore, kisha del edhe e ndėrtuar nga mbreti Urosh (Milutini), pa pėrmendjen e s’ėmės Helenė, por me ndihmėn e njė abati shkodran tė quajtur Pjetėr Dochne. Bllokun e gurit Ippen-i e gjeti tė dėmtuar rreth mesit tė tij, pikėrisht aty ku duhej tė ishte edhe viti, dhe e dha vitin me hamendje 1293. Por mbishkrimet qenė botuar mė 1875 edhe nga Augustin Theiner-i (Monumente tė vjetra, II, 218), i cili i jepte simbas njė relacioni qė e konsideronte tė Pjetėr Bogdanit, dhe ky mbishkrim i dytė nė kėtė relacion rezulton i vitit 1318. Po kėshtu e kanė dhėnė mė 1879 Jirečeku (Rrugėt tregtare, 66 shėn. 210) dhe mė mbas Jastrebovi, i cili edhe e vizitoi kishėn e rrėnuar (Serbia e Vjetėr dhe Arbėria, 160). Duke qenė se nė botimet nė fjalė (nė relacionin) nuk pėrmendet ndonjė thyerje guri, duhet besuar qė tė jetė i saktė 1318-a. Ka gjasė qė nė kėtė mbishkrim tė jetė fjala pėr njė ndėrtim tė dytė (ose tė tretė tė kishės nga Uroshi pėr shkak tė dėmtimit tė saj prej ujėrave tė Bunės dhe nevojės sė tėrheqjes nė njė kishė tjetėr, mė nė brendatokė.

    Dėmtimet qė kishte pėsuar kisha me pushtimin osman gjenden tė pėrshkruara, ndėr tė tjerė, prej Imzot Marin Bizzi-t nė Relacionin e tij tė 1611-s. “Ishte me njė strukturė tė madhėrishme, - shkruan ai pėr tė, - nė gjendje tė nxinte brenda 3.000 vetė dhe stolisur me piktura shenjtėrish tė cilėve turqit ua kishin nxjerrė sytė, pėrpos Shėn Gjergjit dhe Shėn Mhillit, mbasi kėta dy shenjtėr nderoheshin edhe prej muslimanėve” (Zamputi: Relacione, I, 103).

    E ka pėrshkruar nė njė relacion tė vitit 1622 edhe Ipeshkvi i Shkodrės Imzot Domeniku (Qytetėrimi katolik, 6 korrik 1929, 16). Edhe Arkipeshkvi i Tivarit, Imzot Vinēenc Zmajevici, e ka pėrshkruar nė Relacionin e vet tė vitit 1702: me tri nefe tė zbukuruara, 24 hapa e gjatė dhe 24 e gjerė, e stolisur e gjitha nė mermere tė holla dhe e pikturuar a fresco mbas mėnyrės sė vjetėr, por e zbuluar prej turqve qė kishin nevojė pėr tjegulla dhe nė rrezik shembjeje nė shumė vende, me sakristinė pa ēati dhe gjysmė tė rrėnuar, si dhe me kambanaren tė rrėzuar (Bartl: Quellen, 41-42). Edhe tjetri arkipeshkėv i Tivarit, Imzot Vladagni, i kushtonte vėmendje asaj nė Relacionin e vitit 1772, duke dhėnė njoftime pėr tė tė pėrmbledhura (Zibaldone, I, 380). “Kambanarja e saj ėshtė shembur, muret mbahen ende, por nė gjendje tė keqe”, ka shėnuar ai. Po kėshtu ka dhėnė njoftime pėr tė, nė njė relacion tė vetin po tė 1772-shit, Imzot Gjergj Radovani, Ipeshkėv i Shkodrės (Zibaldone, I, 157).

    Nė kapėrcyell tė shekujve XIX-XX dhanė e morėn me studimin e kėsaj kishe hulumtues shumtė, si Schwatz (Mali i Zi, Leipzig 1888, 204), Matkovic (Pėrshkrim, 251), Mijatovic (Kumtari, XLIX, 128), Karl Patsch (Njohuri, Sarajevo 1907, V, 9 dhe vij.) etj. dhe, me sa duket njėkohėsisht, konsulli frėng nė Shkodėr Degrand dhe konsulli austro-hungar po aty Ippen. Nė Kisha tė vjetra dhe rrėnoja kishash nė Shqipėri (1900) Ippen-i bėri inventarin e saj tė asaj kohe, regjistroi, lexoi dhe transliteroi dy mbishkrimet, pėrshkroi teknikėn e ndėrtimit dhe llojet e materialeve tė ndėrtimit.

