Close
Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 36
  1. #1
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Esse dhe artikuj të muslimanëve

    Miss-i i Burrave

    Ervin Hatibi

    Bota sht kthyer n nj harem t madh virtual. Ngado t hedhsh syt, t fton buzqeshse ndonj vajz e pashme, e vrtet ose prej letre a drite, e cila t kujton se produkti q i kan ngarkuar t t shes vazhdon t mbetet thjesht nj justifikim pr prballjen me ty. I rrethuar me kto t fejuara anonime, mijra t fejuara platonike efemere, ti ndihesh m mire, ti ndihesh m keq, pa e kuptuar sepse; vazhdon t ecsh npr qytet nn vshtrimin prshkues t tyre kudo. N dyqane e butiqe e dugaja rrobash, ushqimesh, kozmetikash a elektroshtpiaksh, n postera elektoral apo komercial, n faqet e mesme e fundore t gazets a n ball t revists s ilustruar, kur ndjek lajmet apo t dhnat mbi shiun dhe diellin e parashikimit t motit Kur fut kokn n sportele dhe "hop" po ajo vajza me buzagazin dietik t reklamave. Ti ngre celularin-sht zri i saj pa shum jet q t sfidon mashkullsin duke t kujtuar do ast se sa pak impulse ke Futesh n WC; edhe aty t pret ajo me buzqeshjen me tre nnkuptime, e fiksuar n ambalazhin e sapunit, stoike, pa u shqetsuar nga aromat e zhurmat rrethanore e t pafaj; sht ajo- goca e t gjitha racave, ngjyrave e prmasave; her e vockl sa nj akmak n dorn tnde, her tre metra e gjysm e gjat e flakritse mbi ndonj pallat t lart duke mbajtur n duar ndonj qelq me parfum t rrall nn muzgjet ceremoniale t qytetit. Kudo q t shoqron imazhi i saj, qoft n reklama pepsikole apo xhipash katr-her-katr, ajo sht e rndsishmja, ajo m e bukura dhe m e mbla se do teknologji dhe produkt n shitje; m kot t kujtojn se sht thjesht folje gjysm-ndihmse q shoqron mallin-kryefjal. N fakt malli vazhdon t reklamoj at, ta lanoj. do lavatrie apo pako kafeje sht vetm piedestali ku ajo lartohet edhe ca m shum n miliarda sekonda-drit telepublicitet, n kilometra t tr katror letr t lustruar revistash ajo, gjithnj ajo e shumzuar n gjith retinat, vajza e reklams, shitsja-falas e imazhit t vet(Por ama duhet pranuar se prdit i bie dika nga vlera, si do pareje q shtypet me tepri. Duhet pranuar se ka gjithnj e m shum gra t stampuara n letr e ekran sesa gra t vrteta-gj q on n mosprputhje katastrofale t krkess me ofertn Nuk dihet sa lidhje ka ky fenomen me shtimin artificial t numrit t femrave nprmjet "klonimit" t kukullave t specializuara prej gome "vetm pr adult", si edhe prmes vullnetarizmit t cave q vishen si gra.)


    N Shqipri, nj shoqri ende disi orientale e sapodal nga kazermat e centralizimit socialist t erotiks, sht gjendur gafil prball mundsive pafund q ofron liria. Marinart m n fund kan zbritur n tok, n tokat evropiane t kohs s humbur dhe po msyjn gjithka u ishte privuar n ditt e tallazitura t izolimit. Npr restorante psh vazhon t jet torturuese menuja e rnduar me mishin e munguar t tallonit, dhe npr sheshe e media shprthen bruto n do qoshe trupi i femrs, n pjest e veta m t persekutuara e m t burgosura politikisht nga Partia pr dekada me rradh. Ende veleritja, vegjetarianizmi, feminizmi apo identiteti gjithnj e m uniseks i shoqris perndimore, nuk ka arritur t na shes produkte a propagand prmes trupit t mashkullit. (ShyqyrTeksa udhtonim natn duke i dal jasht Tirans nga porta e saj jugore, m erdhn n kok vizionet madhore t Stambollit nga vizita m e fundit atje dhe nuk u mbajta po i deklarova nj mikut tim n timon se sa e shmtuar do t dukej bota nse grat do t kishin qen raca e arkitektve. Prfytyro nj bot pa kupolat e kubet e ballkonet e harkadat e epshmrit rrumbullakuese t kolonave; prfytyroji befas qytetet e mdha pa kto manifestime urbane t femrores, m t thekshme, e prap m fisnike se ekspliciti i reklamave e posterave t sotm seksist Bile nuk ke pse lodhesh me kundrprfytyrime; thjesht vshtro pak qytetet moderne gjith thepa/cepa e pasqyra gjigande pr t kuptuar se duam apo s'duam arkitektura e qytetbrja ka rn sot n duar t grave t t gjitha gjinive)


    (Claude Levi-Strauss m kujtohet t ket shkruar diku se n vendet e kulturs muslimane, fshehja e imazhit t femrs ka kontribuar n sajimin e gjithfarsoj kopshtijeve sekrete, shatrvanve me uj t trndafilt, n punimin sqimatar t metaleve npr kangjella e n sa e sa t tjera mnyra t sofistikuara t botimit balancues t femrores, t jonizimit (yoni) me t t mjedisit publik, mbizotruar nga mashkulli.)


    N diskutimin pr femrn si ajsberg, ( thjeshtuar n nj imazh impersonal, objekt prball subjektit mashkullor konsumator), pika e distilimit arrin n fenomenin e konkurseve t bukuris femrore, t njohura me emrin Miss. Me kt fjal deri dje, njiheshin dadot angleze t famshme, zonjusha t prjetshme me rrudha e eksperienc q edukonin aristokracin tek kalamajt e t kamurve npr Evrop. Kurse sot termi shterueshm simbolizon edukatoret e supremacis maskiliste t kalamanit adult mashkull i cili hedh para t madhe pr t grumbulluar gladiatoret e bukuris npr konkurse, n t cilat ai zgjedh imazhet m interesante pr qejfin e vet apo t transaksioneve t veta. Pr feministen kontroversiale Luce Irigaray, knaqsia tek femra qndron m tepr n t prekurit se n t vshtruarit, (Seksi q nuk sht i till,1981) e ne rrjedhimisht mund t themi se tek mashkulli sht e kundrta. Pra n t vshtruarit sht knaqsia e tij. Nga kjo besojm se shprthen edhe ajo urgjenca mashkullore n obsesionin optik/erotik me imazhin e seksit tjetr, q shpaloset ekonomikisht dhe politikisht n profilizimin e pushtetit t burrave si nj darvinizm gjinor i cili imponon seleksionin jonatyral tek femrat. Nuk jan vetm konkurset e miss-it, organizuar nga pothuaj gjith grupmoshat, n nivele shteti, qyteti, lagjie, shkolle; jan edhe konkurset e punsimit femror. sht edhe parada e sforcuar e prditshme me gra dhe vajza q kan harxhuar disa dekada jet para pasqyrs, n floktore, n farmaci, n palestra e butik pr t'u dukur konkuruese, gjith duke u hequr t lirshme e t shkujdesura, thua se as ato e as burrat nuk e dijn se far industrie e tr sht vn n lvizje. Pr t'i fabrikuar ashtu. Gjithka nn shenjn e seleksionit, (apo shqip przgjedhjes) n baz t parametrave t ashpr, vendosur nga poett, piktort, arkitektt, estett, stilistt e mdhenj, t cilt prcaktojn prej shekujsh bukurin femrore, n baz kriteresh gjithnj e m t ashpra, gjithnj m atletike e olimpike-gati naziste. (Vreni ju lutem top-modelet e sotme hollake sa pran u vijn n pamje "kampistve" t Hitlerit n Mathauzen a Treblinka. Vreni ju lutem, a mund t gjeni dot dallim midis nj t smure anoreksike, viktim e mods s przgjedhjes, dhe nj viktime t kampeve t shfarosjes)


    Kur rreshtuam llojet e konkurseve-miss, ve miss-shkolls, miss-studentit, (tek ne ka edhe miss-pallati, miss-shkalla) harruam t prmendim edhe miss-burgun, nj iniciativ tepr interesante q na vjen nga Lituania. N kt konkurs morn pjes bukuroshet e prtej hekurave, dhe organizatort treguan se ideja e tyre kishte zgjuar interes edhe n burgje t tjer an e mban Evrops. Pjesmarrset n konkurs, gjarpruan gjith fines prmes gardianve t veshur si reporter para nj publiku q kinse shijonte t ndaluarn. Jo sipas zakoneve t mira n ksi rastesh, konkurentet nuk dhan asnj t dhn tjetr personale ve moshs dhe emrit. (Nuk u pyetn fjala vjen pr pasionet, hobin etj. " Hobi im jan armt e zjarrit".) Afrmendsh, t burgosurat nuk deklaruan as krimin apo gabimin pr t cilin i kishin mbyllur brenda. Metafora e reduktimit t femrs n imazh t prplaset shqeto pas fytyrs. Kurse burgu si vendngjarje e miss-it t rradhs, mund t futet pa mundim n skenografin e feministes t njohur anti-islamiste Fatima Mernissi e cila n librin e saj "Haremi dhe Perndimi" sheh se shoqrit lindore prpiqen t largojn gruan nga mjedisi publik, duke prdorur kshtu hapsirn kundr saj; ndrkaq q shoqrit perndimore prdorin kohn dhe dritn kundr gruas, duke prkufizuar si t denj pr publik vetm femrn e bukur n nj periudh t limituar kohe, adoleshenc-rini, duke syrgjynosur n errsir kshtu t moshuarat dhe "jo t bukurat"


    MISS PR BURRA

    Muhabeti komplikohet shum n momentin kur dim se ve miss-eve pr gra ka edhe miss-e burrash: konkurset e bukuris femrore tashm po bashkrendohen me ato t hijeshis mashkullore. (A mundemi t veshim me t njjtn fjal bukurie edhe mashkullin edhe femrn njhersh? Lasgushi i ka thn dikujt se si pr hir t purizms, me dhimbje shkuli nga nj vjersh e njohur e veta fjaln e huaj {jabanxhije/ arabe} nur pr ta zvendsuar me at "t ftohtn" shqipe hir; gjithsesi n rastin e par haptas kemi t bjm me bukurin-am {femr}, kurse n t dytin hir, me nj bukuri-mashkull-mbi kal, apo maksimumi me nj homazh pr territoret e ndonj femre t vdekur.)


    Pr kt pjes t dyt t konkursit, autori e ndjen veten t detyruar t strehohet krejtsisht n paragjykimet e veta kulturore. Ai n fakt nuk sheh ndonj dallim thelbsor midis konkurseve t grave dhe atyre t burrave. Prve bukuris t jetuar si ves dhe zeje, e prbashkta q ndajn prmidis burrat me grat e konkurseve t bukuris fare pa mundim t zbulohet tek silueta e njjt, truku, xhestikulacioni, aroma, fjalorthi, kostumografia. Revista e mirnjohur e blegtoris erotike "Playboy", ekuivalenti burrror I "Si t gatuajm", duke shfrytzuar kompetencn dhe arkivin e vet m se gjysmshekullore, vinte re n nj studim t ribotuar edhe n shtypin ton ditor, sesi modeli fizik femror gjat ktyre dekadave sht duke u njtrajtsuar ca nga ca me at mashkullor, duke tentuar po njlloj drejt t njjtave kuota n shpatulla, gjoks dhe kudo n muskuj. Hiq at tendosjen po aq militare t ekspozimit burrror "gatitu"/"arm'mbrthe" t gjoksit tek veshja e femrave misse dhe t gjenitaleve tek veshja e meshkujve miss, kusuri sht e tra ecejake e njjt vashrore, me po at sheqer-pudr mbi faqkat e buta pa qime, me gjith po at buzqeshje, po ato nojma e po at bel, me gjith po at muskulatur t njjt posteriore (si thot edhe "Playboy"), pas t cils zhgnjehet me nj pahitje t kuqe faji e turbullimi vzhguesi i prhershm primitiv mashkullor. apitja me nge tutje thu e vajzris-miss n monopatin imagjinar t skens, n fakt sht tpk ajo sfilata sfilitse e fshatit shqiptar, ku qafngrir, po jo aq nga emocioni e pesha e vshtrimeve, sesa nga pesha e bucels, vajzria syprdhe, me sebepin e mbushjes s ujit n krua, u ofrohej prdit si trup dhe si informat, n pritje pr t'u br grua, trimave q valvisnin nga pas shkrepave e shkurreve shamit me djersn toksike t beqarnis ballkanike etj. etj. ndrkaq q kjo renditja bashkkohore e pafjal e trimave nj pr nj n t njjtin itinerar marketingu me ujsjellsin vajzror, na duket se on uj n mulli t hasmit (Pr hollsi t mtejshme konsulto fletoren e fundit zyrtare, lidhur me nj vshtrim kreativ mbi martesat e ligjshme n vendin ton.)


    Vrtet natyra dhe historia na ofrojn t shkrira n konsensus harmonin e luanit-diell me luaneshn-hn pa krifn e tij zjarr-e-tym; t gjelit-baba-diell me t shoqen-nn-hn pa lafshn e tij nj pllmb gjak t gjall mbi kok; at harmoni t nj dynjaje t tr me kafsh e kafshza e shpend meshkuj ku e ku m ekzibicionist se grat e veta; at t shefit indian t kuq me nj ekspozit t tr puplnaje mbi krye, dhe t shefes s tij mrekullisht pa to; harmonin e gjith kulturave t hershme q kan jetuar brenda tre monoteizmave t fundit semit ku burri ka shpalosur mbi krye imitacione tempujsh n forma kapash e turbansh, ndrsa gruaja kto tempuj nuk i shfaq, por i ka mbuluar me vello. Krejt thjesht, ajo q na ka msuar shqisa e posame njerzore, tregon se n fakt veori ceremoniale e publike ka mashkulli shum m prpara femrs; se edhe sipas nj krahasimi q m vjen n mend periodikisht, jo m kot shenja seksuale e mashkullit sht shfaqje, teksa shenja femrore sht fshehje. Duket si kundrshti me miss-in. Por n fakt, ndonse zhvendosur jasht harmonive t tradits, ndonse me nj artific ekspozimi, konkursi i bukuris femrore prdor gjuhn e fshehjes pas perdeve; ai sht thjesht nj form e shoqrizuar dhe publike e shijimit t asaj ka qmoti ngjrohej n intimitet, tek e tek. Vini re sesi pika m e nxeht dhe shkencore e konkurimit sht kundrvnia kontradiktore kur grat parakalojn n publik me t brendshmet, q jan n fakt uniforma e kthins m t fshehur t bots, dhoms s gjumit, atelierit tipik ku pr koh e kohra me rradh bukuria n fjal shpalosej, duke konkuruar vetm me at prball-me t burrit, pr t fituar kshtu prher; se ajo sht n fakt bukuria femrore, harkore, bukuri natyrore, pra e dhuruar, br nga lart, bukuri q pr t qen e till nuk mban dot prsipr kontribute njerzore- pelerina, dekorata, helmeta. sht hiri kndor i burrit ai q, duke qen n thelb jo natyror, por kulturor, ka nevoj t mbahet n kmb me mjete t jashtme, me pupla e pend bie fjala, apo me pushk e pend me q ra fjala.(etj,etj)


    Historia e natyra shpesh jan br bashk pr t na dftyer se nuk sht e vrtet q grat nuk barabiten me burrat pr t br udira t shkencs, arteve e tekniks e sporteve. Ata q mendonin t kundrtn kan mbetur me gisht n goj kur kan par sesi gruaja ka shpikur ndonj ila shptimtar, apo ka shkruar ndonj roman t pavdekshm apo ka dhn ndonj grusht q t lshojn syt xixa. Problemi sht se ajo paralelisht me kto, nxjerr nga barku edhe kalamaj, dhe kt udi burri nuk e bn dot. Pasi q ia ka provuar njerzimit se mundet t bj mrekulli edhe jasht edhe brenda vetes, femra sht dhe e bukur. Trishtimi ka kapluar rracn e burrave; shum syresh kan vendosur t prpiqen seriozisht pr t fituar kohn e humbur t kultivimit t bukuris natyrore, at koh q n ann tjetr t peshores e fitoi gruaja duke triumfuar prmbi patriarkalizmin, dhe duke ndar pastaj n baz t frymve monopolin e vjetr t kulturs. (Pr m gjersisht, hidhi nj sy prirjeve t prgjithshme t diaspors mashkullore dyqind vitet e fundit, duke filluar q me autosugjestionin e prditshm t fshehjes s leshrave burimor t faqeve, pr t kaluar prmes nj universi galopant t papar m par locionesh, aksesorsh vanitoz dhe cohrash e revistash t specializuara e konkursesh, pr t arritur deri n padurimin pr t'u unifikuar sa m par me femrn edhe proporcionalisht, me an t prcaktimit t modeleve t bukuris femrore sa m t arritshme prej mashkullit, n pikat e nxehta t shpatullave, gjoksit dhe kudo n muskuj.)

  2. #2
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    I prkasim klonizimit

    Ervin Hatibi

    Shum njerz nuk besojn n ringjalljen pas vdekjes. Shum nga ata q e besojn, nuk mendojn se kjo do t prjetohet fizikisht. Shum prej atyre q besojn n njfar ringjalljeje fizike, besojn se kjo i mvishet nj cikli shumformsh ekzistencash, nn nj ylber variabl lkurrash apo luspash a puplash. E gjitha kjo brenda ashensorit t nj lloj top-ten-i zoologjik hierarkish t prcaktuara nga rezultatet pozitive a negative t jets s mparshme. Ama gati krejt unanimisht, si ata q besojn n ringjalljen, ashtu edhe t tjert, tashm jan t bindur se nj prplasje hi etike midis bioteknologjis dhe nostalgjis e biznesit ka mundsuar kopjimin fizikisht t sakt t qenieve t gjalla. Duke u nisur prej ksaj bindjeje t prodhuar nga besimi fondamentalist i ksaj epoke n fen e shkencs, mora guximin nj dit prej ditsh, n nj kafene t lagjes "Kala" (Elbasan), t'i shpjegoj ringjalljen nj mikut tim shqiptaroamerikan, skeptik dhe poet, duke i br nj paralele abuzive me klonimin. Sipas ksaj pseudo-eskatologjie, robi nuk ka pse beson m leht se ringjalljen, faktin se qimja bhet tra (klonimi i shpjeguar popullore). Ose m shqip akoma, nuk ke pse quan t uditshme ringjalljen fetare s dyti pas vdekjes, kur teknologjis i mjafton pr di t prafrt ve nj thrrmij nga zbokthi yt mbi jak, qoft kjo jak edhe n muze dekada pas vdekjes. Gjall a vdekur, fantashkenca n veprim ta premton q tani kopjen tnde identike t shumfishuar X-her, pafundsisht-her, q ta preksh me dor e vet ta rritsh veten, nj vete ndrre nga ato q vetm t ngjajn e nuk t binden, nuk i kontrolloke dot. (Duke u dridhur t skuqur, imagjinoni q tani nj zhgjndrr fajtore narcisizmi incestuoz.) Njeriu i ri triumfalisht po i sokllin universit se m n fund ia doli me an t teknologjis (lindjeve in vitro apo klonimit) ta divorcoj prfundimisht seksin nga lindshmria, dhe se m n fund ndjenjat e prgjegjsis n sektorin problematik t seksit do t zhvoshken prfundimisht. Si ca prometenj seksual egoist, por politikisht t ndrgjegjshm pr t ardhmen e njerzimit, do t mund t aplikonim n vete sterilizimin e prhershm pr t kaluar pastaj kohn e lir n disiplina t ndryshme sportive seksuale, pa ar kokn fare pr ndonj incident apo efekt ansor. Pa qen nevoja t imitojm m kangurin, kalamajt (nuk di a do t'i quanim m kshtu) do t'i prodhonim n seri, diku jasht trupave tan, duke prdorur thonjt e prer pas dushit. Sigurisht, nse nuk do t kishim filluar t urrenim pr vdekje veten. Apo sigurisht pasi t kishim hedhur nj short kok-a-pil me partnerin, (femr a mashkull, human apo jo, nuk ka m ndonj rndsi mosprputhja ngjizse), short pr at se kujt i takon fati t kopjohet, t prjetsohet n nj far mnyre. Sipas hartave genetike, t depozituara n banka publike t dhnash, hartuar sipas turli mikroskopsh e makinerish biospiunazhi, do ta shihnim veten krejt lakuriq, me gjith smundjet a trashgueshme e pritshmrit e mundshme pr smundje, me gjith difektet e anomalit tona. Dhe kshtu autoritetet mbase nuk do na jepnin leje t gjithve t kopjoheshim, pr t parandaluar dhimbjen, tragjedin e parakohshme apo shmtin, duke mbrojtur ksisoj t drejtat e njeriut t palindur pr t pasur nj mendje t shndosh n nj trup t shndosh n nj shoqri t shndosh. Rreth shtpis s ndonj ifti paraplegjiksh q i ka puqur bashk horoskopi i solidaritetit, do t organizoheshin demonstrata aktivistsh e koncerte sensibilizuese tip Pavaroti me shok", dhe prgjimi shtetror 24 orsh do t garantonte q difektozt t mos bnin ndonj prok duke nxjerr tinz pr tek ndonj laborator klandestin materialet biologjike t dashuris s tyre. Laboratort pa licens do t sfidonin mimet e larta duke punuar pr fukarenjt me makineri t vjetra a t prshtatura psh nga ndonj repart akulloresh apo i pastrimit kimik. Kurse donjrit para se t hynte n pun a t kandidonte pr n ndonj kat t pushtetit, do t'i duhej t paraqiste t sakta patentat e laboratorit-maternitet ku sht ngjizur, kopirajtet dhe t drejta e t barazlarguara imt, ato vijzat vertikale mbi shifra q stampohen n rrz t do malli. Por gjithsesi nostalgjikt apo reaksionart q nuk mungojn n t tilla raste t grupuar n shoqata, klube a botime speciale e rezervate do t ofronin metodat e vjetra, ato demodet nnt apo shtatmujorshe tip "kam ngrn nj gamile", me nj ritm nevrikoss mesjetar zhvillimi si t ndonj kompiuteri Pentium I, (a thua se s'kemi ndonj pun tjetr ndrkaq), me t marra mendsh e t vjella e dieta surrealiste e shpartallime muskujsh e gjak e lngtyr q aman-aman T prishsh linjat dhe karriern-larg qoft Po ama ashtu si preferojm qumshtin apo vezt e kushtueshme t katundarit (q gjithsesi i bn pula ose lopa), ashtu si preferojm domatet e thjeshta t baheve me diell e jo domatet "un-mamaje" t serave, (top-modele me makiazh modifikuar me kirurgji estetike), po ashtu do na shkonte nj dit goja lng pr ndonj kalama t br vet, safi, alla turka. Nj q sht tamam trup
    gjak e temperatur e jotja Gjith vshtirsia pr kt ndodhet tek ca rrjetza fatale peshku a merimange, ku knga n mod e sirenave t burgos n mitet e rinis s prhershme dhe n modele parajsash prej shkume sapuni t knaqsive s momentit, nga ato q mund t'i konsumosh edhe n kmb si byrekt e astit. Q kur je fare i ri, ashtu si gozhdohesh prfundimisht me vath kudo a me tatuazhe t pashlyeshme dashurish t lehta, ashtu si vendos t stukosh trupin e fytyrn me silikon, mund t shkosh e t'i fussh pa e menduar gjat nj vasoktemi apo sterilizim t prhershm, se kjo ndodh edhe n koht tona tani, e jo m n qytetrimin e ardhshm t klonimit. Gjithsesi ky shkrim u tregua tepr optimist, dhe parashikoi jo vetm suksesin e plot t klonimit njerzor, por arriti t shroj edhe SIDA-n, fantazma e t cils sillej npr togfjalshat e mij t pakontrolluar seksual, si komunizmi njher e nj koh npr Evrop.

  3. #3
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Inxhinieria gjenetike e vargut, ose si un bhem ti

    "uan u n ndrr u b flutur
    dhe flutura n zgjim, u b uan u
    Li Bo"


    Ervin Hatibi

    M kujtohet, vite prpara se t botohej Pela e Trojs, kur emri im figuronte n listat e organeve kompetente pr t tjera arsye, paniku q m kapi kur dikush q m'u prezantua si punonjs i SHIK-ut m bllokoi rrugn dhe m ftoi t'i shkoja pas. "Un jam i madh," m deklaroi sapo u veuam pak larg ecejakes s kalimtarve, dhe pr t mos m ln pa dgjuar edhe shpjegimin, tha edhe gjysmn tjetr t fjalis: "Sepse kam kuptuar q ti je i madh". Njeriu, vrtet punonjs i rndsishm i sigurimit, ishte n fakt krejt i pir, megjithse e mbante mir, si edhe ishte lexues i vargjeve t mia. N ort e pakta t lira, apo edhe gjat orarit t puns, n ndjekje t elementve problematik, t diplomatve, trafikantve, misionarve e opozitarve, njeriu hapte nga pak edhe librin tim t verdh, dhe si pa kuptuar bhej i madh; bhej un pa pik modestie (!), vishte paruke flokt e mi klinik, nn t majtn mng, pran sqetulls s zemrs i buiste pa u ndjer tatuazhi im semitik vizzi, kurse syt i mbanin brenda ngjyrs jo t tij, ose jo m t tij, njerz e gjsende t dashura pr t, q zhvendoseshin n dizajne, mimika e koreografi t propozuara nga un, ndonse vagullt.
    Ngaq filozofit i kam msuar, ja kshtu, m shum rrugve, me persona t mrekullueshm q m mbinin si stalaktite mu prpara hunds, arrita t kuptoj se mesazhet na ngren n nivelin e tyre porsa i kuptojm. Se sa rrim aty, n nivel, sht puna jon. Puna e mesazhit sht t na e jap nj dor (mesazhi, n kt rast, vargu). Kur lexon dhe kupton (n kt rast shijon) vargje t bukura vazhdimisht, mbetesh vazhdimisht ashtu, si i thon, sipr. N hava
    Por vargjet q m plqejn mua, n fakt nuk m plqejn edhe aq pr mesazhin, sa pr masazhin. Autori - n rastin n fjal Telegrafi - merr kokn time n sqetull dhe me bef e kthen nga duhet - andej nga vitet e vzhgimit i dftejn se fryn er e mbar imazhesh. Nj lloj srfi. Mbi dallgt e lvizshme t fijeve her-her t dukshme, kapur gafil midis objekteve
    E pluhurt npr vjollcn e plhurs,
    Drita platitet dhe i jepet muzgut
    Mbi tjegulla, nn zrat e fmijve
    ose
    At dit
    U shpalos lulja e saj,
    Fryma e majit dhe n bodrume
    Dhe britma fmijsh npr shkall, dhe krah
    Leshtor, t shkatht n errsir
    ose
    Shtojzovallet jan n shtegtim
    Dhe plakat n mindere
    Dremisin
    Dhe katundart jan t verdh
    Dhe nuk marrin frym, si speca.
    ose
    The knights are departed.
    And their friends, the loitering squires
    On donkeys mounted
    Departed, have left behind no giants.
    ose
    dhe megi zbuloi nj guask kngtare
    aq mbl sa hallet i harroi fare,dhe
    milli u miqsua me nj yll t dbuar
    q rrezet i kishte pes gishta t prgjumur;
    dhe mollin e ndoqi nj qenie e tmerrshme
    q rendte si vngr dhe poa shprthente:dhe
    mei erdhi n shtpi me nj gur t lmuar
    t vockl sa bota dhe t madh sa vetmuar.
    Problemi im me vargun sht se ai nuk m le t dal prej tij. Mbaroj me t. "Un - shqiptova - por n fakt i referohesha agut t ndritshm", shkruante nj hebrejk, e shkreta, para se t vetvritej. Kurse problemi me at q lexoj, sht se un i referohet vargut; jam ai, ose vargu sht emri im, si edhe pas tij nj varg t dhnash t tjera t sakta mbi mua - datlindja, prfshir dhe emri i shkolls fillore, menuja e preferuar me gjell dhe autor: dua t them, a nuk sht jeta ime shpjegimi i asaj q po lexoj (?).
    (Shn. i Autorit: Vargjet e msiprme, shqip, aglisht, dhe prkthimi n shqip nga anglishtja e Cummings, me kt renditje jan marr nga libri Pela e Trojs i Ensard Telegrafit.)

  4. #4
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Shpluhurosje e nj miti

    Shenja t revizionizmit historik n vshtrimet shqiptare pr periudhn osmane.



    Ervin Hatibi
    Prplasja midis Evrops s krishter dhe Islamit osman, shpesh sht prqasur me ballafaqimin e ditve t sotme midis bots s lir dhe Bashkimit Sovjetik. Krahasimi nuk sht I pavend. Por kt prqasje nuk duhet ta teprojm. N kt ballafaqim t hershm, ekzaltimi dhe dogmatizmi ishte I t dy krahve, dhe toleranca m e madhe ishte n ann turke. N shekujt XV dhe XVI, lvizja e refugjatve- t cilt, sipas shprehjes brilante t Leninit "votonin me kmbt e tyre"- ishte nga Perndimi n Lindje, dhe jo si sot nga Lindja n Perndim. Shprngulja e ifutve pr n Turqi, przn nga Spanja n 1492, sht e mirnjohur, por n asnj mnyr e vetmja. T tjera grupe refugjatsh, t krishter disident t persekutuar nga kishat predominuese t vendeve t tyre, ashtu si edhe ifut, gjenin streh n tokat osmane. Kur sundimit osman n Evrop I erdhi fundi, kombet e krishtera t cilat ata I kishin sunduar prej shekujsh ishin ende aty, me gjuht e tyre, kulturat, fet e tyre, po ashtu, n nj far mnyre, edhe me institucionet e tyre t paprekura dhe t gatshme t rimerrnin egzistenc t pavarur kombtare. E njjta nuk mund t thuhet pr ata musliman q mbetn pas sundimit turk n Ballkan, apo pas sundimit maur n Spanj.
    ,"The Middle East", Bernard Lewis



    Nj nga kontributet m t shmtuara intelektuale t shekullit t kaluar n Shqipri, sht padyshim edhe nxirosja e periudhs osmane t historis s shqiptarve, me ngjyrat e padiskutueshme t nj barbarie. Duke ndjekur besnikrisht gjurmt zyrtare t akademizmit ideologjik, u formua n kulturn popullore, me udhheqjen e komisarve t letrsis dhe arteve, nj ide fikse e cila krkonte tek turku, turkoshaku, anadollaku, kriminelin e zi epshor, injorant me shpat n dor. N prfytyrimtarin popullore u koleksionua nj pavijon grotesk demonografie, me nj hierarki t s keqes q kulmohej me Sulltanin, dhe vijonte me vezir, sadrazem, velinj, me shejhul islam, dervish, pashallar e bejlerbejler- detyrimisht t gjith turq, si edhe demon m pak t rndsishm, se helbete shqiptar, n forma t deformuara dhjamore bejlersh e agallarsh e qehallarsh, shrbtor t t huajit. Shtrir q npr faqe t letrsis, nga ajo e klasit t par fare, n kinematografin e neorealizmit socialist, e deri tek retushimet e folklorit, ilustrimet e revistave t fatosave e pionierve, nuk do fare mundim pr t'u par se kjo sag orientaliste, ishte n fakt nj projektim n kohn e (pa)kryer I lufts s klasave n variantin e saj agrar shqiptar, I cili e shihte inxhinierin social-politike t Lufts s Dyt si vendimtare pr ndarjen simetrike e jashtkohore t shapit nga sheqeri. Kshtu, n t njjtin areal aleancash, vendin e pushtuesve italo-gjerman do ta zen turqit, n rolin e nj lloj mbivlere imperialiste, nj lloj subvencioni nga jasht, i cili u jep ballistve e pasunarve t lufts s dyt, rrjedhimisht edhe paraardhsve t tyre kolaboracionist-bejlerve dhe klerit, kapitalin ushtarako-ekonomik pr t sunduar mbi bujqit, ifinjt e rajan. Deformimi fizik I bashkpuntorve t turkut, mishruar fonetikisht edhe n damkn e njtur raciste "anadollak", si edhe n epitetin "gjakprishur"-nj kompozit e stilit arbresho-naimian e cila lundroi me vite n gojt emfatike t patriotizms kinematografike e letrare-tregojn haptas frymzimin shterp rilindas pr kombin e zgjedhur pellazg, ilirian, arian, (frymzim) I cili rrjedhimisht sheh n "tradhtin" ndaj kombit t shenjt pasoja t nj smundje hormonale, t nj lloj degjenerimi gjenetik-klasor. Sfondin mistik q justifikon kt procedim jorealist e joshkencor, e ofron ajo ka ather cekej vetm shkarazi; fakti q bashkpuntort bejler t turkut kishin tradhtuar edhe fen e vrtet, mund t'I kishte br ata pre t zemrimit t nj zoti t krishter, I cili I kishte katandisur ashtu, n derexhen stilizuese t realizmit socialist. Sot, e liruar nga prangat marksiste e enveriste, krijimtaria me tem "antiturke-n-fakt-antiislame" merr frym lirshm, lulzon n kimikatet e skaduara t mashtrimit historik. N suplementin e saj t dits s djel, gazeta "55" para pak kohsh na ofron nj tregim t piktorit t mirnjohur M. Velo, t cilit prve publicistiks dhe tashm tregimtaris, nuk I ka mbetur vese ta shpreh edhe n bojra uji alergjin e vet ndaj muslimanve. Tregimi, n skenn e nj burgu komunist, gati fokusohet n vuajtjet e nj t dnuari musliman, I cili shprehet se po vuan n lkurn e vet krimet q ka br gjyshi I tij, bashkpuntor I turkut, kundr komitve bullgar M tej personazhi-rrfimtar, t cilin n nj prqindje mjaft t lart na duhet ta barazojm me autorin, shpreh habi sesi polict, ndonse katolik, jan kaq mizor. Si vall e pajtojn dhunn q ushtrojn, me besn e Krishtit, sepse sa pr eprort e tyre muslimanata tek e fundit jan musliman, dhe kshtu sipas autorit, nuk mund t mos jen tjetr vese monstra. Pas animimit artistik t tezs s prhapur prej vitesh, sipas t cils, regjimi komunist ka qen nj qeverisje prej "eprorsh-jo rastsisht- musliman", provohet, pa ndonj sukses, t jepet n form aksiome se muslimant jan nj skot barbare dhe e pamshirshme, e cila jo vetm kaq por na paska infektuar edhe katolikt me mizorin e vet. Autori harron se ndoshta e vetmja fjal q kemi ne shqiptart n gjuhn e prditshme pr t shprehur keqardhje, mshir dhe krkes pr prmbajtje para dhuns, sht fjala "gjynah", nj fjal arabe, e mbjell ktu prej turkut.
    N kundrshtim me faktin historik pr kahjen kronologjike t qytetrimit, pr dimensionin nga ku lindn fet, mitet e shkencat, u mtua se Lindja, Islami, Azia, Anadolli, shkrettira dhe esmert ishin djepi I t keqes q na kishte kapluar neve shqiptarve (kupto: t bardhve, perndimorve, t krishterve, evropianve). I gjith ky shtrembrim I fakteve n koh t diktaturs, mendoj se shrbente pr t forcuar mitin pr popullin e veant shqiptar, nj popull liridashs I cili kishte zgjedhur t mos ishte kurr pushtues, por, si I vogl, gjithnj qllonte t pushtohej, e kshtu i shtypur prej shekujsh, kishte formuar nj ndrgjegje "klasore" pr t br revolucionin kundr atyre q kishte sipr- t huajt dhe t pasurit vendas. Teorikisht I binte q shumica e shqiptarve, t ishin edhe t varfr (t mir) edhe musliman (t kqinj, se me fen e pushtuesit), e kshtu me rregull treshi Islami si fe dhe ideologji e armikut, duhet t ishte imponuar me dhun e presion ekonomik. Dhe sipas rrjedhojs ideo-logjike, shqiptart t prmbytur nga supershteti I urryer osman thjesht kishin mbajtur frymn nn uj pr nj gjysm t mir mijvjeari, n nj lloj rezistence jobashkpunuese, n nj lloj agjrimi gandian antiimperialist.
    sht gjith kjo paraprgatitje masive, e cila justifikon frymn kundrislame n shoqri. Sigurisht, nj fe pushtuesish, e imponuar me shpat n dor, nn presionin e buks (taksa e xhizjes s famshme), nuk ka sesi prthyhet n ndrgjegjje prvese si nj aksident kolosal e mbarpopullor, nj gabim pr t'u korrigjuar nj or e m par, tashm n kushtet e liris. Ateizmi administrativ I Enver Hoxhs, receptohet thjesht si nj ngrirje, si nj pezullim pesdhjetvjear I korrigjimit t gabimit.
    N koht e hyrjes s Shqipris n Konferencn Islamike, hija e turkut si psikoz, arriti, n mnyr krejt qesharake t bnte t besueshme dhe t aktivizonte lloj-lloj frikrash e sajesash n sektor t ndryshm t shoqris. Ndonse n nj regjim parlamentar demokratik, t varur gati totalisht nga ndihmat e huaja perndimore dhe nga politikat e institucioneve ndrkombtare, ideja e ushqyer me vite pr natyrn e dhunshme e imponuese t Islamit, ilustruar bollshm n turkun, ofroi rrnjt dhe bri q t pranohej si e mundshme fantazia pr ngritjen e ndonj Stalingradi islamik mu n gji t Evrops. Ndrsa diskutoja pr Islamin n vitin '93 me nj poet e intelektual t njohur, nuk ishte nevoja pr asnj referenc kuranore apo kulturore, sepse bashkbiseduesi kishte zgjedhur t debatonte pr vlefshmrin e Islamit me shpifjen sipas t cils arabt do t ndrtonin nj xhami madhshtore n Rubik, dhe pasi t privatizonin minierat, n nj form tepr origjinale t xhizjes, nuk do t pranonin n pun asnj minator katolik pa hyr m par n xhami (Ndrkaq n Arabin Saudite e t tjera vende t Gjirit punojn qindra e mijra emigrant t varfr t krishter, e bile edhe hindus, budist e sikh, pa qen kusht, si n ndonj vend evropian, q t ndryshojn fen. ) Apo tipike sht edhe zhurma mediatike e atyre viteve se nj milion ferexhe po prisnin gati n garderobat e fondamentalizmit pr t mbuluar grat dhe vajzat shqiptare.
    Nuk sht nevoja t prsrisim ato q jan evidentuar edhe n shkrime t mparshme, duke ricituar emblema t tilla npr tituj gazetash t mdha shqiptare "Muslimant shqiptar, pasardhs t haremeve t sulltanit", apo "Kaq e aq fshatar t aksh zone, braktisn fen e pushtuesit e u kthyen n fen e t parve".
    Megjithat, tanim vm re, si n mjediset akademike, ashtu edhe n ato kulturore e mediatike, t fryj nj puhiz ndrgjegjsimi dhe serioziteti n rivlersimin e historis komplekse t epoks osmane, t marrdhnieve t shqiptarve me shtetin osman. N dritn e fakteve t bujshme historike lexuar n tekste autoritative dhe t realitetin e pakontestueshm, q mund t vrehet "me sy t lir" edhe nga joprofesionistt, ka shenja se kultura shqiptare po reagon dhe po pranon n strukturat e veta rileximet historike pr periudhn osmane, nj proces ky q do dshiroja ta quanim revizionizm. Ndonse termi sht ca problematik, jo pr origjinn e vet (post)marksiste, sesa pr ngjyresn q ka marr n lidhje me rivlersimin e fashizmit n Itali, Japoni, Gjermani etj. apo me mohimin e Holokaustit nga qarqet negacioniste antisemite, ne po e prdorim n prqasje me fenomenin e "historianve t rinj" izraelit, t cilt u emrtuan si "revizionist", pasi montuan mitet zyrtare prmbi "largimin vullnetar t palestinezve nga trojet e veta", duke argumentuar se eksodi I 1948-s ishte nj prznie e dhunshme. Tendencn kulturore, q do prpiqem ta ilustroj m posht, nuk mund ta emrtoj ndryshe vese si "revizionizm", me dijen se termi ka nj tradit prdorimi politik dhe shqetsues. Sepse, dihet, shenjat e normalizimit dhe t seriozitetit shkencor mbi epokn n fjal, ende shkaktojn "skandal" n rradht e t painformuarve e sidomos n rradht e fanatikve apo fondamentalistve antimusliman. Ata e kuptojn se po u rrnove shprdorimet historike mbi "prbindshin osman", u gropose njhersh edhe bazn m t fort q kan pr t sulmuar identitetin islam n Shqipri
    Pr t vijuar, le t bjm nj prmbledhje elokuente t asaj q sht thn gabim, dhe t asaj si do rithn e vrteta, duke shfrytzuar citime nga "bibla" kontroversiale e revizionizmit historik shqiptar, analiza "Skic e mendimit politik shqiptar" t H.Ferrajt, n t ciln n fakt spektri revizionues prek hapsira shum m t gjra se vetm periudha osmane.
    Tezat e historiografis zyrtare shqiptare sipas dr. Ferraj kmbngulin se : "pushtimi osman I Shqipris ka frenuar zhvillimin e shqiptarve n rrugn evro-perndimore si rrug m e prparuar; sistemi politiko-shoqror; sistemi politiko-shoqror aziatik osman ka qen m I prapambetur, ka qen barbar n krahasim me ato evro-perndimore (n studimet e historiografis zyrtare shqiptare termi "barbar" prdoret vetm pr sundimtart osman dhe sistemin e tyre politik, ekonomik e kulturor dhe jo pr sundues t tjer si pash. Ata bizantin, sllav etj-footnote e H.F.); osmant kan ushtruar presion pr asimilimin etnik t shqiptarve; argument I presionit asimilues sht islamizimi I dhunshm; argument I islamizimit t dhunshm sht taksa e veant pr jomyslimant, xhizja." (fq. 50 botimi I 1998,"Koha.")
    N form pak m t gjat do t japim edhe prgjigjen e autorit ndaj tezave, q na duket se puthitet mir me logjikn e pastaj (meq logjika nuk sht aspak vendimtare n rikrijimin e tablove historike) do t japim m n fund edhe referenca n natyr dokumentash e faktesh, me nj pjes t t cilave do t provojm edhe dukurit m t fundit "revizioniste" n kulturn ton . N faqen 58-59 t "Skic" lexojm: "Dobsia e hipotezs e cila e paraqet Perandorin Osmane si "t egr". "barbare", me prirje t fort asimiluese etj., qndron n faktin se nuk mund t shpjegoj bindshm se, pse shqiptart u integruan aq shum n Perandorin Osmane n qoft se ajo u keqsoi gjendjen e prgjithshme t tyre? Pse te shqiptart xhizja ishte presion I mjaftueshm pr ndrrimin e fes, ndrsa tek popujt e tjer jo? Pse nuk u ushtrua dhun islamizuese mbi popujt e tjer por vetm mbi shqiptart? A kishte Perandoria osmane ndonj arsye t posame pr t ushtruar dhun mbi shqiptart ndryshe nga popujt e tjer? si e siguroi qetsin dhe qndrueshmrin disashekullore dhe pothuaj sundimin e bots Perandoria Osmane? Si sht e mundur q "vendi m I prapambetur I Evrops" sht njkohsisht fuqia m e madhe e bots? A sht historike teza se qytetrimi evropian ka qen qytetrimi m I prparuar n t gjith kohrat, ndrsa Perandoria Osmane ishte e prapambetur sepse ishte "aziatike"? N qoft se Perandoria Osmane ka qen gjithnj m e prapambetur se Evropa, ather 'kuptim ka teza se nga fundi I shekullit XVIII e ktej, si rezultat I zhvillimit t revolucionit industrial n Evropn Perndimore, Perandoria Osmane mbeti prapa saj? A sht historike t shtrihet gjendja e saj e dy shekujve t fundit edhe n gjith shekujt e mparshm t ekzistencs s saj? etj. etj"
    M pas autori pasi citon nj numr personalitetesh, disa t njohur edhe pr lexuesin shqiptar, si O. Baj, F. Engels ("pozita e e rajas n sistemin osman ishte m e mir se e bujkrobrve n vendet evropiane"), F.Noli ("Turqit erdhn n Evrop si lirimtar t bujkrobrve dhe t klasave t shtypura... Kjo shpjegon sesi arritn t krijojn nj perandori t madhe brenda nj kohe aq t shkurtr."), S.Rizaj (Perandoria Osmane kishte sistemin juridik m demokratik t kohs). Si pr t dashur t'I jap fund n mnyr t pakthyeshme debatit, Ferraj n fq. 61 thot se shumica e historianve profesionist tashm I prdorin pa referenca teza t tilla pr karakterin liberal, joasimilues t politikave osmane.
    Establishmenti kulturor nuk I pranon tezat e Ferrajt n prgjithsi, dhe pr ato t marrdhnieve shqiptaro-osmane n veanti, ka patur reagime t posame. Kurse orvatje t tjera revizioniste, si prmbledhja studimore "Rreth prhapjes s Islamit ndr shqiptart" (Klub Drita Kulturore, Shkodr 1997) me kontribute nga autoritete si Sherif Delvina, Ferid Duka etj, apo edhe punimet me t njjtn kahje nga Nexhat Ibrahimi apo Ali M. Basha, jan rrethuar me mosprmendje gati t plot dhe kan marr nj status klandestiniteti. Prirjet e reja politike si I lexojm n ridimensionimin m t fundit t pozicionimeve shqiptare n korridorin amerikan Turqi-Greqi, jan nj nga shtysat madhore q bn koht e fundit ridaljen e vrullshme n drit t tezave rivlersuese. sht edhe nj shtys tjetr, besoj, me karakter emocional: dshmit pr pozitat dhe statusin tepr t lart t shqiptarve n perandorin osmane, japin nj far konforti nostalgjik e ngushllues prball rrnimit q prfaqsojm prej kaq shum kohsh..

    Pr t nisur, si e do adeti, me nj klasifikim piramidal, nga shembujt prej bots s institucioneve shtetrore t kulturs, pr t zbritur m tej n ato joshtetrore, dokumentojm fillimisht ngjyrat e zbutjes n parathnien shoqruese q Dr. Shaban Sinani, drejtor I Prgjithshm I Arkivave t Shqipris, I bn librit "Katalogu I dorshkrimeve osmane n arkivat e Shqipris.", botuar turqisht-anglisht-shqip n Ankara (Vini re!) N deklarimin e tij profesional, sidomos n sensin politik t fjals, kryearkivistit I rezulton se n baz t provave t shkruara, t cilat I kan patur n dor edhe parardhsit e tij, do thn se "Porta e Lart disa her ka ndaluar me urdhra t drejtprdrejt cnimin e prons s t krishterve dhe t institucioneve t kultit. Dshmi t tilla jan prova q mund t ndikojn pr t relativizuar disa prfundime t cilat pr hir t nj tradicionalizmi, ende vlersohen si jasht diskutimit, n lidhje me procesin dhe format e ndikimit t perandoris n strukturn demo-fetare t Rumelis"(Katalogu I dorshkrimeve , fq XXIX, Ankara 2001.) (Gjithashtu botuar edhe n "Njeriu", prmbledhje e materialeve t sesionit shkencor t Tarikateve Islamike t Shqipris dhe Kosvs, Eurorilindja, maj 2002.) Autori, tepr I ndrgjegjshm pr rolin prej akullthyesi, prdor shprehjen "mund t ndikojn pr t relativizuar" kur I referohet dshmive arkivore, t cilat ndonse me rolin e vet madhor n drejtshkrimin e historis, ende jan t pafuqishme para "tradicionalizmit t padiskutueshm", tabus s mome zyrtare. Se edhe sikur historiant e teksthartuesit tan ta vn dorn n zemr e t rithon n kor t vrtetat e reja, tabu t tilla nuk rrnohen dot vetm n korridore arkivash apo salla bibliotekash a konferencash. Lufta me to bhet npr sheshe ku njerzia blen gazetn, npr kafenet ku shqiptart shpalosin ekzistencn, npr ..
    N 28 prill t ktij viti, me titull "Nj ferman pr gruan e Sali pashs", gazeta "Koha Jon" boton nn tabeln "speciale" nj dosier pr fermanet sulltanore t arkivave shqiptare. Jan 48 fermane t till. Ndr kta citojm: ferman I sulltanit pr kishn e Delvins; ferman-vendim I Patriarkans pr manastirin e Shn Mris q t mbes I pavarur; ferman I sulltanit pr t mos ndrhyr n kishn e Kamens; ferman pr mbrojtjen e pyjeve (Krahaso fermanin i fundit ekologjik me shprehjen e njohur herbicide "Ku shkel turku nuk mbin bar")
    Autori I artikullit q mban edhe titullin e dosierit, gazetari I njohur Fiqiri Sejdiaj, kur komenton fermane t till, si ai pr ruajtjen pronave t kishs n Delvin, pr riparimin e padrejtsive n vjeljen e taksave ndaj t krishterve t Elbasanit apo pr pr rindrtimin e kishs s Shn Harallambit n Sarand, do t shkruaj: "Natyrisht po t gjykohen n koh, t tilla fermane kan brenda edhe ann e tyre propagandistike, mirpo gjithsesi, n fund t fundit ato tregojn frymn tolerante ndaj etnive e religjioneve jomyslimane. Porta e Lart dhe Sulltani kan qen t kujdesshm ndja nnshtetasve t saj, qofshin mysliman, katolik, ortodoks apo bektashinj. Ajo I ka trajtuar t gjith, si qytetar t barabart, t paktn n dukje. Ky ekuilibr ndaj religjioneve, popujve, kombsive dhe etnive t ndryshme e mbajti n kmb kt perandori pr 500 vjet. Kur ky ekuilibr u prish, ather u shemb edhe vet perandoria. Kta ferman, t cilt s'jan t pakt, tregojn qndrimin e perandoris ndaj fes, faltoreve dhe gjaurve (t krishterve.) fermant origjinal q kemi n dispozicion tregojn se Porta e Lart ka ndaluar me urdhr cnimin e prons t t krishterve. ka ndaluar keqtrajtimin e tyre dhe t institucioneve fetare. Mendimi tradicional I cili shpesh her nuk pranon diskutime mbi "masat shtrnguese" t Ports s Lart mbi ndryshimin e fes n kt pjes t Rumelis duhet rishikuar." (Koha Jon,28 prill 2002.)
    sht nj tendenc e vjetr n historiografin manikeiste komentimi satanizues e mosbesues I fakteve, I cili rreket t na msoj se kur "t kqinjt" bjn veprime t mira, nuk I bjn pr arsyet e afishuara, por detyruar nga frika apo nga ndonj interes tjetr I tyre; n t kundrtn, pse vall do t ishin t kqinj Kshtu edhe Sejdiaj, mbase duke e marr pr pak aste si t mirqen se Sulltani sht thjesht ai despoti oriental "si e dijm t gjith", e fillon analizn e vet me cilsimin se fermane t tilla kan edhe ann e tyre "propagandistike", pa ofruar ndonj dokument q provon hamendjen e tij. Por ky vshtrim, sht mbase "gjoba" e detyrueshme q gjithkush duhet t paguaj kur flet pr turkun e shqiptarve. N rastin n fjal, gjoba, hedhja e dyshimit mbi sinqeritetin e fermaneve e mbi karakterin e tyre rutinor, mund t formsohet pavullnetshm nga paragjykimet e "tradicionalizmit", por edhe nga prdorimi I diplomacis s tipit "shaje pak at q do ta lvdosh, q t bhesh m I besueshm", frytdhnse si taktik n nj territor kulturor ku qeveris "diktatura e tradicionalizmit". E rndsishme sht se m pas Sejdiaj n artikullin e tij ndriues, vijon me rreshta absolutisht ikonoklast dhe shkon deri sa t krkoj rishikimin e historis.
    Nn titullin "Robri apo bashkqeverisje?", revista "Klan" e dats 7 korrik t ktij viti, boton nj opinion nga Blendi Fevziu, I cili sipas dijes sime, sht mbase I pari tekst q I ofron lexuesit t gjer nj rezyme revizioniste t historis ton osmane, mu n sheshin festiv "Sknderbej" t publicistiks shqiptare. Me nj linj lirike, e cila sht karakteristik pr publicistikn e autorit, shkrimi ngroh nj ndjenj t paemrtueshme vetm me nj fjal, t trheqjes reciproke dhe vijushmris emocionale midis shqiptarve dhe turqve. Autorit thot se merr shkas pr t vn re t prbashktat dhe frymn e veant q ekziston midis dy kombeve nga entuziazmi I pazakont spontan I tiranasve, q festonin me flamuj nj fitore t ekipit kombtar turk t futbollit, dhe gjithashtu nga familjarizimi I tij me mjedisin gjat nj sezoni pushimesh n Turqi,. " I bindur se pushtuesit jo gjithnj len ato gjurm trheqje dhe dashurie tek ata q kan pushtuar" Fevziu pyet: "Si shpjegohet kjo trheqje fatale dhe ky pasion I uditshm ndaj nj populli q n t gjitha tekstet e historis s Shqipris konsiderohet pushtuesi yn 500 vjear?" Pr t'iu prgjigjur ksaj, m pas do t futet tangent n librat e historis, pr t rishkruar vet nj t till t formatit t vogl. Fevziut npr lexime I del se "Turqit kishin kaluar kufinjt e principatave shqiptare n shekullin XIV, t thirrur nga vet sundimtart shqiptar." Pr t'u br "pjes e luftrave tona t brendshme" M pas, periudhn q njihet thjesht si e pushtimit, autori do ta prshkruaj si koh kur shqiptart "Qen transferuar nga tokat e tyre t ashpra n perndim t perandoris dhe qen br sundimtar t shklqyer t saj. Kishin ditur t shklqenin mbi t gjith, t fitonin besimin e sulltanve dhe shum her t bheshin m t fuqishm se ata vet." Duke nisur nj seri pyetjesh tepr t bezdisshme pr vesht e dogmatikve me tem vetdijen e shqiptarve pr prkatsin n shtetin osman, pasi rendit emra t bujshm kryeministrash e drejtuesish madhor shqiptar t shtetit osman, pasi prmend me rradh aradhn e figurave t shquara t prlindjes kombtare shqiptare q kan gzuar atribute t larta edhe n administratn osmane, Fevziu konkludon se pr t titulluar marrdhniet shqiptaro-osmane "fjala pushtim nuk ishte m e gjetura"; sepse " vshtir t besosh se nj komb pushtues I ka dhn n histori robrve t tij m shum pushtet se sa ka pasur edhe vet." Edhe pr Fevziun, sigurisht argumentet pr kto pun "kan qen t retushuara ndjeshm."
    Fevziu n shkrimin e vet, prdor edhe element ilustrues nga libri "Kujtime" I Eqerem bej Vlors, botuar kt vit, I cili ndonse shkruar jo me pretendimin pr t rishkruar ndonj version "tjetr" t historis, prap ofron me bollk material historik, nga I cili mund t nxirren prfundime "joortodokse". Por gjithsesi, Blendi Fevziu ka shfrytzuar vetm atmosfer prej kujtimeve t beut erudit, ktij dshmitari t kateve m t larta dhe t trojeve m t largta t Perandoris; atmosfer piktoreske shqiptarsh q I gjen t sundojn "npr vise t largt e shpesh t harruar t Perandoris", hapsira toke "shum m t mdha se t katr vilajetet q prbnin vendin e tyre t origjins", duke qeverisur n modelin e Sulltanit apo t 25 kryeministrave osman shqiptar. Fevziut I ka br prshtypje aty guvernatori shqiptar I Libanit (jo Vaso Pasha), I ulur n nj pallat mbretror, n shoqrin e nj luani t zbutur Persie, kujtim nga koha kur kishte qen guvernator n ato vise pamje t rralla romantike si kjo, bashk me vizione t nj pushteti e roli q nuk e kemi m n kt fytyr dheu, jan imazhe q duket se kan nisur t msyjn kto koh, ndonse ende pa arritur t zvendsojn krejtsisht gjuhn e vjetr me turq pushtues. Kto vizione, t idealizuara, luajn nj rol terapeutik n kto momente hi t volitshme pr pozitn e shqiptarve, si ishte edhe momenti I bllokimit kriminal n kufi t emigrantve shqiptar q riktheheshin n pun pas pushimeve t tyre n atdhe. Prball indiferencs "pasivo-agresive" t doganave greke, mijra shqiptar n nj karvan kilometrik makinash prjetuan ditt e fundgushtit t 2002 nj situat mesjetare rrethimi n kshtjell, me mungesa n higjen e ushqim e kushte t tjera elementare, me epidemit q u vrtiteshin mbi kok. Gjith Shqipria u ndje e fyer, dhe media u b mukoza q e proi thekshm kt lloj ndjeshmrie. N kt klim t prjetuar si fyerje kombtare, m dat 22 gusht "Koha Jon" boton editorialin "Hakmarrja e rajave", nga Edmond Arizaj. Editoriali nuk aludon, por haptas vendos se "Jan gati 300 vjet, pr t mos thn 500, q grekt kan qen raja t shqiptarve." "Shqiptart kan qen pr shum koh pashallart e vilajeteve t Greqisteksa ishin m t preferuarir e perandoris osmane." Prandaj shqiptart "duhet t paguajn pr strgjyshrit e tyre q I kthyen strgjyshrit grek n raja." Dhe "Fatkeqsia sht se strniprit shqiptar nuk e kan m gjakun e t parve. Grekt po."
    Intelektuali dhe shkrimtari I madh Ismail Kadare diku porosiste q t ruhemi nga nostalgjia osmane. Vite m par kjo m ngjante absurde, sepse nuk mendoja kurr se puna do t shkonte q t vinte kjo lloj situate, ku romantika e vetidentifikimit, do ta spostonte veten nga ilirt e Teuts dhe arbrit e Sknderbeut, tek pashallart shqiptar me luan persie, q qeverisin Libanin e Greqin, apo thjesht nj nga perandorit m t mdha t t gjitha kohrave Edhe historia jon me osmant si duket qenka e destinuar t plotsoj ciklin e denigrimit, glorifikimit e m n fund, t rivlersimit objektiv.
    Duke mos qen aspak historian apo dika e prafrt me kt, nuk dua t bie n kurthin e leximeve selektive t historis, dhe as t v dorn n zjarr se e vrteta jon me osmant sht negativi I asaj 'sht thn deri dje, apo nj variant simetrik I prmbysur I saj. Un besoj se shteti teokratik osman, gjithsesi I ka patur t kufizuara prej ligjit t shenjt islam mundsit pr dhun n fe apo pr racizm prjashtues, dhe kshtu, edhe duke u bazuar n autor t ndryshm, kam krijuar mendimin tim sa I prket osmanve, islamizimit t shqiptarve dhe rolit t tyre n Perandorin Osmane. Por gjithsesi fjaln e fundit duhet ta thon historiant e paanshm e t liruar, verdiktin e t cilve nse sht shkencor, do t m duhet ta besoj me nj prgjegjsi "fetare", pa komplekse.
    N antologjin e vogl t nj prirje t re t shfaqur me n publik, thjesht shtoj edhe nj z tjetr q bn thirrje pr rilexim t historis, pr hir t drejtsis dhe t vrtets-n rastin m t mir, dhe n rastin m t keq, le t lexohet edhe ky artikull si nj provokim tjetr revizionist q ka nevoj pr prgjigje.

  5. #5
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Krkohet nj mjekr pr "Armikun Kombtar"


    Ervin Hatibi

    Pasi ra edhe perdja e fundit e tymit t rrnojave trishtuese amerikane, qartsia po bhet gjithnj e m e madhe. Arrijm t shohim tashm si ishim, si jemi. Sa larg a afr njri-tjetrit me fatkeqsin n mes. Ne, familja e bijve t Adamit.
    "A nuk ishte edhe ai nj shpirt?" tha Muhamedi a.s. Profeti im, kur u pyet pse trishtohej tek kalonte afr funerali I nj hebreu. Ndrsa e kishin mohuar dhe gjakosur me gur rrugve t Taifit, nuk krkoi hakmarrje, por u lut dhe shpresoi se nga pasardhsit e atij brezi t paditur do t dilnin njerz q do adhuronin Allahun.
    Por kto nuk I di gjithkush, Nuk I di psh. nj pedagog shqiptar, I njohur I vjetr, I cili t nesrmen e atentateve, pasi u sigurua n rrug se nuk e shihte njeri, m prshndeti nga larg me nj shtrngim t ulur grushti, shenj e cila n shum kultura tregon prgzim dhe nj lloj knaqsie q shijohet n grup (E njjta shenj e beft gzimi q nj gazetar I RAI-t tregoi po t nesrmen e atentateve, kur korrespondentt e Lindjes e lajmronin pr shprthime t fuqishme n Kabul) Pedagogu, nj burr q ka inate t vjetra me Amerikn, nuk e njeh fare fen time; ai thjesht sht I bindur se tek un dhe tek mjekrra ime ka partner pr t ndar hallvn makabre t nj feste vdekjeje. Nga larg, gjesti I tij futbollistik m erdh' krejt si grusht stomakut.
    Me t njjtin paragjykim provokativ, edhe media shqiptare msyu xhamit dhe institucionet islamike pr t dhunuar k t gjente prpara. Pyetja shtruar besimtarve: "far mendoni pr aktet terroriste n Shtetet e Bashkuara?" parapret n fakt ve dy lloj prgjigjesh. Ndrkaq q do njeri normal e di se pr kt lloj pyetjeje mund t ket vetm nj lloj prgjigjeje; e pyetjet q kan vetm nj prgjigje, ti thjesht nuk mund t'I bsh... Por nj injoranc mbase e pashrueshme, apo nj dashakeqsi e deleguar, I bn gjithsesi t ta vendosin tytn e mikrofonit n fyt dhe t t thon: je me kriminelt a me viktimat?
    N t njjtn linj mendimi pastaj n dark, msohesh t shohsh n TV, se sa normale sht q ndrsa flitet pr terror, kjo t ilustrohet me pamje normale minaresh, njerzish normal q falen normalisht njerzish me mjekrr!
    Fara sht hedhur; urrejtja sht kanalizuar: N t nesrmet e para t atentatit, n rrug sheh veten t fyhesh si asnjher gjat jets tnde m par. Njerz me gazeta n dor q t shigjetojn me gisht, me sy t ndezur, me goj t hidhur
    Qndisur me stigmn e dukshme t pakics, ecn me mjekrr dhe anonimat npr rrugt e qytetit tnd t kolonizuar me urrejtje dhe n gjoks detyrimisht t grumbullohet urrejtje, por m tepr trishtim. Nuk mundesh t sqarosh asgj; djalosh njzet e dika vjear q nuk e ke besuar kurr se do ta jetosh nj dit historin, se edhe hebrenjt ishin njerz si ti me yllin prej cope qepur dukshm n fat. Si nj kshtjell e rrethuar, a si nj anije q digjet, braktiset shenja e grupit; do t nesrme pas atentateve; djelmosha kokulur faqeplagosur dalin nga dyert e xhamive; kan hequr mjekrrn njerzore, pr t veshur maskn urbane t t qenit "tribalisht korrekt", t t qenit "ne" dhe jo "ata".( Dy vajza q I njoh, motra, t prjashtuara vite me rradh nga e drejta pr t vazhduar shkolln pr shkak t mbuless fetare, pikrisht kto dit hoqn mbulesn nga koka. Kishin br durim n koh paqje, por tani sht vrtet ndryshe.) Nj mekanizm, I frikshm n prsosmrin e vet, sht vn n lvizje. Kultura e timonuar dhe informacioni I till me an t magjis pavlloviane t prsritjes s klishes s rrezikshme kan veuar tek njerzia t njjtin reagim. I sheh t sinkronizojn lvizjet dhe qndrimet popullata t tra rreth teje: t njohur dhe t panjohur, t afrm dhe t largt, t dashur e jo t dashur, gra dhe burra, t rinj dhe t vjetr, besimtar dhe jobesimtar. Nj kult I vrtet q fokuson rreth mjekrrs t pranuar masivisht si atavizm evolucionar n Sizifin e prditshm t lufts shfarrosse me veten prball me brisk n dor, (iden pr hypje-zdrypje n nj maj mali t shumzuar me ty, ta forcon edhe m bora e industris s shkums.) Pastaj kemi rrnjosjen spartane, m gjer greko-romake-fashiste, prftuar nga ushtria dhe ballafaqimi me forcat e rendit, q automatikisht e kthen mjekrrn n antonim me rregullin, rendin, pastrtin dhe kshtu barazim me margjinn, t ndaluarn, irracionalen. Ki parasysh edhe lejfenizmin. Gjithashtu ngjyresat e bollshme nga letrsia e detyrueshme shkollore pr sakrifica t frikshme (lexo menduri) murgrore, mistik mesjetare lindore tendencioze (Rasputini?) plus sulltanat. Plus tridhjet e ca vjet propagand pr radikalizm dhe terrorizm islamik q nga revolucioni iranian me rekuizitn e vet mjekrrore n rubrika, dosier, reportazhe, filma, romane, zhargon, lojra kompjuteri E gjitha kjo nxjerr dhunshm kok, duke ar hipokrizin e respektit pr diversitetin, n aste kritike e sidomos n katastrofa gjithtronditse si kjo e fundit, ku implikohesh njheri me monumentalizmin n simbole dhe numerik. Pastaj vrtet sht e pafalshme pr njeriun e thjesht nse mes gjith ksaj nuk ve n shnjestr njeriun me mjekrr, sidomos kur si tham mediat ilustrojn lirshm retorikn pr terrorin me pamje minaresh e besimtarsh me mjekrra. Kur edhe burra shtetesh t mdha, flasin pr "kryqzat" "kundr t keqes" apo prplasje a "eprsi" me qytetrimin islam, dhe m pas nn breshr reagimesh shpejtojn t vn pikat mbi I-t q nuk egzistojn duke sqaruar se nuk kan gj me Islamin apo muslimant. Por njerzit e thjesht e morn mesazhin. E mbase vrtet nuk kan gj me muslimant: n rrugt e Ameriks vritet tjetri vetm se ka mjekrr, pa qen detyrimisht musliman. sht rasti I nj indiani t besimit sikh vrar n nj pik karburanti, dhe raste t tjera goditjesh t sikhve edhe gjetk n bot, (feja e tyre u krkon mbajtjen e mjekrrs) denoncuar si raste dhune urrejtse lidhur me atentatet. Vrtet, edhe pa mjekrr e pa Islam, furia hakmarrse e injorancs s kultivuar gjithashtu kto dit vrau edhe nj t krishter egjiptian pr fajin e mjaftueshm se po mbante n lkur shenjn e t qenit arab n kohn dhe vendin jo t duhur.
    Ata q kan br krimin n fakt nuk jan disa idjot t mjer patriotik q mund edhe t'I zr policia. Kriminelt jan ata q prgatitn tabeln e qitjes me lexime t shtrembruara t ngjarjeve, duke akuzuar drejtprdrejt apo trthor thelbin e fes islame si kriminal dhe qindra milion musliman si prbindsha t mundshm. Jan ata q vite me rradh definuan "islamik" terrorizmin, kur ky nuk sht atribut fetar, dhe definuan sipas interesit lvizjet lirimtare t popujve her "terrorizm" e her "luft pr liri". I gjen edhe tek ne, injorant apo sadist q duke br si specialist tradhtojn reputacionin n faqet e para t gazetave tona m t mdha, kur shkruajn se muslimant I falen pes her n dit Muhamedit (!!!), kur duan ta paraqesin devocionin islamik n profile kamikaxesh, apo japin t dhna pr "vendet arabe si Irani (!!!), Egjipti etj", duke shpikur taliban dhe baza terroriste n Shqipri, apo duke sugjestionuar me termin "xhihad". (Kjo fjal n gjuhn arabe, tregon prpjekje , sakrific. N traditn islamike "xhihad I madh" tregon prpjekjen pr t luftuar egon, q t zbutet dhe t prsoset e t prkulet m n fund para madhris s Zotit. Kurse "xhihad I vogl" sht e njjta prpjekje e spostuar jasht vetes kundr padrejtsive dhe tiranis derisa gjith madhshtia n tok t'I takoj vetm Zotit. Por kjo absolutisht nuk sht interpretuar 1400 vjet rresht si vrasje civilsh, apo si terror "hedh gurin fsheh dorn", por kur ka marr forma t pashmangshme luftarake, ka qen ose mbrotjeje t ligjshme, ose problem I fushs s marrdhnijeve ndrkombtare; shtje ministrish, traktatesh, ambasadorsh e jo pirateri anarkiste kundr t pafajshmve. N nj bised n nj televizion me nj gazetar t respektuar, koncepti q u prftua nga fjala ime e gjat dhe natyrisht e redaktuar, u fokusua tek "xhihadi I Ramazanit", tek prpjekja q besimtari bn me veten pr t treguar se jeton pa ngrn e pa pir, po jo pa Zotin. Meq disa e kan vn n dyshim kt lexim timin pr xhihadin, po jap pa redaktim fjaln e ministrit britanik t shtetit pr Zyrn e Jashtme dhe t Komonuelthit n vitin 1999, z. Derek Fatchett : "Ajo ka ata (shum njerz n Perndim shn. im) kan nevoj t njohin sht se ekziston nj xhihad I madh- jo nj luft e shenjt kundr t pabesve, por nj prpjekje prbrenda njeriut pr t qen I ndershm dhe I drejt. Dhe Ramazani sht koha kur Kurani I Shenjt I thrret besimtart t meditojn mbi kt prpjekje." ( drguar pr "Jordan Times", 18 Janar 1999)
    Duke veuar bukur faktin se ndonse me nj "et profetsh" t prbashkt me traditn judeo-krishtere, tekstet islamike nuk e kan prfshir kurr historin e kreshnikut Samson, studiuesi britanik Abdal-Hakim Murad (ish- Timothy Winter) fshin edhe t fundmin spekullim teologjik q mund t akuzoj mendsin muslimane pr prligjje t "akteve heroike vetvrasse". Bhet fjal pra pr tregimin biblik, dramatizuar nga Noli yn me mjekrr, me trimin Samson I cili I zn rob tek filistint, shembi shtyllat e tempullit pagan, dhe "rrmbeu me vete, n vdekje, m shum filistin sesa kishte vrar gjat tr jets s tij." Fuqin e vet titanike, Samsoni e kishte tek flokt (kam prshtypjen se tek "Israelit dhe filistin" Noli ka shtuar edhe mjekrrn.) Po prap, nuk ka dyshim se rrzimi I ndrtesave dhe vrasja e t pafajshmve, sot nuk sht pun qimesh dhe nuk sht pun besimtarsh me mjekrr, apo edhe pa mjekrr; mjafton vetm t ken kuptuar vrtet far sht mjekrra. Se mjekrra sht paq me Zotin duke mos prishur at (mjekrrn) q Ai krijoi me mirsi; sht paq me veten, duke mos u kacafytur prdit para pasqyrs n nj koreografi vetvrasjeje me thik n fyt; sht paqe me ata njerz q duan paqe, t cilve kshtu u dhuron mundsin t t identifikojn, t t prkufizojn, t ta dijn kufirin U jep nj dije pr veten tnde, e cila sipas natyrs q ka dija, u jep edhe nj minimum pushteti njerzve mbi ty, t cilin s'ta fal kushdo sot, I fortifikuar pas kamuflazhit t (pamjes s) rastit, sipas leverdis: her zyrtar, her sportiv, her serioz e her agresiv. Jep mundsi pr policin n aeroporte apo t tjera porta ta lokalizoj shpejt rrezikun dhe t bjer rehat ndrkaq q njfar Timothy (tjetr ky, q nuk arriti t bhej musliman, si Timothy m lart), bjond dhe pa mjekrr hedh n er ndrtesa federale n Oklahoma.
    Prve Heroit Kombtar, Poetit Kombtar, dhe lekut kombtar (poeti, heroi plus Budin, Nolin dhe dy variantet e dymijlekshit me Ismail Qemalin) ca shqiptar duan t bjn me mjekrr edhe Armikun Kombtar.
    Mediat dhe "specialistt" vazhdojn t pjellin rrugve vez qose t urrejtjes, korba t rinj pr nj qiell mishngrns ballkanik.

  6. #6
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Nn peshn e ekranit politik

    Ervin Hatibi

    Iluzioni i informimit

    N baz t anketave t besueshme, populli q grumbullohet m masivisht rreth ekranit t televizorit (ksaj vatre moderne me nj zjarr pa tym) jan t varfrit. Sa m shum t shtohet sra dhe sa m lart t ngrihet ashensori social, aq m shum n prpjestim t zhdrejt shkon kjo me ort q kalohen prpara ekranit. Sigurisht. T pasurit nuk kan koh t kalojn prpara televizorit, pr arsyen e thjesht se ata jan... brenda tij. Se jan ata q i bjn ngjarjet, jetn mondane e politikn, ata q personifikohen e prjetsohen n filmat dhe spektaklet q finacojn sipas mides e interesave t veta. Dhe n nj dit ende 24 orshe, nuk mund t gjejn koh t shpenzojn para ekranit, nj koh q do t'ia vidhnin brjes s lekut apo brjes s qejfit. Kurse t varfrit, ngaq nuk bjn dot qejf "prej vrteti" e aventura, jan t detyruar q me nj kosto t lir t energjis elektrike, t rrijn e t kundrojn gojhapur deri von, deri sa shuhet, zjarrin q s'ngroh t ekraneve...

    Prve varfris, ka edhe nja dy arsye t tjera pr t par televizor, njra m e dobt se tjetra. Njra nga kto sht q t informohesh dhe tjetra q t kulturohesh.

    M interesanti ndr kta sebepe televizive sht informimi. Informimi prmes ekranit, me figura, t jep prshtypjen shtypse se e pe krejt t vrtetn aik; ajo po lvizte e gjallonte gjysm metri larg hunds tnde.

    Informimi prmes mediave, sipas prkufizimeve tashm klasike, i bie t jet pushteti i katrt, mjeti vendimitar me t cilin njerzia kontrollon dhe gjykon funksionimin e tre pushteteve t tjer-legjislativit, ekzekutivit, gjyqsorit- duke u br kshtu teorikisht m i fuqishmi pushtet pr demokracin. Por tek ne dukshm ky pushtet sht pushtuar, pushtruar, poshtruar, dhe si rrjedhoj edhe demokracia ku jetojm sht e till, n t njjtn mas trefishe. Ashpr? Hi fare! Vshtroni sesi qytetarit realiteti i serviret nga media t ngritura me parat e kapitalistve t politiks, pasunarve t rinj monopolist e kontrabandist q prdorn shtetin si gomone, nga nj media q financohet n mnyr selektive me para reklamash nga qeveria (prshndes ish-kryeministrin Meksi i cili krkoi t marr fund kjo praktik, nprmjet botimit t nj gazete t qeveris); media q furnizohet me opinione e opinionist nga shrbimi sekret. Prandaj edhe informimi sht i destinuar t degjeneroj n propagand a publicitet. Shartimi i biznesit, politiks dhe medias rezulton thjesht me nj lloj bashkkohor diktature, ku robi i shkret ka iluzionin politik se zgjedh dhe njeh kur n fakt e vrteta sht br thjesht mediatike, e prgatitur enkas pr t. Sigurisht, mashtrimi m i leht sht me shkronjn, n shtypin e shkruar, por efektin m t fuqishm dizinformimi e merr kur bhet me figura dhe z. Fokusimi i detajit n dm t trsis, fragmentizimi, prsritja e shfrenuar e imazhit t volitshm dhe errsimi i atij problematik, ngritja nga hii dhe zmadhimi i ndonj personazhi apo ngjarjeje n dm t nj pale m t merituar personazhesh a ngjarjesh... t gjitha kto bashk n at q quhet me pafajsi lajm, informim.

    Duke u pjekur midis territoresh t pakontrollueshme urbane dhe institucionesh gati hermetike, fruti i vrtets reale sht gati i pakapshm pr masat, dhe prandaj ne kemi paguar mediat t shkojn dhe ta vjelin atje pr ne, e ato pasi e shtrydhin dhe prpunojn, na e japin ta pijm nn ambalazhe shumngjyrshe, duke na u betuar se ajo ka po pijm sht 100% natyrale, pa konservues, pa prezervativ, pa ngjyrues kimik...

    Dfrimi banal me politikn

    Mir apo keq, t m ndjej demokracia, kam zgjedhur t bhem ai shqiptari i mesm cinik e i vetmuar, q e sheh haptas se politika e madhe jona, sht thjesht nj rimorkjo q merr kthesa pa fines lidhur pas nj fuoristrade me targa t huaja, kurse ajo e vogla, politika me t brendshme, sht br "kush ngre pallatin m t lart, kush fut m shum kushrinj doganier a badigard"... Nj struktur pazarllqesh tribale-karikatur e Beslidhjes s Lezhs- ku bihet dakord pr aleatt, klientt dhe armiqt e rradhs, si edhe ku sajohen togfjalshat e rinj t propagands pr t'i br ball shmangieve publike t momentit nga demokracia, premtimet e vjetra dhe burrria.

    N vend t vots, (nj institucion q ia kemi arritur ta bjm qesharak) tashm nj shqiptar si un prdor telekomandn. Nga nj stacion n tjetrin i jap mbshtetjen time fytyrave gazndjellse t garipave t politiks, t cilat na ofrohen n pozat e tyre m kinematografike, q citohen n frazat e tyre m anekdotike, n shkujdesjet e tyre m alkoolike. E gjitha kjo mundsuar me kamerat dhe mikrofont e poseduar prej duarsh t njoma ish-kamariersh, q tani kan marr peng redaksit e ndritshme t televizioneve tona. Emisioni m i ndershm politik, sht sigurisht "Diskolajmet" e fundjavs, prej t talentuarit Shkurti n Tv-Klan, ku n ndryshim me banalitetin dhe shkujdesjen djaloshare n edicionet e lajmeve apo ato t analizave, fokusimet groteske t njerzve t pushtetshm, jan t justifikuara q n fillim me titullin dhe zhanrin e emisionit. Dhe gjithsesi, aty komentet e abstragimet, prmes kopsitjes me batuta prej filmave t realizmit socialist, japin definicionin dhe shijen e vrtet t kasts son politike n aventurat e saj t prjavshme. T prvajshme.

    Por koht e fundit, si sht vn re edhe nga t tjer koleg, n trendin m t fundit t liberalizimit mediatik t jets politike, nj kultur e keqe protagonizmi, e nisur q me transmetimet maraton t diskutimeve parlamentare, ka filluar t rishfaqet edhe m bruto n etjen perverse pr t transmetuar n televizion debate t nxehta politike t niveleve t larta. KPD-ja, plenumi i Tirans (Edi Rama versus demokratt n kshillin bashkiak), debati mbi SHIK. N dallim nga uniformiteti provincial i mediokritetit npr transmetimet e diskutimeve parlamentare, ritmi dhe temperatura jan t garantuara n llojin e fundit t debateve. N nj Shqipri pa yje, n nj Shqipri ku intelektualt, shkrimtart, kngtart dhe aktort pa filma e pa teatr thrriten nn arm nga politika sa her ka nevoj ajo, detyrimisht q telenovelat narciziste t yjeve do t detyrohen t'i luajn politikant. Ata kan dal nga ekranet e dritareve-ikona t benzave t blinduar, ku tendosen me seriozitet kanonik, pr t'iu dhuruar popullit n TV me gjith mimikn e tyre molieriane, gjestikulacionet, testikulacionet, kollarot firmato, zhargonet surrogato dhe hieroglifet kuptimplote me tymin e duhanit. T ardhur n politik prgjithsisht nga mjedise universitare apo (gjysm-)akademike, politikant tan, ish-nxns t shklqyer dhe ish-sekretar rinie, duket q ende e vuajn at kompleksin e vjetr t t qenit "un i mir". Dhe kshtu nuk humbin rastin pr t'u dukur sa m mao, sa m t hidht, sa m vulgar para kamerave, pas t cilave dyshojn se i gjith populli shqiptar prbhet nga skafist dhe blegtor vetmitar, t gatshm t'i pranojn si t barabart mes t barabartve npr tavolinat e lira t burrrimit populist ballkano-mesdhetar.

    Duke e shqyer m katrsh parimin e mirinformimit dhe t gjithpjesmarrjes, transmetime t tilla minimaliste, shkojn prtej transparencs politike dhe zgjerimit t korridoreve midis elits dhe popullit, pushtetit dhe qytetarve zgjedhs. M tepr ato i ngjajn nj versioni shqiptar t spektaklit t tele-realitetit "The Big Brother" ("Vllai i madh", i njohur tek ne prmes versionit italian "Il grande fratello.") sht pra ai spektakli, ku una e goca t reja, vetngujohen n nj shtpi t supervrojtuar nga kamerat, t cilat i japin publikut mishngrns t gjitha detajet e jets s tyre ditore; t ushqyerit, llomotitjet, flirtet, znkat, prgjumjet...gjithka q mund t'i ndodh robit. Hiq vetm pjesn e mirfillt t marrdhnieve seksuale, (megjithse n ndonj vend, jan prfshir edhe ato). Tashm nuk ka rndsi far thua-rndsi ka si e thua. Nuk ka t mir dhe t kqinj-ka vetm simpatik dhe jo simpatik. Dhe tamam si n "Big Brother", duke supozuar se jan t pavrojtuar e midis shoksh, politikant tan po e lirojn fare gojn npr ekrane, dhe t mos na prmend kush eksperiencat e bots, fjala vjen ato amerikane, ku debati politik televiziv ka krijuar shkoll. Kta tant, i lejojn vetes lloj-lloj llafi n publik, e kjo pun u kalon fare pa gjob, n ndryshim nga vendet nga ku marrim shembuj. sht nj lloj sindrome e quajtur Tourette (psikologt t m korrigjojn) e cila prkufizon (mes t tjerash) gjendjen e njeriut i cili nuk mund t frenoj dot shtrngimin e brendshm pr t thn llafe t pista. Televizionet tona, n emr t t qenit si gjith bota (cila bot mor aman!?), kan br t zakonshm prdorimin e fjalve t ndyta or e pa or, vend e pa vend, duke u kthyer n laborator t traumatiks postdiktatoriale, ku njerz t frustruar t moshave t mesme vjellin gjith edukimin puritan t Enver Hoxhs. Ajo q n fillim nisi si shaka nga disa humorist pa karakter, nj her me aludime erotike e fjal dykuptimshe, pastaj me eufemizma m t trasha, tashm ka kaluar n brtitje dhe afishim me gojn plot t fjalorit m t ult npr spektakle e emisione n ort m t ndjekura. Ky marifet ekstremizoi shijet e shikuesve, dhe rrjedhimisht u huazua edhe nga politika, n doza m diplomatike, gjith duke shfrytzuar pr hesap t karizms personale normalizimin q rrethon tashm banalitetin dhe vulgaren npr media. Kemi par spektakle dhe emisione n kanalet serioze evropiane, t paktn n ato t Italis e Francs, dhe nuk ka qlluar asnjher t'i dgjojm tro disa llafe q kumbojn pa t keq n ekranet tona homologe. Njerzit tan po harrojn se t bsh humor dhe t jesh inteligjent, nuk sht e domosdoshme t qelbsh gojn.