    Me rėndėsi pėr historinė kishėtare dhe kulturore vėrejtja e tij: “Mbretėresha Helenė mbeti njė katolike besnike, ndonėse ajo nėpėrmjet martesės kishte ardhur nė njė familje dhe nė njė vend qė lėkundej midis besimit katolik dhe atij grek [ortodoks]” (230).

    Ippen-i u shqetėsua edhe pėr tė ardhmen e rrezikuar tė kėtij monumenti tė rrallė: “Mjerisht ky monument i bukur, pėr shkak tė parregullsisė sė trishtueshme dhe gjendjes sė keqe tė sistemit lumor nė provincėn e Shkodrės, mund tė ruhet vetėm pėr pak kohė. Ujėt e lumit pėrparon paprerė drejt kishės, saqė fasada anėsore qė sheh andej tani ėshtė nėn ujė, e rrėzuar nė shtratin e lumit. Ekziston rreziku qė Buna tė shkėpusė nga bregu atė copė toke mbi tė cilėn ngrihet kisha, duke e shpėlarė mė mbas ndėrtesėn, qė do tė mbetej si ishull, me vėrshimet e njėmbasnjėshme. Nė kėtė rast zona e Bunės do tė humbiste njė simbol, i cili nga kurora e drurėve shekullorė qė rrethojnė kishėn spikat qė sė largu pėrmbi fushė” (229).

    Degrand-i, nga ana e tij, e ka lėnė tė pėshkruar nė Kujtime nga Shqipėria e Epėrme (1901, 95-96). Ai regjistroi shumė mbetje, qė mund tė gjendeshin ende nė kohėn e tij: njė shtyllėz, njė basoreliev (me njė shqipe me krahė tė hapur pėrmbi), kupėn e ujit tė bekuar me stolisje tė veēanta, por edhe mbetje pikturash me figura shenjtėrish, madje nė njė pjesė tė paprishur tė kupolės njė figurė tė madhe me mjekėr tė zezė, ndėrsa nėpėr muret shenjtėr tre nga tre (96).

    Nė vitet ‘30 u mor me pėrshkrimin e saj edhe E. Armao, nė veprėn e vet kėrshėrore Vende, kisha, lumenj, male dhe toponime tė ndryshme tė njė harte tė lashtė tė Shqipėrisė veriore (1933). Hulumtuesi tjetėr italian Sergio Bettini, qė e vizitoi dhe e studioi atė po nė vittet ‘30, bėri mjaft matje dhe pėrsaktėsime sa i pėrket stilit tė saj, mėnyrės dhe materialeve tė ndėrtimit.

    Po nė vitet ‘30 me historikun e saj u mor pėrimtisht historiani At Marin Sirdani nė punimin Mbretnesha Helena de Francia dhe Kisha e Shna Prendes nė Shirq (“Hylli i Dritės”, II, 1930). Ky bėri matje tė reja tė reja tė kishės, pėrshkrim tė hollėsishėm gjithashtu me dhėna tė reja tė saj, dhe pati mendjen e hollė tė vinte re elementet bizantine nė stilin e saj (81). Çfarė ka mė rėndėsi, ai ia doli tė ndante mirė dy kishat pranezistuese njėra me tjetrėn aty: atė tė Shna Prendes me mbishkrimin pėrkatės dhe atė tė Shna Bakut ose, si e thėrrisnin vendėsit, Shna Baftit, me mbishkrimin e saj (83-84).