    Pr t'i br ball ksaj smundje t medias dhe t kulturs politike, duket se nuk ka asnj zgjidhje tjetr, ve strvitjes s ndonj duzine personazhesh tredimensional, figura midis Avni Rustemit dhe doktor Arqiles, q t ndrhyjn n sken me nj spec djegs n dor pr t'ua przhitur buzt sa her shqiptojn llafe t kqia adoleshentve tan publik.

  7. #7
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Jepi Zotit far i prket Zotit, dhe Cezarit far i prket atij.

    (Shkrim pr disa przierje t punrave t fes ndr shqiptart sot)



    Ervin Hatibi

    Gjat gjith dekads s fundit kemi mundur t shohim gati n krejt hapsirn shqiptare lehtsin me t ciln diskutohet pr fen. N kt diskutim prfshihet gjithkushi, si t ishte diskutimi nj pishin publike, n katr cepat e s cils hidhen zhurmshm kalamaj parashkollor; (jo se dijn t notojn, por zbatojn parimin e vjetr q thot "pa u futur n uj, nuk e mson notin");(plus q edhe pishina e diskutimit sht vet e cekt, e ta lejon amatorizmin, e n kt mnyr edhe protagonizmin). T gjith mund t bjn si kampion oqeanik n kt terren ujpak, dhe bile, meq nuk sht rn ende dakord as pr termat e gars, t katr ant e diskutimit jan edhe cak edhe fillim edhe fund edhe mes i tij Fajin pr kt tollovi pr s pari e ka dobsia e mirnjohur e hoxhallarve dhe priftrinjtve tan, t cilt vet nuk po i thellojn prmasat e diskutimit dhe nuk po caktojn qartas dhe dukshm limitet.


    N prgjithsi, n diskutimet publike t dekads s fundit, jofetart q kan patur monopolin e ktij diskutimi, haptas kan guxuar t identifikojn t keqen e kombit me fen. Prjashto nga jofetart vetm ateistt e ndershm fondamentalist, (t cilt n esenc nuk pajtohen me aspektin joracional t fes), pjesa tjetr e tyre nuk pajtohet me aspektin jonacional q kan esencialisht besimet fetare. Kjo sipas tyre na pengon unitetin, s kndejmi edhe prosperitetin. Kshtu, meq projekti "feja e shqiptarit sht shqiptaria" prvese si metafor patriotike e nj konteksti t caktuar historik nuk pati fatin t marr formn e ndonj sinkretizmi t vrtet religjioz, ather jofetart kan rendur t zgjedhin n mnyr kriminale njrn prej feve, n kurriz t tjetrs, si prfaqsuese t prbashkt t projekteve nacionale. T mos i largohemi ides q thash m lart, se ata vrtet kan identifikuar, nj pal Islamin e nj pal krishterimin, me t keqen e kombit. Ata q than se muslimant kan fen e pushtuesit, apo se ekzistenca e tyre na ndan nga Evropa dhe zhvillimi, a nuk ia kan arritur me sukses ta portretizojn Islamin si t keq pr shqiptart? Ata q kan mbshtetur se shqiptart jan br musliman duke shptuar shqiptarin nga krishterimi q ua rrezikonte, a nuk kan fyer vall kshtu fen e t krishterve shqiptar, (q kan mbetur t krishter e shqiptar edhe sot e ksaj dite)? N kt diskutim jofetar mbi fet, argumenti shterues pse Islami "sht i mir" pr ne, qndron n faktin se ai na mundsoi t mbetemi shqiptar n nj det ortodoks sllavo-grek, kurse argumenti paralel pse krishterimi pr ne "sht i mir" lidhet me faktin se kjo sht feja e Perndimit t fuqishm dhe t qytetruar.

    Misionart e par t krishtrimit ndr shqiptart, sigurisht prmendnin Perndin dhe jo Perndimin, ashtu si edhe imamt e dervisht q thrrisnin popullin n Islam, kur flitnin pr parajsn, nuk kishin ndrmend ndonj utopi toksore nacionaliste t Shqipris s Madhe Ama sot, zdhnsit e palinensuar t t dyja feve i kan tokzuar e privatizuar qllimet e shenjta. T grumbulluar nj pal rreth diskursit pseudofetar t integritetit kombtar, e pala tjetr rreth nj tjetri (diskurs pseudofetar po aq bosh) t integrimit ndrkombtar, tentojn t zyrtarizojn midis shoqris ton monumente monstruoze t fes s politizuar e instrumentalizuar, t ngritura m dukshm se minaret dhe kmbanoret. Personazhe t till jan vet tashm priftahoxh t feve gjeopolitikisht korrekte, pasi i kan shmangur nga loja besimtart apo njerzit e fes me ca marifete futbollistike mbi terrenet tepr delikate t religjiozes, ku si minimum duhen hequr kpuct me balt para se t shkelsh. Atyre, besimtart a njerzit e fes u duhen thjesht si nj element n dekorin e reputacionit, apo m keq, vjen dita e mund t'u duhen edhe si mburoja njerzore.

    Territori i besimit, i ndjeshm ndaj alkimis s retorikave dhe emocionalizimeve grupuese, ka rezultuar frytdhns pr t'u prdorur prej politiks dhe biznesit. Ashtu si n fshatrat e varfr t Jugut shqiptar, ku prtej kallinjve t misrit maskohet kanabisi, pa u fshehur dot, edhe politikant e tregtart krkojn t prdorin arat e mbjella t fes pr punt e tyre. Simbolika fetare e gatshme pr t'u propozuar si flamur betejash apo si logo produktesh; grupimi fetar i gatshm pr t'u servirur n konflikte si ushtar apo si blers-konsumator n marketing T korrat jan t shumta, por korrsit m t shumt Nse prijsit fetar nuk flasin haptas pr fen si fe, nse nuk e dallojn haptas grigjn e tyre, por bjn "hesape elektorale" me numrin e besimtarve duke e ln evaziv perimetrin identifikues t xhamis a kishs, t hapur edhe pr ata q nuk e besojn Zotin, (a thua se Zoti ka nevoj pr njerzit e jo e kundrta), apo nse u vjen mbl kur njerz a grupe t fuqishme jofetare bhen artikulues t interesave fetare, ather t mos u vij hidhur nse nesr e gjitha kjo prodhon prfshirje t paparamenduara n konflikte apo prarje interesash n shoqri. T cilat kaq pak kan lidhje me fen. N kohn kur dekomunistizimi i shoqris shqiptare sht nj proces q megjithse prplitet, ka hyr n nj rrjedh, sht tashm detyr e do besimtari shqiptar t nis e t kontribuoj edhe pr de-ateizimin e fes, prznien me ceremoni t tregtarve nga tempulli, flakjen tej t gjith mbishtresave koniukturale interesaxhije jashtfetare prej ambientit dhe diskursit fetar. Q feja t'i kthehet vrtet Zotit, q t mos tallen m me t, q t mos ta akuzojn m se sht nj sajes narko-politike e kastave t larta, pr t prmbajtur nnshtruar t ultat


    Prve rastit kur debati publik mbi kryesin e Kishs Orthodokse Autoqefale Shqiptare u dominua brutalisht nga njerz jofetar t tradits joortodokse, duhet thn se bashksia dhe feja absolutisht m e abuzuar dhe sulmuar tek ne sht ajo e muslimanve. sht fakt i njohur nga t gjith, se prher muslimant shqiptar goditen pr faje t supozuara t njerzve t tjer (psh. pr faj t turkut q na pushtoi gjysmmijvjeari m par, apo pr faj t arabve q hedhin bomba npr bot.) Mendimtar dhe figura t njohura e m pak t njohura, nuk kan ngurruar t ftojn shqiptart haptas t divorcohen me veten e tyre, t kthejn fen dhe gunn nga fryn era, dhe t arrijn kshtu Perndimin, meq edhe era pr andej frynka. Kan tallur, stigmatizuar apo prpjekur t fshehin traditn dhe kontributin e muslimanve shqiptar, jan shrbyer n retorikn e vet me racizm, ksenofobi orientaliste e fashiste; dhe e gjitha kjo jo npr fletushka t nndheshme si traktet famkeqe t Kosovs, jo n site interneti t ndaluara, por krejt haptas e krenarisht n tubime e botime t respektuara Sipas mendimit tim, sidomos n Shqipri, kur hapja nnkuptoi edhe hapje t xhamive, retorika demonizuese dhe prjashtuese ndaj Islamit, mshonte m tepr tek prevencioni prmes sulmit, duke br lidhje midis elementve t par t rishfaqjes s Islamit n publik, me legjendat e eksperiencs nn turkun, apo me paralelet me terrorizmin ndrkombtar pr t nnvizuar n t gjitha rastet dhunn, obskurantizmin. Sot, pas m se nj dekade, kur listn e grupmoshave npr xhami gjithnj e m tepr po e mbizotron rinia, nuk bhet m fjal q retorika islamofobe t jet e tipit rrnjoss si n fillim, por ka marr tashm karakter krasits dhe frenues. Po ata mendimtar q deri dje e shihnin islamizimin e shqiptarve si nj aksident historik, si nj gabim pr t'u korrigjuar, si nj devijanc q i kishte ndodhur popullit ton gjat fazs s vet "pubertive", po t njjtt mendimtar i gjen sot duke mbrojtur "islamin tradicional shqiptar" nga tendencat e huaja pr radikalizim dhe arabizim. Pa delikates, muslimanve t sotm shqiptar u thuhet se pr ne, si nj popull joreligjoz (!?), pranimi i Islamit ka qen administrativ dhe strategjik, dhe kshtu duhet t mbes, se prishet tradita. Duke shpikur nj "islam shqiptar" ku nnkuptohet kryesisht mungesa e ritualeve t dukshme dhe e aktivizmit shoqror, kjo krijes mitologjike i kundrvihet "islamit t arabizuar", pra shembullit t nj pjese t besimtarve praktikant, e cila pa shkelur asnjlloj ligji t shtetit apo t fes, plqen nj stil "alternativ" jetese n sjellje, veshje, ushqim, argtim etj. Stil i cili n fakt sht jo thjesht m afr tradits shqiptare, por n shumicn e rasteve, sht mbase i vetmi shembull i gjall i ksaj tradite.

    Duke na trembur me "arabizimin e Islamit" i cili do na bj si Lindja e Mesme, mbshtetsit jofetar t "tradicionalizmit islam" na ofrojn si shembull t "islamit vendas" disa dshmi udhtarsh qeflinj evropian t shekullit t XIX, ku prshkruhen veshje ekzotike shqiptarsh t uditshm q shkojn edhe n kish edhe n xhami (Ato koh n fakt ka patur edhe literatur q tregonte se shqiptart prve vijs s zez "etnografike" mbi tirqe apo xhedikt e lesht, kishin edhe nga nj bisht t gjat si majmuni pas vetes.) "Tradicionalistve islamik" u duhen kto lloj dshmish pr jostabilitet fetar te shqiptart, pr munges t dogms dhe prditshmris fetare tek ta etj. Atyre nuk u mjaftojn dshmit e parreshtura npr shekuj q tregojn se prher shqiptart musliman kan thirrur ezan e kan mbajtur ramazan, se grat kan mbuluar flokt, dhe t prkushtuarit kan rritur mjekrr, se kan knduar Kur'an arabisht e kan lexuar vjersha persisht Por edhe nse do t binim dakord me vizionin e tyre t "islamit shqiptar", prap ata, n mnyr krejt t pashpjegueshme i dashkan muslimant shqiptar muzeal, t pandryshueshm. N kohn e sotme, kur asnj grupim apo bashksi jo vetm shqiptare, nuk mund t thot se sht e njjt jo m me nj shekull m par, por as me nj dekad, "konservatort" tan i duan muslimant shqiptar t vaksinuar ndaj do lvizjeje t natyrshme apo rileximi n fen islame, si ka ndodhur historikisht n kt fe.


    Por, megjith shfaqjen e "tradicionalistve" n horizontin e kritikve ndaj "problemit islamik", ve "rrnjossve" t kurdondodhur q ende flen me platforma rikonvertimesh masive, nj lloj tjetr i ri islamofobie po mund t vrehet. Nse "tradicionalistt" pranojn gjithsesi nj lloj Islami shqiptar t s shkuars, vetm t prshkruar por jo t dokumentuar (si nj lloj Atlantide), nse kemi ende edhe radikalt "rrnjoss" q prmendin me z t lart Rekonkuistn, nj rrym tjetr "riformatuese", (jo reformuese) po krkon nj "islam evropian" t s ardhmes. Vini re! Nuk sht projekti gjithsesi-ortodoks i Tarik Ramadanit, nuk jan vizionet natyralizuese t diplomatit Murad Hofman, apo t eruditit Timothy (Abdal-Hakim) Winter a t tjerve mendimtar musliman, prmbi normalitetin e t jetuarit si musliman evropian. Jan tentativa nga jasht Islamit, pr t par probleme brenda trupit t fes dhe pr t'i ndrequr ato pr shkaqe politiko-ekonomike, t pagzuara si shkaqe "evropiane". Se ndryshe 'siklet do t'i shtyj njerz me plot pun t tjera t'i hyjn, (pa formimin dhe prkushtimin e duhur) profesionit t reformatorit fetar


    N formn e nj parathnie, ky projekt u duk sipas meje pr her t par tek ne n nj debat pr shtje t Islamit t shqiptarve, organizuar nga televizioni "Klan", ku intelektuali dhe politikani i njohur Arbr Xhaferri shpjegoi se tashm pas "evropianizimit t krishtrimit" rradha po i vinte edhe Islamit t evropianizohet n Kontinentin e Vjetr. (E keqja dhe e pavolitshmja si prher jan lindore; kshtu kishin qen edhe n krishterim deri sa ky erdhi n Evrop.) Sipas z. Xhaferri, e kaluara paraglobaliste, ofronte peisazhin idilik e atdhetar t hoxhs e priftit nga fshati, kurse sot ky peisazh po kompromentohej nga t shkolluarit n vendet arabe, vende kto t prapambetura dhe politikisht anakronike. Kt anakronizm politik (ribashkimin e kishs me shtetin) krkojn ta fusin tek ne bashk me fen, t shkolluarit e Arabis. Ktu tek rreziku i "arabizimit" t politiks (jo t Islamit pra; t paktn ta thon kshtu dhe ta ln fen rehat), puqet shqetsimi i tre shkollave, pra edhe "tradicionalistve", edhe "rrnjossve" edhe "euroislamikve". (Ashtu si kam patur rastin ta bj edhe her t tjera, do sugjeroja q feja t shihej me koherencn e vet, me paradigmn dhe me termat e qllimet e saj si nj trsi dhe t mos copzohet n detaje q hetohen me optika politizuese, sepse mu kto e nxisin profilizimin politik t fes.)


    Duke e par ndrgjegjen njerzore si t ndrtuar mbi dy element (dualizmi i vjetr, bardhezija e famshme), intelektuali Xhaferri n mnyr shum anatomike, u prfshi dashur pa dashur n frymn e "prplasjes s qytetrimeve". Sipas leximit t tij kta dy element q flen ndr ne t gjith, qenkan elementi "protofashist" (asnjher nuk e di njeriu i shkret sa t zeza mbaka n bark) si edhe elementi i dashuris. I pari neve na jep impulset e dhuns dhe t komandimin, shtetformimit etj, kurse i dyti nuk do fort koment. N kt raport manikeist engjll/djall, eros/thanatos, jin/jang, lindje/perndim, Xhaferri tha se n krishterim ka fituar dukshm dashuria dhe pastaj uditrisht nuk prmendi si qndron kjo pun me Islamin, pr t cilin zhvillohej edhe emisioni. Heshtja e tij, pasi kishte prmendur m par botn arabe ku feja (dashuria) nuk sht ndar ende bindshm nga shteti (protofashizmi), nnkuptoi pr fen tjetr nj prkufizim ose me m pak dashuri dhe m shum "proto", ose (duke e shfajsuar) nj raport barazie midis ktyre dy elementve. (Por pjesn tjetr t heshtjes e mbushte dijenia se n shtypin botror prej kohsh lundrojn bollshm termat "fashizm jeshil", "islamofashizm" pr t prkufizuar ca trende t sotme t muslimanve.) Fatmirsisht, niveli i t shprehurit t zotit Xaferri, ishte vrtet tepr i lart, dhe shpresoj se shumica e shikuesve t emisionit t shumndjekur "Opinion", si n Shqipri ashtu edhe n Kosov nuk e kan marr dot proto-mesazhin e tij. Dhe prap fatmirsisht, ata q munden ta zbrthejn elokuencn intelektuale t z.Xhaferri, jan njerz q nuk ndikohen aq leht.


    Vshtrime q shohin tek Islami si fe pamundsi dhe papajtueshmri dhe nevoj pr kirrurgji, vshtrime q duan t prmbledhin n trupin e fes jo vetm shkrimet e shenjta dhe shembullin profetik, por edhe kronikn e zez t gazetave, vshtrime q e gjykojn Islamin jo nn dritat e hershme t Meks e Medins por nn zjarret e New Yorkut e Tel Avivit, vshtrimet q duan t'i shohin t kqijat dhe teprimet e personave apo grupeve t caktuara si burimore nga Islami, vshtrime t tilla sot sht rn dakord n t katr ant e bots t quhen islamofobi. Askush n fakt nuk mund t pengohet q t kultivoj n kraharorin e vet bistakt e protofashizmit, antisemitizmit, islamofobis, islamofashizmit etj.etj, por nn dritn e diellit, e sidomos nn at t skens lipset demonstruar nj minimum hipokrizie postmoderne pranimi dhe respekti pr tjetrin, si nevoj pr t vijuar bashkjetesn npr shoqri pluraliste. Nse edhe ky minimum, i domosdoshm si tharmi, do t mungoj, uji dhe mielli do t shkaprdahen dhe buka e prditshme e bashkjetess nuk do t mbruhet m. Por, edhe ky sht nj opcion mbase


    Sigurisht, dokush ka lirin e vet dhe copyright-in e vet pr termat dhe projektet e veta. Por t gjith ata q diskutojn pr fen, tek e fundit duhet ta dijn se xhamit edhe kishat kan edhe dyer, prve dritareve nga ku njerz t ndryshm, pa i gjykuar n sinqeritetin e qllimit, krkojn t hyjn dhe t bjn rregullime. Si shkrova edhe m sipr, sht detyr e t gjithve t insistojn q fes t'i mjaftojn institucionet dhe njerzit e vet, dhe personat jofetar, nse munden, le t provojn mnyra t tjera (ligjore psh) pr t'i kodifikuar idet apo vizionet e veta mbi fet, gjith duke respektuar shenjtrin q prjetojn besimtart pr to.

  8. #8
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    N Krkim te Avantgards: Ka dgjuar njeri pr gazetn E PR-7-SHME?

    Hamendje me sebep t seminarit ndruniversitar mbi avangardat letrare,
    mbajtur n Tiran m 3 maj.



    Ervin Hatibi


    N nj nga ditt e para t majit, n Fakultetin e Historis dhe Filologjis u mbajt nj seminar n lidhje me fenomenin e avangards n letrsin ton t shekullit t shkuar. Me sa i ndoqa, opinionet e studiuesve
    pjesmarrs n aktivitet, iu larguan apo afruan m shum e m pak dy kahjeve t prkundrta. E para kahje, mton se n trevat e shqipes nuk ka ekzistuar qartas ndonj entitet i quajtur avangard letrare (dhe me t vrtet askush nuk ka dal deri tani ta impersonoj kt duke thn un jam avangard apo avangardist.) Sipas ksaj kahje t vshtrimit, kushtet e pranuara si prkufizuese pr avangardn, (thyerja sektare me traditn e
    mparme, vetndrgjegjsimi dhe vetprkufizimi me an t manifesteve estetik apo revistave a organeve t zdhnies etj. etj.) t gjitha kto kan munguar. Ndonj element i avangards ama, sht shprfaqur tek ndonj
    loj me intonacionin apo piksimin tek Lasgushi apo me liberalizimin e emfazs tek Migjeni...

    Kahja tjetr opozitare, mton se absolutisht avangarda sht br e gjall me gjith kostumografin dhe slloganistikn e vet n fillimin e viteve 90 n poezin shqipe t Tirans. Kahja e dyt dhe kahja e par nuk para i
    diskutojn shum teorit ku mbshteten. T dyja e shohin avangardn si nj ortodoksi. E cila sht nj kategori standard si n Kin ashtu edhe n Kenia apo Kroaci.

    Nse avangards do ti rezervonim optikn m prfshirse duke e prkufizuar thjesht e qart si nj grupim artistik q prodhon thyerje serioze me traditn, mbase n kushtet e shkrimit shqip do t identifikonim m shum se nj t till, dhe do tu shtrngonim dorn nxehtsisht partizanve entuziast. Nse do t krkonim procedurat administrative sipas modeleve t dy dekadave t para t shekullit t 20, kjo pastaj sht pak si e pamundur
    pr specifikat e mikroklims letrare shqiptare. Me syt prdhe, na duhet ftoht tu japim dorn si n ceremoni pajtimi gjaqesh atyre q nuk shohin hi avangard ktu, dhe vendin bosh ia japin Lasgushit & Migjenit apo Gaspr Palit apo triumviratit poetiko-industrial t viteve 60 (Kadare/Arapi/Agolli).

    Gjithsesi, personazh i cituar si munges ose si prani n kt histori arnautsh avangardist, duke u prplitur n kufinjt jetik (jo etik) t modestis, mendoj se gjithsesi nj lloj sekti apo tribuje poetsh e jo vetm, populloi nevojn pr ndryshim radikal n shkrim n fillimet e hapjes s Shqipris. Poett q morn prsipr n adoleshenc e sipr, tu japin udh prfytyrimeve e meraqeve t veta prmes gazets E PR-7-SHME, patn
    gjith kohn dhe qejfin e domosdoshm pr tu dhn udh prfytyrimeve e meraqeve t veta prmes gazets E PR-7-SHME. Ndrkallja e 7 (shtats) superstitive e mitike prmes titullit, nuk sht e vetmja thyerje dhe
    kontroversi e procedimit shkrimor/letrar t grupit t poetve, e po ashtu n vend t nj manifesti, por tamam si manifest, grupi pat publikuar n numrin e par prmasat e perimetrave t vet botkuptimor nn dy tituj t shkruar kolektivisht nn tempin dhe tonin e Rudian Zekthit: Tabut e gazets dhe N vend t keqkuptimit. Jo vetm kaq, po n ball t numrit t par, gazeta merrte prsipr t ofronte edhe nj projekt tjetr t pasports
    shqiptare, ofruar me grafikn e njohur zyrtare, por ama me disa korrigjime radikale me tone t nj lloj shovinizmi poetik t denj pr prfaqsuesit m militarist t futurizmit. (Prve projekteve t nnkuptuara pr nj shkrim tjetr, vramendjet e grupit n nj koh ndryshimesh e paqartsish t thella politiko-filozofike premtoheshin n skajin tjetr me nota pseudopolitike ose quazi.) Zaten e gjitha kjo u ngjiz nn personalitetin dhe
    talentin shtyps t Rudian Zekthit i cili i dha tonin jo vetm komunikimit letrar nn titullin E PR-7-SHME, por mendoj edhe gati gjith verbit e modusit poetik t brezit t vet.

    N ann tjetr, krahas poetve, poli tjetr q prbnte tribun E PR-7-SHME dhe e furnizonte me spontanitet e zhargon, ishin nj dor simpatike adoleshentsh shkollbraktiss, shakaxhinj autodestruktiv, q
    prej aty e deri m pas doln pak nga pak nga anonimiteti, jo vetm prej look-ut t vet t bujshm proto-grunge, por edhe sepse m von u bn dj, animator radiosh, veprimtar politik e fetar. Ky polarizim midis rrugs
    dhe underground-it m nj an dhe mjedisit universitar m ann tjetr prodhoi monumentin E PR-7-SHME. M posht po rreshtoj t riorganizuar ca pak fjal m tepr pr kt gazet. (Shyqyr q na u dha rasti, me hipotezat pr dhe kundr gjat seminarit mbi avangardn, q t themi edhe dika pr E PER-7-SHME, pr kt gazet titulli i s cils porsi nj spat mban ngulur n gjoks numrin e shtat. )




    Kujtimet jan shtresa joprodhuese n prgjithsi, ndaj shoqria ashtu si pleqt n azile, i ka mbyllur npr ndonj dat t kalendarit. Dymbdhjet vjet m par, u botuan katr numra t gazets E PR-7-SHME, me nj tirazh
    katr mije cop pr numr. Kjo sht shum e sakt. Nuk mund t saktsoj dot ama sak datn, datlindjen, pasi numri i par i gazets nuk shnon madje as muajin e vitit t botimit. Por duhet t jet fjala pr shkurtin e vitit
    1992, ose pr ndonj diferenc midis shkurtit alla turka me shkurtin alla frnga, sepse ato dit kur gazeta doli sapo kish vdekur Martin Camaj, dhe n faqe t par gazeta pasi jepte lajmin e hidhur, ftonte t mbahej nj minut heshtje nga lexuesi. Edhe gazeta vet mbante nj minut heshtje, duke ln t zbardhte fill posht lajmit nj paragraf t gjat t pashkruar. (Do t ishte teprim i pafalshm pr mua t flisja pr reinkarnacion apo lidhje
    horoskopi midis Camajt dhe botimit t E PER-7-SHME). Ktu po shtoj se isha edhe un njri nga ata djem t rinj e nj vajz q botuan numrin e par. I kam firmosur shkrimet e mia me emrin Erind para mbiemrit tim, pr
    t prshndetur nga larg Erind Pajon, poetin q sajoi titullin sensual t gazets.




    E PER-7-SHME pik s pari, tregon q n titull nj alternative midis numrave e shkronjave, dhe nj paradoks midis kuptimit t fjals e prshtatshme dhe mnyrs s paprshtatshme me t ciln sht shkruar.
    E-7-E (prdor shkurtimin) sht nj nga ato dhjetra shpallje arti q mungonin prej dhjetra vitesh n rruget tona, nj realizim prtej ngopjes i liris s shprehjes. Si koncept dhe si botim E-7-E u prpoq edhe t mbush boshllkun q krijoi mungesa e botimeve artistike n vitin politik 1992.

    Duke qen nj gazet e drejtuar tek nj publik i pakt, ajo n rradh t par synonte ta krijonte lexuesin e vet, dhe n momentin e krijimit t ketij lexuesi misioni i saj merrte fund. Domethn bhet fjal pr nj gazet
    kamikaxe iluministe. Problemin e artit e t shoqris shqiptare E-7-E e pa si problem moral, e sigurisht n aspekte t mungess. Ajo i dshiroi pralexuesit nga rradht e plebejve t kaltr, si thuhet n editorialin e
    par. Si e till, gazeta shmangu me prbuzje elitn duke marr n t njjtn koh nj pamje intelektuale e antiintelektuale.


    Kurse n publikimet e krijimtaris letrare, vendi iu la trsisht autoreve t panjohur q treguan pr nj underground vullkanik tendencash krejt t reja n t shkruarin e fjals shqipe. Me kta togfjalsha emrtoj poezit e Viron Grait, Eneids, Gent Gjokols, Dritan Xhelos. Autori i huaj q E-7-E zgjodhi pr t nderuar numrin e saj t par qe Ernesto Black Sabato, argjentinasi me gjak nga i yni, q u b autor kult i publikut t
    afrt t gazets. Them publiku i afrt, duke patur parasysh disa pak plebej t kaltr (term i R.Z.) q gazeta arriti ti krijonte a ti gjente. Duke kaluar prmes surrealizmit, dadaizmit, agjitpropit, simpative pr jogn e rock-un agresiv, E PER-7-SHME konturoi fytyrn e saj prej fetishi, e pastaj vdiq, pr munges fondesh. Si ndodh n t tilla raste.Ky ishte edhe mesazhi m i fort, ky ishte numri vijues i saj. (Vijon edhe sot). Arti sht akt vetsakrifikimi e vetdenoncimi, etj., etj.. Me pakfjal sht nj krenari e nj qllim n vetvete: t humbsh. E PER-7-SHME nuk ka qen kurr nj gazet, por mbase nj dekor teatral i nj drame, a nj letr dashurie n prag t parandjenjs s keqe. Shum njerz t ndjeshm e kan cilsuar zhdukjen e t prshtatshmes si zhdukjen e dinosaureve, apo si vdekjen e papritur t Jimi Hendrix, Sid Vicious, etj., etj.. Vetfinancimi,
    botimi gjysm-ilegal, shprndarja falas, t gjitha kto bn q E PER-7-SHME t prflitet edhe politikisht. Destruktiviteti i ksaj gazete n fakt arriti kulmin kur q n korrik t 1992, n rubrikn sureal-roz
    POPULL, botoi kt pasazh me spiunazh nostradamik:

    Pr ti paraprir nj invazioni t mundshm t serbve n Kosov ishte e natyrshme nj prqndrim i forcave tona ushtarake n kufinjt verilindor.Vese tanket e nisura nga kjo an e Shkumbinit lan dhmbt rrugve pr n destinacion. Domethn zinxhirt e ndryshkur.




    (Footnotes)

    1 Titull i nj eseje t Rudian Zekthit, botuar n E PR-7-SHME

  9. #9
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Shkrimtari shqiptar n metropolin socialist t viteve '60.

    (Lexim paralel i "Dragoi prej fildishi" nga F. Kongoli dhe "Muzgu i perndive t steps" nga I. Kadare)

    Ervin Hatibi

    Tregimtari-studenti-shqiptar pret "trolejbusin" n nj metropol postrevolucionar t Lindjes s kuqe, duke mbajtur ndrmend emrmbiemra t vshtir vajzash t huaja. Memuaristika poetike e viteve '60, fjaln "trolejbus" e rimon me fjaln "rus". N fund t viteve '90, stacionet e trolejbusve prskuqen edhe m n lindje; rima bhet e pamundur n Kin. "N stacionin e Parkut zoologjik zbrita, mora linjn e trolejbusit pak m tutje".(176d ); "trolejbust ishin t ngadalshm si drert e prrallave."(210m ). "Ndrrova trolejbus. N fund m'u desh t ecja n kmb dhe pas nj kthese dola n nj rrugz () ku e kisha ln t shihesha me Sui Linin."(176d). I kapur si pasagjer n hekurin mbajts t fjals "trolejbus" gjat shfletimit t par fizarmonik t romanit "Dragoi i fildisht", direkt mendja m vajti tek Ismail Kadareja dhe "Muzgu i perndive t steps", tek vargjet e tij pr shpikjen e avionit nga malli pr atdheun, ku nse m kujtohet mir tymi kaltrosh i nj duhani shqiptar q pi nj rus, mbshtillet rreth mallit t poetit n trolejbus. N nj lexim ekonomiko-politik n Shqiprin manualo-mekanike para '90-ts, anglicizmi "trolejbus" e transporton prshkrimtarin n nj status moderniteti e lirie, sado kjo e jetuar n nj vend t Lindjes. Trolejbusi pr lexuesin kthehet n autobusin blu t Jim Morrison-it, autobus me nj shofer ndrrimtar, autobus i evadimeve psikedelike. Sensi i evadimit me trolejbus, pas daljes nga tuneli i Komunizmit, sigurisht humb sharmin fillestar. Problemi qndron se fjala ama m shrbeu si artific pr t mbledhur edhe t tjera paralele midis "Dragoit" dhe "Muzgut t perndive t steps". Q n fillim prballohemi njlloj me saga t jets studentore, me elemente t Bohems. N t dyja rastet kemi njlloj nj funksionin gati fiziologjik t letrsis nprmjet efektit t formalins apo balsamosjes pr ruajtjen me do kusht t rinis s ikur. N t dyja rastet kemi kolonin e rinis, nj vizion paradiziak i ndalimit t kohs n dy metropole t utopis s kuqe kthyer n makth. Metropole q pluskojn mbi spirancat ngulur n trashgimit madhshtore mitiko-kulturore. N t dyja rastet kemi ritualet iniciatike (m shum tek Kongoli) apo dodonike t seksit dhe transit alkoolik. N t gjitha rastet kemi ikonostaset e pop-artit bolshevik me Mao dhe klasik t tjer komunist q numrohen e bashkveprojn me personazhet n do hap t prditshmris. Q n fillim romanet mbartin mu n titull spirancat e nnrealitetit socialist, nnshtress mitike. Tek Kadareja kemi prmendjen e kulteve shamanike t peisazhit primitiv rus: "Ndr mend m'u prfytyrua koka mitologjike sllave, q frynte bulinjt, e llahtarshme midis steps."; "hyjnit e rrgjuar t steps m rrinin t palvizshm n tru si n nj presidium."(327m). Tek Kongoli: "ather midis reve m shfaqej nj dragua. Ai dilte nga humbtirat e reve e mua m dukej e pabesueshme. Dragoi madhshtor, me luspa fildishi, orvatej mundimshm t m jepte mesazhe." (34d). Dragoi del si vegim dhe si dekoracion gjat gjith vllimit t romanit. Ai her-her godet edhe tavolinn me panxha, por sht edhe nj souvenir i lir kinez i bler me pare studenti.
    N universin dualist kinez Dragoi sht nj shenj yang force dhe mashkullsie, i trupzuar m von edhe si simbol i perandorit. N "shenjat rrugore" t kozmogonis kineze, ai sht simbol i Lindjes gjeografike. Obsedimi me nj figur kaq primare dhe t fuqishme mashkullore, kthehet n tension antagonist me narratorin-student dhe mashkull. "Ather, kur tutorve t popullit u tha mendja t prisheshin me rust e t ndreqeshim me Kinn, ne nuk vuanim pr buk() Na mundonte uria seksuale. Kina i kishte gjitha potencialet pr t shuar urin ton seksuale."(54d). Turizmi seksual n Lindje, shum i prfolur dhe n mod, nuk sht Tailanda e shumprfolur e perndimorve t mirfillt; unat tan t etur shqiptar kan msyr Rusin dhe Kinn. Rrmbimi i "tanushave" sllave e mongoloide e ka spostuar ritualin e egzogamis n nj qerthull gjithsesi t mbyllur t familjes s rreme socialiste. Martesa larggjaku, kulti i motrs dhe shfrimi seksual mbi t huajt, merr fytyr n kanalizimin vllazror t pasionit pr vajzn me emrin Nirvana: "Ajo rezatonte magjepsjen e femrs q e pash gjithnj me syt e vllait."(56d). (Kongoli tek "Dragoi i fildisht" njeh n botn e narratorit edhe mekanizmin e prdhunimit t armikut-prerjen e koks s burrit lufttar/ prdhunimin e gruas s tij.)
    Gjithsesi tensioni seksual sht i prmbajtur tek rreshtat e Kadares; kurse Kongoli lirohet deri edhe me brtitje t urimit panseksual, ogurzi, orgjiatik "T q Kina nnn!" N rolin e planifikuesit administrativ t seksualitetit, apo t nj lloj prezervativi politiko-administrativ, kemi figurn e ambasads shqiptare, e cila sht objekti q m shum ndan e thuajzon studentt meshkuj t Shqipris nga trupi i madh i Rusis edhe Kins. "sipas informacioneve nga kanale zyrtare, del se ju paskeni prdhunuar gjysmn e vajzave t Pekinit. Prandaj hapni syt sa nuk sht von. S'ju mbrojm dot pastaj." (135d); "do t ishte m mir q tani pr tani t kishit marrdhnie sa m t kufizuara me vendasit. Sidomos sht fjala pr vajzat"(314m). -thot punonjsi i ambasads n Mosk, i veshur me t zeza dhe i zbeht. Specializimi seksual i studimeve tek shqiptart e kohs del haptas n rreshta t till t Kongolit: "Zakonisht i flisja n rusisht.() E quaja Raisa." (172d); (Eksperienca sht nj fotokopje, nj rimarrje nga Rusia n Kin.) "do t vazhdoje t masturboje me ritme frenetike si shumica e bashkmoshatarve para se t mbrrinim n Kin."(d).
    Elementet e Bohems dhe t pritshmrive t revolucionit kundrkulturor t '60 sigurisht q i gjejm edhe tek dehjet kolektive t institutit "Gorki" t Kadares edhe n konviktin pekinez t Kongolit. Pr arsye t mirkuptushme, ngjarjet jan m eksplicite te pena e viteve nntdhjet e ktij t fundit. Vshtrimi i shkrimtarit t pasnntdhjets sht i lir t zbres n pjes t fryra dhe erogjene t trupit femror t nj gjysme duzine racash e kombsish, si edhe m von t prfshihet n "ildisje erotike" (flirte) me to.Ve prmendjes s Elvis Presley-t, Louis Armstrong dhe twist e rock n' roll-it, Bohema e Kongolit duket m e prejardhur dhe m e besueshme prej viteve t para t shekullit t 20-t. Sublimimi prmes markave t konjakve e kalvadosve t Remarkut, (ky i prmendur me emr n fq.19), u v atmosferave s seksit e alkoolit kornizn e romaneve-kult t rinis shqiptare t viteve t socializmit, si "Tre shokt "etj.
    N enumeracionet dhe prshkrimtarit e personazheve t t gjitha racave q popullojn bursat studentore socialiste, ka paralele t mdha. Nse tek Kadareja me viz n mes gjejm studentt sovjetoaziatik t "grupit t Kara-Kumit", tek Kongoli po me viz ndarse n mes kemi grupin "arabo-afrikan". Paralelja sht edhe grafikisht.(- -), e kt e themi pr pak humor. Ndrkaq kemi tek Kongoli enumeracionin dekreshendo "ithtar t Konfucit, studiues t budizmit, shkrimtar t cilsuar t djatht e t dnuar gjat viteve '50, aktor opera, ushtarak manu t karriers."(146d). Tek Kadare: t"akuzuar pr stalinizm, pr nacionalizm borgjez, rusofobi, folklorizm, shovinizm t shtetit t vogl." (215m). Kemi zhargonet e detyrueshme studentore q nga montimi prshndetjes "bon aksham" tek Kadareja deri tek ndrtimi i nj "Kafje t Xhafs" prmbi nj kafe t Pekinit nga Kongoli.
    Gjithashtu mitologjia folklorike apo nacionaliste u ofron autorve nj travesti vetbesimi n tokat e kulturave madhshtore ku u duhet t prballen jo si provincial me seksin e dobt e t bukur. Kongoli: "Qndrova para Lui Sinit pa fjal. Ajo ngriti kokn. Kshtu e ka par Roksana Aleksandrin, mendova. () Po un s'jam Aleksandri i madh, megjithse ai ka qen gjaku im."(176d). Por nj faqe m pas narratori ndrron mendim:_" desha t ulrija: Un jam Aleksandri i Madh". Tek Kadare kemi: "ishim prap mbi t njjtin kal, t vdekur e t gjall si n legjendn e Konstandinit me Doruntinn."(292m). Po aty kemi edhe personalizimin brenda kngs s nizamit: "atje n Jemen sht nj ur i thash () . ajo dgjonte si e topitur.() N pyett 'nuse mori/ Lida Snjeginn nga Saratovi."(325m).
    N nj paralele edhe me prshkrimet e t vetmit personazh kinez tek "Muzgu", kinezit Ping, por e pasuruar kjo edhe me dijen paraprake pr atmosfern e "Koncert n fund t dimrit" edhe tek "Dragoi" ka nj frym t dukshme superioriteti racor e kulturor t personazheve-narrator, apo edhe kritika ndaj dukjeve e prekjeve nga Kina e kinezt. Rastet jan t shumta, ("majmun t verdh", "Kina nuk ka nevoj pr buk, po pr tru" etj, etj.) por mjaftohemi t prmendim tek "Dragoi" si nj lloj parathnie t ksaj fryme, paragjykimin para nisjes n Kin q ka personazhi pr "vendsikterin" e prfytyruar t mallkimeve popullore: "Vafsh n inimain."(35d).
    Ernesto Sabato i madh ka nj ese prmbi funksionin evangjelik t romanit, q e titullon "Romani- ringjallja e unitetit primordial". Un e kam lexuar togun "unitet primordial", si term pr rigjetjen e harmonis primare t njeriut n Eden apo n kulturat tradicionale, unitet gati i njjt pr t cilin flet skema e bashkimit spiritual tek platonizmi. N utopin e kolonis rinore, t mbushur me solidaritet e dashuri, gjuh t ndryshme, seks, dehje e bashkprjetim, kemi arketipin e thyer t familjes s madhe patriarkale dhe t poligamis. Permes rivizitimit t kameratizmit dhe euforis komunare. Kaprcimi i tribalizmit prmes arrtitjes s harmonive t vogla n Babelin studentor, na jep projektin intim t globalizmit prmes rreshtimit pr dy t njerzimit n yin e yang, n meshkuj e femra, n simpatik e josimpatik, t ndershm dhe jo.

  10. #10
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Ricklimi i heronjve

    Ervin Hatibi

    N fund t viteve tetdhjet, qarkullonte npr bordurat e xhiros e npr ambientet e diskove klandestine t Tirans, historia e lezetshme e nj tipi "valut" (shprehje tiranase e kohs, e cila sot mund t afrohet me kuptimin q kan sot fjalt "njsh" apo "figur.") Ky "vllai jon", me trupin pak t rnduar nga "jeta e nots", si edhe me sikletin se mos dilte bllof para gocave, I bishtnonte sistematikisht ors s fizkulturs, deri sa I erdhi pashmangshm dita pr t dhn njzetprqindshin, provimin e famshm t mungesave, q asokohe prbnte status. Sipas gjith ligjsive t njohura autodestruktive t kulturave adoleshente pr inicimin dhe afirmimin, sa m shum t kishe njzetprqindsha pr t dhn, aq m shum "valut" apo "kriz fare" ishe...
    Ditn e ethshme t provimit, ky tipi paraqitet me mngjes tek oborri I gjimnazit, por instrumentet e torturs, paralelet dhe hekurat e tjer t zanatit, nuk ishin m tek vendi i prhershm. Pr'esori I fiskulturs gati sa nuk eksplodonte nervash; valuta n fjal, pr t ruajtur deri n fund namuzin, kishte ardhur natn dhe kishte sharruar nj pr nj rrafsh me tokn gjith veglat gjimnastikore
    N ditt tona, nse vrehet ndonj munges publike hekurash- ndonj kiosk mangut a ndonj shtyll tensioni, ndonj der shkolle apo burgu q zhduket- nuk duhet t na shkoj mendja direkt pr ndonj gallat apo mandat me lidhje logjike shkak-pasoj. shtja ka mundsi t jet shum m e thjesht se 'na duket n pamjet e para.


    Grabitet busti i Vojo Kushit

    "Grabitet busti i Heroit t Popullit Vojo Kushi. Veterant e Lufts s Dyt Botrore kan konstatuar tri dit m par se busti i Vojo Kushit, n Rrugn e Dibrs, n vendin e quajtur "Selvia", nuk sht m n vendin e tij."Kaloj prdit nga ajo rrug, dhe, ngaq Vojon e kam patur shok, nuk mund t kaloj pa i hedhur syt edhe nga busti i tij", thot veterani q vuri re i pari mungesn e bustit t heroit. Me t konstatuar mungesn e bustit, n vendin ku ka ndenjur pr dhjetra vjet me rradh, antar t shoqats s veteranve t lufts i jan drejtuar policis. N drejtorin e policis, ata kan marr edhe lajmin qetsues se busti i ish-shokut t tyre t lufts nuk sht grabitur pr arsye politike a ideologjike. "E kan konsideruar vetm si bronx, jo si bust", u ka thn veteranve njri prej policve, duke u dhn dhe nj shifr t prafrt t parave q do t fitonte grabitsi nga bronxi i Vojos..."
    ( K. Velaj, e prditshmja "Ballkan" 23 gusht)


    Pa fjal. Proza e msiprme, e cila nuk i mundsohet dot letrsis, por edhe gazetaris n shumicn e vendeve t bots, ka at problemin e t dukurit tepr e bukur pr t qen e vrtet dhe tepr e vrtet pr t qen thjesht e bukur. Nuk mundesh t thuash dika pas leximit t saj pa ia prishur shijen e rrall q t kaplon... busti q nuk bie n sy as me munges, prvese tek nj shok i peronazhit t bustit... paqtimi i bashklufttarve sapo marrin vesh se nuk sht grabitje politike, se shokun nuk e kan zn forcat armike... se shoku i tyre, n nj xhest t fundm prej nositi prometeian, po i dhuron popullit ksaj here edhe pak lnd t par, kurse fukarait vjedhs guximtar, buk pr kalamajt... etj.


    M lejoni t shoh n vjedhjen e bustit t Vojos, jo kaq pak sa t mund t flassh si n ksi rastesh, vetm pr krizn e vlerave q ka vn posht shqiptart, varfrin e skajshme e t ngjashme. Bustvjedhja e Vojos n stacionin e autobusit "Te Selvia", n fakt sht m gjer, pjes krejt josimbolike e rutins s konsumizmit, t pirateris s burimeve dhe t shkelmimit t traditave e kulturs n xhungln pak etike t globalizimit. Ashtu si klientt e shumkombsheve apo mega-ndrmarrjeve q nuk duan t'ia dijn fare se nga vjen malli q tregtojn, a sht nxjerr nga shfrytzimi i puns s fmijve, apo nga puna e pakpaguar, e tejzgjatur dhe e pambrojtur e proletarit t Bots s Tret, apo nse sht prodhuar me kosto t larta varfrimi e ndotjeje t mjedisit, po ashtu edhe kapitalisti i vogl etnik i metalurgjis s Malit t Zi, nuk i bn naze bustit t Vojos, apo t kujtdo heroi t Rezistencs a poeti t Rilindjes q mund t'ia shpien t paketuar desperadot e Shqipris. Si nuk i sht br fare von kur i shpinin palosur kilometra t tra hekurudh shqiptare, zero t pafund me rrota vagonsh, kangjella spitalesh, bobina hidrocentralesh mbase, bashk me shtylla t shkulura tensioni t lart; kriter prbn vetm kostoja.


    N ann tjetr t banakut, vjedhja me qllim shitjen e bustit t Vojos, tregon n mnyrn e vet karakterin antropomorf q ka malli dhe teknologjia n ekonomi t arkaizuara si kjo jona. N fushn e transaksioneve me jasht, prve krahut dhe parakrahut t puns s zez q e shesim pr pes lek n Greqi, gjithashtu prfshihen trishtueshm n eksportet tona edhe shitje pjessh t tjera trupi, artikuj q emrtohen si "mish i bardh", apo "roz" n rastin e fmijve. Imagjino tani tregtin ton me jasht: nj interier transporti kontraband, ku nn gropat e rrugs lkundet pa e prishur terezin bronxi i Vojos, mu prball nj vashe t nemitur "made in albania" krruspullosur mbi ndonj thes aromatik kanabisi...
    Pasi plakit natyrn deri n harxhim, robi nis e i rikthehet n riprtypje asaj ka gatoi me t plakiturit e hershm t natyrs, dhe kjo loj bhet hakmarrja e natyrs kundr njeriut e qytetrimit. Me ankthin e shterimit t burimeve, industria piketon viktimat. E ata q e psojn fillimisht jan m t dobtit: n rastin ton, busti i shkret i Vojos, aty n nj cep t Tirans, nn nj murg-qiparis...


    Imagjino n kt parodi reinkarnacionesh, bronxin e Vojos, t nxjerr fytyr jo detyrimisht n form detalesh a ingranazhesh n gjoksin e errt t ndonj makinerie, por mbase srisht n funksione publike. Psh, le t mos uditemi edhe aq nse i rijapin form njerzore n ndonj shesh t nj vendi tjetr, apo e shprndajn si dy-tre grushte shkronjash t praruara cirilike npr gurvarre a monumente t tjera n ndrtim: bronxi sht fiks pr kto pun. Dhe dihet se njerzit prball vdekjes q vjen me galop dhe rinis q ikn po kshtu, kan vendosn t bjn nj rezistenc t mjer duke u strehuar n buste, portrete e shtatore... Futur n t cilat, mendojn se i dalin kohs anash, n nj biim prjetsie me afat t paprcaktuar skadence... deri sa ia beh ndonj lloj tenje ikonoklaste si kjo shqiptarja, q ve busteve, u ha kokn edhe hekurudhave a shtyllave me tension t lart...

  11. #11
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Mendime t lira pr simbolikn "COCA COLA"



    Ervin Hatibi
    Maj 1994


    Coca-Cola na u gjend neve n dit t vshtira. Kjo sht edhe esenca e ktij shkrimi. Tashm, t kuqe edhe nacionale, ne e kemi Coca-Cola-n ton t prodhuar n vend. N nj vend pothuajse t barazlarguar mes Tirans e Durrsit.

    Aty e desh fati, u ngrit kombinati, oazi. Tani popullsia n vrapin arratik prmes shkrettirave post-diktatoriale, ka mundsi ta shuaj etjen e t plas npr oazet televizive plot Coca-Cola, nat pr nat, stacion pr stacion, i siguruar nga INSIGU i reklams prbri. Ia arrita edhe un ksaj dite, thot taksapaguesi televiziv. Edhe karvani e ka prpara, edhe qent destabilizues nuk lihkan fare, duke vjell t velur ushqimin m t mir n bot "Pedigree" (shih m sipr pr hollsira t nevojshme. M sipr n kuptimin kohor, d.m.th. n reklamat e darks).

    Shqipria ka patur prher mendonjs t lir npr rradht e mikroborgjezve anarkik, katundarve t menur apo edhe ndonj puntorie t infektuar prej ktyre. Kta prbjn nj opozit t palkundshme n kundrshti tetdhjet e sa vjeare me shtetin shqiptar (shpesh ndodh q opozitat e astit t'ua prvetsojn pjesn m naive t rebelimit, por edhe shteti vet t modifikohet sipas realizimit t tyre aq sa mundet. Kurse masat popullore...)

    N kontekstin e Coca-Cola-s, q gjithsesi sht nj fenomen i vjetr social edhe n Shqipri, kuptova edhe un dika. N prurimin e fabriks kuptimplot t Coca-Cola-s para pak ditsh, pam nj Mukje q funksionoi n mnyrn e vet: domethn se t gjitha palt q morn pjes n kremtim, n heshtje e miratuan at tubim nn dekorin e flamurit amerikan e t flamurit t Coca-Cola-s.

    Kjo qe m tepr se nj simbol dhe ne e pam kt n TV, pastaj pam edhe reklamat.

    N bakanalin prurues, lngu i kuq, prodhuar s fundi edhe me uj Shqiprie kaloi si n ent komunikuese varg npr trupat e kundrshtarve publik politik, q ksisoj u freskuan pas betejave kaq t gjata.

    Megjith respektin e thell q kam pr lngjet, u sugjeroj mendonjsve t lir, q opozitn e tyre t salduar ta pagzojne ANTI-COCA-COLA. Dhe i siguroj se jo vetm n literaturn marksiste, por edhe shum m gjr, ajo sht sinonim i imperializmit, nektarit t plebejve, dhe optimizmit.



    Reklama m e fundit: Mbreti plak e i verbr nis tre djemt e tij npr bot q t gjejn ilain pr syt: ujin magjik. Kapton djali i madh vise pafund e rreh pllmb pr pllmb vendet e shenjta gjersa mbush nj faqore me uj nga ujt e lumit Jordan. Por kjo nuk i bn fajde lngats s mbretit. Hidhet e perdridhet djali i dyt e s fundi na sjell ca uj Gline, por as ky nuk jep rezultat. Djali i vogl, me ato flokt e krehura prpjet, i ka rn bots vrdall duke i br parat e udhtimit rrush e kumbulla. Por befas i kujtohet detyra birnore, dhe duke futur dorn krejt i trishtuar n xhepin e xhinseve, nxjerr ca pak monedha t fundit q i kane tepruar. Befas elet n fytyr, blen aty pran shishkn me Coca-Cola, dhe vrapon drejt syve t kaltr t mbretit.

  12. #12
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Ervin Hatibi

    Parabola e sotme fillon nj nat pran nj kopshti ose baheje t vogl zoologjike. Natn, n nj qytet t maadh fardo, kur i eksituar un duhet t mbyll syt, por nuk i mbyll, dhe t ndjej zhurmn e makinave q formojn nj zinxhir t njjt me rruazat e mija t gjakut.

    Jam n lagjen periferike t caktuar, dhe nuk i shoh makinat as qarkullimin e gjakut, por i imagjinoj. Nj nat t till, buz kopshtit t vogl zoologjik, mbase privat, t periferis s nj qyteti t maadh fardo, ku kam ve lakmi t ec deri sa t prek dritat e kuqrreme ans rrugs gumzhitse me parakrah/parafjal reklamash, e makinat mbase kan jet brenda n zinxhirin e tyre, por un nuk i shoh dot fytyrat pas xhamave, por i besoj e i ndjej si besoj qarkullimin e gjakut. Dgjoj zhaurimn e largt t makinave, shoh n qiellin mbiqytetas kufirin me drita t kuqe/t dobtahyn-e-del n zhaurim nj kafsh q ulrin!!! Nuk e di a sht shpend a gjitar i vrtet. Por ato jan atje, rrnjshkulura si un, n nj qytet t maadh1 fardo. Klithma nuk ka t bj fare me qytetin; nuk sht klithma e qyteteve t mdhaa t nats, as siren policie nga paralagjet problematike me emigrant a ndonj tjetr ulrim gruaje nn ndonj dhun: kjo sht ulrim e vrtet, e sikletshme, e largt e vjen nga krahinat (regions) e kafshs s egr q e mbajn mbyllur. E kan mbyllur e nuk di ajo pse. Ulrim q grvish e ndonj kafshe q trembet natn.

    E privuar nga pamja, duke ndjekur zra, imagjinata ime nis shtit me rendin e mirnjohur shkollor kafazet e ersuar); nga zvarranikt e mundshm nxjerr pupl e sqep tek shpendt imagji-nata, e mu aty frmohet n gzof e plcet n copra dhmbsh e thonjsh deri tek kafazi i errt i majmunve, q i imagjinoj t vrenjtur prtej hekurave duke shtrnguar grushtet me urrejtjen e njjt me t ciln un shtrngoj dhmbt, po syt nuk i kam me lot si ata2.

    Gjaku vazhdon t qarkulloj npr t gjith kabinat e telefonave e t veturave nn tatuazhe t projektuara shkronjash drite, nn dritat m tepr t kuqe se portokalli t superrrugs, rrjedh gjaku n damart e do sisori t paxraxgjxykxuaxr/panjohur q trembet mbase pa kujtime nn hekura e rrjedh n kazan plehrash q u rrijn prbrenda mace urbane, me nj ndenjje jetike aty si t breshkave n kafkull apo si t midhjes n guacka rrjedh gjaku, rrjedh brenda uni-formave, rrjedh gjaku mendueshm, si vullkan i vogl nnujor n shiringat, derdhet gjaku me t njjtn dhimbje n toponimi t caktuara rrethuar me tebeshir t bardh policor n asfaltin e nats, ndalon gjaku n koh t caktuara enjtjesh topitet.

    Parabola vazhdon me njeriun, q mbase, mbase revoltohet rnd e nuk duron m prdit, dhe e zem se ka aq fuqi sa t shkul me nj dar t re hekurat e kopshtit zoologjik. Por ai e di se kafsht jan t egra, megjithse t mira, por prap gjithsesi i ka frik, por prap mbase ka mundsi t'i liroj, por dyshon fort se nuk ka si t'u shptoj nga kthetrat e tmexrruarxa3. I vjen t guloj mbase nga inati, q do t'i nxjerr (nat), i do fort t'i shptoj nga frika dhe izolimi e kequshqimi, por nuk mund t bjer dot n ujdi me to pr asgj nga kto. Ato mund ta shqyejn me siguri. Ose mbase edhe shpton, por ato mund t dalin npr nat e t shqyejn fmij e t pastreh ose qen pa pronar.

    Imagjinon sesi lufton me hekurat e kopshtit zoologjik n errsirn q i mbulon disa detaje t pakndshme ajsbergut t heroizmave, por kafsht irritueshm n vend q ta inkurajojn, i turren me llahtar e bjn zhurm e poter, dhe zgjojn rojen e zem se ky sht vet roja, apo i biri i tij romantik q i ka vjedhur elsat t atit.

    Aventura e lirimtarit e zem se nuk mbaron n hapjen e kafazit t ndonj ariu t zhburrruar, por i vjen fundi n astin kur i vjen rradha tigrit apo leopardit, ndonse m par mund t ket shptuar majmunt, zogjt e drert, me altruizmin q shpjegon disa vetvrasje, pr t ln vet pr n fund kafazet m t egra, si e si t shptoj 't mund nga kafsht, para se ta shqyejn Rrjedh gjaku i lirimtarit zemrmadh npr oborrin e vogl t kopshtit zoologjik, midis hijeve t thurura t pemve dhe kafazeve, nn syt civil t nj kafshe nuhatse, e cila u struk m tej n kafazin ku kishte lindur dhe nuk doli nga porta e shqyer, teksa skota kafshrore merrte arratin duke dshtuar n gjetje t udhs s ikjes, duke u prplasur e sfiduar nga pak me hungrrima, ndrkryer, (ndrkryyeeeer).

    (Ndrkaq q merremi vesh, vrtet rrjedh gjak n ne, e kshtu vazhdon t rrjedh n pyje, brenda kpucsh errnda q ikin me damar t fryr me djers npr shkrepa me dhi t hirta, n helikopterin q pasqyron nga lart gjith kto
    pamje, si edhe prtej, prtej fluturon gjaku n rrjedhje t lir me sh-pendt ulet gjaku n fluturim deri npr hojet e telave t kafazit n orbita t prkryera mu n donjrn kafsh q kemi burgosur, rrotullohet gjaku, rrotullohet, e
    kto rrotullohen rreth nesh q jemi toka e kafsht jan kafsht e dielli sht n bimt q edhe kto e kan njfar gjaku, por nuk shpjegohet dot me dy llafe sesi ky qenka prap gjak i t gjithve, nj lloj uji nate, uji i krijesave t Zotit.)

    Parabola5 ka mbaruar. I rikthehemi ulrims vetmitare pa t, por vetm me preokupim t drejtprdrejt. Duhet t dijm mir se pun t tilla militantt animalist i bjn pak m organizuar, se sht rrug e gjat dhe e vshtir kjo e lirimit t kafshve, n shum pikpamje shum m e vshtir se lirimi i popujve, pr faktin e par se kafsht nuk bashkpunojn, s dyti nuk indoktrinohen etj. Sado t t kpusin shpirtin, duhet br durim pr t gjetur rrugn e mir pr t'i nxjerr s'andejmi. Nuk ht fjala vetm t mos shkosh vetm e t rrezikosh damkn e budallait duke vn tellallin deri sa t gjesh katr a pes si vetja npr qytete t mdhaa ku nuk mungojn tipa si un e si ti, por mbase gjer ather, mir se budalla, por edhe t denoncojn. Kam hequr dor: do pres duke ndryshuar t ndryshoj edhe bota e t vij dita kur t binden se nuk duhet ndrtuar m vende pr kafsh t burgosura.

    Por kjo nuk ndodh dot aq shpejt/shpesh. (Ulrima shpirttradhtxtuxese dgjohet edhe n shtpin prej beqarsh.) Kshtu q mbyll dritaren (dhe ze shok t mir) mbyll dritaren (dhe kisha nisur t shkruaj kt) mbyll dritaren njher e mir, me at zhaurimn e makinave q sht po ajo, dhe kpus kshtu ulrimn e kafshs zoologjike, duke ln gjysmn m t frikshme e m trishtuese brenda errsirs s dhoms, n nj qytet t maadh q prgatitet t mos fler6.

    Gjysma tjetr e ulrims mbetet e shtruar pr zgjidhje jasht dhoms, jasht meje, por brenda gjakut t prbashkt, dhe i fut n dyshime t gjith t pranishmit q kan shpirt ose fmij natn, dhe ditn na bnin pak nga pak pjestar t ksaj loje duke na shoqruar q fmij npr kto qelit e rregulluara bukur kutrbonjse, duke na devijuar/kanalizuar mirsin n biskotn q i hedhim ariut prmes hekurave, duke i legalizuar kshtu kto, me justifikimin afrmendsh se po t mos ishin hekurat, ariut nuk do t'ia jepnim dot biskotn se t shqyen... Dhe pastaj udi kur m von t mbyllin, n form prindi t plakur, n azile pleqsh, rrethuar me vizita t rralla didaktike me mshir e biskota e me nipr tek dora, e sht nj moment ku ata nuk ekzistonin, ku besoj se hedhin t pastr vallen e prbashkt t gjakut prdore me qen, mace e zebra, para se t dalin n drit qytetase e t'u zem ulrimn, t'u zem vesht me brum biskotash mxshixrex.



    (Footnotes)

    1 N origjinal: pseudometropol. Por u zvendsua kudo me qytet i madh; por t kihet parasysh prher edhe varianti i par.

    2 Si ata d.m.th. "si majmunt". Por edhe si ata-"lott e majmunve", n kuptimin e nj formule t ndryshme t alkimis s lotit. Paragrafi q vijon "Gjaku vazhdon t " n origjinal sht shkruar me bojtrndafil.

    3 Kta iksa jan prishje me stilolaps n origjinal, n fjal q nuk jan krejt n vendin e duhur, por jan t prdorshme pr momentin. Tip skelash kta iksa, nn tabeln: "Kujdes! Ktu punohet."

    4 T cilt bashk me t pastreht, si t anashkaluar q jan nga shoqria, kan me siguri shije t njjta strehimi natn, q prkojn n kronikat e zeza me vendet ku lokalizohen gjurmt e kafshve t arratisura nga zooparqe, cirqe etj.

    5 Parabol ose "paravoli" si e gjen n tekste kishtare shqip.

    6 Q prgatitet t mos fler, q ka hapur gjoksin si n nj pushkatim patriotsh mban el kmishn me grushte dhe i thot qiellit me lot n sy: Qllom!

  13. #13
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    “ALLMAT BOSH T TERRORIZMIT”

    (…dhe probleme t tjera n nj letr kundr tendencave anti muslimane ne Shqipri)





    Po bhen disa jav q kur opinioni publik shqiptar po bashkjeton me panikun e terrorizmit islamik, nj “terrorizm islamik” krejt i veant: i mungon edhe “terrorizmi” edhe “islamizmi”. Por gjithsesi tmerron, ngjall frik e urrejtje njsoj si terrorizmi, pra menurisht ia arriti qllimit edhe pa ekzistuar. Pasojat po vetlindin pa shkakun.
    Por si funksionon ky fiction, ky terror virtual? Ku ndodhet? Fillimisht dhe prfundimisht n faqet e gazetave m t mdha t vendit ku kryetitujt premtojn prdit pr BOMB!, TERRORIST! ISLAMIK! M pas npr faqet e ktyre gazetave do lodhesh m kot pr t gjetur ndonj lajm a fakt terrori prmes togfjalshave plot hipoteza, hiperbola e blasfemi. Boshllekun q diskrediton, e mbulojn si gjithmon tre-katr foto t njjta mjekrroshsh t veshur me t bardha, ku lexuesi shqiptar dallon veanrisht figurn e Bin Ladenit t Afganistanit, njeriut t vitit, t paktn n Shqipri. Gazetart sigurisht do t donin ndonj terrorist t vrtet, por n pamundsi pr ta patur t gjall apo t vdekur, veprojn si pagant e vjetr q pikturonin n muret e shpellave gjahun q do t donin t kapnin n t ardhmen.
    Kuadrin e ilustrimit kan marr prsipr edhe televizionet shqiptare. Terrorizmi islamik ka hapur edhe “numrat jeshil” pr terror telefonik 24 orsh pran disa t prditshmeve kryeqytetase. Hot line islamik animohet veanrisht nga nj z n dialektin kuptimplot t Verilindjes s Berishs, q krcnoi t prditshmen me “At q nuk ia bm (bam) amerikanve, do t’jua bjm (bajm) juve!”! Pr ta mbyllur pjesn e par t ksaj letre, nnvizoj se disa njerz me nj gur t vetm duan t’i vrasin t gjith zogjt. Por i vetmi “zog” q ata vrasin me siguri kto dit sht zogu i Kosovs. Alarmi i terrorizmit e ka spostuar vmendjen e opinionit nga fmijt e prgjakur t Kosovs, tek fmijt e gjithkujt, q Bin Laden krkon t vras prdit. Dhe pr fat t mir t ksaj loje, Bin Laden shptoi prej bombardimeve amerikane dhe gjithkush mund ta prdor nga larg n koh krize. Po t vdiste, duhej shpikur nj tjetr, duhej nxjerr nj tjetr “djal i keq” nga magazina me “deus ex machina”.
    Duhet t falenderojm Zotin q n Shqipri nuk ka terror me motive fetare, dhe kjo sht e vetmja gj e cila t ngushllon n t gjith kt fushat antiislamike. T paktn naiviteti apo indiferenca e qytetarit shqiptar, bn q ai t’i pranoj lajmet pr terrorizm, pa krkuar fakte, q n kt rast do t ishin aktet e terrorit me viktimat prkatse. Qytetari mjaftohet duke lexuar n gazet se islamikt i shptuan edhe ksaj here policis, se ata u arratisn nga baza para se t vinte policia, se ata krcnuan me telefon, se n fakt ata nuk kan vepruar, por kjo nnk do t thot se ata nuk do t veprojn. Fakti i pamohueshm se i vetmi akt terrorizmi, i pa marr prsipr nga askush, sht nj eksplozion i leht n nj kish t qytetit t Shkodrs, tregon se forcat q prodhojn terror, jan t paktn humane. Krkojn thjesht t legalizojn e t familjarizojn n Shqipri termat “fondamentalizm” apo “terrorizm islamik”, pa br masakra e shkatrrime. Pr kt meritojn nj falenderim t sinqert.
    N fillimet e ksaj fushate t psikozave t terrorit, paralajmroja miqt e mij artist e gazetar, musliman, kristian e t pafe, se kjo fushate antiterror pa terrorin nuk mund t vazhdoj gjat pa ndonj Reichstag t tipit bomb n kish, skem tepr fminore e po aq e pashmangshme. Prandaj jan pr t’u falenderuar ata njerz q deshn t’i kundrvihen n shtyp ksaj fushate t errt me alarme t terrorit inegzistent. Ata u treguan aq t menur sa t ulnin kokat para fatalitetit: n momentin q do t dokumentonin publikisht se nuk ka terrorist pa patur terror, dhe nuk mund t ket terror pa dika q ta shkaktoj kt gjendje, pa viktima a dhun, fill pas ksaj loja mund t ashprsohej vrtet. Heshtja e t menurve mund t ket qen faktor q e bri qesharake kt fushat t shtypit, duke e ln t rrnohet me supozime e “ndoshta” q e lodhn opinionin qytetar, dhe i bn autoritetet shtetrore t reagojn duke mohuar publikisht shumicn e njoftimeve alarmante pr terrorizm islamik n Shqipri. Por pas bombs n kish, heshtja ndaj absurditetit t ksaj fushate, nuk sht m menuri, por dita-dits kthehet n miratim a bashkpunim me kt absurditet. Forca ende t paemrta, tashm e kan t gatshm publikun e tmerruar prej medias, pr t interpretuar do akt anonim dhune si terrorizm islamik.
    Autoritetet shqiptare po vihen prdit prpara fakteve t kryera nga mekanizmi i pakontrollueshm i shtypit shqiptar e t huaj, dhe nesr mund t vihen edhe para presionit t popullit “ t sensibilizuar” q do t krkoj t merren masa pr t parandaluar veprimtarin e terrorizmit islamik. Dhe n pamundsi pr t reaguar ndaj pjess s padukshme, “terrorizmit”, reagimi mund t prek pjesn tjetr (t dukshme) te togfjalshit, “islamizmin” me njerzit e institucionet e tij. Q t nesrmen e trishtuar t katastrofs n Kenia e Tanzani, nj nga gazetat kryesore shqiptare sulmonte nj shkoll islamike t qytetit t Elbasanit, duke e cilsuar n kryetitullin e faqes s par me shkronja t mdha “Ktu msojn ata q ven BOMBA”. T nesrmen po kjo gazet q kryeson koalicionin qeveriss, lajmron pr mbylljen e pes shkollave t mesme muslimane. Shkrimet nuk japin asnj fakt se kush nga nxnsit musliman shqiptar t ktyre shkollave ka vn bomba, dhe as nuk thuhet se ku plasn kto bomba, thjesht artikujt duke u prpjekur t reagojn, ofrojn falas mnyra t rrezikshme mendimi. Shenja t tilla barazimi midis Islamit edhe terrorizmit, karakteristik e faqeve t para t gazetave t ktyre javve kan spostuar dukshm kufirin midis emocionales dhe llogjikes n dm t ksaj t fundit. Pr arsye t padituris e cila nuk sht virtyt, apo t ndonj fobie a dashakeqsie fraza t tipit “dhun n emr t Allahut” apo “atentate made in Allah” (kjo e fundit prbn kulm!) po ngulisin iden se terrorizmi sht ndoshta pjes e ritualit t besimit islam! Krahas ksaj, por jo m pak e pasakt, paraqitet me nj egzotizim t sforcuar e banal pamja e “islamikve” si ca UFO me “allma” e “ferexhe t bardha” e “mjekrra t zeza”, kur sht fakt se n Tiran t vetmit q kan zgjedhur t vishen me “allma” e “ferexhe t bardha” jan dy musliman tiranas, njri i quajtur Enver, tjetri Robert. Para disa ditsh, nj gazet nga m t shqetsuarat pr terrorizmin, boton foton e njrit prej tyre n faqe t par, me diiturn–scoop: “Islamik, dje n rrugt e Tirans”. Prdorimi i forms “islamik” si emrzim, sht abuziv, kur emri pr besimtarin e islamit sht musliman dhe ky sht i vetmi sipas fjalformimit arab me parashtesn “mu” (p.sh safar-udhtim, musafir-udhtar, etj). Prdorimi i forms “islamik”, krkon prpara doemos nj emr dhe n momentin q gazetat shqiptare kan nisur kt term edhe n kontekstin terrorist edhe n kontekstin religjioz, nn kt fjal tashm lexuesi kupton ‘t doj, si terroristin ashtu edhe muslimanin. Ose n rastin m t mir krijohet ideja se “musliman” e “islamik” jan gjra t ndryshme a t kundrta. Kaosi shtohet kur her-her besimtart shqiptar prkufizohen nga shtypi si “muhamedan” (term i huaj pr fen isalme). N mnyrn si shprndahen kto kategori prgjithsisht kupton se “musliman” e “muhamedan” sht simbolik pr t prcaktuar prejardhjen e shum shqiptarve, kurse mbiemr-emri “islamik” ka nisur t grupoj nn vete terrorizm, fondamentalizm si dhe arab, njerz me mjekrra, praktikant e shkolla fetare. Nse nj musliman sht arab, ky bhet direkt “islamik”, kurse nj shqiptar vazhdon t jet vetm musliman pr sa koh nuk studion n nj shkoll t finacuar nga arabt, t cilt shtypi mund t’i emrtoj edhe thjesht “allmat” a “mjekrrat” si emrtohen “kaska blu” paqeruajtsit.
    Paraqitja si kombsi e fjals “islamik”, bn q nga nj grup prej 100 mafiozsh t arrestuar n Itali pr krime t lidhura me drogn e prostitucionin, gazetari shqiptar t cilsoj 15 prej tyre “islamik” (ndonse thjesht egjiptian, maroken, tunizian) kurse kusurin jo si “kristian”, por me kombsit e tyre spanjolle, italiane, shqiptare. I t njjtit keqinterpretim sht edhe nj tjetr alarm i shtypit se “islamikt” n Shqipri ua kalojn n numr shtetasve italian apo grek (t marr ve e ve) q kan aktivitet tregtar a bamirs e misionar. Mos vall harrohet se “islamikt” vijn nga nj duzin shtetesh t ndryshme t Azis e Afriks, dhe grekt e italiant, po t’i gruponim nn shenjn fetare me t huajt e tjer q jetojn n Shqipri do t kishin nj shifr goxha m t madhe “kristiansh” . ‘po ndodh n Shqipri? Mos pak nga pak po shkohet drejt terminologjive gjithnj e m t sakta, e pas pak nuk do dgjojm m fjaln “islamik” por edhe barbar, i pabes a pagan si n Mesjet? Ky nuk sht parashikim edhe aq i tepruar kur sheh se si n fund t viteve ’90 gazeta shqiptare t proklamuara liberale a progresiste bien gjithnj e m shpesh n gropn e racizmit e ksenofobis e intolerancs fetare kur shkruajn: “t zinjt” e “antetateve”, “killer me kuran”, “allahu” i ardhur nga Arabia, apo kur guxojn t prflasin martesat e vajzave shqiptare me othello “t zinj” me? “allma”. T infektuar nga ky virus e quaj edhe ndalimin pr t hyr n Shqipri pr t huaj “islamik” e me ngjyr. N pikat kufitare kriterin e t dyshimtve e kan plotsuar (sipas shtypit) maroken, pakistanez, e turq (q gazeta i quan t gjiht “arab”) por edhe shtetas t Afriks s Jugut me emra t “pafajshm” Bruno e Alete, me ngjyra t dyshimta, t cilt vijn me avion deri n Tiran pr t vrtetuar nj akt apartheidi.
    N gazetat e Tirans prdit e m shum muslimant po shohin eksperimente stilistikore ku fryhet emri liturgjik i Zotit me nj guxim t cilin n fushn e gazetaris e kan vetm reportert e frontit. Megjithse tmerrojn publikun prdit me rrezikun e terroristve islamik q vrasin n emr t Zotit, kta gazetar q do t ishin prballuar me ligjin n do vend normal t Perndimit e t Lindjes, fyejn lirshm m t shenjtn shenj pr besimtart musliman, emrin Allah. T mos harrojm se n Amerik, gjigandi i prodhimeve t veshjeve sportive “Nike” u detyrua t nxirrte nga qarkullimi 1,2 milion egzemplar t nj produkti t vet q u akuzua se provokonte besimtart me nj dekoracion ku shembllehej fjala Allah. shtje t tilla lidhur me keqprdorimin e emrit t Zotit (Allah arabisht d.m.th Zot) ka patur n Japoni e n vende t Europs perndimore ku muslimant prgjithsisht jan emigrant ekonomik. Kurse n Shqipri, ku ata prbjn nj shumic vendasish, t prditshmet m t mdha ua vendosin emrin e Zotit npr kontekste politike, kriminale apo qesharake. Para disa vitesh policia shqiptare torturoi tre adoleshent musliman q t pranonin se kishin grvishtur ikonat e nj kishe orthodokse, ndrkaq q prej vitesh askush nga ata gazetar q grvishtin n zemrn e muslimanve emrin e shenjt pr ta, nuk merret n prgjegjsi. Shembuj t ksaj dhune ka vrtet shum (mund t vrehen edhe n paragraft e msiprme), por pr t dal n nj tem tjetr po rradhis vetm nj kryetitull t freskt t nj gazete t madhe: “Berisha, hetim pr Allahun”. (sht e vshtir pr do musliman normal t ritransmentoj blasfemi, por n kt rast sht e pamundur). Emri i Zotit merr ngjyrime e kuptime fyese, me t cilat przihet edhe figura e ish-presidentit shqiptar, figur q prej vitesh shoqron shumicn e qndrimeve publike ndaj besimit Islam n Shqipri. N fakt ky shoqrim q i bhet Sali Berishs me Islamin sht i pasakt e i panatyrshm, dhe ka rrezikuar q dashakeqsit t’i indetifikojn muslimant shqiptar me personin e tij politik. Sigurisht S.Berisha mban nj emr t tradits muslimane, dhe ka intesifikuar marrdhniet e nisura nga pushtetart para tij me Konferencn Islamike, ka liberalizuar hyrjen e t huajve n Shqipri, nga e cila mund t ken prfituar edhe kriminel t t gjitha prkatsive po kjo sht ende pak pr t’i veshur atij “allmn islamike”. Ai mund t ket prmendur shpesh Zotin n fjalimet e tij, por gjat viteve t pushtetit t vet, q duan t na e paraqisin si “fondametalist”, Komunitetit Musliman nuk iu kthyen as trojet e ish-xhamive e jo m prona t tjera, nj shoqat kulturore muslimane doli nga ligji, u mbylln shkolla fetare, dhe nuk u njoh kurr e drejta e besimtarve musliman pr t kremtuar gjysm ore n jav lutjen e t premtes. Tashm e djela e shenjt (holiday) sht pushim pr t gjith, dhe t krishtert mund t shkojn po t duan n mesh, por n mesditn e t premtes, shteti i Berishs islamik nuk legalizoi asnjher gjysm ore pushim pr ata shkollar a punonjs shteti, musliman, q t mund t faleshin pa pengesa n xhami, ditn e tyre t shenjt t xhuma, nj shkelje e prjavshme e t drejtave t njeriut q nuk u fut n asnj list t till. N kohn e ksaj qeverisjeje, nj politikan u burgos se quajti Berishn “vrass” apo “kriminel”, por askush nga ata q publikisht nxisnin urrejtje fetare askush nga fyesit publik t Islamit nuk u vu para ligjit. Berisha n fakt ka kremtuar t gjitha festat e feve dhe sekteve zyrtare n Shqipri, dhe sht shrbyer politikisht n t gjitha llojet e faltoreve, dhe m tepr se musliman me sjelljen e tij her-her ngjan me nj gnostik a baha’i. Feja islame nuk sht e detyrimisht ajo q t tjert dijn apo fantazojn vet; Islami sht vetm ai q buron nga Kur’ani dhe tekstet e sakta t Tradits Profetike (Hadith), q jan t prkthyera n nj shumic gjuhsh pr t gjiht njerzit, pa ndonj sekret t mtejshm pr persona t veant. Kshtu q as Berisha, as t tjert nuk mund t prfaqsojn lidhje me Islamin jasht ligjeve e praktikave islamike t njohura botrisht. T njjtn gj mund t them pr lidhje t tjera t dhunshme q i bhen n Shqipri besimit islam me parti a personalitete a ide t s djathts politike a t nacionalizmit. Ky sht nj keqkuptim tashm i njohur edhe n vende t tjera t bots ku parimet muslimane jan prpjekur t’i kombinojn me idet socialiste (shembull tipik republika Socialiste Islamike e Libis). Muslimanit normal i rrijn t ngushta kostumet ideologjike a nacionaliste. N fakt i vetmi atdhe q ata i premtojn besnikri sht Xhenneti (parajsa) dhe e vetmja ideologji, besimi n Zot, me politik harmonin m natyrn e marveshjen me njerzimin. Prtej gjith filmave me bomba e me terrorist e politikan, akuzat ndaj “islamikve” patjetr duhet t kalojn edhe testin e “ realiteteve t tjera” t padukshme. Nuk duhet harruar q muslimant jan besimtar pr t mbajtur emrin musliman, dhe n besimin e tyre qllimi nuk e justifikon mjetin; ai sht pjes e tij.
    Muslimant shqiptar praktikisht kan nisur t ngjajn me nj komunitet t diskriminuar kulturor e politik, ndonse disa statistika vazhdojn t’i parqesin si faktor vendimtar, (por edhe kjo prdoret pr keqen e atyre vet). Publikisht ata fajsohen prej vitesh si shkaktar t prapambetjes s vendit, si faktor t injorancs. Prej vitesh ata akuzohen se “po na mbajn larg Perndimin” duke qen tradhtar t fes s par e bashkpuntor t turkut. Feja e tyre sht tallur e ata vet jan fyer deri duke i br pasardhs t haremeve t sulltanve. Muslimanve shqiptar, shkurt, u bhet me dije se jane n nj vend t paprshtatshm, n nj koh shum t paprshtatshme. N Shqiprin e betejave kundr komunizmit e antikomunizmit, u harrua se antiislamizmi sht i barabart katrciprisht me antihumanizm e antidemokraci.
    T tulatur nn nj stin kaq t gjat terrori psikologjik e shantazhi moral, q po acarohet m tepr, muslimant shqiptar po e fshehin identitetin e tyre. N Shqipri sot sht koha kur prindrit ndalojn bijt t shkojn n xhami “se mos bien n sy pr keq”, kur familjet ushtrojn edhe dhun fizike ndaj vajzave q nuk pranojn t heqin shamit nga koka. Sot shqiptart po i ndryshojn emrat e tyre musliman, jo vetm pr shkaqet e njohura t injorancs n Greqi por edhe pr t’u integruar n jetn publike e intelektuale t vendit. Nj shembull ironik t ktij vetmohimi jep editorialisti i nj gazete t ktyre ditve i cili prdit nnshkruan me emrin e tij musliman. Por ditn q iu desh t shkruaj se “ duhet t grmosh me or e or t tra n regjistrat e rinj t gjendjes civile pr t gjetur nj fmij t sapolindur me emr islam”, “duhet t krkosh me qiri n dor pr t gjetur nj pere”, kt dit pr t’u br i besueshm nnshkruan si asnjher m par e m pas, vetm me inicial duke fshehur emrin e prditshm islamik, me t cilin jemi msuar ta vlersojm. Pr t mbshtetur iden s ky vend nuk ka prcaktueshmri muslimane nuk sht nevoja t marrim qiririn e t maskojm emrin, por m thjesht mund citojm fenomenin antiislamik t fajdeve ku u prfshi shumica e shqiptarve, mund t citojm shifrat e eksporteve n disa mij prostituta, numrin shqetsues n dhjetra mij aborte e prdorues droge, shifrat e pabesueshme ditore t shitjes s alkoolit, numrin e shtpive t bixhozit, numrin 46 t viteve diktatur komuniste, e 23 t viteve t ateizmit t cilat asnjher nuk jane karakteristik pr “vende muslimane” q prodhojn “fondamentalizm”. Por ama edhe kto statistika nuk do t na shrbenin pr tjetr gj, vetm se pr t zbuluar se jetojm n vite t mbrapshta, dhe se shqiptarve po u kushton shtrenj zgjedhja e materializmit dhe neglizhenca ndaj religjioneve t tyre, apo filozofive t prgjegjshme. Kto shifra t hidhura nuk mendoj se shrbejn q nj kryetar partie pr t drejta njerzore t na udis duke nxjerr se muslimant shqiptar qenkan tkurrur n 50%, dhe prej tyre m shum “ateist” e “jopraktikant”, ndrkaq q gjysma tjetr e supozuar ishin besimtar kristian praktikues! Bile shum fshatar sipas ktij kryepartiaku, ishin shprehur se kishin refuzuar fen q u kujtonte pushtimin turk, pr t’u futur n 50% tjetr si besimtar praktikant t fes s t parve! Studime t tilla amatore sigurisht nuk tregojn gj ve joseriozitetit, padurimit dhe subjektivitetit t nxeht, i cili m ngjall nj ndenj (jokomode) humori. Nse institucione t specializuara do t tentojn t bjn statistika edhe numrime pr realitetet e reja edhe n prkatsit fetare, bhet mir t pritet sa t kaprcehet faza e konsolidimit t institucioneve, q t mund kemi rezultate t pakontestueshme, afr realitetit. E kjo nuk mund t ndodh tani afr, si po dgjojm, n nj koh kur n nj vend si Shqipria gjith llojet e votimeve (parlamentare, lokale, referendume) q nga 1991e ktej kan rezultuar problematike a t cnuara. Gjja m e bukur q ka “studimi” i pesdhjetprqindshave, sht n fakt klasifikimi n praktikues e jopraktikues t fes (ndonse tentativa bhet vetm n nj krah). Por, t mos jesh praktikant i nj feje kjo nuk t bn jobesimtar. T dyja, si besimi edhe praktikimi i fes, jan nj unitet pr t prcaktuar religjiozitetin, por t besuarit sht caku, parakushti i par. T paktn n Islam, ai q beson se ka vetm nj Zot, dhe se Muhammedi sht i drguari i Tij, me an t t dshmuarit t ksaj, quhet musliman. Prandaj askush nuk mund ta reduktoj numrin e muslimanve, duke llogaritur vetm praktikantt si besimtar.