    Nė vitin 1953 gurėt me mbishkrime i gjeti nė ujėt e Bunės Theofan Popa, i nxori sė andejmi dhe ata u vendosėn nė Muzeun e Shkodrės (Mbishkrime, nr. 914). Sa u pėrket dy mbishkrimeve, Popa ishte i mendimit qė rindėrtimi i Uroshit (Milutin) mund tė jetė bėrė eventualisht nė vendin e ndonjė kapele tė vogėl paraekzistuese tė Shna Prendes, pėrderisa nė popull kisha vijonte tė quhej “e Shna Prendes” dhe, nė kėtė mėnyrė, gjen shpjegim edhe ekzistimi i dy mbishkrimeve tė ndryshme nė tė njėjtėn ndėrtesė (Mbishkrime, nr. 914); teza e tij qe pak a shumė ajo qė kishte shtjelluar Sirdani mė 1930-n (Mbretnesha Helena, 75-90).

    Nga vitet ‘60 e kėndej u interesua pėr kėtė kishė posaēėrisht Willy Kamsi, i cili madje ia doli tė shpėtonte ndonjė mbetje, por edhe t’i parashtronte pėrfundimet e hulumtimeve tė tij nė kumtesa, si Njė kishė e stilit romanik-gotik nė Shqipėrinė e Veriut (1984) dhe Kisha e kuvende tė Shkodrės me rrethina nė Mesjetė (2000) etj.; prej tij pritet edhe monografia e plotė pėr kėtė monument.

    Kamsi gjithashtu ka sqaruar se kisha nė fjalė, si dhe ajo e Shtojit apo ajo e Vaut tė Dejės etj., kanė qenė kisha me kuvende tė Urdhrit benediktin, prandaj ėshtė pa vend mėtimi qė ato t’i kenė pėrkitur ortodoksisė sllave; edhe fakti qė ndonjė prej tyre, si kjo e Shirgjit, u pat ndėrtuar prej Helenės, sė shoqes sė Uroshit II, nuk provon gjė, mbasi ajo ishte katolike dhe vetėm mė vonė, sė toku me tė bijtė, do tė kalonte nė ortodoksi (Kisha, 123).

    Po shtoj se kjo gjendje vėrtetohet edhe prej burimesh dokumentare, ndėr tė cilat njė letėr e 23 marsit 1291 (pra njė vit mbas rindėrtimit tė kishės sė Shirgjit) me tė cilėn papa Nikollė IV lavdėron “mbretėreshėn katolike” Helenė qė, nėpėrmjet Marinit arkipeshkėv i Tivarit, e ka bėrė me dije se do tė punojė pėr tė kthyer nė katolicizėm edhe Perandorin e bullgarėve (Cordignano & Valentini: Regesti, nr. 75-76).

    Guri me mbishkrimin e vitit 1290 ruhet sot nė Muzeun Kombėtar, Tiranė, ndėrsa ai me mbishkrimin tjetėr, tė 1318-s, ndodhet nė Muzeun Historik tė Shkodrės. Prej monumentit nė fjalė mbetet gjithnjė mė pako-gjė: njė gjysmė mur qė ende mbahet, rrėnojat thuajse mė tė shumtat nėn ujėrat e Bunės dhe, fatmirėsisht, fotot dhe skicat e bėra nga njė Ippen, njė Degrand, njė Cordignano, njė Bettini etj.

    Nė kėtė mėnyrė shqiptarėt panė se si erdhi e humbi para syve tė tyre, dalngadalė dhe shekull mbas shekulli, mbetja ndoshta mė e shquar e arkitekturės mesjetare pėr Shqipėrinė: bizhuja e Shirgjit.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Labeati : 20-10-2005 m 21:39

  5. #5
    .... ...
    Antarsuar
    30-01-2005
    Postime
    4,049
    Faleminderit
    0
    9 falenderime n 9 postime
    Labeat, behet fjale per Shen Premte, ne artikull, tani nuk e di nqs eshte gabim shtypi i autorit.

    Une pashe ne Indeksin e Shenjetoreve te Kishes Katolike dhe ate emer nuk e gjeta.

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Labeati
    Antarsuar
    01-08-2003
    Vendndodhja
    North America
    Postime
    1,233
    Faleminderit
    0
    18 falenderime n 18 postime
    Lioness,

    Shenepremtja ortodokse = Shna Prendja per katoliket. (shqiptimi dallon sepse geget thone e Prende ju thoni e Premte, qeshtje dialekti me nji llaf.