    Viktimizimi i vetes, nxitja e psikozave t t qenit i rrezikuar apo diskriminuar, kan rezultuar truke foshnjrake pr t mbuluar viktimn e vrtet dhe rrezikun e vrtet. Kjo t paktn sht par e suksesshme dikur pr nazifikimin e antisemitizimin e Gjermanis, ku gjerman t rrezikuar i dogjn n zjarr hebrenjt e librat e tyre t rrezikshm. Kurse sot kt teknologji t vjetr, n prgjithsi njerzit e dyshojn dhe refuzojn si djallzore. Gjith kto fushata pr “riparimin e historis”, pr “perndimin e krcnuar” dhe “Islamin e dhunshm”, thjesht kan ngjallur interes pr t’u informuar m tej para se t pozicionohesh si “shqiptar i mir” (properndimor) a si “ keq” (properndimor me kusht) ose “edhe m i keq” (islamik!!!). Bj kto sqarime q t’u lutem atyre q lexojn kt letr, t besojn se nuk sht n qllimin tim viktimizimi i muslimanve shqiptar, por nse del kshtu, kjo sht krejt normale, krahasuar “demonizimin” e historis dhe t s tashmes e me “plagt” e supozuara t s ardhmes q imponohen prej fobive t properndimorve pa kushte. Fundja faktet nuk mund t interpretohen prher vetm pr t vrtetuar eskluzivitetin e nj ideje, prndryshe mund t bjm dhe pa faktet. (Sipas tradits muslimane, edhe djalli duhet dgjuar nse qllon t thot t vrtetn). Nse un srish kmbngul se muslimant e Shqipris po i konsiderojn e po i kthejn n nj minoritet kulturor e politik t krcnuar, megjithse presupozojn shumicn, kjo nuk udit njerzit q dijn pr natyrn e vrtet t medias e institucioneve q prcaktojn klimn kulturore e politike n nj vend ku qytetarve ka vetm 8 vjet q u sht lejuar prdorimi i fjalve “demokraci”, “Zot”, “t drejta njeriu”. Dhe afrsisht po kaq vite ka q muslimanve u prsritet haptas shantazhi se Europa (q na mban me buk e na ruan nga serbi) nuk na do musliman, prandaj fenomeni islamik na izolon nga perndimi, dhe ky izolim sht varfri, diktatur e luft. Prandaj muslimant duhet t ndihen n faj, dhe t fshehin apo braktisin fen…lirisht, ose ta reduktojn n mblsirn e datave festive. Muslimant jan “kushrinjt nga provinca” q t prishin reputacionin, prandaj sulm kundr identitetit e historis s bashkqytetarve t tu si e si t meritosh emrin “europian”, i cili n Shqipri konceptohet si nj profesion, m tepr se dika e lindur! Kjo lloj situate, kur nj pakic e prkrahur, ushtron dhun psikologjike mbi shumica t heshtura e t friksuara, ka shkuar pak nga pak deri aty sa muslimant t konsiderohen as si minoritet, por si inegzistenc. Ndryshe si do arrihej q Skndrbeun, heroin e fmijris s do shqiptari, ta nnvizojn jo si hero kombtar - mbrojts t vendit nga huajt, por si mbrojts t krishterimit, t cilin fqinjt tan e mbrojtn shklqyeshm duke paguar xhizen, pa luft e rrnim. Ky nuk sht vlersimi i duhur pr Skndrbeun , t cilin ideologt e Rilindjes Kombtare nuk e nxorrn nga harresa pr t’ia falur krishtrimit ( i cili mund ta shpallte Shenjt pr ndihmn e sakrificn pr nj mbrojtje aq t kushtueshme); nse figura e Skndrbeut shrbeu si shtyll pr ngrehinn e Rilindjes, ku merrje shembullin pr luft kundr shtypjes nacionale, (n nj koh kur identitetet fetare po zvendsoheshin me ato kombtare) le ta respektojm pr kt dimension. Por nse fetarja do t ngrej kok mbi kombtaren, qoft edhe pr hir t s vrtets, kjo mund t jet normale vetm n ambientet fetare t kristianizimit. Ndryshe muslimant shqiptar nuk kan pse t njohin pr hero edhe t tyre nj njeri q sa her prmendet, prmendet si mbrojtsi i nj feje tjetr, dhe t cilin ndonj “rilindje” tjetr “kombtare” mund ta prdor kundr tyre. (N fakt n nj revist serioze koht e fundit mund t lexosh pr thelbin antiislamik t Rilindjes Kombtare t shqiptarve).
    Iden se n Shqipri muslimant po trajtohen si hi, nuk ta japin ve blasfemit e sulmet e drejtprdrejta t medias, apo tentativa pr t’i przn nga indetifikimi me vendin e historin e prbashkt, as mungesa minimale e deenses apo tolerancs ndaj tyre n institucionet publike. N Shqipri prkthehen e botohen libra me pasazhe fyese pr Islamin e profetin e tij, dhe botuesit nuk kan minumin e qytetaris sa pr t vn bashk me copyright-in shnimin se idet e autorit nuk jan doemos edhe t botuesit. (Shnim t cilin poeti i njohur R. Z. do ta krahasonte t nevojshm po aq sa kshillat kundr duhanit mbi paketat e cigareve). Un nuk e di ‘ka br Selman Rushdie i shkret n gjith librin e tij m tepr se ky paragraf i nj ish-disidenti q e shohim prnat si gazetar t njohur n Tv shtetror shqiptar.
    “…Nje tjetr kronist,…q mbulon orn e shpirtit pr t gjitha fet, e merr gati prdore drejtorin e prgjithshm t televizionit shqiptar deri n Republikn Islamike t Iranit. (“Un i shrbej drejtorit, drejtori m do mua” Syre el Insan). Dhe si pr t na mbushur mendjen se ishte nj vizite pune, nnshkruan nj protokoll marrveshje! As Muhamedit, q ka shkruar librin e shenjt nuk i jan dashur kaq dit. Mirpo ka ca “haxhinj” n ...”(“1300 dit verbri”, faqe 23, libr i botuar nga nj shtpi e njohur, ndihmuar nga nj fondacion shum i njohur).
    N fakt nuk egziston asnj fjali e till n Sure El Insan apo m tej. Dhe profeti Muhammed (s.a.u.s) nuk ka shkruar ndonj libr t shenjt (kshtu t paktn besojn muslimant q prbjn m tepr se 50% t popullsis s vendit ku botohet kjo fyerje pr ta). Nse autori bn fjal pr Kur’anin, ky libr sht zbuluar pr 23 vjet, dhe jo pr m pak se 14 dit. Pra e gjitha kjo sht nj tallje blasfemike q dhunon besimtart, t cilt mbase autori nuk i ka llogaritur fare tek t gjallt, kur prodhonte kto ironi prej diletanti. N vitin 1993 t qeverisjes s “islamikut” Berisha (regjim q sulmon libri i verbris) nj shoqat rinore muslimane u nxorr jasht ligji pr nxitje t urrejtjes fetare, vetm se botoi n nj libr prgjigjet me t cilat nj musliman i thjesht duhet t prballonte dyndjen e misionarve t dhjetra sekteve evangjeliste q ato vite i gjeje kudo jo vetm npr rrug e stadiume por edhe n dern e shtpis me mesazhet e botimet e tyre. Ndrkoh prej vitesh n mes t Tirans do t gjesh t hapur nj librari pran nj qendre t misionarve ku mund t blesh mes dhjetra librave fetar, botime me prgnjeshtrime t argumentave t Islamit, apo pr lumturin e disa afrikanve t varfr q kan braktisur fen e muslimanve pr t prqafuar fen e vrtet. (N Shqipri veprojn t regjistruara m tepr se 60 shoqata kristiane si dhe afrsisht 20 t tilla muslimane, duke llogaritur n t dyja rastet edhe shoqata t huaja).
    N Shqipri sht tepr i madh numri i padive dhe gjyqeve ndaj gazetave q kan botuar shpifje a fyerje. Kurse pr muslimant n shtypin shqiptar ve artikujve me tituj pikante, botohet edhe nj poezi e lezetshme pa at minimumin e nevojshm t njerzis pr t parashikuar se dikush, njeri n pun t vet , mund t fyhet pa qen e nevojshme. Vargu i par i poezis t kujton nj varg t mrekullueshm nga Seferis. Kusuri prpiqet t t kujtoj se je i huaj n vendin tnd, (po ishe aq i mjer sa t’i marrsh seriozisht kto gjra) . E shkruan nj femr (sqarim i panevojshm pr pjesn m pak t nevojshme t letrs).
    “E dua shum Shqiprin, dhe nse do t largohem, do jem e gjymtuar…/…Ne jemi bijt e saj/S’jemi barbar/Dikur dikush mori fjaln si shpat/E shkeli n shekuj por u largua prap…/Dhe la pas xhamit …/…Kujtoja pushtimin osman/Ai historis nuk i mori asgj/Prve se tregoi pr t/Kultura sht e lasht…/Ather ‘duhen xhamit?!/ Ne kemi patur nj fe, shqiptarizmn/Falna o Jezu Krisht, na fal ne/Shqipria do t bhet me bekimin tnd/Ajo q ke menduar, pa barbar/…E dua Shqiprin/Dhe miku im e do/Edhe pse nuk sht shqiptar/Por e mundon dika q gllabron/…Ne jemi bijt e saj s’jemi barbar/Pr t i falem Jezu Krishtit/… Udhtojm drejt Janins me nj kng historie…”etj.
    Muaj m par kur e lexoja kt poezi midis ca artikujve banal me politik, thjesht qeshja me vete nga ca prfytyrime t tipit “on the road”, ku vajzs pr fat t keq i shfaqen npr udhtim n vend t moteleve me neon muzgu, ca xhami fshatrash, e barbar me mustaqe n vend t autostopistve, dhe mikun e huaj prbri, “ e mundon dika q gllabron” t ciln vajza e pafajshme e interpreton si ndonj ethe shqiptarizmi. Sigurisht nuk mund ta gjykojm ashpr vajzn me mikun e vet t huaj, n nj poezi q udhton drejt Janins (ku si nj surpriz e hidhur do t’i pres edhe aty nj xhami), puna sht se sa lirshm gjejn vend n shtypin shqiptar disa prgjegjsi kaq t rrezikshme: t ngacmosh muslimant mu nn hundn e “terrorizmit islamik” q ndodhet n Shqipri.
    Por n kt vend nuk sht se shumzohen me zero vetm muslimant, n shpifjet e talljet pr ta. Injoranca arrogante apo e qllimshme e publikuar gati prdit n dritn e diellit, po krijon iden se n Shqipri, nuk ka njerz normal e t logjikshm. Q t reagonin se terror po bn media prdit, e jo katr “islamik” t rrmbyer n mnyr t paligjshme, apo dy vet t veshur me t bardha q ecin rrugve, (sikur kriminelt t kishin patur shenja identifikimi t tilla, nuk do kishte m krime). Apo t protestonin se sht fyese pr shqiptart t lexojn gnjeshtra t tilla si kryeartikuj n gazetat m t shitura q viktimizojn Shqiprin se sht futur n Konferencn Islamike, antart e s cils “e kan zvendsuar kushtetutn me dokumentin e shenjt t Kur’anit” (kush kshtu Egjipti? Libia? Indonezia? Etj e etj ). N nj lirshmri t till gazetarja apo redaktorja e faqes antiislamike t nj gazete t madhe, rren se Shqipria sht pas Afganistanit, vendi i dyt n bot i parekomanduar pr turistt, kur n Kosov e Kongo vriten njerz prdit. Po n kt gazet lexon se “ malet e NATO-s” (emr pr malet e Bizs) u vzhguan mir para manovrave ndrkombtare, nga frika e mbetjeve t terroristve islamik q ishin “dislokuar” ( !!!) n Shqipri. Apo lexon se t gjith aktet terroriste t viteve t fundit (autobomba n Tiran, dhe shprthime lokalesh etj) t cilat n kohn e udhheqjes s Berishs i faturoheshin “terrorit komunist” tashm u kalohen armiqve t rinj islamik, meqnse dihet botrisht se arabt jan mjeshtra pr kto pun! (Kurse nj gazet tjetr hedh hipotezn se islamikt po bashkpunojn me komunistt shqiptar kundr amerikanve!). Edhe m skandaloze bhen kto prartje kur gazetart prpiqen t’i hyjn mistiks e teologjis pr t br ndonj lodr m piktoreske e t besueshme duke na treguar se do t thot “xhihad”, “shait” (shehid) pr rituale q prfundokan n vetvrasje, apo pr “ Pejgamerin, djalin e Muhamedit” (si?si?) t cilin e mohokan “selefinjt” e rezikshm apo pr “xhihadinj” (tjetr term i sajuar). Kto dit bile, pasi kryetari i Komunitetit Musliman Shqiptar sht quajtur n shtyp nga nj politikan “imzot haxhi Sabri Koi” nj gazetare arrin n prfundimin lehtsues se “muslimant shqiptar nuk kan lidhje me islamizmin”dhe “islamikt”. (N fillim t ktij shkrimi tregoja pr kalimin abuziv e qllimkeq nga “terrorist islamik” n thjesht “islamik”. Konfondimi ia ka arritur qllimit; puna ka arritur aty sa pr t njjtin ngjyrim t rrezikshm po prdoret forma “muslimant”. Shembull titulli i nj gazete: “Rinasi mbyllet pr muslimant”). sht e vrtet fyese q shqiptart shrbehen prdit nga disa gazetar e analist q prtej emrave t modifikuar, s’jan ve disa “una e goca” fare t rinj n mosh, prgjithsisht t paarsimuar deri n fund, q pasi kan tentuar me letrsin, jan dorzuar n dispozicion n pikat e grumbullimit t gazetarve (dy-tri kafene tiranase), pr t uar para gazetarin shqiptare me t vetmet mjete q njohin: opinionet e shefit, intervistat dhe “burimet e pakonfirmuara” apo “q s’duan t identifikohen”. Prgjithsisht t kaluar nga provinca prmes atmosfers perverse t konvikteve a shtpive me qera (karakteristik e ktyre viteve), kan ndikuar n vulgarizimin e komunikimit masiv, duke imponuar prdit “thyerje tabush” e nj moral “tjetr”. Paprgjegjsia e rrogzimi i fjals, przier me pushtetin e medias dhe t ndonj “ajsbergu” shum t prfolur, prbjn nj koktej shprthyes n nj vend ekuilibresh si Shqipria.
    (Shembujt e msiprm n tituj, paragraf, si edhe poezia jan marr nga botime t nj harku kohor prej gati nj viti, t cilat munda t’i disponoj. Nj analiz m e holl e m prfshirse e ktyre fenomeneve do t ishte jasht mundsive t mija).
    Si nj shtje t fundit do t prek tendencat pr t gjetur shkakun e t gjitha problemeve t Shqipris tek “incidenti” i islamizimit (t dhunshm sipas mbshtetsve t ksaj teorie) t shqiptarve, dhe tendencn anti pr t gjetur tek ky incident (paqsor ksaj here), mirsi t mdha q kulmohen me ruajtjen e identitetit kombtar mes fqinjeve asimilues t fes kristiane.
    N zhvillim t ides s par kan dal m tepr liberal e properndimor me bindje t ndryshme q mbajn m tepr emra t tradits kristiane. Kurse teorin e leverdis kombtare t islamizmit, e rrjedhimisht islamizimin paqsor t shqiptarve e mbrojn patriot dhe nacionalist (ndonjri i deklaruar publikisht si ateist) me emra t tradits muslimane. N aspektin shkencor, pr shtje t islamizimit t shqiptarve, dhe ndikimet e shumllojshme t ktij procesi n rrjedhat historike, mund t mbshtetesh n t gjitha procedimet q shkencat lejojn, por vshtrimet politike e t politizuara mbi kt “incident” rrezikojn t dalin pothuajse t gjitha nga tema. Po flitet (n do rast!) pr religjion, pr besim! Islamizimi i shqiptarve sht thjesht nj fakt i pandryshueshm, i hershm dhe i ri, q ka kaluar n shum faza, dhe prcakton profil pr Shqiprin si edhe pr nj shumic t shqiptarve. T cilt jan fizikisht tepr larg nga prgjegjsit pr islamizim t dhunshm a paqsor, dhe sigurisht indiferent (e plot mshir) ndaj njerzve q besimet apo realitetet shpirtrore t tjerve i shohin si penges pr t’u realizuar a identifikuar. Ku i dihet, mbase vrtet mund t interpretohet si i dhunshm, ndonj moment nga procesi shekullor i islamizimit t shqiptarve, por kjo do t binte n kundrshti jo vetm me ligjin kuranor “Nuk ka dhun n fe”, por dhe me logjikn e ngjarjeve e me tekste t shumta, q i gjen dhe n shqip. Nse interpretohet si dhun xhizja, taksa e mbrojtjes q jomuslimant paguanin pr t mos shrbyer n ushtrin e nj shteti islamik, kjo gj nuk islamizoi dot as kristiant e tjer t Ballkanit, e as kristiant e Irakut, Palestins, Libanit, Egjiptit etj, Q jan kristian sot e ksaj dite dhe mund ta ken paguar xhizen pr mse 1000-vjet. Edhe muslimant paguajn zekatin (kusht i fes Islame), si kontribut pr shoqrin, kurse sot mund t themi se pagesa prbn nj alternativ ndaj shrbimit ushtarak n shum vende t zhvilluara. Bile sa pr hollsi liria e besimit nn perandorin Osmane bri q p.sh. mirditort katolik t Shqipris, t mos paguanin xhizen, por t preferonin t kryenin shrbimet ushtarake pr sulltant; (kapedani i Mirdits, Lleshi i Zi ishte ai q vrau n luftimet prkrah turqve heroin e revolucionit grek Marko Boari, edhe ky shqiptar). N t njjtin shekull kur kreu i Orthodoksis fqinjronte n t njjtin qytet me sulltanin musliman q kishte pushtetin, n skajin tjetr t Europs, prisheshin xhami e sinagoga, dhe muslimanve e hebrenjve nuk i lihej asnj mundsi t ruanin besimin,ve vdekjes e arratis. Por muslimant nuk i fajsojn fare spanjollet e sotm. Mbshtetsit e teoris s “incidentit fatkeq” t islamizimit, bile n shembullin e Spanjs mund t gjejn dhe pak ngushllim: 800-vjet qytetrim islamik spanjoll, sot gjen vetm n dy-tri shatrvan apo kolonada e dorshkrime q kan shptuar nga masakrimi, e asgj m. Me 600 apo 555-vjett tan ka ende shpresa pr “riparime”. (Duam apo s’duam ta pranojm, “dika” po ndodh n Kosov…).
    M shqetson fakti se n Shqipri me shtjet publike t I?slamit merren jomusliman (besimtar e ateist), kurse me problemet e Kishs Autoqefale Orthodokse merren shum musliman (t paktn n shtyp). Kta njerz nuk e kuptojn se nuk mund t merren dot me pun q nuk u prkasin? N vend q t kontribuojn kundr kaosit, t gjejn individualitetin a komunitetin q vrtet i prkasin, e t punojn pr prsosjen e tij, kan vendosur jasht mundsis njerzore, t shptojn Shqiprin e m gjer. (“Allahu nuk e ndryshon gjendjen e nj populli, prderisa ata ta ndryshojn vetveten” Kur’an, Sure El-Rrad (Murmurima):11). Kjo vretje vlen pr t’i lidhur prmes keqkuptimit idhtart “antiincident” me ata pro incidentit. Kta t fundit me mbshtetjen e volitshme pr shqiptart t islamizimit, si mbrojts nga asimilimi, i japin rrug prfundimit t natyrshm, se shqiptart e paskan ndrruar fen nga inati i sllavit e i grekut pra duke dhunuar veten. E kan paraqitur Islamin si nj “fe pr shqiptar”, duke harruar se edhe vet kombet q na krcnonin me asimilim, kan muslimant e vet. Me iden e leverdis s religjionit nn Perandorin Osmane, me po at logjik q u pranua, me po at lehtsi duhet mohuar Islami, i cili sot s’na leverdis n Perandorin Europiane. Prher konceptet pr lvizje t tilla “strategjike” harrojn se njeriu i shkret ka shpirt, e besimi gjendet aty. Q Islami t kishte qen plotsisht i volitshm pr kombin shqiptar, duhet t kishte prishur gjat sundimit 600 vjear kishat shum shekullore t Kosovs q serbt t mos kishin “dshmi pronsie” pr t cilat derdhin gjak n at tok, por Islami ndalon t’a fyesh besimin e tjetrit, dhe jo m t vesh dor mbi tempuj! Islami po t ishte i nacionalistve, do t kishte ndryshuar emrvendet sllave “kudo npr atdhe”, por kto pun muslimanve nuk u interesonin fare. Prandaj teoria e islamizimit pr hir t ruajtjes s kombsis sht po aq fyese sa t tjerat, po aq jo normale kur i konsideron njerzit si ca gur shahu.
    Prmbi gjith kto abuzime, sulme, alarme pr fondamentalizma, izolime dhe islamizime me dhun a me konferenc t Shqipris, qndron e zez ana tjetr e gjysmhns. Korpusi i shqiptarve me prkatsi muslimane i nnshtrohet gati prdit nj procesi t heshtur erozioni. Dhjetra mij shqiptart emigrant t buks n Greqi jan t detyruar t maskojn apo ndrrojn emrat dhe fen pr t’i shptuar diskriminimit. Dhjetra organizata t mirfinancuara fetare me qllim t par e mbase edhe t fundit prozelitizmin, veprojn sidomos tek fmijt. Projektet pr qendra riaftsimi pr t droguarit u besohen urdhrave fetar, t cilat nuk besoj t’u ofrojn mundsi zgjedhjeje mijra “pacientve” t tyre, n momentet kur gjendja e tyre fizike, shpirtrore e psiqike nuk i lejon t jen t prgjegjshm. Vetm numri i “t ndrruarve” n emigracion gjat ktyre 8-vjetve t hapjes besoj se paraqet nj rritje jo t natyrshme, krahasuar si raport me ndrrimet e fes gjat 8 apo edhe 80 vjetve t par t sundimit osman n Shqipri. Krkohet me ngulm t bsh pjes diku tjetr, t dorzosh fen.
    Fe n shkmbim t buks, t Toks s Premtuar (=Europs, si pasaport, a si shantazh), fe pr t mos qen i dyshuar e i akuzuar, e i tallur, fe pr t dal nga “shenjestra”.

    * * *

    Gjat ktyre ditve kur zgjasja kt letr, koncepti im pr t si edhe adresat e prfytyruara, ndryshuan shum her, midis tufave t gazetave me lajme do mngjes e ndr bisedat me miq.
    Kto dit nj njeri i panjohur prmes shtypit, “u arrestua e filloi hetimi pr t”, sepse guxoi t protestonte i vetm para ambasads amerikane, kundr atyre q bombarduan pa pyetur njeri Afganistanin e Sudanin, kundr atyre ndaj t cilve vet presidenti Clinton ka protestuar kur ishte student. Kurse pr t ndrhyr kundr serbve q po vrasin popullsin civile, edhe kto dit t Mdhenjt vazhduan t mos bien dakort. Kto dit u njoftua edhe pr dhjet “islamik”, t tjer t rrezikshm (6 kosovar midis tyre meritonin kt emr) u arrestuan e iu gjetn arm t ftohta, n nj Shqipri t nxeht ku populli sht i armatosur edhe me mitraloz. Gjithsesi pr fatin e tyre nuk u informua m tej, e gjithka kaloi n nj seanc ngritjesh supesh, hamendjesh e prgnjeshtrimesh nga nj pjes e shtypit, dhe nuk u duk se do gj ishte aty ku duhej, ve dhjet t prfolurve… Gjithashtu n Elbasan doli lajmi e po prej aty u kundrshtua se ishte kapur nj grup me dy saudit e nj iranian; (n fakt mund t’i ken kapur ve e ve se m kollaj bashkon Tom-in me Jerry-n se sauditt me iranianin). Kto dit u premtua srisht nga media pr akte dhune t terroristve islamik, por me ‘duket kto srisht u shtyn pr nj koh tjetr. Npr rrug njerzit me mjekrra, syri i shoqron me kuriozitet, dhe npr n xhamit e Tirans besimtart kthejn prmbys ndonj sixhade pr t gjetur prgjuesit e prfolur nga shtypi. Vapa shrbeu si nj dekor pr ta “arabizuar” situatn edhe m tej. Por rrugve megjithat pati si prdit femra muslimane t mbuluara “kok e kmb” (dshmitaret m tipike t nj marrveshjeje q njerzia e ka harruar) q na privuan nga bukuria a shmtia e tyre. (I harroj emrin prher atij orientalistit q i cilson muslimant si “nj demokraci murgjish t martuar”) N autobuse e n stadium, njerzit diskutonin pr bomba, disa me humor, disa me njfar preokupimi. Kto dit gjithashtu, n Shqipri plasen tensione politike, dhe “islamikt” u kthyen her n “aktor” e her n “detaj” t ktij tensioni. Ajo ’ka ndodhur, nuk mund t riparohet (harrohet). Ashtu si edhe pr AIDS, ende nuk ka ndonj kur shptimtare kundr psikozave t mbjella nga pushteti okult i mediave. N trut e shqiptarve vshtir t regjistohet “bomba” dhe “mjekrra”. Njerzve iu imponua nj rregull treshi i ri: Meq n Shqipri flitet kaq shum pr islamikt, po pati terror ? do ta ken br ata…!
    I nisur nga t gjitha kto dua t’i drejtohem me fjal t qarta “njeriut t mendjes” q lexon kt letr, i do prkatesie qoft ai.
    I krkoj njerzisht:
    t prdor gjith autoritetin e tij a t puns s vet pr t’i ndihmuar nj normaliteti t tolerancs e respektit, t marrdhnieve e dialogut ndrkulturor n Shqipri;
    t verifikoj rastet q citoj m sipr (duke patur parasysh q edhe pr periudhn njvjeare q paraqesin jan t paplota) dhe nse vrteton fyerjet e gjuhn e dhunshme e provokimet ndaj besimtarve musliman, t mbaj nj qndrim ndaj tyre, ose ndaj autorit t ksaj letre si nj gnjeshtar;
    t analizoj seriozisht fenomenin e terrorizmit islamik n Shqipri, dhe nse e gjen real, t bashkohet me ata q e luftojn. N t kundrt t prpiqet me mnyrat e veta t mundshme, pr t minimizuar pasojat e ktij “terrorizmi” si koncept i njerzve t thjesht t dhunuar nga propaganda. (Pyetje ndihmse: “A jan vall islamikt ata q interesohen t’i armiqsojn njerzit me fen e tyre nprmjet terrorit, kur detyra e tyre e shenjt sht t thrrasin n fen e tyre?”);
    t’i konsideroj orvatjet e ksaj letre si paralajmrim modest pr nj klim t keqe, e parakrkuar dhe e parasajuar prej imponimit n publik t rreziqeve deri m tash t pavrtetueshme t terrorizmit islamik, me synim ndrsimin e opinionit kundr Islamit, kompleksimin e muslimanve, provokimin e tyre;
    t mendoj pr t’i gjetur nj zgjidhje ktij “ekuacioni t zgjidhur” (ku e panjohura sht paragjykuar e propaganduar t jet muslimani), ekuacion i cili mund t ofrohet kur t duash i pafrenueshm p.sh. n ndonj histori tjetr me dmtim kishash;
    t reagoj pr parandalimin e tendencave t racizmit e ksenofobis n Shqipri;
    t bashkpunoj me individ apo organizma t interesuara pr harmonin e drejtsin, n mbrojtje t grupeve e personave t diskriminuar apo t ndshkuar pa t drejt;
    t promovoj n Shqipri iden e nj qytetrimi t puqjes e jo t prplasjes, t nj qytetrimi t t gjithve, e jo t prjashtimit;
    nse klima e intolerancs dhe e fyrjeve ndaj muslimanve do t vazhdoj n Shqipri t miratoj hixhretin (shprnguljen) si protest ndaj nj shoqrie t paedukuar t shkruesit t ksaj letre, n ndonj vend pa t tilla fenomene, qoft ky edhe vend me qytetar t klasit t dyt, t cilt mund t’i bombardosh kur t duash, duke shkelur t gjitha ligjet ndrkombtare;



    Ervin HATIBI
    (shkruar n javn midis gushtit e shtatorit 1998)

  14. #14
    i/e regjistruar Maska e forum126
    Antarsuar
    05-10-2003
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    1,219
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Intervist ekskluzive me analistin e njohur Abdi Baleta

    24.03.2005 Nga: Abdi Baleta


    Lvizja: Si e komentoni situatn momentale n Shqipri dhe n trojet shqiptare.

    Baleta: Esht nj situat e ndrlikuar, e mjegullt dhe n shum drejtime e paprcaktuar. Problemet shqiptare nuk po e bjn si duhet rrugn drejt zgjidhjeve t tyre, por po sillen rrotull n nj rreth vicioz. Shqiptart n prgjithsi kan ndjesin se po ecin prpara, n nj koh q m shum i lodhin kmbt duke i lvizur n vend. Shum shqiptar lundrojn n njfar knaqsie se jan br prparime n fushn e demokracis n Shqipri; se sht br nj prmbysje e madhe n t mir t shqiptarve n Kosov pas ndrhyrjes s NATO-s n vitin 1999; se kan fituar nj sr t drejtash kombtare n Maqedoni dhe se ata tashm jan vn rrugn e integrimit europian. Kto ndryshime n jetn e shqiptarve kan ndodhur vrtet. N Shqipri nuk ka m regjim t diktaturs komuniste, nuk ka m ekonomi t centralizuar tregu q vetm i varfronte. N Kosov ka nj pushtet ndrkombtar q i ka br shqiptart t ndjehen t lir. N Maqedoni nuk ekziston m ajo shtypje si deri n vitin 2001, apo si ather kur ua rrafshonin muret avllive me buldozer ose u caktonin sa fmij duhej t lindnin, apo edhe burgosnin kryetarin shqiptar t bashkis pse ishte ngritur flamuri shqiptar n Gostivar etj.

    Por ndryshimet pozitive n jetn kombtare t shqiptarve jan ende shum mbrapa nga niveli e kufiri ku duhej t kishin arritur n fillim t shekullit XXI, n Europn q pretendon t bhet e bashkuar. Shqiptart vazhdojn t prfaqsojn nj rast t veant, t jen nj komb me status sui generis n Europ dhe jo komb me jet normale politike e shtetrore, sikurse gjith kombet tjer q do t prbjn Europn e Bashkuar. Pikrisht ktu qndron ndryshimi i madh n jetn e shqiptarve si bashksi kombtare dhe si pjestar t nj bashksie t caktuar kombtare.

    Problemi thmelor pr shqiptart edhe pas ndryshimeve pozitive q kan ndodhur n trojet etnike shqiptare n Ballkan, mbetet pikrisht e ardhmja e tyre e pasigurt, e paprcaktuar; mbetet statusi i tyre i ndryshm nga t tjert, trajtimi i tyre i ndryshm nga Europa e bota, si komb e vend pr t cilin zbatohen kritere e standarte t veanta, jo ato t prgjithshmet si pr kombet e vendet e tjera europiane.

    Ndrsa Europa pr vete e v theksin tek prirja drejt bashkimit, shqiptarve u rekomandon dhe u imponon t kundrtn, pranimin dhe pajtimin me coptimin e tyre t mtejshm kombtar. N kulmin e prpjekjeve pr ndrtimin e Europs s Bashkuar u thellua, u prshpejtua dhe u mirprit procesi i krijimit t nj numri t madh shtetesh kombtare nga kombe q bnin pjes n shtete shumkombshe. Vetm shqiptarve u thuhet dhe u imponohet nj proces i kundrt, procesi i coptimit e dizintegrimit politik e shtetror midis tyre m shum se kurr ndonjher gjat historis. Pra, n syt e bots shqiptart nuk jan komb si gjith t tjert. Edhe tek shum shqiptar po z vend ideja fatkeqe se shqiptart nuk kan m nevoj t jen e t bhen komb si gjith t tjert, se shqiptarve u mjafton shkrirja ballkanike dhe europiane pr t qen qytetar dhe individ t knaqur e t lumtur.

    Shqiptart kan rn n dilemn e tyre m t madhe historike: t synojn e t krkojn q t plotsojn e prfundojn edhe ata m von se gjith t tjert procesin e vetprsosjes kombtare, duke krijuar nj shtet t tyrin unitar kombtar, apo t tejmodernizohen m par se gjith t tjert dhe ta ln pas krahve kt aspirat e kt krkes e t kthehen n komb eksperimental, q pr hir t integrimeve ballkanike dhe europiane heq dor nga ky zhvillim i natyrshm dhe nga kjo e drejt natyrore. Kt dilem shqiptart nuk e kan leht ta zgjidhin. Shumica e strukturave politike, partiake e pushtetore shqiptare, pjesa m e madhe e intelektualve shqiptar dhe segmente t tra t opinionit t gjr publik shqiptar shfaqin haptaz dshir e prirje pr ta zgjidhur dilemn duke u hequr si m modernistt n Ballkan, duke pranuar prparsin e integrimeve ballkanike dhe europiane mbi domosdoshmrin e integrimit paraprak brenda kombtar shqiptar. Kjo u duket si zgjidhja m e leht e dilems. Por nuk ka asnj garanci se sht zgjidhja m e mir, se nj zgjidhje e till do t funksionoj n afat t afrt e t largt historik dhe se kjo zgjidhje nuk do t sjell m shum ngatrresa e telashe sesa rehati e dobi.

    N takimin q patn kto dit n Tiran dy partiak e pushtetar t lart shqiptar, kryetari i PS dhe kryeministr i Shqipris, Fatos Nano dhe kryetari i BDI e partneri kryesor politik i pushtetarve sllavomaqedonas, Ali Ahmeti, e shpalln si aspirat kryesore e parsore t shqiptarve jo integrimin brendashqiptar, por integrimin ballkanik, jo shuarjene kufijve brenda shqiptar q i ndajn shqiptart n 6 njsi t ndryshme politiko-shtetrore n Ballkan, por shuarjen e kufijve midis gjith shteteve t Ballkanit, sipas formuls s njohur t prdorur qysh para shum vitesh nga Fatos Nano nj Ballkan pa kufij e pa mure ndarse. Tani dgjuam se kt formul t Nanos e paska njsoj pr zemr edhe Ali Ahmeti. Madje n deklarimet e Ahmetit dalluam nj nuanc dhe m t fort, se Ballkani duhet t integrohet n Europ si Ballkan pa kufij. Kshtu Ahmeti n Tiran u tregua integrims m fondamentalist dhe m i thekur se vet baballart e ides s integrimit europian.

    Formula e Europs, si u vulos n takimin e nivelit t lart n Nis, Franc para disa vitesh, sht Europ e bashkuar e kombeve, jo Europ e bashkuar e qytetarve. Kurse nga ato q dgjuam e lexuam n mediat dhe n shtypin e Tirans m 22 dhe 23 shkurt 2005 del q Ali Ahmerti dhe BDI kan prqafuar variantin e Europs s qytetarve, prderisa integrimin e shqiptarve n Europ nuk e vshtrojn m si integrim t kombi shqiptar, por si integrim ballkanasish t bashkuar, pra si integrim qytetarsh ballkanas. Ka nj ndryshim thelbsor kur przgjedh njrn ose tjetrn formul sipas s cils krkon ti integrosh shqiptart n Europ, si pjestar t kombit shqiptar, apo thjesht si banor t nj nnrajoni europian, Ballkanik.

    Pra, jan politikant e sotm shqiptar q kan rolet kryesore n skenn politike n Shqipri e n Maqedoni q paraqesin idera ( fantastike dhe iluzive) pr bashkime ballkanike shum m t ngushta se ato q kan dshtuar gjat 200 viteve t fundit pr federata e konfederata shtete e kombesh n Ballkan, q dshtuan vajtueshm edhe n rastin e q kujtohej m i suksesshmi, n rastin e Republiks Socialiste Federative t Jugosllavis, e cila pr m tepr mburret se kishte rregulluar n mnyr t prkryer marrdhniet ndrnacionale e ndretnike sipas politiks e filozofis s bashkim vllaznimit e rregullimeve shtetrore avnojiste-titiste.

    Kshtu, n kohn e dizintegrimeve t mdha ballkanike dhe europiane , krijimit t nj numri shum t madh shtetesh t reja n nj koh shum t shkurtr dhe t ndrtimit t nj Europe t bashkuar mbi baza shtetesh kombtar shqiptarve u propozohet dhe u imponohet nga politikat e huaja dhe politikant e tyre nj kthim n modele mesjetare t prfshirjes n struktura mbinacionale t ndar n shum principata, u imponohet nj copzim i arealit gjeopolitik dhe i mdjedisit njerzor shqiptar n feude e principata t veanta.

    Ky feudizim apo principatzim q politikant shqiptar po e shohin si m t lehtin pr tu br dhe m t kndshmin pr ambiciet e tyre politike karrieriste, ky bajraktarizm modern mendoj se shkakton turbullirn m t madhe n mendimin politik dhe n sjelljet politike t shqiptarve, i shmang shqiptart nga rruga kryesore n t ciln duhet t ecin deri n astin kur t jen br t barabart e t ngjashm me t tjert , deri n zgjidhjen e shtjes s tyre kombtare q ka mbetur pezull, as n qiell as n tok.

    Fatkeqsisht shqipart po bombardohen nga nj propagand e egr pr ti br t urrejn pikrisht at q duhet t duan m shum, at pr t ciln kan nevoj m shum , nacionalizmin, si mendim, si veprim e organizim politik q shpreh, mbron e realizon m mir t drejtat dhe aspiratat e tyre. Nga Ali Ahmeti dgjuam n ekranet televizive t Tirans m 23 shkurt 2005 se ai dhe kolegu e konkurenti i tij partiak shqiptar n Maqedoni, Arbr Xhaferri, pakan rn n ujdi midis tyre q n veprimtarit politike t rregullojn t folmen, t mos prdorin gjuh nacionaliste. T bjn ujdira t tilla midis tyre partiakt serb, grek, apo maqedonas t cilt kan krijuar vazhdimisht shqetsime t mdha me veprimet dhe me retorikat e tyre ultranacionaliste mund t kishte kuptim dhe t pritej si shenj menurimi politik n pajtim me frymn e re n Europ. Por kur ujdira t tilla i bjn politikan e partiak shqiptar q ende nuk kan br as minimumin pr t msuar e prdorur nj gjuh t qart nacionaliste, pa kurrfar dmi pr t tjert, sht pa vend dhe turbulluese n mendimin e veprimin politik t shqiptarve.

    N Shqipri oroditja e mendimit politik e intelektual kombtar ka prodhuar tashm rrjedhoja shum t dmshme n t gjitha fushat e jets. Ekonomikisht Shqipria sht nj shtojc e ekonomive t vendeve t tjera, sidomos asaj greke. Deri ekonomia e mjer e nj shteti si Maqedonia gjen mundsira pr t br njfar thithje ekonomike n Shqipri. Sistemi politik n Shqipri gjat periudhs s quajtur tranzicion nga diktatura komuniste n demokraci q po vazhdon si shum gjat, 15 vite, ka degraduar nga viti n vit. Arsyeja kryesore sht se mjediset e forcat politike shqiptare largimin nga komunizmi e interpretuan si prligjie t nj rrumpalle integrimesh me fjal, jo si ndrtim dhe prforcim i kujdesshm i nj ndrtese shtetrore kombtare shqiptare. Politika q bhet tani n Shqipri nuk ngjall kurrfar entuziazmi tek shqiptart. Ajo pezmaton ata q duan vendin e kombin dhe u jep shkas t mallkojn e prdhosin atyre q nuk ajn fort kokn pr komb e shtet kombtar. Forcat politike dhe politikant q veprojn n Shqipri gjat 15 viteve t fundit jan tejkonsumuar dhe nuk ngjallin m as besim, as shpres se dika mund ta bjn ndryshe. M shum simptomat e ksaj smundje t rnd po shfaqen tani q fillon fushata e farss s zgjedhjeve pr parlamentin e qeverin e katr viteve t ardhshme. Duke qen t paaft pr t konceptuar problemet shqiptare n nj frym thellsisht shqiptare, pr tu ballafaquar me hallet e vrteta t shqiptarve dhe pr ta br Shqiprin nj partnere modeste e jo nj shegerte t prbuzur si deri tani t politikave t huaja, politikant e intelektualt shqiptar n prgjithsi kan zgjedhur rrugn e gabuar t theksimit t proceseve integruese t Shqipris e t shqiptarve n Ballkan dhe n Europ.

    Prandaj, mua m duket se situata e prgjithshme n Shqipri e n trojet shqiptare paraqitet mjaft e zymt, e ngarkuar me re q mund t na sjellin edhe m shi e breshr t padshiruar. E di q pesimizmi nuk sht i mir, sidomos pr publikun e gjr q krkon fjal shprese e mobilizimi. Por edhe ta perceptosh realitetin vetm sipas dshirave nuk fiton gj, madje mund t humbassh m shum se kur t z trishtimi.

    Lvizja: Si dihet ju jeni nj analist i njohur i trevave shqiptare dhe shkruani rregullisht pr revistn Bota Sot. Si e shihni zgjidhjen problemit kosovar, si dihet shum flitet pr pavarsin e Kosovs. A mendoni se do t realizohet sivjet pavarsia e Kosovs?

    Baleta:Me situatn q sht krijuar n Kosov pas vitit 1999 krijohet prshtypja sikur ky problem sht br i leht pr tu zgjidhur, madje sikur n fakt ai sht zgjidhur, sepse nuk mund t ket m kthim mbrapa dhe mbetet vetm q bota t pranoj e t njoh realitetin. Po t ishte fjala pr nj rajon tjetr t bots, pr nj komb tjetr n bot, mbase mund t thonim se sht pun e leht. Por n rastin e shqiptarve dhe pr nj problem t pazgjidhur n Ballkan nuk duhet menduar se zgjidhja sht kaq e leht dhe e afrt, edhe pse NATO ka br at q nuk e ka br kurr n historin e saj, ka br nj luft pr t shptuar popullin shqiptar n Kosov nga genocidi dhe spastrimi etnik t ndrmarr nga Serbia.

    Ajo q u b para pak kohsh me njohjen ndrkombtare t pavarsimit t Timorit Lindor nga Indonezia, po del q sht m e vshtir pr bashksin ndrkombtare ta bj n Kosov. Spari duhet pasur parasysh se fjala sht pr zonn e Ballkanit, q gjat gjith historis ka qen syri i ciklonit t prleshjeve t mdha ndrkombtare dhe i till mbetet ende ky rajon. Esht fjala pr nj pjes t kombit shqiptar ndaj t cilit politikat europiane e diplomacit e vendeve q kan diktuar e trazuar zhvillimet n Ballkan ende nuk jan t gatshme t ndreqin si duhet padrejtsit e mdha q kan shkaktuar n kt rajon paraardhsit e tyre dhe ato vet tani von. Serbia vazhdon t tregoj nj kryenesi t skajshme pr ta br sa m t vshtir zgjidhjen e problemit t Kosovs. Miqt e Serbis , sidomos blloku ruso-franko-grek do t bjn deri n fund maksimumin e prpjekjeve pr t siguruar maksimumin e mundshm t pranis serbe n Kosov dhe t varsis s Kosovs nga Serbia.

    Ata q tregojn njfar prirje pr t gjetur sa m par zgjidhjen e drejt e t qndrueshme, ende nuk e perceptojn problemin e Kosovs n gjith prmasn e drejtsis dhe nuk kan ende vendosmrin pr t krkuar zgjidhjen prfundimtare. Edhe ata q po flasin m hapur e m shpesh koht e fundit se Kosova duhet t shkoj drejt pavarsis nuk kan konceptim t njjt pr pavarsin e Kosovs, prsri kan n mendje nj pavarsi sui generis, e veant vetm pr rastin e Kosovs q her e emrtojn pavarsi e kushtzuar, her pavarsi europiane. N prgjithsi t gjith ata q flasin pr zgjidhjen e shtjes s Kosovs, pr nj status prfundimtar t saj nuk kan modele t qarta n kok, ose fshehin projektet e tyre q nuk ojn n nj pavarsim t vrtet t Kosovs. N rastin e Kosovs po luhet m shum se n do rast tjetr t zgjidhjes s nj shtje nacionale me terminologjin e mjegulluar, formulat amorfe, projektet e paprcaktuar, skemat e ndrlikuara.

    Shqiptart natyrisht kan mjaft arsye t jen shum t entuziazmuar nga ndryshimet n Kosov. Shqiptart kan detyrimin njerzor t jen tejet mirnjohs ndaj atyre ndrkombtarve, n radh t par ndaj amerikanve, q i mundsuan kto ndryshime. Por nuk duhet kurrsesi t humbasin as sensin e realizmit, as ndjenjn e prgjegjsis pr t vazhduar qndresn e luftn e tyre pr t uar zhvillimet deri n fundin e tyre logjik. Kur vjen puna tek zgjidhja e vrtet e problemit nuk duhet t mbeten n gjysm t rrugs, nuk duhet t lkunden n parashtrimin e realizimine krkesave t tyre. Problemi i par m duket se sht t qartsojm pr vete se far kuptojm me pavarsi t Kosovs dhe ti themi bots se kur mund t bindemi se Kosova u b e pavarur.

    Duhet t shqetsohemi shum pr at q kemi dgjuar t flitet, pr pavarsin e kushtzuar ( ose europiane) t Kosvs. Kushtzimet mund t jen t tilla q pavarsia t rezultoj fiktive dhe t jet shum denigruese. Pavarsia ose sht ose nuk sht pavarsi.

    Europa n prgjithsi nuk sht treguar e gatshme t mirkuptoj dhe t mbshtes krkesn e shqiptarve pr pavarsi reale. Madje deri tani shum shtete europiane dhe diplomacia e BE jan treguar t etshme t marrin n dor shtjen e Kosovs pr t mnjanuar rolin vendimtar t SHBA-s n vendimarrjen prfundimtare. Edhe tani q koha po mbaron e nj vendim duhet marr Europa nuk tregon gatishmri t veproj me arsye. N mbledhjen e fundit t ministrave t jashtm t Bashkimit Europian u prdor formula nuk ka m kuptim q Kosova t kthehet n gjendjen e vitit 1999.

    Entuziastt shqiptar pr do formul q prdor Europa mund t krcejn nga gzimi se ja dhe Europa q e kemi menduar si m t anuarn nga Serbia po kupton se nuk mund t bhet kthim mbrapa. Pikrisht kjo formul duhet t na shqetsoj. N vitin 1999 n Kosov kishte luft, genocid serb, spastrim etnik serb. BE kurrsesi nuk duhet t marr kt gjendje si sistem referimi. Pse nuk thot BE-ja se nuk mund t ket m kthim mbrapa n gjendjen e vitit 1974, as n ato tekstet e marrveshjes s Rambujes?. Sepse diplomacia europiane ende nuk ka braktisur planet q shqiptarve n Kosov tu imponoj nj status si ai i vitit 1974 n Jugosllavi, ose tekstet e Rambujes, apo madje dhe autonomin q u imponoi Miloshevii.

    Shqiptart shpresojn shum n mbshtetjen e SHBA pr t par t realizuar pavarsin e Kosovs. Por SHBA ka shum nevoj tani t marr me t mir Europn e Rusin pr shkak se politika amerikane sht zhytur thell n batakun q ka krijuar vet n Lindjen e Mesme.

    Jam m shum i prirur t mos besoj se viti 2005 do t jet viti i realizimit t pavarsis s vrtet t Kosovs. Mund t ndodh q drejtuesit e politiks shqiptare t pranojn nn emrin e pavarsis s kushtzuar nj zgjidhje hibride q gjith palt ta interpretojn sipas qejfit t tyre si fitore. Por kjo nuk do t jet pavarsia e vrtet pr Kosovn. E keqja sht se problemi i Kosovs tani sht ndrkombtarizuar shum m tepr sesa na duhej. Pak dekada m par ndrra e shqiptarve ishte q bota t fillonte t merrte vesh se kishte nj problem t Kosovs (nj problem t shqiptarve n Jugosllavi, jo t Kosovs s ngusht administrative), se kishte nj popull q lngonte nn pushtim, nn robri. Demonstratat e Prishtins n vitin 1981 e bn nj t ar edhe n diplomacisn ndrkombtare e n opinionin botror. Qysh kur u shprb Jugosllavia problemi themelor i politiks s Kosovs (tashm n kuptim t ngushte administrativ) ka qen si t ndrkombtarizohet ky problem. N Konferencn e Londrs pr likuidimin e Jugosllavis s falimentuar megjithat problemi i Kosovs u la anash, as nuk u prmend. Po kshtu ndodhi n Dejton n vitin 1995. M n fund problemi i Kosovs u ndrkombtarizua. Kontributin m t madh pr kt ndrkombtarizim e dha UK-ja me luftn e vet. Por menjher ky ndrkombtarizim u b me tepri n rrafshin politik e diplomatik. Me Kosovn filluan t merren t gjith, ata q u takonte t merreshin dhe ata q nuk kishin pun fare, ata q mund t ndihmonin pr t zgjidhur problemin dhe ata q ve pengesa mund t krijonin. Filluan t merren gjith mekanizmat europiane, shum shtete t Europs, Amerika, Grupi i Kontaktit pr ish Jugosllavin, NATO pastaj OKB e Kshilli i Sigurimit, Grupi Ndrkombtar i Krizave dhe organizma e institucione politiko-diplomatike e jo qeveritare ndrkombtare etj. Sikur t mos mjaftonin kto pal bhen vazhdimisht propozime pr mekanizma t reja , siKonferenca e vendeve kufitare, Konferenca e vendeve t Europs Jug-lindore e Qendrore. N kto propozimet e fundit kmbngulin sidomos diplomacit ruse, greke , serbe e austriake. Greqia krkon m me kmbngulje se Shqipria t drejtn pr t luajtur nj rol ndikues n zgjidhjen e shtjes s Kosovs.

    Ky lloj ndrkombtarizimi tani vepron n t kundrt me rrymn dhe me prpjekjet e domosdoshme ndrkombtare pr t zgjidhur shtjen e Kosovs. Jan shtuar shum arsyet e mosarsyet e vendeve t ndryshme pr t futur hundt n zgjidhjen e problemit t Kosovs. Kosova tani po shihet deri n rajonet m t largta t bots si nj eksperiment ndrkombtar q nuk sht br ndonjher, si rajon ku t gjitha mekanizmat q duhet t ket nj shtet krijohen me prfaqsues t t gjitha racave, kulturave, qytetrimeve, sistemeve , regjimeve. T gjith po hapin syt si do t shkoj ky eksperiment, si mund t kaprcehet faza e zhvillimit shtetror n jetn e nj kombi pr ta kthyer kt komb n shoqri multietnike dhe pr ta zhytur n nj orb t re n kazanin e madh t Europs s bashkuar.

    T gjith po hapin syt t shohin sesa do t funksionoj eksperimenti q nj komb t zvetnohet n kt mnyr dhe t bhet shoqri multietnike, q nj vend ku jeton nj komb i caktuar e disa minoritete t tjera t prfundoj n nj shtet qytetarsh, pa jetuar kurr n shtetine e vet kombtar. Pra, n Kosov duan t bjn eksperimentin se si bashksia kombtare e formuar historikisht detyrohet nn trysnin e ndrhyrjen ndrkombtare t marr nj fizionomi t re t bashksis s individve q jan vetm qytetar, jo m edhe kombas. Kt eksperiment duan ta shtrijn n gjith hapsirn gjeo-etnike e njerzore n Ballkan. Prandaj synohet dhe prishja e asaj kompaktsie shqiptare q ka ekzistuar n kohn e ish-Jugosllavis, duke veuar shqiptart e Lugins s Preshevs, t Malit t Zi, t Sanxhakut e sidomos duke prishur lidhjen midis Kosovs e Pollogut dhe krahinave t tjera etnikisht shqiptare n Maqedoni. Prandaj synohet q edhe n Shqiprin londineze (administrative) t prishet kompaktsia q ka ekzistuar duke propozuar lloj-lloj kantonizimesh mbi baza dialektore, krahinore e deri fetare ( katolike). Ditt e fundit dgjuam dhe nj suedez t zgjuar q kishte ardhur n Tiran t na sugjeronte kantonizim mbi baza sociale, duke krijuar nj njsi m vete me t varfrit e Shqipris Veriore. Puna sht q shqiptart t mos shkojn drejt bashkimit kombtar, t mos aspirojn pr bashkim kombtar, t nxjerrin nga kujtesa se kan qen komb dhe t pranojn tjetrsime pr t kaluar n ballkanas e europian. Kt eksperiment ua imponojn vetm shqiptarve, jo popujve e vendeve t tjera t Ballkanit.

    Prandaj edhe sikur Kosova t fitoj njfar statusi q shqiptart pr pragmatizm do ta pranojn si pavarsi kjo nuk mund t quhet zgjidhje prfundimtare e shtjes s Kosovs. Zgjidhja e ksaj shtje bhet vetm n kuadr t bashkimit kombtar shqiptar. Natyrisht kjo sht gjuh nacionaliste dhe nuk e pranojn politikant q politikn e bjn duke folur shqipe ballkanase, ose shqipe europiane, sikurse u mburr dikur Fatos Nano se kishte folur me Milosheviin gjat takimit kok m kok n Kret n fund t vitit 1997. Prandaj, mbetem shum skeptik lidhur me entuziazmin q shprehet se kt vit 2005 do t bhet pavarsia e Kosovs.

    Lvizja: Si i komentoni kto akuza q vin nga Haga n lidhje me burgosjet e ish-pjestarve t UK-s ku faktikisht barazohet viktima me agresorin, n kohn e fundit flitet edhe pr akt-akuz kundr z. Ramush Haradinajt?

    Baleta:Pyetja juaj e ka prgjigjen e sakt brenda : barazohet viktima me agresorin. Do t thot barazohet viktima me kriminelin, i vrari me vrassin kriminel. Kjo sht padrejtsia m cinike q mund t bhet, sidomos kur bhet n emr t dhnies s drejtsis dhe pr m tepr kur bhet n emr t dhnies s drejtsis n nivel ndrkombtar.

    sht nj turp pr drejtsin ndrkombtare q pran xhelatve serb, pran atyre q bn pr 10 vite luftra agresive n Ballkan, q dogjn e poqn n Kosov pr t br genocid, t ulen dhe disa prfaqsues t lufttarve shqiptar pr liri. Me kt veprim Gjykata e Hags fshin kufirin midis krimit dhe vetmbrojtjes, midis agresionit dhe mbrojtjes kolektive ose individuale nga agresioni, midis genocidit dhe prpjekjeve pr t shptuar nga genocidi. Esht e pakonceptueshme se si mund t fshihen kufij t till, si mund t mos mbahet parasysh dallimi midis nj lufte t drejt dhe t padrejt. Nj luft lirimtare nuk mund t barazohet kurr me nj luft agresive, pushtuese, grabitqare.

    Duke ulur n bangon e t akuzuarve lufttar shqitar Gjykata e Hags praktikisht po ndshkon UK-n, po ndshkon popullin e Kosovs pse u ngrit n luft pr vetmbrojtje dhe pr liri. sht nj lloj hakmarrje q u bn qejfin agresorve serb, q u jep atyre rast t prligjin krimet e tyre. Esht nj paralajmrim pr t gjith ata q guxojn t marrin armt pr liri se do t akuzohen pr krime lufte njsoj si agresort e robruesit e tyre.

    N kt aspekt vetm drejtsi nuk mund t ket n veprimin e Gjykats s Hags. Me kt qndrim kjo Gjykat sht larguar nga qllimet fisnike juridike e politike pr t cilat u krijua dhe funksionoi. Roli i saj po degradon. Por n t njjtn koh po degradon funksioni i drejtsis ndrkombtare. Nse ecet n kt rrug arsyetimi e veprimi, si po bhet n Hag me lufttart e UK-s, ather bashk me nazistt n gjyqin e Nurenbergut duhej t gjykoheshin edhe gjeneral rus, amerikan, anglez, sepse kishin urdhruar bombardimet mbi Drezden e Berlin, kishin vrar ushtar gjerman, kishin vrar edhe dezertor rus, amerikan, edhe spiun e t tjer. Ather duhen gjykuar edhe pilott e NATO-s q bombarduan gabimisht nj karvan qerresh t refugjatve shqiptar. Duhen gjykuar edhe ushtarakt amerikan pr bombardimin e Faluxhas e pr veprime t tjera n Irak etj, etj.

    N kto rrethana shqiptart duhet t qndrojn pa ngurrim e pa prjashtim prkrah atyre lufttarve t UK-s q jan drguar n Hag. Kam mendimin se Jakup Krasniqi q ishte dshmitar i thirrur me detyrim para Gjykats kishte t drejt n ato shpjegime q dha dhe shpjegoi qart si ka qen e si sht puna. sht i pamoralshm qndrimi i atyre politikanve , gazetarve shqiptar q mundohen t gjejn bishtra pr t justifikuar thirrjen si t pandehur n Hag t lufttarve t UK-s, ose pr ta kaprcyer kt gj n heshtje gjoja pr t mos u ndeshur me bamirsit ndrkombtar. Nse n UK ka pasur lufttar q kan kryer veprime q nuk duhej ti kryenin midis shqiptarve kto jan gjra q duhet ti gjykojn sipas ligjit e tradits e ti ven n vend si sht m mir shqiptart, jo t kthehen n krime ndrkombtare.

    Prsa i prket rastit t zotri Haradinajt, q tani sht kryeministr i Kosovs, parimisht mund t them se ishte nj gjest fyes pr luftn e shqiptarve dhe nj absurditet. Kur t mos kishte mbetur m ushtarak, polic e paramilitar serb pa kaluar n Gjykatn e Hags ather duhej t kujtohej prokuroria e ksaj Gjykate t fliste pr rastin Haradinaj. Mendoj se prfolja e z. Haradinaj si i akuzuar i mundshm para Gjykats s Hags ka pasur m shum prapasken politike, pr t ciln e kam vshtir t hamendsoj publikisht pa ditur fakte. Ka qen presion. A ishte ky presion q Haradinaj t mos pranonte postin , apo ishte presion q t mbante sjellje t caktuar pasi t pranonte postin nuk e them dot.

    Lvizja: Meqense ju njiheni edhe si nj intelektual q ka respket pr Islamin, lexuesve u intereson cili sht mendimi juaj pr Islamin.

    Baleta:Dua ta nis shpjegimin tim n kt pik nga nj thnie t Nn Terezs q un e kam pas lexuar shum vite prpara n nj reviste t prjavshme ruse Za Rubjezhom q thot I respketoj t gjitha fet, por jam e dashuruar me fen time. Njeriu kshtu duhet t veproj nse ka dshir t jet besimtar i mir, edhe n qoft se nuk sht praktikues i riteve apo gjith detyrimeve fetare. Un vet nuk jam praktikues i fes, por besimtar. Besimin fetar njeriu e trashgon nga prindrit, por edhe mund ta ndrroj. Un besimin fetar e kam trashguar nga prindrit dhe i jam prkushtuar aq sa mund ti prkushtohet njeriu q rritet dhe edukohet n kushtet e nj ateizmi t imponuar me egrsi nga politika shtetrore.

    E respektoj Islamin jo vetm sepse sht feja prindrore e trashguar, jo vetm se sht feja m e pranueshme pr ndjesit e gjykimet e mia, por edhe sepse mendoj q sht feja e cila i ka sjell t mirat m t mdha kombit shqiptar. Pr kt arsyen e tret m sht dashur t bj polemika e replika t shumta gjat 15 viteve t fundit n gazeta, ekrane televizive, tubime publike. Mund t kujtoj se m konkretisht kt veprimtari e kam nisur me nj intervist q u botua nga Hna e re n Shkup n shkurt t vitit 1992. Qysh prej asa kohe kam qen i detyruar t bj shkrime t shumta polemizuese, sidomos me nj numr kleriksh, intelektualsh dhe gazetarsh katolikocentrist n Shqipri e Kosov dhe pasues t priftit grek Janullatos q ka uzurpuar kryesin e Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris.

    Pr t sqaruar m mir lexuesit tuaj m duhet t prmend se ka 15 vite q sulmohem ashpr n shtypine Shqipris si fondamentalist islamik, si mik i Bin Ladenit qysh nga viti 1982, si agjent i Ajatollahve t Iranit dhe si prfaqsues i talibanve t Afganistanit n Shqipri. sht botuar n Tiran n vitin 2001 nj libr i tr me qindra shpifje, fyerje e falsifikime me titullin Nacional-islamizmi shqiptar. Baleta e Feraj. Ky ballfaqim ndodh pr shkak se n shkrimet e mia jam prpjekur t mbroj politikisht Islamin, kam theksuar se islamizimi pr shqiptart ka qen shptimtar pr ruajtjen e kombsis s tyre. Pra, angazhimi im n debatet pr mirsin e rndsin e Islamit pr njerzimin e sidomos pr shqiptart sht trsisht n fushn e trajtimit politik t problemit, duke qen i bindur se islami n Shqipri dhe midis shqiptarve n prgjithsi duhet mbrojtur n radh t par n frontin e lufts politike, sepse edhe sulmet m t dendura e m t rrepta i bhen n rrug politike, me mjete politike dhe pr qllime politike.

    Bindja ime sht se Islami si fe e prparuar, si m e reja nga fet e mdha monoteiste, sht m i prshtatshmi pr shqiptart. Bashkohem me mendimet e shum dijetarve, duke prfshir edhe arvanitasin e Greqis, Aristidh Kolia, se Islami sht feja m e prshtatshme pr karakterin e natyrn e shqiptarit. Kam bindjen, t ciln e mbroj fort n polemika, se prve arsyeve t tjera, shqiptart e pranuan dhe e prqafuan masivisht Islamin n nj koh t caktuar edhe pr tu dalluar sa m shum nga kombet fqinj ortodoks q donin ti asimilonin nprmjet fes, sidomos n zonat periferike t trojeve etnike shqiptare. Kam bindjen se islamizmi shptoi kombin shqiptar, se islamizmi sht tipar thelbsor, gur themeli i krijimitdhe i ruajtjes s fizionomis kombtare t shqiptarve, nuk sht thjesht besim individual, pun lutjesh, por edhe kapital politik. Kam bindjen se n ndryshim nga dy besimet tjera, katolicizmi e ortodoksia q jan prplasur midis tyre n trojet shqiptare dhe kan ndikuar edhe nj krijim ferkimesh, Islami ka luajtur rol t prbashkuesit fetar t shqiptarve. Mendoj se ky funksion e ky rol i fes islame n trojet etnike shqiptare sht i dobishm dhe i domosdoshm edhe sot. Islami ka ndihmuar shum n trojet etnike shqiptare q mbetn nn sllavt pr t ruajtur identitetin e tyre, pr t penguar prpjekjen pr asimilim t pushtuesve. M e dukshme pr mendimin tim kjo dukuri sht n Maqedoni.

    Sot po bhet nj luft e ashpr pr ta shprfytyruar e dobsuar Islamin n trojet shqiptare. Trumbetohet shum parrulla se shqiptart duhet t lajn mkatin historik t kthimit n myslimanizm dhe ky kthim i largoi nga Europa, nga Perndimi, i la t prapambetur, t paditur, i bri t prbuzur pr europiant q u hakmorn duke i coptuar shqiptart pas shembjes s Perandoris Osmane. Kt tez e ka hedhur qysh hert Ismail Kadareja. Por na ka rn n sy se edhe intelektual e politikan t zshm n Maqedoni si Arbr Xhaferri jan shum t vendosut t prhapin midis shqiptarve teza si t Kadares, t bjn propagand friksuese se nuk shkohet n Europ duke respektuar traditat shqiptare t ndikuar nga besimi islam. Na sht dashur t polemizojm edhe me shkrime politiko-filozofike n frym antimyslimane t botuara nga Arbr Xhaferri n shtypin e Tirans.

    Krkohet nj kthim masiv, deri me metoda administrative, t myslimanve shqiptar n katolik e ortodoks me arsyetimin friksues se prndryshe Europa e Amerika nuk do ti duan e ti durojn shqiptart si komb me fe myslimane n Ballkan. N Shqipri bhet nj veprimtari shum agresive e dinake prozelitiste. Koht e fundit Vatikani njoftoi se tashm numri i katolikve paska arritur n 550 000 dhe 38% e tyre jan mysliman t konvertuar rishtas n katolik. Pra, e drejta e individit t ndrroj fen sht keqprdorur pr fushata masive konvertimi. N Shqipri dalin gazeta e botime q bjn haptazi thirrje pr rikonkuist katolike si n Spanjn e para 5 shekujve.

    Nuk sht e leht t demaskohen kto fushata, sepse ata q i bjn kan mjete t fuqishme financiare e politike, mbshteten nga mekanizma t shumat e me prvoj fetare e agjenturore nga jasht. Kurse ne q u kundrvihemi kemi mundsi shum t kufizuara, bjm prpjekje individuale dhe pengohemi e bojkotohemi nga mjetet e propagands.

    Lvizja: A lexon Abdi Baleta literatur islame, cilt libra , nga cilt autor.

    Baleta:Un lexoj kryesisht literatur pr Islamin, jo literatur islame, sepse nuk kam prgatitje t mhershme teologjike, nuk kam as koh pr ti kushtuar ksaj literature, sepse jam i prfshir n nj veprimtari t dendur publicistike me natyr politike e diplomatike, sipas profesionit tim. Kam studiuar pr diplomaci e drejtsi. Kam punuar n fushn e diplomacis e t jurisprudencs. Jam marr dhe merrem me politik e publicistik politike pr problemet aktuale. Deri n fillim t viteve 1990 literatura islame, si literatura fetare n prgjithsi, ka qen e ndaluar n Shqipri. Natyrisht prpiqem t lexoj dika nga literatura islame, por n mnyr sporadike. Me q doni t dini dika konkrete po prmend se kam lexuar libra e broshura t ndryshme q jan botuar n gjuhn shqipe n Maqedoni, Kosov, Shqipri siHistoria e filozofis islame nga Anri Korben, Islami ndrmjet Lindjes e Perndimit nga Alija Izetbegovi, Muhamedi pishtar ndriues nga Bashkim Aliu, libra nga Jusuf Kardavi, nga Ali Sheriati etj. M kan shrbyer shum shkrimet e historianit Muhamet Pirraku, t Nexhat Ibrahimit, Mexhit Yvejsit e t tjerve nga Kosova; t Ismail Bardhit nga Maqedonia; shkrime t mhershme nga Hafiz Ali Kora e klerik t tjer n Shqipri. M ka trhequr shum vmendjen nj punim me titull Shtatzania e nj mashtrimi nga Avdi Berisha n Kosov. Ka plot libra pr t prmendur.

    Por un nuk mund t them se kam arritur t futem n studim t nj literature t mirfillt teologjike islame. M tepr kam plotsuar disi boshllqet nga e kaluara pr t mundur t bj polemikat politike n mbrojtje t rolit e t rndsis s Islamit politik nga kndvshtrimi i ballafaqimeve politike q ndodhin sot n bot dhe n Shqipri. Prpiqem t lexoj sa m shum literatur politike, historike, filozofike kryesisht perndimore n gjuht angleze e frnge, ose dhe at literatur t pakt n shqip. Kam lexuar Islami n Ballkan nga britaniku H.T. Norris 1993, Feja dhe politika e identitetit n Kosov nga hollandezi Ger Diujzings 2000, artikuj t francezes Natali Klejer q bashk me burrin e saj serb A. Popovi studiojn n kahje tendencioze Islamin ndr shqiptart etj.

    M jan dukur mjaft t dobishme veprat e historianve t feve dhe t qytetrimit islam si Karen Armstrong, ish- murgesh katolike ( N fillim. Nj lexim, i Librit t Ghenezs, Beteja pr Perndin , viti 2000, Histori e shkurtr e Islamit, 2001) dhe t hebreut amerikan Bernar Luis ( Zbulimi i Europs nga myslimant 1982, Kriza e Islamit 2003). Kam gjetur t dhna e vlersime shum interesante n librat Historia e bots n perspektiv t re shkruar nga profesori britanik Kliv Ponting n vitin 2000, n librin T pafet. Konfliktet midis Krishterimit dhe Islamit 638-2002, shkruar nga Endrju Uitkroft n vitin 2003, Kryqi dhe gjysmhna nga Riard Fleer, 2003, Talibant shkruar nga Rashid Ahmed 2000 dhe n disa libra mbi historin e Perandoris Osmane.

    N bibliotekn time her pas here kan hyr libra t till si Ball pr ball me Islamin politik(nga francezi Fransua Byrga), 1996, T modernizojm Islamin (nga Xhon J.Espozito dhe Fransua Byrga) 2003, Prkitje myslimane. Islami sot n Europn e zgjeruar( nga grup autorsh europian) 2001, Islami ekstrem. Propaganda antiamerikane e fondamentalizmit islamik (prmbledhje tekstesh nga Adam Parfrei) 2001, Islami dhe miti i ballafaqimit (nga Fred Hollidei) 1996, Islami dhe Perndimi (nga Robert Van de Uejer) 2000, Prplasja e fondamentalizmave. Kryqzatat, Xhihadi dhe koha moderne ( nga Tarik Ali) 2002, Islami dhe Perndimi. Prballje apo bashkpunim (nga Amin Saikal) 2003, Lufta e shenjt. Brenda bots sekrete t Bin Ladenit (nga Piter L. Bergen) 2001,Bin Laden, Islami dh lufta e re e Ameriks kundr terrorizmit ( ngar Asad Abukhalil) 2003, Islami luftarak arrin n Amerik (nga Daniel Pajps) 2002, Islami dhe paknaqsia e tij ( nga Abdelvahab Medeb) 2002, Luft pa shenjtri (nga Xhon J.Espozito) 2002, Luftra pa shenjtri (nga Xhon Kuli) 1999, Hija e shpatave (ngar M.J. Akbar) 2002.

    Tani nuk m mungojn as veprat e intelektualit Eduard Said Orientalizmi 1978, paraqitja e Islamit ( n media) 1997, Pushteti politika dhe kultura 2004. Veprat m t reja q kam mundsin t lexoj e t prdor jan Ngatrresat brenda Islamit (ngar Irshad Manzhi) 2004, Oksidentalizmi (nga Jan Buruma dhe Avishai Margalit) 2004, Profeti Muhamed (nga Barnabi Roxherson) 2003, Duke krkuar me dshprim Parajsn. Udhtimet e nj myslimani skeptik (ngar Ziaudin Sardar) 2004, apo edhe Kush jemi ne?Debat i madh n Amerik (ng Samuel P. Hantington, autori i Prplasja e qytetrimeve) 2004. Kam lexuar e prdorur n punn time edhe shum libra t tjer mbi luftn kundr terrorizmit ku trajtohen probleme t fondamentalizmit islamik e t Islamit politik, apo libra historik q shpjegojn parhapjen e fes islame tek shqiptart.

    Nuk do t ishte pun me mend e me dobi sikur n leximet e mia t mbetesha i njanshm. Kam lexuar libra e shkrime q trajtojn edhe probleme t feve t tjera dhe rolin e tyre n shoqrit shqiptare, ballkanike dhe europiane. Esht mjaft interesant libri Prse rrzohen engjjt, shkruar nga gazetarja britanike Viktoria Klark n vitin 2000 q trajton historin e fes ortodokse n Ballkan dhe gjendjen e saj sot. Pr historin e katolicizmit mund ti referohem librit t vonshm t Hans Kung Kisha katolike, botuar n Britanin e Madhe n vitin 2001. Pr problemet e politizimit t fes bn fjal libri Lufta pa shenjtri. Roli i Vatikanit n ngjitjen e antisemitizmit modern, shkruar nga Deivid I. Krcer, 2002, Tradhtia.Kriza n kishn katolike, intervista t personelit t gazets Boston Globe, 2002.

    sht e kuptueshme q kam ndjekur edhe librat e shkrimet e klerikve dhe t intelektualve q shkruajn n frym t theksuar katolike n Kosov, Shqipri e diaspor. Edhe m e natyrshme sht q t interesohem t lexoj sa m shum botime q i kushtohen Nn Terezs . Prve biografis s saj t autorizuar, shkruar nga Ketrin Spink dhe librave q jan n gjuhn shqipe pr nder e lavdi t saj, kam lexuar edhe libra n frym kritike t till si Pozita e Misionares. Nna Terez n teori e n praktik, shkruar nga intelektuali amerikan Kristofer Hitens dhe botuar n SHBA n vitin 1995, apo Nn Tereza, verdikti prfundimtar, shkruar nga nj mjek indian prej Kalkute, Arup aterxhi dhe botuar n Britanin e Madhe n vitin 2003.

    Besoj se rreshtimi i ktyre titujve plotson qllimin e pyetjes suaj pr t sqaruar lexuesin se shkrimet e mia jan krejt jasht sfers s teologjis dhe t librave me frym thjesht fetare, i prkasin sfers s publicistiks politike dhe t debatit politik q bhet pr vendin e rolin e fes n prgjithsi dhe t Islamit n veanti n jetn ndrkombtare dhe n jetn kombtare t shqiptarve. E theksoj kt sepse n Shqipri nga mjedise kishtare e laike q un i cilsoj si katolikocentriste pr ti dalluar nga besimtart katolik shpesh bhen prpjekje pr t m paraqitur si njeri q publicistikn nuk e bj n funksion t politiks e t diplomacis, por pun t nj teologu t maskuar. Kt e bjn jo aq pr t m vn ndonj bisht mua, sepse edhe ata e kuptojn se t jesh teolog sht gj e mir dhe jo e keqe, por sepse duan q mbrojtjen e Islamit n Shqipri ta kufizojn e ta ngushtojn vetm n debate teologjike dhe askush t mos bj trajtim mbrojts politik t Islamit.

    Lvizja: I kthehemi situats n Maqedoni, si e komentoni gjendjen e shqiptarve n Maqedoni, kur dihet se rreth 40% e popullats s prgjithshme jan shqiptar, kurse mbi 50% jan mysliman, a mendoni se shqiptart apo dhe feja islame sht e barabart n Maqedoni?.

    Baleta:M keni br nj pyetje q normalisht un, apo cilido nga Shqipria Administrative(londineze), duhet tua drejtoj politikanve, intelektualve, apo qytetarve shqiptar t Shqipris Lindore( Maqedoni). Megjithat kjo nuk do t thot se un apo shum shqiptar t Shqipris Administrative nuk kemi mendim edhe pr kto shtje. Pozita ime n kt rast nuk sht e leht se po t flas krejt hapur do t zemrohen mjaft njerz. Po t mos flas hapur mund t spekulohet e t qortohem ku e ke at sinqeritetin e nacionalistit.

    N mnyr figurative un mund t them se pozita e shqiptarve n Maqedoni i ngjan gjendjes s atij udhtari t lodhur e hallemadh kur dikush e pyeti n rrug : Ku ke qen kshtu , or mixh, e prej kah vjen. Dhe mixha q mezi merrte frym tha vetm pak fjal kurrkund skam qen, prej kurrkund nuk po vi. Pyetja tjetr ishte : Po ku po shkon kshtu. Prgjigja kurrkund, as vet nuk e di, ve po eci, po luej kambt. Se n ciln nahi shqiptare ka ndodhur kjo un nuk e di. Por m duket se n pozitn e mixhs s lodhur jan t gjith shqiptart. Nj pjes duan t ulen e t pushojn. Prandaj nuk e kan zor shum politikan dhe intelektual tu thon se tashti jan n rrug t mbar, se po shkojn drejt atij vendit t rehatimit q sht Ballkani pa kufi dhe Europa pa Shqipni (Etnike).

    Shqiptarve n Maqedoni po u thuhet nga t huajt e nga t vett se kan br prparime t mdha n afirmimin e respektimin e t drejtave t tyre. Vese t mos harrojm se jo m larg se n vitin 2001 shqiptart u detyruan t merrnin armt e t hynin n luft, sepse ata dhe udhheqsit e tyre ishin t bindur se shqiptart po nprkmbeshin. A thua t ket ndryshuar gjendja e shqiptarve n Maqedoni aq shum sa tani pas 3 vitesh t propagandohet midis shqiptarve se ajo luft paska qen vetm q t integrohet m shum Maqedonia, t bhej pajtimi i madh etnik, q sipas vet udhheqsve t asaj lufte tashm qenka realizuar?! Kjo do t ishte nj mrekulli shum e madhe pr tu besuar se mund t bhet brenda 3 vitesh n saje t marrveshjeve t Ohrit, t cilat sipas shum shqiptarve nuk po zbatohen. Pra na duket si puna e mixhs q as nuk dinte nga po vinte, as se ku po shkonte.

    Nganjher na duket se lufta e shqiptarve n Maqedoni nga nj luft pr t drejta kombtare prfundoi n nj luft pr protagonizm politik midis vet shqiptarve, (politikanve e partiakve).

    N pyetjen tuaj thuhet se 40% e banorve t Maqedonis qenkan shqiptar. Kshtu kemi thn vazhdimisht edhe ne n Tiran. Por sipas regjistrimit t fundit prqindja e shqiptarve prsri ka dal sa kan pas thn gjithnj maqedonasit, u rrit fare pak nga 23% n 25%. E nse shqiptarve ua vjedhin, apo ua fshehin 15% t popullis tyre, ather kta shqiptar ende nuk din nga vin e ku po shkojn. Me nj popullsi shqiptare prej 40% q jeton n masa kompakte n shum raste dhe sht autoktone, q dallohet qart etnikisht nga sllavomaqedonasit dhe me nj popullsi 50% t besimit islam, q prsri shnon nj dallim t qart e t fort nga sllavomaqedonasit, fizionomia shtetrore e pushtetore e Maqedonis duhej t ishte krejt ndryshe.

    Kur theksi vihet kryesisht tek fjala integrim ne duhet t kuptojm se pozitat e shqiptarve e t myslimanve nuk bjn prpara por mbrapa, sepse edhe n t kaluarn sht folur pr integrim n shoqrin jugosllave, deri pr asimilim n kombin e nj niveli m t lart, kombin socialist jugosllav. Politikant le t gzohen sa t duan pr zbatimine marrveshjes magjike t Ohrit, por realitetet nuk ndryshojn aq leht, duke i goditur me shkopin magjik t demagogjis panballkaniste dhe paneuropianiste. Sesa e barabart sht feja islame n Maqedoni e dini ju m mir. Un mund t prmend vetm nj shembull t vogl. Andej nga viti 1996 me ftes t Meshihatit Islamik vizitova Shkupin. Isha bashk me nj kolegun tim partiak, i fes ortodokse. Kur vizituam disa lokale npr korridore pam q gjith t shkruarat ishin me cirilike. Kolegu im pyeti njrin nga shoqruesit pse nuk i hiqni, ti vini shqip, madje i propozoi ti sillte ndonj shkall apo karrige sa ti arrinte e ti hiqte ai. Natyrisht un e dija se ishte pun q nuk mund t bhej ajo. Ndoshta tani gjendja n ato korridore t institucionit fetar islamik shqiptar ka ndryshuar. Por prsri ndryshimet ende duken t pjesshme, t pasigurta dhe t brishta. Madje n pikpamje fetare duket sikur Islami edhe n Maqedoni po pson nj trysni q nuk e kishte provuar deri tani si n Shqipri e n Kosov, trysnin e partiakve dhe t intelektualve shqiptar q shpallin Islamin t prapambetur, penges pr integrim n Europ dhe po u krkojn myslimanve shqiptar n Maqedoni t reformohen dhe ata, t bhen mysliman europian. T paktn kt prshtypje kam krijuar duke lexuar disa shkrime t Arbr Xhaferrit e t ndonj tjetri nga Maqedonia n shtypin e Tirans.

    Lvizja: Cili intelektual apo politikan n Maqedoni sht m meritor, apo sht m i aft t prfaqsoj interesat e shqiptarve dhe a njiheni apo keni pasur takime me Rufi Osmanin, apo Ali Ahmetin, Arbr Xhaferrin?.