    Kjo shejtore ishte kaq shume e perhapur nder katolike sa afersisht 1 ne 8 kisha katolike mbante emrin e saj.

    pra Shen Veneranda = Shna Prende = shene Premte = Parashqevi = shen Anna -eshte e njejta shejtore

    Emrat origjinojne edhe nga lashtesia dhe kane lidhje me planetin Venera (planet) = e Premte, sikurse Hena, Marsi (e marte), Jovi (Giovedi) = Ejte etj.

    Per me shume lexo materialin ne vazhdim nga Robert Elsie:

    Saint Veneranda, Albanian Shnepremte or Prende, known in Geg dialect as Prenne or Petka -- Greek Paraskevi, Ag. Paraskeuhv, Romanian Sfnta Paraschiva, was originally a pre-Christian deity and came to be identified by the Catholic Church with Saint Anne, mother of the Virgin Mary. In Albania, she is known at any rate as Saint Veneranda.

    In her Greek form, as the Christian martyr Saint Paraskevi, legend records that the Emperor Antonius threw boiling oil into her face, blinding her, but that her sight was restored to her through prayer. This saint, for whom there are no historical sources, was particularly popular in Albania and Greece, as elsewhere in the Balkans, and many villages and churches in Albania were named after her.

    Indeed, of the some 275 Catholic churches recorded by Cordignano which are known to have existed in Albania in the late 16th and the early 17th centuries, 33, i.e., over one in eight, were dedicated to this obscure figure, more than to any other saint except the Virgin Mary and Saint Nicholas.

    There were historical Catholic churches dedicated to Saint Veneranda in: Hoti MM, Shirq SH, Juban SH, Mavriq SH, Megulla SH, Pal BC, Kryezi PU, Arst PU, Arrn KU, Kthella MR, Rreja MR, Balldren LE, Kurbin LA with an abbey recorded in 1457, Gur i Bardh MT, Budull KR, Bubq KR, Kus TR, Lalm TR, Cirma TR, Pajenga EL, Shmill EL, Polis LB, Brzesta LB, Strbeg KJ, and Babunja LU.

    Among Orthodox churches devoted to her were those in: eta KJ, Lin PG, Valsh EL, Brajlat DL, Kora KO built before 1487, Lukova SR built in 1767, Nivic-Bubar SR, Konispol SR, Prmet PR dating from 1776, Hllomo GJ from the 19th century, Vodhina GJ dating from the 18th century, and Suka Labova GJ.

    Christians and Muslims used to make pilgrimages together to the church of Saint Veneranda in the Kurbin valley. There, the mentally ill were sheltered in the church for days and nights in hope of a cure for their illnesses.

    Saint Veneranda has been identified with the cult of Venus, thus her Latin name Veneranda, Romanian Sfnta Vineri. Etymologically, Venus has given us the Romance term for Friday -* Lat. dies veneris, Ital. venerd, French vendredi, which translates into Albanian as e premte, def. e premtja, thus the Albanian forms mentioned above. The Greek word for Friday, accordingly, is Paraskevi.

    That the Roman goddess of love and beauty is somehow involved in the cult of Saint Veneranda can be seen in other aspects, too. Lady Prende (Geg Zoja Prenne), also known as the Lady of Beauty (Geg Zoja e bukuris), was venerated in northern Albania in particular by women. On her feast day, July 26, also the feast of Saint Anne, the women would dress up in their finest clothes and put out a mortar and pestle, evident erotic symbolism. The rainbow, sacred to Veneranda, is known popularly as "Lady Prende's belt," i.e., Venus's girdle. According to legend, anyone who succeeded in jumping over the rainbow would change his sex.

    It has been postulated that the cult of Saint Veneranda was encouraged by the church in Albania as a strategy for stemming the spread of Islam.
    Her association with Friday meant that the faithful would be busy attending Friday mass in her honor instead of participating in Friday prayers in a mosque.
    Kaq munda te gjej...

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Labeati
    Antarsuar
    01-08-2003
    Vendndodhja
    North America
    Postime
    1,233
    Faleminderit
    0
    18 falenderime n 18 postime
    Shume interesant shkrimi i Xhuxhumakut por une kam degjuar nje variant tjeter ne lidhje me emigrimin geg ne zonen e laberise (Vlore-Himare) ne shek 16-17.