    Baleta: Ktu m duhet t jem n maksimum i prmbajtur edhe pse e moj shum t drejtn e intervistuesit t pyes pr far t doj dhe e di detyrimin e atij q ka pranuar t intervistohet q t jet n maksimum i sinqert. Ka raste kur bn keq e jo mir edhe pse po prpiqesh t thuash t vrtetn.

    Vlersim t till se cili politikan shqiptar sht m meritor n Maqedoni mund ta bj personi vetm kur ka pr t hedhur votn e tij t fsheht. Pastaj edhe n votime t ndryshme votuesi mund t bj vlersime t ndryshme. Kshtu q edhe un mendoj se nga politikant shqiptar n Maqedoni, pr aq sa kam mundur ti njoh nga larg, asnjri nuk duhet t shpallet m meritori pr gjith kohn e n t gjitha rastet. Secili prej tyre ka pasur nj merit m t madhe n nj pik t caktuar t zhvillimit t ngjarjeve, pastaj sht kaprcyer nga nj tjetr. Kjo sht jeta e lufta politike.

    N fillimet e viteve 1990 edhe un, si shum t tjer n Tiran, kishim arsye t mendonim se m meritor n politikn shqiptare n Maqedoni po tregohej Nevzat Halili. U pezmatuam kur filluan sherret n Partin e par shqiptare n Maqedoni dhe nuk na ngjanin fort meritor ata q po merrnin drejtimin e fraksioneve. Pastaj u gzuam kur mbledhja e Gostivarit nxorri ekipin e politikanve m radikal me Xhaferrin e Thain n drejtim. Pastaj sikur na u ftoh dhe ky entuziazm, por nuk krijuam ndonj bindje m t mir pr pjesn partiake q e kryesonte Abdurrahman Haliti. Pastaj pjesmarrja e Partis s Xhaferrit n koalicionin qeveriss me partit nacionaliste maqedonase na ftohu dhe m tepr entuziazmin, sepse ndjem q politika shqiptare po shkiste n nj tradicionalizm q mendonim se nuk u kishte dhn gj shqiptarve m par.

    Megjithat mospajtimet n shtyp, sidomos n Bota Sot, i kemi shprehur fillimisht me ndrojtje t vetimponuar, deri kur Bota Sot u b tabel qitjeje nga politika shqiptare n Maqedoni. M pas nprmjet Rimkmbjes n Tiran dhe Bota Sot n Zvicr kemi qen mbshtetsit propagandistik m radikal dhe m t vendosur t veprimevet t armatosura t UK-s qysh kur ato nisn n Tanush dhe u mallkuan pr turpin shqiptar nga Ismail Kadareja. Edhe pse n pikpamje ideologjike mund t kishim ndryshime me Ali Ahmetin nuk jemi lkundur aspak n mbshtetjen e rolit e t detyrs q kishte ai n krye t UK-s. Por ama nuk kemi fshehur skepticizmin q filloi t na kap kur BDI si trashgimtare politike e lavdis luftarake t UK-s u angazhua n nj rrug politike q nuk kishte ndryshim nga vija q kishte ndjekur partia e Xhaferrit, madje n disa drejtime u b edhe m xhaferriste.

    Nuk vonuam e nuk ngurruam t shprehnim miratimin ton pr tonet nacionaliste q nisi t prdorte Xhaferri pas ndrrimit t kuajve shqiptar e sllavomaqedonas n karrocn e pushtetit t Maqedonis dhe kalimit t Partis s tij n opozit. Por n t njjtn koh mbajtm publikisht edhe rezervat tona, sepse shihnim q ndryshimet e papritura n retorikn politike t Xhaferrit nuk ishin shum t natyrshme. Besojm se kshtu doli m von.

    Nse do t bjm vlersimin ton t sinqert nga kndvshtrimi yn nacionalist duhet t themi se politika partiake e shqiptarve n Maqedoni m shum sht zvarrisur n bisht t politiks partiake t sllavomaqedonasve. Politika shqiptare n Maqedoni sht konceptuar, kurdisur, propaganduar e zbatuar m shum n funksion t objektivave madhor q kan shpallur gjith partit sllavomaqedonase : afirmin e forcim i shtetit maqedonas, q njihet dhe vepron si shtet kombtar i sllavomaqedonasve dhe shqiptart i trajton si pakic kombtare; n pajtimin etnik edhe kur ishte e qart se pr shqiptart nuk kishte as respekt as barazi; n gjetje kompromisesh q nuk dihej asnjher nse do t funksiononin dhe sa do t zgjasnin formalisht etj.

    Organizimi politik e partiak i shqiptarve n Maqedoni nuk u b mbi baza t dallimit etnik, por t dallimit social e politik, krejt ndryshe nga sa ndodhi n Kosov. Partit politike shqiptare n Maqedoni, pr mendimin ton, m shum morn fizionomin dhe rolin respektiv t seksioneve shqiptare t partive sllavomaqedonase, sepse kto t dytat nuk mund t ushtronin lirshm veprimtari n terrenin shqiptar. N Maqedoni nuk u krijua ndonj parti me fizionomi t theksuar kombbtare. Partit shqiptare n Maqedoni konkurojn egrsisht midis tyre pr pushtet e privilegje q t jep pushteti, njsoj si konkurojn pr pozita pushtetore partit sllavomaqedonase n zonat me popullsi t kombsis s tyre.

    Por partit sllavomaqedonase kan nj platform politike nacionaliste t prbashkt shum t konsoliduar, gj q, pr mendimin tim, paraqitet shum m e zbeht tek partit shqiptare. Kt e tregon edhe fakti se jan partit shqiptare n Maqedoni q hiqen m t shqetsuara pr ruajten e Maqedonis, propagandojn shum m tepr panballkanizm e paneuropianizm. Kurse partit sllavomaqedonase kto parrulla i prdorin me shum kursim, vetm kur nuk u cnohet platforma nacionaliste. Partit sllavomaqedonase e shpallin hapur fare me krcnin variantin e shprbrjes s Maqedonis sa her u duhet t bjn presion mbi shqiptart dhe bashksin ndrkombtare. Ndrsa n krahun politik shqiptar sht shuar gjithnj m shum e m leht, si flak kashte, edhe ajo parrulla pr federalizim t Maqedonis mbi baza etnike.

    Zhvillimet na bindin gjithnj m shum se politika shqiptare n Maqedoni , n trsi, sht n binart e avnojizmit e t titizmit. Maqedonia sht mbetja e fundit e rregullimeve titiste n Konferencn e AVNOJ-it n Jajce n vitin 1943. Politikant shqiptar duken m t prgjruarit pr t ndjekur kt vij politike n nj zon t ish-Jugosllavis. Politikant shqiptar n Maqedoni (edhe shum politikan n Shqipri e Kosov) e shohin skemn titiste-avnojiste si m t mirn (lexo m t kollajshmen) pr shqiptart n Maqedoni, ngase edhe kta jan t dshiruar q politika shqiptare n Maqedoni t vihet n shrbim t nj eksperimentimi t ri t politiks s bashkim-vllaznimit q edhe kur u imponua me egrsi dhe u propagandua me dinakri nga komunizmi liberal titist nuk e shptoi dot ish-Jugosllavin nga shprbrja.

    Mirpo jan shum politikan n hapsirat shqiptare q gozhdimin e shtjes shqiptare n Maqedoni n qivurin e vjetr avnojist-titist t bashkim-vllaznimit e shohin si nj mundsi m shum pr ta paraqitur t pamundur shtrimin serioz t shtjes s bashkimit kombtar t shqiptarve dhe t trojeve etnike shqiptare n Ballkan. Kjo do t jet taktika ardhshme e t huajve dhe e emisarve t tyre politik shqiptar, t mohohet e drejta e bashkimit kombtar t shqiptarve pr hir t ruajtjes s Maqedonis nn krcnimin se prndryshe hapet kutia e Pandors s prplasjeve t mdha n qendr t Ballkanit. Prandaj frymn e mbaruar e t mbetur kufom jasht varri t avnojizmit e t bashkim-vllaznimit n kushtet e Maqedonsi disa politikan shqiptar prpiqen ta bjn nuse pr sdyti nn vellon e Ballkanit pa kufij dhe me makiazhin eintegrimeve ballkanike e europiane. Dikur kjo bhej me betime e mallngjime pr socializm e revolucion. Tani pr demokracin e globalizmin. Por smundjet q uan ish-Jugosllavin n shkatrrim nuk jan t kurueshme edhe pse shqiptart n Maqedoni mund t sillen si m titist e avnojist se vet Tito.

    Me politikant e partiakt kryesor shqiptar t Maqedonis kam pasur shum pak kontakte. Para shum vitesh m ra rasti q n studion dhe ekranin e RTVSH-s n Tiran t bnin nj emision-bised t prbashkt me zotrinjt Abdurrahman Haliti dhe Arbr Xhaferri, ku ndoshta ua prisha pak qejfin me interpretimet e mia t zhvillimeve politike. Me zotri Rufi Osmanin nuk kam pasur asnj rast t shkmbej mendim. Kam muar qndrimin e tij politik gjat ngjarjeve t rnda n Gostivar, por jam shprehur me kundrshtim vite m von pr disa mendime t tij n nj intervist politike. Me zotriAli Ahmetin nuk kam pasur asnjher kontakt.

    Kemi vn re se gjith partiakt shqiptar t Maqedonis kan shfaqur prirjen pr t kontaktuar e mbajtur marrdhnie vetm me partit e Shqipris t prfshira n garat pushtetore dhe nuk jan interesuar pr t njohur prirjet e tjera n fushn e mendimit politik. Kt kan br edhe me shoqatat jo qeveritare, organet e shtypit. Kam prshtypjen se partiakt e politikant e Maqedonis jan shum m tepr praktik, pragmatist, deri konjuktural, sesa doktrinar dhe t shtyr drejt debatit pr mendimin politik. Edhe m i prkushtuari ndr ta drejt trajtimit doktrinar t problemeve politike, Arbr Xhaferri, kt trajtim doktrinar e bn kur i duhet pr nj krkes politike pragmatiste dhe n nj konjuktur t caktuar politike. N prgjithsi m duket se n mendsit e shqiptarve n Maqedoni jan m t ngulitura qasjet pragmatiste, sipas situatave, sesa tek shqiptart n Kosov, apo n Shqipri. Nse nuk do t ishin me mendsi t tilla besoj se politika e avnojizmit dhe bashkim-vllaznimit nuk do t kishte mbijetuar kaq gjat n Maqedoni dhe faktori ndrkombtar nuk do t kishte mundur t mbante kt gjendje q sht.

    Lvizja: Si komentoni akuzat kundr Fatos Nanos. A meriton n Shqipri t vij nj lider q popullit ti sjell liri dhe demokraci? A mendoni se sht koha definitivisht t rrzohet Fatos Nano dhe Alfred Moisiu, me nj fjal t bjer nga pushteti partia komuniste e Nanos?

    Baleta: Kjo mnyr t pyeturi m duket shum problematike. Kuptohet jo pr mua, sepse un mund ta trajtoj problemitn gjr e gjat. Por m duket problematike pr formuluesit e pyetjes dhe pastaj pr lexuesit. E them pa ngurrim se pyetje t tilla jan t formuluara nn ndikimin e fort t nj indoktrinimi nga shtypi i quajtur berishist n Shqipri, ku shquhen gazeta shum ngacamane si Tema dhe 55, ose nga nj vetindoktrinim duke vazhduar me gjykime skematike mbi komunizmin t bra qysh n fillim t viteve 1990, kur problemi themelor politik ishte ndarja e Shqipris nga e kaluara nn diktaturn komuniste. Kam frik se ende njerzit po vazhdojn t gjykojn me skema e kallpe t vjetruara edhe n rastin e krkesave pr rrzimin e Nanos e sjelljen n fuqi t nj njeriu q ti jap popullit liri e demokraci nuk i kan parasysh rrethanat n Shqipri.

    Pajtohem plotsisht me iden se Shqipris i bhet mir t largohen nga pushteti Nano dhe Partia Socialiste dhe t vij nj udhheqs e nj pushtet qeveritar m i mir q tu sjell shqiptarve liri e demokraci. Por problemi m i vshtir sht se ku do ta gjejm kt pushtet tani.Nga do ta marrin vesh shqiptart se ata q vijn jan m t mir se ata q duhet t ikin. Cili sht ai udhheqs? Hapur fare deri tani pretendimin pr t zn vendin e Fatos Nanos e kan shpallur dy politikan n Shqipri Sali Berisha, kryetar i PD-s dhe Ilir Meta, kryetar i LSI, q deri dje ishte qeveriss bashk me Nanon dhe sht po aq prgjegjs, n mos m shum se Nano, pr qeverisjen e keqe socialiste. Q t dy, Berisha e Meta, jan t njohur pr shkelje t demokracis jo m pak, madje n disa drejtime edhe m shum, se Fatos Nano. Q t dy jan t njohur si pushtetar t dshtuar, jo m pak se Fatos Nano. Nse Berishn e gjykojm nga katastrofa q i ndodhi Shqipris n vitin 1997, kur ai ishte n pushtet si president, ather duhet ta themi tro se sht politikani e pushtetari m i dshtuar i Shqipris.

    Populli shqiptar n Shqipri meriton pa tjetr nj qeverisje e qeveri shum m t mir se kto q ka pasur deri tani. Nuk duhet besuar se sht plotsisht e sakt n rastin e Shqipris ajo shprehja e shum filozofve e politikanve se do popull ka qeverin q meriton. Popullit shqiptar ia kan imponuar qeverit forca t huaja armiqsore shum t fuqishme, sikurse po u imponojn edhe shqiptarve n Maqedoni integrimin ballkani n vend t zgjidhjes s shtjes kombtare shqiptare, sikurse duan tu imponojn shqiptarve n Kosov pavarsi t kushtzuar n vend t zgjidhjes s shtjes kombtare shqiptare.

    N Shqipri nuk ka gjasa q me ndrrimin e qeverisjes s tanishme t vij n fuqi nj udhheqs q do ti sjell popullit liri e demokraci, nj qeverisje q krkon vendi pr t shptuar nga ato male problemesh t ngatrruara. Nuk sht puna vetm tek largimi i Nanos dhe i Moisiut, i cili pr m tepr sht president konsensual. Puna sht se klasa dhe struktura politike shqiptare, partit, politika n prgjithsi e kan konsumuar tej mase veten. Edhe Lvizja pr Zhvillim Kombtar q e ka nisur Leka Zogu si risi n kt situat politike , e re sht vetm nga emri.do gj tjetr e ka t tejkonsumuar. Kjo sht disfata m e madhe e shqiptarve, sepse gjat 15 viteve u konsumua kot s koti energjia e tyre politike rinovuese, u konsumuan skema pa dobi, dshtuan eksperimentet, u konsumua deri demagogjia mashtruese. Jan tejkonsumuar shpresa, besimi dhe entuziazmi i shqiptarve. Prandaj tani n vend t gjykimeve politike n Shqipri dgjojm vetm llafe n hava, sipas lidhjeve e prkushtimeve me tifozllk njri pr Nanon, tjetri pr Berishm; nj tjetr pr Metn, nj tjetr pr Lekn; njri pr kt e tjetri pr at pa hyr n debatin e vrtet se far politike duhet pr t mirn e shtetit dhe t kombit, si mund t realizohet kjo politik e sa koh duhet pr t br ndryshime.

    Ato akuza q i bhen Nanos, me po aq lehtsi mund ti bhen edhe Berishs, apo kujtdo q sht n vorbulln e lufts pr pushtet, sepse t gjith shfaqin t njjtat lakmi, prdorin t njjtat metoda, ndjekin t njjtat skema politike t huaja. T gjith betohen e strbetohen vetm n emr t nj objektivi e t nj ideali, integrimit n Europ. Secili premton se kt pun mund ta bj ai m mir se tjetri, por pa thn se si dhe pa shpjeguar bindshm pse shqiptart nuk paskan problem politik m madhor e m t ngutshm se integrimi n Europ tani pr tani.. E kshtu me radh bjeri ti biem me t njjtat llafe.

    Nse e pranojm t vrtetn e pamohueshme se e keqja m e madhe e Shqipris vjen nga rnia nn varsin koloniale t Greqis dhe Nano e PS kan fajin e madh q e kan uar Shqiprin ktu gjat 8 viteve n pushtet, ather duhet t krkojm e t shpresojm q n pushtet t vij dikush q na garanton se do t bj nj politik t kundrt. Kurse rivalt kryesor t Nanos e PS-s, sidomos Berisha, betohen se do ta lidhin edhe m shum Shqiprin me Greqin, do ti hapin edhe m dyert pr kolonizim grek n Shqipri, pr helenizim grek nn maskn e mbrojtes s minoritetit.

    N Shqipri do t kemi srish pushtet q do ta prcaktojn bordet politike ndrkombtare. Ata e njohin gjendjen n Shqipri. Ata vet e kan sjell Shqiprin n gjendjen q sht. Ata nuk duan q Shqipria t hyj n rrug t re pr t dal gradualisht nga kjo gjendje. Ata duan q vetm t krasiten disa teprime q pema t prodhoj po ato lule e fryta si deri tani. Ata duan q t gjejn marifete sa pr t krijuar tek shqiptart iluzionin se dika po ndryshon, se dika do t bhet m mir. Prandaj bordet e interesuara politike ndrkombtare do ta bjn edhe m t ngatrruar rrjetn e qeverisjes s ardhshme n Shqipri, do ta vn edhe m shum kt qeverisje nn diktatin e pazarllqeve midis forcave politike, tarafeve pushtetore, grupeve mafioze q asgj t mos bhet jasht diktateve ndrkombtare, asgj t mos vendoset me mendje dhe n frym shqiptare. Do t jen apo jo Nano e Moisiu n pushtet pas disa muajsh pak rndsi ka. Politika shqiptare edhe pr mjaft koh do t jet e paaft t prodhoj energji t reja, modele t reja. Na plqen apo jo kjo nuk varet nga ne. Duhet shum pun pr t ndryshuar sfondin politik shqiptar, duke filluar qysh n mendimin politik. Pagesa do t jet e madhe pr t ndryshuar at q prfaqson politika shqiptare sot.

    Abdi Baleta
    Kryetar i Partise Rimekembja Kombetare

    25 shkurt 2005

  15. #15
    bashkekohor Maska e ~Geri~
    Antarsuar
    21-06-2004
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    917
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Tumore arsimore
    Të lulëzojnë 100 lule dhe të konkurojnë 100 shkolla

    Ervin Hatibi


    Universitetet e Domosdovës apo të Rrogozhinës nuk janë nga ato universitete që u mbyllën këto ditë, me zhurmën e pazakontë të mbylljes së diçkaje që as është hapur ndonjëherë. Këto dy universitetet më lart, jo si ato të Fierit apo Beratit, ishin bija të fantazisë kryeministrore të Fan Nolit. I gjen të shënuara këto universitete noliane jo në fletoren zyrtare të revolucionit demokratiko-borgjez, por brenda kapakëve të “Don Kishotit të Mançës”. Teksa përkthente kryeveprën e Servantesit, Noli mbase përmirësonte me mend hartën e varfër të Shqipërisë, duke e arsimuar dhe ndriçuar, qoftë edhe me abuzime e supozime letrare. Duke i futur emërvendet modeste të katundeve shqiptare në faqet e librit mbase nga më të mëdhenjtë të shkruar nga njeriu, u jepte atyre me lugë bosh nga pak vend në histori. Duke i shpallur vendbanime universitetesh e akademish, ashtu në një mënyrë donkishoteske, përtej kufinjve të guximit prej poeti dhe të besës prej përkthyesi, përtej kompetencave prej shtetari. Disa dekada më vonë, një tjetër kryeministër shqiptar, me të njëjtat iniciale dhe gati me të njëjtin humor, shpërndan nëpër hartën e zhubravitur të atdheut emërtesa të tjera universitetesh në provincë…
    Kur kam qenë i vogël, më kanë hutuar rëndë pasazhet brenda kapakëve të “Don Kishotit të Mançës” ku përmenden universitetet e akademitë e Domosdovës dhe Rrogozhinës, diversantë haluçinantë ballkanikë në një peisazh spanjoll me targa e tingullsi krejt të tjera: (ku Domosdova e ku Toboza…) Mendoja se mos ishte ndonjë gabim shtypi, se mos brenda romanit ishin qepur si fleta e sallatës në një sanduiç, të tjera letra nga të tjerë libra... Me ëndjen e vet politizuese për ta paraqitur sagën e sojliut mendjendritur si një betejë të vetën midis progresit dhe reaksionit, Nolit iu desh që hidalgon ta bëjë bejlurçinë dhe t’i bëjë rrokada të dhunshme lexuesit, duke e shpënë sa nga një gadishull në tjetrin në pritje të efektit. Ambicja politike dhe letrare e të njëjtit Noli kushtëzonte këto martesa të parehatshme të tipit një rrugë e dy punë, duke vënë në pozitë të vështirë
    Mu kështu të habisin edhe qeveritë shqiptare. Të dyzuara keq midis ethes omnivore (gjithëngtënëse) politike dhe menuve dixhestive të menaxhimit. Mund të mësohesh e t’u tolerosh të bëjnë naze letrareske në sferat simbolike të administrimit publik si psh të mbyllësh një sy kur ato kremtojnë të njëjtën festë kombëtare një herë më 28 e tjetrën më 29 nëntor. Po puna me mirazhet universitare ndryshon. Në një lloj hapi që imiton pengmarrjen greke të masave të proletariatit shqiptar, qeveria pararendëse, mbushi amfiteatre të tëra plus me studentë të premtuar, për t’ia lënë më pas në prag të derës, papërgjegjshëm, qeverisë tjetër si me një “operacion-fshesë”…



    Fshati të rrethojë qytetin
    Kronika mondane e Stambollit ekscentrik e dekadent të fillimshekullit të 20-të, regjistron detaje nga më të çuditshmet të jetës së ditës e të natës në metropolin dyperandorak/bikontinental. Kështu një nga banorët më në zë të salloneve vanitoze të mbrëmjeve buzë detit, ishte edhe poeti i njohur si Mahmud bej, i cili dikur nisi të vuajë nga një tumor në këmbë. Tumori nisi të përparonte e të zmadhohej habitshëm, dhe kështu Mahmud beu u detyrua një ditë t’i nënshtrohej kirurgjisë për ta shkulur nga pulpa shtjellën anormale të mishit. Përmasa e tumorit do ketë qenë vërtetë e frikshme. Duke parë se trupi i tij kishte qenë në gjendje t’i jepte jetë një gjëje të gjallë kaq të admirueshme për nga sasia, Mahmud beu konkludoi se ai i kishte të gjitha mundësitë të rriste ne trupin e vet një fëmijë, dhe kështu pra ishte një grua. Duke i shtuar emrit një pikë shërbet në fund, poeti vendosi që këtej e tutje të quhej Mahmude, dhe po ashtu rrjedhimisht nisi të sillej e të vishej si gjithë gratë e tjera.
    Mu kështu desha ta shoh edhe lindjen e pamundur të universiteveteve të reja në vend. Vjen një ditë kur mahisen kodet sociale deri në një farë pike, sa turrma të tëra njerëzish, duke përbuzur në mënyrë shembullore vlerat esenciale të shkollimit, duke neglizhuar bile edhe efektin praktik të këtyre vlerave ballafaquar me tregu, nisin të paguajnë para për të blerë teste provimesh pranimi në universitet, t’u blejnë provimet profesorëve, për të blerë kështu në fund si titull fisnikërie diplomën e studimeve të larta. Meqë tumoret arsimore malcohen deri në këtë farë derexheje, qeveritë nisin e shpallin lindje universitetesh të reja, që do japin kësisoj mundësira edhe për sa më shumë shqiptarë që t’i gëzohen titullit dhe iluzionit. Besoj se dekadën e fundit, zakoni i gjithëpërhapur në fshatra për të mos u dhënë gocën për grua atyre që nuk kishin kryer ushtrinë, është zëvendësuar me një tjetër ‘rite de passage’. Kësaj here uniseks. Kjo sigurisht ka lidhje me dinamikat e paudha të urbanizimit tonë të sforcuar, dhe kështu gjithë teknologjia iniciatike dhe strukturuese e masave ish-fshatare për të fituar status, është modifikuar sipas kushteve të qytetit. Tempulli universitar nuk është më një koordinatë mentale ku merret dija dhe leja për t’u inegruar sipas saj në superstrukturë: universiteti është tashmë një kompleks arkitektonik pelegrinazhi, me anekse hotelerike e rekreative, ku diploma në fund fare është si një foto me Kullën Eifel, nga ato që ende botojnë gazetat tona për të ilustruar të thënat apo të bërat e personaliteteve të tranzicionit.
    Dy grumbullime masive njerëzish që presin sheh tashmë në kryeqytet në pauzat midis fushatave elektorale: i pari është grupi i stërmadh i njerëzve në ndonjë ambasadë, dhe tjetri është grumbullimi në oborret e fakulteteve në pritje për t’u futur aty brenda. Nuk ka më rradha në Shqipëri, si përpara, për të blerë mish ose qumësht, as për të gjetur bileta për një shfaqje. Ngulimet provizore ose jo të banorëve janë treguesi më i mirë që tregon pikat e tërheqjes dhe vendet me vlerë në një qytetërim. Ky yni, ka ngulime tek Ambasadat dhe Universitetet. Grumbullimet në ambasada janë reinkarnime të rradhave të dikurshme të mishit a qumështit. Sepse pas mureve të amabsadave është pikatorja e mundësive për të punuar e për të nxjerrë lekët e bukës. Kurse rradha para universiteteve, me blerje testesh provimi e të tjera rryshfete, zëvendëson atë që një dekadë e ca më parë ndodhte kur populli dyndej në libari për të blerë ndonjë libër të ri, apo për të blerë nga matrapazët me çmime të ngritura bileta për ndonjë premierë teatri a kinemaje. Jo se atëherë gjithkush e lexonte librin e ri të Kadaresë apo Remarkut, që e kishte blerë me siklet të madh për ta vendosur tek bufeja “nëntëmijëshe” e dhomës së pritjes. Në dallim nga dje ama, kërkesë-oferta për status social po është e kushtueshme për gjithë shoqërinë dhe po bën qesharak e po zhvleftëson dita-ditës jo vetëm sistemin por edhe konceptin arsimor.


    ABC nr.4-Ervin Hatibi
    26.09.2005
    "Ta duam "Shqiperine", si shqiptaret "Ameriken"

  16. #16
    bashkekohor Maska e ~Geri~
    Antarsuar
    21-06-2004
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    917
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Don Kishoti si parathënie e modernitetit


    400 vjetori i botimit të kryeveprës botërore së Servantesit ka ardhur në të gjithë botën. Ajo është përcjellë dhe në Shqipëri. Në këtë rast, autori mundohet që të na bëjë të njohur se “Forca e librit, megjithatë, vjen gjithashtu nga misioni i paepur i Don Kishotit: ai nuk do të na lërë që ta pranojmë se diçka tjetër veç realitetit nuk është e mundshme”

    Edward Rothstein


    Pse “Don Kishoti” ishte shkruar në arabisht në origjinal? Apo më mirë, pse Servantesi i cili shkroi librin në spanjisht, tha se e kishte përkthyer nga arabishtja? Shumë është thënë këtë vit për “Don Kishotin”, në përkujtimin e katërqind vjetorit të botimit të këtij romani. Gjithsesi, përherë është thënë shumë për këtë pjesë të jashtëzakonshme epike, që rrëfen për andrrallat e një hidalgoje gjysëm të marrë i cili kërkon të rindërtojë traditat e kalorësisë arratiake. Faulkner-i i madh e lexonte përvit; Lionel Trilling-u thosh se e gjithë proza e shkruar më pas, është thjesht një variacion përmbi temat e këtij libri.
    Por veç arritjeve të veta letrare, “Don Kishoti” hedh tërthoras dritë mbi një epokë kur kultura islame e Spanjës po i shkonte përdhunshëm fundit të vet. Le të marrim parasysh vetëm dëshminë lojcake të Servantesit përmbi origjinën e librit: Një ditë në pazarin e Toledos, shkruan ai, një djalosh po përpiqej të shiste deftere të vjetra dhe copëra të dëmtuara letrash të mbushura me shkrime në arabisht. Servantesi tregon sesi ai bleu një dorëshkrim aty dhe pastaj kërkoi vërdallë për ndonjë maur që t’ia përkthente. “Nuk ishte fort e vështirë” të gjeje një maur të tillë shkruan ai. Biles, vazhdon autori, ai mund të gjente edhe një përkthyes nga hebraishtja.
    Dorëshkrimi arabisht, i thotë mauri atij, është “Historia e Don Kishotit të Mançës, shkruar nga Cide Hamete Benengeli, një historian arab.” Servantesi e shpie maurin në manastirin e një kishe dhe i porosit kështu përkthimin e librit.
    E dimë se e gjitha kjo është një shaka, ashtu si edhe vetë emri i historianit: “Cide” (sejjid) është një titull nderimi, “Hamete” është një variant i emrit arab Hamid, dhe “Benengeli” do të thotë patëllxhan.
    Por ky historiani patëllxhanor nuk është më tepër shaka se gjithçka tjetër në roman, qoftë ky Don Kishoti duke u kacafytur me mullinjtë e erës apo Sanço Pança duke qeverisur një ishull të parrethuar nga uji. Benengeli është, me sa duket, po aq serioz sa Don Kishoti, po aq i pazakontë dhe i rëndësishëm për të kuptuar se për çfarë është shkruar ky roman.
    Në kohën kur Servantesi shkruante këtë roman, asgjë për të cilë bën fjalë kjo shaka nuk ishte e mundshme. Asnjë maur arabishfolës apo izraelit hebraishtfolës nuk mund të gjendej normalisht në pazarin e Toledos. Dhe një maur nuk mund të përkthente nga arabishtja në manastirin e një kishe.
    Çifutët ishin përzënë nga Spanja më 1492 dhe vetëm të konvertuarit në të krishterë kishin mbetur. Librat në arabisht ishin djegur me gjithë egërsinë që prifti aplikon
    edhe mbi bibliotekën me rrëfenja kalorsiake të Don Kishotit. Dhe ndërsa muslimanët nuk ishin përzënë ende nga Spanja (do të përziheshin vetëm pak vite pasi pjesa e parë e “Don Kishotit” të botohej), edhe ata gjithashtu ishin të detyruar të konvertoheshin. Kështu Spanja ishte mbushur me të “krishterë të rinj”: të konvertuarit nga Islami (moriskos) dhe nga Judaizmi (konversos), disa ende vazhdonin në fshehtësi të praktikonin fenë e vet (si çifutët marranos). Një arsye pse mishi i derrit u bë një ushqim aq popullor në Spanjë, ishte fakti se të ngrënët e derrit ishte një mënyrë për të provuar në mënyrë publike se personi nuk po ndiqte më rregullat e Islamit apo Judaizmit. Patëllxhani, gjithsesi, lidhej me preferencat ushqimore të muslimanëve dhe çifutëve të kohës kur Toledo ishte vatër e një bashkësie të lulëzuar çifute.
    Kështu Servantesi duket se po e tepron pak me këto aluzione. Dhe aluzionet e tij nuk ka mundësi të kenë kaluar pa u vënë re. Në librin e tij të ri të rëndësishëm “Muslimanët në Spanjë prej 1500 deri më 1614”, (University of Chicago Press), autori L.P. Harvey në mënyrë të qartë dëften mënyrat në të cilat kultura dhe feja muslimane, të cilat kishin qenë pjesë e jetës së Spanjës për 8 shekuj, u shtypën përdhunshëm deri sa muslimanët u përzunë përfundimisht nga vendi gjatë viteve 1609-1614. Procesi u shoqërua me shumë trauma e shumë gjakderdhje, shumë jetë sekrete dhe maskim për të mbijetuar.
    Nuk ka mundësi që Don Kishoti të jetë endur rreth Mançës së tij pa i hasur gjurmët e këtyre traumave. Maurët dhe moriskot ishin pjesë e peisazhit. “Një maure ishte ajo në sjellje dhe në pamje” përshkruan autori një nga personazhet e romanit-“por shpirtin ajo e kish’ tërësisht të krishterë.” Maurët e Spanjës janë pothuaj të kataloguar në roman: “ Tagarino është emri që u kanë vënë në Barbari maurëve të Arragonës, ndërsa ata të Granadës thirren mudexharë; por në mbretërinë e Fesit mudexharët thërriten elçë.”
    Në pjesën e dytë të romanit (botuar më 1615, pas përzënies së muslimanëve), Sanço sheh një dyqanxhi maur të maskuar, nga qyteti i vet. “Kush dreqin do të të kish njohur o Rikot, me këtë rrobë kllouni që ke veshur?”-pyet Sançoja. “Më thuaj, kush të paska bërë ty frëng?” Rikoti përmend përzënien e përdhunshme të muslimanëve dhe brengat e pashmangshme të kësaj fatkeqësie: “Kudo që mund të shkojmë, për Spanjën do vajtojmë; sepse, dihet, ne këtu kemi lindur dhe kjo është toka jonë.”
    Servantesi gjithashtu kishte përvoja të vetës së parë me këto lloje përplasjesh. Më 1571, ai luftoi në Lepanto, në një betejë epokale kundër turqve, e cila ishte një fitore madhore e Perëndimit të krishterë ndaj muslimanëve. Aty ai humbi edhe krahun e tij të majtë. Vite më vonë, teksa kthehej në Spanjë, ai u robërua nga piratët e
    Barbarisë, nga muslimanë që ishin përfshirë në një lloj lufte guerrile kundër Perëndimit të krishterë. Ai u mbaj rob për 5 vjet rresht, duke i mbijetuar katër përpjekjeve për arratisje deri sa fitoi lirinë pas pagesës së haraçit. Kur Servantes shkroi “Don Kishotin” një çerek shekulli më vonë, përvoja e udhëzoi të shkruante një rrëfenjë të bollshme me maurë e të krishterë të përfshirë në rrëmbime, konvertime e tradhëtira. Ai shkroi, megjithatë, jo si një luftëtar, por si një filozof. Simpatia e tij për maurët është e kujdesshme, por ama e dukshme. Studime të kohëve të fundit kanë sugjeruar se Servantesi vetë rridhte nga një familje konversosh, dhe kjo mund të shpjegojë pse atij iu refuzuan të gjitha detyrat zyrtare që kërkonte. Të tjerë dijetarë kanë sugjeruar se vetë romani është i mbushur me aluzione të koduara mbi Judaizmin.
    Don Kishoti i flak tej nocionet e kastës dhe të pastërtisë së racës të cilat karakterizonin Spanjën e shekullit të 16-të. Dorëshkrimi i Benengelit është pjesërisht edhe një histori-fantazëm që flet për një botë të vdekur tashmë. Kishoti pra ka lindur nga ide të fjetura që po zhduken nga pak, prej tekstesh të dënuara, qofshin këto arabe apo kalorsiake. Ai mbështetet në principe të palëkundura, por ato janë të papërshtatshme në një botë maskimesh, joshjesh, ëndrrash e zhgjëndrrash. Në librin e saj, “Ornamenti i botës” dijetarja Maria Rosa Menocal e krahason universin mendor të Don Kishotit me botën e pazarit të Toledos, me moriskot, marranot dhe konversot e vet. “Kush mundet gjallë në botë të thotë se ai është ajo që duket të jetë? Dhe kush mund të jetë çka nuk dyshohet të jetë?”
    Kështu pra Don Kishoti, në vend që të shfaqë edhe ai një absolutizëm triumfator, është vetë një botë dukjesh të rrëshqitshme. “Don Kishoti” është një pohim kokëulur i një lloj realiteti të ri i cili përcakton modernitetin, në të cilin shumë pak gjëra janë të sigurta dhe shumëçka ka humbur. Forca e librit, megjithatë, vjen gjithashtu nga misioni i paepur i Don Kishotit: ai nuk do të na lërë që ta pranojmë se diçka tjetër veç realitetit nuk është e mundshme.