    Kjo popullsi ishte jo nga kruja por nga Kelmendi. Ne rast se e dini ne shek 17 pat nje kryengritje te madhe anti-turke ku fisi i Kelmendit luftoi kunder Vuce Pashes (e permend edhe Pjeter Bogdani).
    Ky eshte fakt historik, nderkohe qe ketij fakti i eshte bashkangjitur edhe historia e Nores vajzes trime nga Kelmendi qe e kapur rob u dergua ne cadren e pashes te cilin e vrau me nje thike qe e kishte fshehur.

    Nejse ajo qe ndodhi mbas kryengritjes ishte se per te shmange raprezaljen turke fisi i kelmendit u detyrua te emigronte nga malesite e veta te Kelmend-Vermosh.
    Per te mos rrezikuar zhdukjen ne rast pusie u ndane ne 2 grupe.

    Njeri grup mori drejtimin per ne veri dhe arriti deri ne afersi te danubit ku ngulimet e tyre dhe gjuha shqipe u ruajten deri ne gjysmen e shek 19 e mandej humbet.

    Grupi tjeter mori per ne jug dhe u ngulit ne zonen e Laberise-Himares, prandaj edhe emrat (mbiemrat) jane identike me ata qe kane edhe sot ne malesine e madhe si:
    Gjon-Leka = Gjoleka
    Kole-Leka = Koleka
    Gjon-baba
    Gjon-Deda
    Koka (ende sot ka nje fis te madh Kokajsh nga kelmendi-Malesia e Madhe)

    Pra edhe Xhuxhumaku e permend si Dukagjini por ne fakt eshte Kelmendi (ne kufi me Dukagjinin).

    Megjithate nuk pretendoj te jem 100% i sakte,

  8. #8
    .... ...
    Antarsuar
    30-01-2005
    Postime
    4,049
    Faleminderit
    0
    9 falenderime n 9 postime
    Catholic Online Saints:

    St. Venaranda
    Feastday: November 14
    2nd century
    Virgin and martyr of Gaul (modern France). It is possible that she is to be identified with Parasceve, a saint venerated by the Orthodox Church.



    --------------------
    Labeat, pa dashje po dalim pak nga tema, por per hir te debatit, kjo eshte shenjetorja ne Indeksin e Kishes Katolike.

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,086
    Faleminderit
    64
    776 falenderime n 635 postime
    Kisha Katolike nuk e njeh Shen Parashqevine (parashqevi eshte fjale greke, qe do te thote e Premte), ajo nderohet vetem nga Kisha Orthodhokse si shenjtore. Mund te mesoni mbi jeten e saj ne forumin orthodhoks ketu.

    Kruja e Gjergj Kastriotit nuk ka qene ndonjehere katolike dhe vete emrat e shenjtoreve apo emigrantet arbereshe qe shkuan drejt Italise dhe Greqise per ti shpetuar pushtimit turk, jane deshmi e gjalle e kesaj.

    Albo

  10. #10
    i/e regjistruar Maska e Labeati
    Antarsuar
    01-08-2003
    Vendndodhja
    North America
    Postime
    1,233
    Faleminderit
    0
    18 falenderime n 18 postime
    Citim Postuar m par nga Albo
    Kisha Katolike nuk e njeh Shen Parashqevine (parashqevi eshte fjale greke, qe do te thote e Premte), ajo nderohet vetem nga Kisha Orthodhokse si shenjtore.
    Hapi syte mire more kompentent se nuk din cfare flet. Cdo shejtor i para 1054 eshte i njohur nga kisha orthodokse sot e kesaj dite. Vetem shejtoret e shpallur nga kisha katolike mbas kesaj date nuk i njef orthodoksia.

    Ndersa shen Prendja = shen Premten ka origjine parakristiane si emer, ndersa si shejtore eshte shen Veneranda = shen Paraskevi. lexo mire si vijon:

    Saint Veneranda, Albanian Shnepremte or Prende, known in Geg dialect as Prenne or Petka -- Greek Paraskevi, Ag. Paraskeuhv, Romanian Sfnta Paraschiva, was originally a pre-Christian deity and came to be identified by the Catholic Church with Saint Anne, mother of the Virgin Mary. In Albania, she is known at any rate as Saint Veneranda.

    In her Greek form, as the Christian martyr Saint Paraskevi, ....