    Përshtati Ervin Hatibi




    ABC nr. 4-Edward Rothstein
    26.09.2005
    "Ta duam "Shqiperine", si shqiptaret "Ameriken"

  17. #17
    bashkekohor Maska e ~Geri~
    Antarsuar
    21-06-2004
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    917
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    E zeza, e gjelbra, jeshilja: uragani Katrina dhe mtonjësit e saj

    “Terroristja Katerina është një nga ushtarët e Zotit”. Meqë po vret amerikanët. Ky ishte pasazhi i një artikulli të shumëpërfolur prej medias perëndimore, shkruar nga një drejtor i një qendre kërkimore fetare kuvaitjane, Muhammad Yousef Al-Mlaifi. Michael Marcavage, drejtor i organizatës amerikane Repent America (Pendohu Amerik&#235 u shpreh se Katrina ishte një pengesë e dërguar nga Zoti, kundër një festivali të krenarisë homoseksuale që pritej të mbahej këto ditë.
    Nga Ervin Hatibi





    “Terroristja Katerina është një nga ushtarët e Zotit”. Meqë po vret amerikanët. Ky ishte pasazhi i një artikulli të shumëpërfolur prej medias perëndimore, shkruar nga një drejtor i një qendre kërkimore fetare kuvaitjane, Muhammad Yousef Al-Mlaifi. Michael Marcavage, drejtor i organizatës amerikane Repent America (Pendohu Amerik&#235 u shpreh se Katrina ishte një pengesë e dërguar nga Zoti, kundër një festivali të krenarisë homoseksuale që pritej të mbahej këto ditë. “Të shpresojmë se ky veprim i Zotit do të na bëjë të mendojmë mirë për ato që tolerojmë brenda qyteteve tona!”
    Shkruesi nga Kuvajti, gjithsesi nënvizonte: “Katrina nuk është anëtare e al Kaidës…” Sigurisht. Bile as tsunami (anonim ky, pa ndonjë emër), ai që vrau mijëra muslimanë, hindu e budistë, nuk ishte ndonjë gjeneral neoimperialist i supremacisë ariane, apo ndonjë koleg i pilotit të Enola Gay-t, avionit amerikan që mbolli kërpudhën e helmatisur mbi Hiroshimë…
    Në gazetën Frankfurter Rundschau, Juergen Tritten, ministri gjerman i mjedisit, shkroi fill pas katastrofës në Luiziana se “duke anashkaluar mbrojtjen mjedisore, presidenti i Amerikës mbyll sytë ndaj dëmeve ekonomike e njerëzore që shkaktojnë mbi vendin e tij dhe ekonominë botërore katastrofa natyrore si Katrina ".
    Gjithashtu Sir David King, këshilltar shkencor për qeverinë britanike, deklaron për Independent se ”ngrohja globale mund të jetë shkaktarja për shkatërrimet e sjella nga urragani Katrina.”
    Kyoto është një emër në japonisht, shumë i përmendur vitet e fundit. Është emri i kryeqytetit të vjetër të Japonisë, ku në fund të viteve ’90 rreth 150 përfaqësues shtetesh u mblodhën për të nënshkruar një marrëveshje për reduktimin e çlirimit të gazrave ndotës, të cilët shkaktojnë fenomenin e ngrohjes globale. Sipas agjencive të specializuara të Kombeve të Bashkuara, përfundimet shkencore të të cilave janë miratuara edhe nga akademitë shkencore të vendeve të G8, ngrohja globale e sidomos këtyre 50 vjetëve të fundit, është kryesisht rezultat i ndërmarrjeve njerëzore, i çlirimit të gazrave të tillë si dioksidi i karbonit. Rezultat i ngrohjes globale është ndryshimi i klimës, i cili shfaqet me thatësirë, përparim të shkretëtirës, përmbytje e urragane si edhe me zhdukje të zërave të caktuar të florës e faunës. Ndotësit më të mëdhenj të mjedisit në planet, Shtetet e Bashkuara, refuzuan të nënshkruajnë për reduktimin çlirimit të gazrave të veta.
    Krahas markave të yçklave elektronike, termat më të mirënjohur që japonishtja ka imponuar në botë janë kryesisht trishtues e tmerrues: tsunami, kamikaxe, hara-kiri ( karate?). Emërvendet më të popullarizuara të Japonisë janë po ashtu trishtuese e dëshpëruese: Hiroshima, po gjithnjë e më shumë edhe Kyoto. Në të dyja këto emërvende, me tisin errësues josimbolik që i mbështjell, kanë kontribuar kryesisht Shtetet e Bashkuara. (Gjithsesi, jo amerikanët…). (Sidomos jo zezakët simpatikë të New Orleans-it…)
    Më se një vit më parë, regjisori amerikan, i lindur gjerman, Roland Emmerich drejtoi filmin “The Day After Tomorrow”, duke qenë më tepër se kaq, edhe autor i skenarit. Filmi ishte tipik kolosal/katastrofal, në linjën e një tradite të njohur hollivudase, të filmave ku personazh kryesor është Nëna Natyrë nën ndonjë krizë menopauze, që nis t’i trajtojë bijtë e vet si njerkë e poshtër. Pastaj bijtë, nën udhëheqjen e ndonjë Vëllai të Madh me sy blu, rikonfirmojnë lidhjet e veta spirituale me njëri-tjetrin, dhe e fusin Nënën, triumfatorë, në ndonjë azil. Autori ka edhe eksperienca paraprake me zhanrin; kishte drejtuar gjithashtu hite të tilla si “Indipendence Day” dhe “Godzilla”, me po ato zallamahi budaforike, efekte speciale, mish-mash urban. Ndërkaq “The Day After Tomorrow” pati një valencë absolutisht tjetër. Kritikë të frymëzimeve liberiste prokapitaliste, nisën ta quajnë filmin si propagandistik dhe subversiv. Regjisori, një mik i deklaruar i ish-rebelit të trazirave të viteve ‘60, tash ministër i jashtëm i Gjermanisë, Joschka Fischer, u krahasua me bashkëatdhetaren kontraversiale Leni Riefenstahl, kinopropagandisten e talentuar të Rajhut të Tretë, mikeshën e Fyhrerit.
    Ç’kishte ndodhur kësaj rradhe? Pse “Dita pas të nesërmes” ishte film që meritonte më shumë vëmendje politike se zakonisht filmat e këtij zhanri? Me dy fjalë, ngjarja e filmit rrotullohej rreth profecive të frikshme lidhur me ngrohjen globale. Heroi i filmit, një klimatolog paralajmëron për zezonën që pret planetin prej rritjes së temperaturave. Paralajmërimet dhe frikërat e tij konfirmohen nga një shkrirje e papritur e masave të akullnajave, gjë që pompon fuqishëm ujëra të tepërta mbi nivelin e zakonshëm të oqeaneve. Sasia e ujit asgjëson rrymën e Golfstrimit, e cila është stabilizuesja e sistemit klimaterik të hemisferës veriore, dhe e gjitha kjo bën të shpërthejë një superstuhi që çon botën në një epokë të re akullnajash…
    Dëbora nis mbi Nju Delhi. Tornadot krehin Amerikën. Kokrra gjigande breshëri bombardojnë Tokion. Nju Jorku humbet nën një mal oqeanik dëbore. Posteri apokaliptik i filmit luan me imazhin e pamundur të një pishtari të shuar të një Statuje Lirie që e zhytur krejt nën një arkeologji dëbore e akulli, i ka mbetur jashtë vetëm parakrahu… Bin Ladeni rrëzoi Dy Kullat e efikasitetit sfidues teknologjik, kurse gjermani ambientalist dënon edhe Statujën e Lirisë, simbolin e moralit amerikan. Goditja, onirike dhe fantashkencore, nuk mund të bëhet më e hidhur… Në maj të vitit të kaluar lexoja një artikull tepër simpatik, të ribotuar në shtypin francez, me titullin “Hollivudi si një vegël e politikës së jashtme gjermane?” nga Stephan Richter. Autori « pyeste » se a ishin vallë pa kuptim në analizimin e efekteve të kërkuara prej filmit, takimet gati të rregullta në Berlin midis të gjelbrit (ish-të kuq) Joschka Fischer dhe regjisorit ?
    Emmerich & Joschka, (po e banalizoj me pak konspiracion) e dinë se komuniteti politik ndërkombëtar nuk mund ta detyrojë Superfuqinë të nënshkruajë protokollin anti-ngrohje globale. Gjithashtu e dinë se mediat e konferencat apo rezolutat nuk mund të jenë efikase edhe aq në sensibilizimin e opinionit amerikan, duke ofruar një mistikë shfirash e faktesh, të mërzitshme dhe të parrokshme kollaj nga mendja, të tipit: temperaturat globale na qenkan rritur këtë shekull me 0,6 gradë celcius, dhe akujt e shkrirë i kanë « erektuar » ujërat e oqeaneve, 10 apo 20 centimetra më tepër… Dhe prandaj na u dashka ulur përdorimi I energjisë, që të kufizohet çlirimi I dioksidit të karbonit, apo duhet shpenzuar në burime alternative e të kushtueshme energjie, apo duhen rikonceptuar teknologjitë e filtrimit të gazrave… Rruga më e shkurtër është imazhi, posterifikimi, dramaturgjia. Kështu brezi i ri në Amerikë duhet shokuar me sajime gjiganteske të një zallamahie ekstreme shkaktuar nga ndotja e mjedisit, e cila prek këdo, kudo. Gazetari Richter nuk rrinte pa thënë, duke buzëqeshur, se gjithsesi, gjermanët janë të parët që e kanë përdorur kamerën për propagandë, por e reja kësaj here është, se për megafon të axhendave të veta ambientaliste në Amerikë po përdorin paradoksalisht Hollivudin, instrumentin par exellence të përçimit të kulturës dhe idesë amerikane kudo në botë. Unë do të shtoja, në paralelen absurde që nisa më parë, se ndërsa Bin Laden rrënoi kullat, dhe Emmerich Statujën e Lirisë, të dy nuk patën rrugë tjetër përveçse të përdorin teknologjinë amerikane…
    Fill pas fatkeqësisë në Luiziana, dy pole thellësisht të ndryshme, fondamentalistët dhe ambientalistët, gjetën guxim të shohin në tragjedi disa mekanizma shkak/pasojë. Siç ndodhi edhe pas 11 shtatorit, fondamentalistët e krishterë vendas, panë tek tragjedia ndëshkimin e Zotit për degjenerimin moral të vendit, kurse fondamentalistët muslimanë thanë se u bënë vetë instrument i këtij ndëshkimi, për fajet e Amerikës në Lindjen e Mesme. Po ashtu me rastin Katrinës, sipas gazetës The Guardian, fondamentalistët e krishterë prosionistë dhe ata henrenj, listës së degjenerimit, me abortet e homoseksualët, i shtuan edhe faktin se Amerika nuk bëri asgjë për të penguar përzënien e kolonëve izraelitë nga Toka e Premtuar (Rripi i Gazës), prandaj Zoti po e dënonte. Fondamentalistët muslimanë, jo vetëm me komunikatat anonime në emër të al Kaidës, e numëruan për kamikaxe të vetën Katrinën që shkoi e plasi mu në vendin e vet, dhe si shkak për këtë numëruan Afganistanin, Irakun, Palestinën. Përveç fondamentalistëve me flamur jeshil, edhe ambientalistët me flamur të gjelbër iu dhanë tundimeve të mistikës ekologjike, duke përmendur si shkak të urrganit, në vend të Irakut, fajet e Kyotos së panënshkruar dhe ngrohjen globale
    ABC nr. 2-Ervin Hatibi
    04.10.2005
    "Ta duam "Shqiperine", si shqiptaret "Ameriken"

  18. #18
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Lindja n Qytetrimin Perndimor

    Esht e pranueshme q Qytetrimet marrin dhe japin nga njri-tjetri, por n rastin ton n shkrimin e prgatitur flitet pr ndikimin e Islamit n Qytetrimin Perndimor. N nj varg faktesh jepet kjo ide, e cila tregon nga ana tjetr dhe marrje-dhnien e dy qytetrimeve me njra-tjetrn

    Prgatiti; Ervin Hatibi


    Pas prznies s maurve nga Spanja, xhamia e madhe e Kordovs, ashtu si edhe t tjera xhami m pak t njohura iberike, u shndrrua n kish. Arti maur, prjashton figurat dhe simbolet duke shklqyer n format gjeometrike dhe abstrakte, t cilat nuk jan shprehje t etnicitetit apo politiks, por shfaqje t nj estetike fetare. Spanjollt m von nuk patn probleme t mbivendosin kryqtore apo ikona e statuja devocionale n nj hapsir grafikisht mikpritse, ndonse teknikisht t tejdekoruar me stuko arabeskash e kaligrafie. Ky lloj palimpsesti islamokristian, ndonse futur n nj korniz tragjike pushtimesh e ripushtimesh sht nj lloj simboli pr prvojat komplekse t popullatave me fe t ndryshme rreth basenit t Mesdheut. Natyr palimpsesti patn edhe dija e arti e zakonet, n dimensione e nivele t ndryshme, t cilat kishin shpesh tekstur t disafisht, midis dijeve greke, indiane, asiriane, kineze, bizantine, hebreje, tekstur e cila vinte e bhej arabe e m s fundmi evropiane. N librin e tij "The Middle East" (Lindja e Mesme), kryeorientalisti Bernard Ljuis, eksperti m me fam pr historin e Lindjes s Mesme, shpjegon se arritjet e shkencs arabo-islame t Mesjets nuk jan t kufizuara n ruajtjen e msimit grek, as n rimishrimin e elementeve nga Lindja e Largt. Kjo trashgimi q prcolln shkenctart musliman t Mesjets ishte pasuruar gjersisht nga prpjekjet dhe kontributi i tyre. Shkenca greke, n trsi, mbeti teorike. Shkenca mesjetare e Lindjes s Mesme ishte praktike dhe n fusha t tilla si mjeksia, kimia, astronomia dhe agronomia, trashgimia klasike u qartsua dhe u plotsua nga eksperimentet dhe vzhgimet e shkenctarve mesjetar t Lindjes s Mesme. Megjithat, gjat Mesjets, si tregon edhe klasiku Norman Daniel, kishte nj bashkveprim t konsiderueshm midis dy qytetrimeve (islam e t krishter). Padyshim, q nga fundi i shekullit t shtat, Spanja prbnte nj ur midis Lindjes e Perndimit, apo e thn m mir, midis Jugut e Veriut, Islamit e Krishtrimit. Nn diktaturn e Frankos, historiografia zyrtare spanjolle u prpoq ta nnvleftsonte ndihmesn muslimane n jetn e Spanjs, pa folur ktu fare pr ndihmesat n kulturn evropiane. N fushn shkencore ka pasur m tepr vlersim t mass n t ciln Rilindja evropiane i detyrohet prkthimeve arabe t burimeve klasike, po ndrkaq shkalla e ndikimit arab n shkollat mjeksore t Salernos dhe Montpljes sht ende n diskutim. Ajo q duket qart sht se q prej shekullit t dymbdhjet e m pas, zhvillime ky n teknologji, si mullinjt e ers, kompasi detar, armt e zjarrit, baruti apo ora mekanike, ishin t pjestuara n nj raport shkmbimi t ndrsjellt midis t dyja palve, gj q e bnte njrn borxhlije ndaj tjetrs. Vetm m von Evropa prparoi( Norman Daniel, Arabs and Mediaeval Europe). Evropiant sigurisht i kan vshtruar rregullisht kto prparime si arritje t tyret, duke anashkaluar ndihmesat e muslimanve. (Francesco Gabrieli Histoire et civilisation de lIslam en Europe: Arabes et Turcs en Occident du VIIe au XXe sicle). Ndrkaq, sidoqoft, kishte mjaft ndrveprim midis evropianve dhe arabve. N librin e tij Kryqi dhe gjysmhna: Krishtrimi dhe Islami q nga koha e Muhamedit deri tek Reforma, Richard Fletcher nnvizon si emblematike nj ndodhi q sillet aty rreth vitit 1140. Nj dijetar nga Italia e veriut bri nj udhtim t vshtir duke kaluar prmes vargmaleve t Alpeve dhe Pirenejve pr t mbrritur n qytetin spanjoll t sapo ripushtuar, Toledo. Aty Gerardit t Kremons, si quhej dijetari, iu dha post kleriku n nj katedrale, e cila pak m par kishte qen Xhamia e t Premtes, e cila sapo u ishte marr muslimanve t qytetit. Para triumfit t Islamit, Toledo kishte qen kryeqyteti i Spanjs vizigote, dhe ripushtimi i saj nga Alfonsi VI i Kastiljes u b nj moment i rndsishm i Rekonkuists s krishter n tokat q njiheshin prej muslimanve me emrin el-Andalus. Shum prej muslimanve t qytetit gjithsesi, zgjodhn t qndrojn nn pushtetin kastiljan, dhe njri prej tyre ishte edhe nj dijetar i quajtur Galib Mozarabi. Nuk dihet mir sesi Gerardi dhe Galibi u bn shok, por jo shum koh pas ardhjes s Gerardit, t dy nisn nj bashkpunim n nj seri prkthimesh nga biblioteka arabe e Toledos, e cila i kishte shptuar plakitjeve t fitimtarve t krishter.
    Metoda me t ciln prkthenin Gerardi dhe Galibi nuk mund t cilsohet si ideale nga pikpamja e dijetarve modern. Galibi i kthente tekstet arabe n spanjishten kastiljane, e pastaj Gerardi i kthente ato n latinisht. E ndrkaq shum nga tekstet ishin libra t klasikve grek, t cilat ishin t prkthyera n arabisht prej siriakishtes, e kshtu mundsia pr pasaktsi ishte shum e lart. Por gjithsesi ky sistem duket se ka funksionuar. Pr gjat nj gjysm shekulli, Galibi dhe Gerardi prkthyen nga arabishtja jo m pak se 88 vepra mbi astronomin, matematikn, mjeksin, filozofin dhe logjikn, deg t dijes t cilat qen baza e mkmbjes intelektuale n Evrop, dukuri e cila shpesh shnohet me termin rilindja e shekullit t XII.
    T tjera prkthime nga arabishtja gjat ksaj periudhe mbushen bibliotekat evropiane me nj t till pasuri intelektuale, t paimagjinueshme vetm nj shekull m par. U prkthyen vepra t Aristotelit, Euklidit e Ptolemeut, komentart e Avicens (Ibn Sina) dhe tektet astrologjike t el-Khavarizmit, enciklopedi anatomie, prmbledhje t ilustruara shahu dhe udhzues prmbi gurt e muar dhe cilsit e tyre mjeksore.
    sht ky nj ast kulminant po shpeshher i harruar n historin e zhvillimit t qytetrimit perndimor: mkmbja intelektuale e Evrops mesjetare me ann e nj transfuzioni t prgjithshm nga Bota Islame. Ndrkaq q pak a shum, aspekte t tilla thelbsore t qytetrimit perndimor si letra, ritualizimi i dashuris, algjebra dhe numratort kaluan n Evrop prej Spanjs muslimane. Po ashtu, harku arkitektonik me maj dhe mjeksia arabo-greke (apo mjeksia e junan-i t sipas prkthimit arabisht t fjals jonian-grek) erdhn n botn e krishter prej Salernos e Siilis, prej nga ku mbreti norman Roxheri II, i njohur edhe si sulltani i pagzuar, porosiste dijetarin tunizian el- Idrizi pr ti shkruar nj enciklopedi gjeografike. Disa dijetar shkojn edhe m tej. Profesor Xhorxh Makdisi i Universitetit t Harvardit ka kmbngulur bindshm pr nj kontribut madhor t muslimanve n shfaqjen e universiteteve t para n Perndim, duke treguar se terma t till si t mbash nj karrige (kursij) n nj departament, apo koncepti mbi studentt q lexojn (jekraune) nj subjekt dhe q marrin nj grad (derexheh), e po ashtu edhe praktika t tilla si ligjratat inauguruese (khutbeh) dhe veshja e rrobs akademike (abaja, hirka), t gjitha mund t shihen fare leht si gjurm t praktikave e koncepteve muslimane. Edhe vet ideja e nj universiteti n kuptimin modern t vet, si nj vend msimi ku nxnsit mblidhen pr t studjuar me msues t ndryshm nj shkall t gjr dijesh, shihet prgjithsisht si nj risi e zhvilluar fillimisht n Universitetin el-Ezher t Kairos. Si e ka demonstruar edhe Makdisi, ishin qytetet q kufizoheshin me botn islame, si Salerno, Napoli, Bolonja, Montpelieja dhe Parisi ato q t parat futn iden e universitetit n Perndim, nj ide q nisi pastaj t prhapej drejt veriut. (George Makdisi, The Rise of Colleges: Institutions of Learning in Islam and the est, & The Rise of Humanism in Classical Islam and the Christian est) Po ashtu, e famshmja poezi e dashuris e trubadurve mundet t ket rrjedhur prej oborreve t vogla t muluk al-tavaif , mbretrive t vockla arabe t Andaluzis s shekullit t njmbdhjet. Norman Daniel shkruan se poezia oborrtare n arabisht, shpesh tepr e leht, gjithsesi shtrihej m gjer n tematik dhe trajtim sesa vargu tubadur. Nse kjo e fundit nuk pati ndonj vend t zgjedhur n historin e letrsis evropiane, kjo mund t shpjegohet me faktin se ajo nuk ishte tjetr vese nj degzim provincial dhe rrnuar i poezis oborrtare t Spanjs muslimane. Duke sugjeruar se e gjith tradita romantike e letrsis s Evrops i ka nj borxh t pamueshm Spanjs s shekullit t njmbdhjet, Norman Daniel gjithashtu kmbngul se prania e ideve platonike n Provansn franceze gjat ksaj periudhe, besohet t ket ardhur prej Ibn Hazmit. I lindur n Kordov m 994, Ibn Hazmi ishte autor i Gjerdanit t pllumbeshs, nj poem prmbi artin e dashuris. Por ndrsa kjo vepr u ngjiz n Spanj, pra gjeografikisht n Evrop, historiant nga Veriu vizatojn nj kufi prgjat vargmalit t Pirenejve, duke e prjashtuar kulturn arabe t Jugut nga vmendja e tyre. Versioni i Norman Danielit e shpreh qart se nga kndvshtrimi letrar, ky sht nj kufi i padrejt
    Marrdhniet e uditshme dhe komplekse t Perndimit t krishter dhe bots islame kan provokuar nj varietet t gjer komentesh nga historiant. Ka studiues q kan pikpamje t tilla si ato q Medievalisti i madh Sr Steven Runciman, shpreh n fund t kryeveprs s tij n tri pjes prmbi Kryqzatat, se qytetrimi yn u rrit prej nj serie t gjat bashkveprimi midis Lindjes e Perndimit. Runcimani besonte se kryqzatat duhen kuptuar jo edhe aq si prpjekje pr ti rikthyer krishterimit qendrat e veta shpirtrore, por m tepr si dyndjet e fundme barbare.
    Trashgimtart e vrtet t qytetrimit roman nuk ishin kalorsit hekuraxhinj t Perndimit fshatar, por bizantint e kulturuar t Kostandinopojs dhe arabt e qytetruar t kalifatit t Damaskut, t cilt, si njra pal ashtu edhe t tjetra, ruajtn qytetrimin urban helenik t Mesdheut antik shum koh pasi ai ishte shkatrruar prfundimisht n Evrop. (Sir Steven Runciman, A History of the Crusades)
    Libri i Richard Fletcherit Kryqi dhe gjysmhna nnvizon faktin se marrdhniet muslimano-t krishtera, megjithse t infektuara nga injoranca, keqkuptimi i ndrsjellt dhe periudha t gjata e t mirfillta agresionesh, nuk kan qen gjithsesi vetm nj histori konflikti. Ndrkaq ai tregon sesi qyetrimi perndimor mesjetar u ndikua thellsisht nga dijet dhe literatura muslimane. Prgjat gjith librit Fletcher thekson pikat e kontaktit midis dy botve. Ai nnvizon sesi profeti Muhamed nuk mendoi se po formonte ndonj fe t re, m tepr sesa po sillte nj plotsim t drgats hyjnore, pjesr t s cils kishin filluar me profett e tjer si Abrahami, Moisiu, Jezusi Mbi t gjitha Islami pranon shum prej Dhjats s Re e tVjetr dhe ndjek ligjin e Moisiut pr sa i prket shtjeve t tilla si rrethprerja apo pastrimet rituale, kurse n Kuran t krishtert quhet m t afrtit n dashuri pr muslimant, t cilt udhzohen n Suren 29 q t mos debatojn me Popullin e Librit (hebrenjt dhe ifutt) prvese n mnyrn m t mir. dhe thuaj: Ne besojm n at q na sht zbritur ne dhe n at q ju sht zbritur ju; Zoti yn dhe Zoti juaj sht nj, dhe atij i jemi dorzuar.
    Fletcher gjithashtu i jep rndsi edhe mnyrs s veant me t ciln ushtrit muslimane u mirpritn si lirimtar nga t krishtert kopt e siriak, t cilt vuanin nn diskriminimin e bizantinve thellsisht ortodoks. T krishterve t persekutuar monofizit t Siris e Egjiptit, muslimant do tu shfaqeshin si shptimtar. E njjta mund t thuhet edhe pr hebrenjt e persekutuar T liruar prej zgjedhs s persekutimit t Kostandinopojs, ata lulzuan si asnjher m par, duke i dhn udh kshtu nj letrsie t pasur shpirtrore himnesh, lutjesh, predikimesh dhe veprash devocionale. Grmime t reja nga arkeologu Michele Piccirillo, i vendosur n Jeruzalem, e prforcojn fuqishm kt fakt. Ato kan treguar se pushtimi i Palestins bizantine si edhe i Transjordanis nga arabt, rezultoi n nj hov t pashembullt ndrtimi kishash apo mozaiksh t rndsishm helenik. E gjitha kjo tregon se nn pushtetin e kalifv emevit t Damaskut, praktikimi i fes ishte m i lir dhe ekonomia prparonte (Michele Piccirillo, "The Christians in Palestine During a Time of Transition: 7th-9th Centuries,").
    Shkrimtart e hershm bizantin, duke prfshir edhe teologun m mpreht t kishs s lasht, Shn Gjon Damaskenin, mbshtesnin iden se Islami nuk ishte gj tjetr vese nj form heterodokse e Krishtrimit. Ky vshtrim sht veanrisht interesant, po t kihet parasysh se Gjon Damaskeni u rrit n oborrin kalifal emevit t Damaskut, zemra e bots s re islame, ku i ati punonte si kshilltar dhe vet ai ishte nj shok i ngusht i kalifit t ardhshm el-Jazid. N mosh t thyer, Gjoni u vesh murg n nj manastir shkrettire n Mar Saba, ku edhe filloi t shkruante kryeveprn e tij t titulluar Kroi i dijes. Libri prmban nj kritik ndaj Islamit, e para e shkruar nga nj i krishter. Gjoni e pa Islamin si ngushtsisht t lidhur me doktrinn heterodokse t krishterimit Nestorian. Kjo ishte nj afrsi pr t ciln muslimant dhe nestoriant ishin t ndrgjegjshm. N vitin 649, nj peshkop nestorian shkruante: Kta arabt nuk luftojn kundr fes ton t krishter. Jo, prkundrazi ata e mbrojn besimin ton, i nderojn priftrinjt dhe shenjtort tan dhe u bjn dhurata kishave tona. (Margaret Smith, Studies in Early Mysticism in the Near and Middle East).
    Gjat gjith periudhs s mesjets, t krishtert e muslimant vazhduan t takohen aq sa pr pun tregtie e diturie, po aq edhe n fushbeteja. Qytetrimi tolerant dhe pluralist i muslimanve t el-Andalusit mundsoi nj ndrveprim veanrisht t frytshm. Nj moment domethns i veuar nga Fletcher, sht kur m 949, nj drgat diplomatike bizantine, i paraqiti oborrit musliman t Kordovs veprat e mjekut grek Diskorides. Nuk kishte n Spanj dijetar q dinin greqisht, kshtu nj krkes u drgua n Kostandinopoj, n prgjigje t s cils nj murg i quajtur Nikoll u drgua n Spanj m 951. U gjet gjithashtu edhe nj dijetar musliman nga Siilia q njihte greqishten. T dy kta ua shpjeguan tekstin nj grupi dijetarsh spanjoll. Ky grup ishte nga m t uditshmit. Bnin pjes aty musliman andaluzian vendas si dijetari Ibn Xhulxhul, i cili m von hartoi nj komentar t Diskoridesit; bnte pjes nj oborrtar dhe mjek i njohur hebre, Hasdai Ibn Shaprut dhe peshkopi mozarab Recemund i Elviras, i cili ishte drguar edhe si ambasador i kalifit tek perandori gjerman Oto i I-r, i cili ishte po ashtu autor i t ashtuquajturit Kalendar i Kordovs, nj vepr q prmbante informacione agronomie dhe botanike. Ky ishte vrtet nj tubim ndrkombtar dhe ndrkomunitar dijetarsh. Gjat kryqzatave, venediku dhe qytete t tjera tregtare italiane ruajtn marrdhnie fitimprurse tregtie me kolegt musliman, proces i cili ka ln gjurm edhe n shum e shum fjal arabisht q mbijetojn n dialektin venecian apo n influencat rrnjsore muslimane mbi arkitekturn veneciane.
    N prizmin e standarteve moderne, t krishtert dhe hebrenjt q jetonin nn pushtetin musliman, pra dhimit, trajtoheshin si qytetar t klasit t dyt. Por t paktn ekzistonte nj lloj ekuilibri pluralist, t cilin historiant spanjoll e kan quajtur convivencia - bashkjetes, gj e cila nuk kishte t ngjar aspak n botn e krishter, dhe q mori fund n Spanj jo shum pas prfundimit t Rekonkuists s krishter. Sapo morn Granadn m 2 Janar 1492, mbretrit e krishter przun muslimant dhe hebrenjt, si edhe kurdisn Inkuizicionin mbi t krishtert e rinj, mbi ata q u konvertuan rishtas. Gjithsesi gjat Rekonkuists n Spanj, msojm pr vrasjen e arabve q ishin dijetar t fes, ndrsa poett kurseheshin... Dika e prafrt ndodhi edhe n Siili. Pas nj periudhe t frytshme bashkjetese tolerante nn mbretrit norman, m von muslimant u vun para nj zgjedhjeje t ashpr: ose t konvertoheshin ose t shprnguleshin.

  19. #19
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Zbulimi i vetëvrasjes

    Çdo vetëvrasje është një vrasje, dhe anasjelltas, çdo vrasje është edhe vetëvrasje, për sa kohë që në dyja anët, viktimat, si ajo aktive dhe ajo pasive, si vrasësi dhe i vrari, janë gjithsesi të njëjtët njerëz. Me të njëjtën sasi dhe formë sysh, duarsh, zemrash, prindërish… Kështu duket se është çështja në esencë,

    Që nga teoritë e konspiracioneve fetare e deri tek lëvdimi nën zë si shenjë emancipimi



    Ervin Hatibi


    Çdo vetëvrasje është një vrasje, dhe anasjelltas, çdo vrasje është edhe vetëvrasje, për sa kohë që në dyja anët, viktimat, si ajo aktive dhe ajo pasive, si vrasësi dhe i vrari, janë gjithsesi të njëjtët njerëz. Me të njëjtën sasi dhe formë sysh, duarsh, zemrash, prindërish… Kështu duket se është çështja në esencë, ndonëse në aparencë kamikazët përkufizohen si ata që brenda vetvrasjes bëjnë edhe vrasje apo anasjelltas. Gjithnjë e më dendur, kushdo që hap gazetat në Shqipëri, futet gati përditë në një shesh gjithnjë e më pak virtual vetëvrasjesh, perimetri i të cilit ngushtohet ku më shumë e ku më pak si një lak në fytin personal tëndin si lexues. Që nga kronika e zezë vendase deri tek ajo e kuqja ndërkombëtare, vetëvrasja globaliste e kamikazit bën paralelen asimetrike me atë anonimen lokale të prindit shumfëmijësh borxhli apo të gjimnazistes së refuzuar, dhe kushdo mund të gjendet midis këtij binari. Gjithkush mund t’i hipë ndonjë avioni të infektuar, apo të presë si emigrant apo student kurbeti metronë në stacionin e gabuar, si edhe gjithkush mund të ketë apo jetë një prind borxhli pa shpresë apo kurorëthyer, në një vend ku shteti ndaj qytetarit është krejt indiferent, ndërsa opinioni tejet invadent. Me arrogancën e vet ku më të dëshpëruar e ku më pak, dy llojet e vetëvrasjeve mësipër japin e marrin të paktën në nivele të padukshme të frymëzimit reciprok. Sepse një njeri që hedh monumentalisht veten në erë, duke pasur të mbështjellë rreth vetes me shpërfillje eksploziv dhe gozhda, është stimulant tepër konfortues për një tjetër që matet të tërheqë thjeshtë këmbëzën në tëmth apo të përcjellë poshtë me ujë fostoksinën... Gjithashtu, e kundërta: kush përgatitet për vetshpërthim, kujton sesi njerëz të tjerë me pretendime aspak heroike kanë gjetur guxim të vënë dorë mbi jetën e tyre duke pasur në dispozicion mjete shumë më pak efikase e të shpejta…



    Invazionet e trurit
    Për lexuesin tonë të dyja këto invazione të mendjes janë të reja. Vetëvrasja e publikuar ka qenë privilegj i limituar kryeministrash poliagjentë apo personazhesh të Shekspirit, ndërsa Oso Kuka (se më thonë Oso baroti/e djeg vedin edhe ty) dhe Vojo Kushi kanë qenë përfaqësuesit modestë të vetmohimit luftarak in extremis. Industrializimi i informacionit në vend, me kërkesën e tij të dëshpëruar për ngjarje, e ka ekspozuar individin shqiptar përballë hollësive të gjithanshme të mjedisit, duke nxjerrë në dritë çkamos. Përmes këtij procesi, për herë të parë bota shqiptare i është afishuar lakuriq para hundës në kohë reale banorit të saj. Shqipëria Sot ka qenë një zbulim i vonë: striptiza e saj nisur në liri, me faqet e para shtypur me shkronja plumbi të vitit 1990, sosi gati njëkohësisht me bumin në biznesin e ndërtimit, i cili u bë një nga burimet kryesore financuese të gazetave e televizioneve tona. Mediat që u themeluan përmbi pallatet e larta të bumit imobiliar, zakonisht duke shpërfillur edhe ato distancat etike, mundësuan kështu edhe kuotën më të lartë e efikase të vëzhgimit vuajerist përmbi shoqëri. Hipur mbi to vumë re se shqiptarët, ndër të tjera, ia kishin nisur në mënyrë frenetike të vrisnin veten. Midis pallateve të larta me xham turk dhe vetvrasjeve të shpeshta, nën siglat e emisioneve të lajmeve që shkruajnë NEËS dhe jo LAJME, zbuluam se ishim bërë befas tamam si gjithë bota… Të noterizosh vetëvrasjen si shenjë emancipimi është krejt e jashtëligjshme për opinionin publik, kur në fakt vetëvrasja shihet, duke favorizuar esencën në dëm të aparencës, si shëmti e dhimbshme, e cila tregon thjeshtë dëshpërim skamnor apo poshtërim seksual apo tranzicion identitar ... N Vetëvrasja në një shoqëri post-totalitare, mund të kuptohet edhe si një nga format e zbulimit të vetes, pronësimit mbi këtë instancë fakt, ndon Vetëvrasja në një shoqëri post-totalitare, mund të kuptohet edhe si një nga format e zbulimit të vetes, pronësimit mbi këtë instancë se hidhur,vetëvrasja në një shoqëri post-totalitare, mund të kuptohet edhe si një nga format e zbulimit të vetes, pronësimit mbi këtë instanc Vetëvrasja në një shoqëri post-totalitare, mund të kuptohet edhe si një nga format e zbulimit të vetes, të pronësimit mbi këtë instancë … Nuk është interesante të citosh togfjalësha alarmistë të opinionistëve të shqetësuar nga përmasat prej fushate të vetvrasjeve në vend, sepse ato mbushin faqet e para të gazetave më të mëdha të vendit. Ndërkaq, zëra “ndryshe” që shprehin konsiderata për rritjen e vetvrasjeve në vend, mundemi t’i gjejmë ndonëse nën pseudonime, vetëm nëpër kthinat hiperdemokratike të internetit. Ja si shfrehet në një forum shumë popullor on line një mendimtar anonim nën pseudonimin priapik “Dick Darlington Delarge”:


    “jam i lumtum qi ma n'fund dhe n'shqypni vedvrasja po prek shoqnin. Derrat kurr nuk din me vra vedin.



    Me vra vedin asht me DIT me kuptu me shiju me jetu



    bash nji kjo kallxo per nji shoqni civile qi me shpejtsi asht tuj prek shqypnin, pra cka du me than asht se nuk asht vedvrasja ajo qi po prek shoqnin civile por ekzistenca e nji shoqnie civile ose jocivile percaktohet, ne mes tjerash, ka niveli i fenomenit t'vedvrasjes ky relacion asht ne perpjestim t'drejt - sa ma shum vedvrasje aq ma civil ne shoqnia, ne e kunderta sa ma pak ose aspak aq ma pran nivelit kafshnor asht ne shoqnia”



    Pse kjo valë vetëvrasjesh

    Të shqetëson ky racizëm për kafshët e shkreta, dhe përmendja e tyre si shembull prapambetje është thjesht e pajustifikuar dhe pasojë e dogmatizmit darvinist. Gegshkruesi harron se përveç vetvrasjes, kafshët nuk ndotin as mjedisin, nuk bëjnë genocide apo nuk ndërtojnë kampe përqëndrimi. Paradoksale është se ai që quhet sot qytetërim, shkëputja me arsye kritike e teknologjike nga marrëdhëniet tradicionaliste e artizanale, shoqërohet me gjoba të ndryshme dhe efekte tepër të dhimbshme anësore… Kështu niveli i modernizimit të një shoqërie perëndimore zakonisht shkon paralel me numrin e vetëvrasjeve për banor dhe me ndotjen e ambientit. Po ashtu dihet se kombet që kanë bërë Aushvicin dhe Hiroshimën, janë etalon qytetërimi për gjithë botën…Dikush mund të replikojë me logjikën e cinikut dionisiak mësipër, duke thënë se vetëvrasjet tona nuk janë shenjë e ndonjë spiritualiteti të elaboruar negativisht apo e ndonjë spleen-i, por thjeshtë një metaforë e vdekjes nga uria. Po ama, nëse vetëvrasjet tona u shpjegokan kryesisht me dëshpërimet e varfërisë, eksperienca e sa e sa vendeve ku e ku më të varfëra se Shqipëria, tregon një prani gati simbolike të kësaj dukurie. Dallimi thelbësor është, se ndryshe nga ne, vende të botës së tretë, përveç shkallës së varfërisë kanë shumë më të lartë edhe shkallën e fetarësisë… Argument se vetëvrasjet nuk lidhen edhe aq me ekonominë sesa me kulturën, është edhe fakti se amerikanët kanë nivelin më të ulët të vetëvrasjes krahasuar me gjithë shteteve e tjera të Evropës, gjë që shkon në përpjesëtim të drejtë me faktin se përqindja e amerikanëve që besojnë Zotin, ringjalljen në SHBA është dallueshëm më e lartë krahasuar me evropianët. Megjithëkëtë, besimi u përfol publikisht si një shtysë në një valë vetëvrasëse të miturish e të rinjsh në vend, të cilët faqet e para të gazetave i përkufizuan si viktima të besimit të kotë në jetën tjetër. Shkruesit e kronikanët e ndryshëm nuk harronin kurrë të nënvizonin faktin se policia bllokonte si prova për qartësimet e vetëvrasjeve edhe kopje të revistës së Dëshmitarëve të Jehovait, “Kulla e Rojës” të gjendura në shtëpitë e viktimave. (Duhet thënë se e shtypur në një tirazh oqeanik, revista në fjalë, është jo pak e përhapur në shtëpitë tona. Respekti për fjalën e shkruar si edhe për tekste ku përmendet Zoti, plus ilustrimet biblike ngjyra-ngjyra, janë shkaqe të mjaftueshme që edhe pa qenë vetë dëshmitar, ta ruash gjatë në shtëpi kopjen e revistës që ta ka falur në rrugë ndonjë çift buzëqeshës misjonarësh.)



    Mini-histeria mediatike

    Që pas rënies së diktaturës, jemi mësuar me sulme ndaj komuniteteve të ndryshme fetare, kryesisht ndaj atij musliman apo ortodoks në vend, dhe kjo për tema kryesisht politike a gjeopolitike. Por kriminalizimi i besimit si shtytës për vetëvrasje i bënte jehonë kësaj here retorikës së revolucionit kulturor të vitit 1967. Mbase të ndikuar jo vetëm nga helmi i vjetër anti-fetar, por besoj edhe nga paralelja ( e papërmendur ama) me kamikazët islamistë të emisioneve të lajmeve, shkrues apo lajmpërcjellës të painformuar rendën të kriminalizojnë të besuarit në jetën tjetër si arsye vendimtareë për t’i marrë jetën vetes nga adoleshmentët e fëmijët e familjeve hallexhije të tranzicionit tonë. Në emisione prestigjioze lajmesh u thërritën eksponentë folklorikë të religjionit popullor, si psh. Kujdestarja e Vendit të Shenjtë të Dervish Hatixhesë, për të deklaruar se jeta tjetër nuk ekziston, se nuk ardhur njeri “prej andej” që të na dëshmojë për ndonjë gjë të tillë… ( Duke iu referuar kësaj mini-histerie mediatike, besimi në jetën tjetër mori një pamje paligjshmërie. Në të njëjtat ditë kur kronikat dhe opinionet dukej se kishin gjetur një armik komod për t’i shkarkuar përgjegjësinë kryesisht sociale të vetëvrasjeve, një i marrë nga qyteti i Shkodrës, u arrestua me akuzën (vini re!) për “përhapje të lajmeve të pavërteta dhe panikut”. “Krimineli” kishte shpërndarë nëpër qytet trakte që bënin thirrje për fundin e afërt të botës… Arrestimet duhet të kishin përfshirë në fakt edhe shumicën e klerikëve të lartë dhe më pak të lartë të të gjitha komuniteteve fetare në vend, të cilët pak a shumë besojnë dhe predikojnë të njëjtin panik… )



    Kriminalizimi i jetës

    Si zakonisht, akuza hamendësore për nxitje “fetare”vetëvrasjesh u artikulua nga joprofesionistë, dhe përgjigja kundër saj u dha në formë deklaratash zyrtare nga përfaqësues të komuniteteve të reja të akuzuara. Të njëjtën gjë e kemi parë edhe kur akuzohet Komuiteti Musliman në shtyp: akuzat i formojnë shkrues të paprofilizuar, dhe përgjigjet i japin zyrtarisht komunikatat e Komunitetit. Asnjë lloj mediacioni nga ndonjë specialist i mundshëm, për t’i ofruar opinionit një version të ndryshëm nga ai gazetaresk-gjenerik apo dogmatik-apologjetik që kanë palët… që predikojnë jetën e ardhme, një njohës minimal i doktrinave fetare, mund të shihte qartë se fetë monoteiste, të bazuara mbi revelatat dhe bëmat e profetëve të Lindjes së Mesme, haptas e dënojnë vetëvrasjen, dhe i premtojnë vetëvrasësve dënime të ashpra në jetën tjetër. Dallim bëjnë shkolla të tilla interpretimi si Dëshmitarët e Jehovait, sipas të cilëve dënimi i ferrit është një mbishtresë jobiblike, e keqkuptuar nga Krishterimi ortodoks (katolikët, ortodoksët dhe protestantët, por edhe kishat e tjera lindore). Eskatologjia e Dëshmitarëve, ka vetëm happy end: besëmirët do të trashëgojnë parajsën në tokë, kurse jobesimtarët e kriminelët thjeshtë do të vdesin: ferri nuk ekziston. Jo për t’u bërë cinikë, si akuzuesit e papërgjegjshëm të Dëshmitarëve, por për të analizuar objektivisht, i bie të themi, se me mohimin e ekzistencës së ferrit, ata kundërshtohen me fetë tradicionale, për t’u pajtuar me ateistët. Gjithë pjesa tjetër e diskutimit është statistikë: ku është më e lartë dhe ku thjeshtë simbolike përqindja e vetrvrasjeve, tek besimtarët apo tek ateistët. Në momente të rënda emocionale, ku zakonisht një besimtar i feve tradicionale, bie në tundimin e vetëvrasjes, frika ndaj dënimit në jetën e amshuar, shpresohet t’ia kthjellojë gjykimin. Ndërsa dikush që beson se me vetëvrasjen, thjeshtë do të vdesë e do të tretet e do t’u japë fund halleve, pa i shkuar ndonjë destinacioni të dhimbshëm, ka më shumë gjasa ta konkretizojë projektin e vet. Kështu, edhe pa qenë nevoja të dëgjojmë komunikata e tyre për shtyp, absolutisht duhet përjashtuar mundësia që Dëshmitarët të kenë qenë apo të jenë shtytës të drejtpërdrejtë apo të tërthortë të vetëvrasjeve. Nëse faji i tyre është se nuk besojnë në dënimin e ferrit, atëherë duhet të kriminalizojmë bashkë me ta për të njëjtin faj, të gjitha entet e tjera që promovojnë të njëjtin mosbesim, qofshin këto kulturore, shkollore apo edhe policore (kujtoni arrestimin e Shkodrës)…



    KRONOLOGJIA
    Vetëvrasjet në Shqipëri, sa shumë brenda një viti



    5 janar 2004
    Një 31-vjeçare, nënë e 3 fëmijëve, i ka dhënë fund jetës në rrethana enigmatike. 31- vjçarja F.M, banuese në Manzë të Durrësit, ka gjetur vdekjen si rezultat i përdorimit të fostoksinës. Policia nuk i ka zbardhur motivet e këtij rasti vetëhlmimi, ndërkohë që po punon për zbardhejn e tij.



    18 mars 2004
    Një 70-vjeçare nga fshati Shalës i Elbasanit, ka tentuar t'i japë fund jetës, sepse e rrihte nusja e djalit. Zenepe Cani ka pirë helm, duke përfunduar në gjendje të rëndë në spitalin e qytetit.



    18 mars 2004
    Një vajzë 14-vjeçare është vetëhelmuar me fostoksinë pasditen e 18 marsit në banesën e saj në fshatin Shënpremte të komunës Gradishtë në Lushnjë