    Indeed, of the some 275 Catholic churches recorded by Cordignano which are known to have existed in Albania in the late 16th and the early 17th centuries, 33, i.e., over one in eight, were dedicated to this obscure figure, more than to any other saint except the Virgin Mary and Saint Nicholas.

    There were historical Catholic churches dedicated to Saint Veneranda in: Hoti MM, Shirq SH, Juban SH, Mavriq SH, Megulla SH, Pal BC, Kryezi PU, Arst PU, Arrn KU, Kthella MR, Rreja MR, Balldren LE, Kurbin LA with an abbey recorded in 1457, Gur i Bardh MT, Budull KR, Bubq KR, Kus TR, Lalm TR, Cirma TR, Pajenga EL, Shmill EL, Polis LB, Brzesta LB, Strbeg KJ, and Babunja LU.

    Among Orthodox churches devoted to her were those in: eta KJ, Lin PG, Valsh EL, Brajlat DL, Kora KO built before 1487, Lukova SR built in 1767, Nivic-Bubar SR, Konispol SR, Prmet PR dating from 1776, Hllomo GJ from the 19th century, Vodhina GJ dating from the 18th century, and Suka Labova GJ.

    ....
    Saint Veneranda has been identified with the cult of Venus, thus her Latin name Veneranda, Romanian Sfnta Vineri. Etymologically, Venus has given us the Romance term for Friday -* Lat. dies veneris, Ital. venerd, French vendredi, which translates into Albanian as e premte, def. e premtja, thus the Albanian forms mentioned above. The Greek word for Friday, accordingly, is Paraskevi.

    Kruja e Gjergj Kastriotit nuk ka qene ndonjehere katolike dhe vete emrat e shenjtoreve apo emigrantet arbereshe qe shkuan drejt Italise dhe Greqise per ti shpetuar pushtimit turk, jane deshmi e gjalle e kesaj.
    Albo
    Shumica e emigranteve arbereshe (te Kalabrise) nuk ishin nga Kruja, por nga Jugu (Moreja, Himara etj. ) Krutanet ishin katolike dhe kur qyteti i Krujes nen komanden venedikase ra, banoret e tij u theren te gjithe (meshkujt) dhe grate e femijet u derguan ne Turqi si skllever nga sulltan mehmeti II.

    Banoret e tjere qe mund te kene ikur kane shkuar ne Venedik mbasi Kruja ashtu si Lezha, Durresi, Shkodra ishin ne ate kohe zoterime venedikase.

    Megjithate fakti i ruajtjes se ritit lindor nga arbereshet e Kalabrise, eshte bere i mundur ne saje te ndihmes bujare te papeve te ndryshem, te cilet i kane inkurajuar me fonde, shkolla e tolerance pavarsisht xhelozise se peshkopeve italiane.

    Per me teper dallimi i tyre nga orthodokset greke qendron ne njohjen e plote te autoritetit te Papes, gje e cila eshte "herezia" me e madhe e kishes greke.
    Nuk jane vetem arbereshet katolike te ritit lindor, jane edhe kisha armene, kishat siriane etj.

    Por meqe jemi ketu do te ishte mire te na shpjegoje se ku "humben" 3 milion arvanitas "orthodokse" brenda 100 vjeteve nga politika asimiluese e Kishes greke e Patriarkanes, nderkohe qe arbereshet po ruajne traditat tash 500 vjet?

  11. #11
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Faleminderit
    0
    23 falenderime n 23 postime
    Shen e Premtja njihet edhe nga katoliket, si Shna Prendja. Ajo eshte martire e shek.2 a 3, nen perandorin Anton shpresetarin. Madje, nqs e mbaj mend sakte eshte martirizuar ne Itali, Rome.



    Labeat, se cfare katolikesh ishin Krutanet, kete ta kemi vertetuar denjesisht me duket. Si per cudi, ti je shprehur dikund se bektashianet jane ish-ortodokse. Kruja eshte bektashiane.

  12. #12
    i/e regjistruar Maska e Labeati
    Antarsuar
    01-08-2003
    Vendndodhja
    North America
    Postime
    1,233
    Faleminderit
    0
    18 falenderime n 18 postime
    Citim Postuar m par nga Seminarist
    Labeat, se cfare katolikesh ishin Krutanet, kete ta kemi vertetuar denjesisht me duket. Si per cudi, ti je shprehur dikund se bektashianet jane ish-ortodokse. Kruja eshte bektashiane.
    Une jam shprehur se "ne pergjithesi" bektashianet jane ortodokse te konvertuar ndersa sunite ish-katolike; por ka perjashtime per te 2 anet, pra mos i merr jasht kontekstit.

    tashti ne lidhje me fene e krutaneve ki parasysh se po flasim per popullaten qe perfshin edhe fshatrat e malesine, sepse vetem kalaja-qyteti nuk te nxjerr ne konluzion, mbasi feja e qytetit mund te kete qene ne varesi te sundimtarit apo te situates, psh turqit e kishin kalane para Skenderbeut dhe banoret e qytetit ishin ne shumice muslimane.
    Tashti nese flet per banoret e qytetit ata u vrane te gjithe dhe gjasat jane te kene qene ne ate moment katolike mbasi edhe Skenderbeu ishte i tille, vdiq me sakramente katolike e u varros ne kishe katolike.
    Per me shume qytetin e administronte Venediku prej gati 10 vjetesh, dhe familja e Skenderbeut djali -Gjon te pakten ishte pagezuar katolik dhe gjeti strehim ne Venedik.

    ndersa per gjendjen fetare te popullates shqiptare para konvertimit po shkepus nga postimi i mesiperm gjeografine e disa kishave katolike (te shna Prendes) dhe atyre ortodokse (shek 16):

    There were historical Catholic churches dedicated to Saint Veneranda in:
    Hoti - Malesi e Madhe
    Shirq / Juban/ Mavriq/ Mgulle/ - SHkoder
    Pal - Bajram Curri
    Kryezi / Arrs/ - Puke,
    Arrn - Kukes
    Kthella / Rreja/ - Mirdite
    Balldren - Lezhe
    Kurbin - Lac with an abbey recorded in 1457,
    Gur i Bardh - Mat,
    Budull / Bubq/ - Kruje
    Kus / Lalm / Cirma - Tirane
    Pajenga / Shmill - Elbasan
    Polis / Brzesta - Librazhd
    Strbeg - Kavaje
    Babunja - Lushnje

    Tashti ortodokset:

    eta - KJ,
    Lin - Pogradec
    Valsh - ELbasan
    Brajlat - Devoll,
    Kora - KO built before 1487,
    Lukova built in 1767,/ Nivic-Bubar /, Konispol - Sarande
    Prmet dating from 1776,
    Hllomo from the 19th century,/ Vodhina dating from the 18th century, and Suka Labova - GJirokaster.
    Pra shifet kufiri i ortodoksise deri ne Elbasan i perzier para konvertimit.
    Ndersa mat, Kurbin, Kruje, Tirane madje edhe Myzeqe dalin katolike ne kete kohe.

  13. #13
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Faleminderit
    0
    23 falenderime n 23 postime
    Je bere lemsh Labeat.


    Neve kemi kaq kohe qe po te themi se Skenderbeu, duket qarte, se ka qene i Ritit Bizantin. Po ashtu ka qene edhe Kruja.

    Katolik, nje i Ritit Bizantin, mund te jete edhe per arsye politike, mjaft qe te pranoj Papen si kreu i Kishes. Venedikasit, kur merrnin treva shqiptare ne zoterim, nuk i kthenin medoemos popullin ne latine. Perkundrazi, Unitizmi eshte preferuar shume prej tyre.


    Vdekja e Skenderbeut, edhe sikur te jete ne Kishe Katolike, nuk mund te jete prove e perkatesise fetare tradicionale te tij, sepse perkatesia fetare eshte nje zinxhir qe i ka fillesat madje me paraardhesit e perfundon me vdekjen e vete personit. Te kam thene, edhe Patriku i konstantinopolit qe morri pjese ne Koncilin e Firences, vdiq gjate procesit te Koncilit, pasi ai nenshkroi akt-bashkimin edhe u varros ne Firence ne nje Kishe Katolike, ku sot e kesaj dite gjendet varri i tij, por kjo nuk do te thote qe Patriku i Konstantinopolit ishte Katolik Latin. Kjo s'do te thote se ai s'ishte Bizantin.


    Perdor logjiken i nderuar, jo deshiren tende.



    Qe Kruja ka qene Bizantine, kete po ta thone historiane si Kristo Frasheri; Pellumb Xhufi etj...



    Ne fakt Bektashizmi per nga vete ritet qe ka i pershtatet nje shoqerie Bizantine, sepse psh Buka edhe Vera qe ata perdorin, veshjet edhe shume shenjtore nuk jane vecse simbioza islamiko-kristianobizantine.



    Pastaj kush tha qe turqit, kur moren kalane e Krujes, e kthyen popullsine ne muslimane? Kjo eshte e paprove. Turqit biles i trajtuan mire kristianet e Helena Topias, sepse ata ia dorezuan Kalane pa rezistence. Ne muslimane u kthyen vetem nje pjese qe deshironin te ktheheshin vete.






    Se dyti, shtrirja e Kishave nuk mund te vertetoje kufij Kishash siper e poshte Shkumbinit.
    Duke qene se para pushtimit otoman, revanshi fetar ne Shqiperi u ka takuar Katolikeve ne kurriz te Ortodokseve, eshte e natyrshme qe Kisha Ortodokse te jene kthyer ne Katolike.
    Shembulli me tipik verior qe UNE kam sjelle ne forum eshte Manastiri i Shen Aleskandrit ne Orosh, qe vete Nopca e tjere studiues thone se ka qene Ortodoks para se ta merrnin Benediktinet.




    Nuk duhet te harrosh serish se ne Simpoziumin e Krishterimit, te mbajtur nga Konf. Ipeshkvnore ne 2000, Pellumb Xhufi e ngjyrosi harten fetare ne Shqiperi me bizantinizem deri ne veri. Kete ta thote edhe K. Frasheri. Ndersa politikisht, PO, katolicizmi shtrihej deri ne JUG me ane te unitizmit.

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    10-10-2005
    Postime
    85
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Citim




    Kruja e Gjergj Kastriotit nuk ka qene ndonjehere katolike dhe vete emrat e shenjtoreve apo emigrantet arbereshe qe shkuan drejt Italise dhe Greqise per ti shpetuar pushtimit turk, jane deshmi e gjalle e kesaj.
    Albo


    Kruja ka qene gjithmone katolike por e ritit bizantin, qe ne ditet e sotme quhet unitarian, e varur nga Vatikani dhe jo Greku, qe seminirasti e ka shpjeguar shume qarte diku ne kete forum. Sa per shnderrimin e katolikeve te ritit bizantin ne ate qe quhet sot ortodoks, eshte krejt dicka tjeter si teme. Disa e kane pranuar varesine nga greku dhe disa jo. Por ne pergjithesi derisa kemi nje kishe autoqefale me kendimin latin do te thote qe jo Albo Kingu. Por ti mos u merzit se si dihet, ok?? Dalengadale po vjen behari.

    Keto more Labeat bijne vete me kete llogjiken prej budallai ne gracke. Duan ta bejne Skenderbeun Grek me zorr, por ja qe s'eshte. Eshte Shqiptar katolik i ritit bizantin dhe ka qene i varur nga Vatikani, mbaroj fimi. Me vone, kush desh e mbajti ritin bizantin por i varur nga Vatikani dhe asnjehere nga Greku i Albos, kush nuk desh u be katolik i ritit latin. C'pune ka ketu ortodoksia e Grekut, nuk kuptoj, s'ka patur asnjehere te beje me kohen e para-skenderbeut.

Tema t Ngjashme

  1. Te Verteta Te Panjohura E Te Pathena Per Himaren
    Nga brooklyn2007 n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 17-12-2008, 00:52
  2. Hapet shkolla greke n Himar
    Nga ARIANI_TB n forumin Problematika shqiptare
    Prgjigje: 189
    Postimi i Fundit: 14-05-2006, 09:53
  3. Kristo Frashri: Dilema pr Himarn
    Nga Qafir Arnaut n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 5
    Postimi i Fundit: 28-02-2006, 13:56
  4. Historia e Himars Shqiptare
    Nga dodoni n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 22-12-2004, 19:54
  5. Te Verteta Te Panjohura E Te Pathena Per Himaren
    Nga shendelli n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 31
    Postimi i Fundit: 11-05-2003, 14:41

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •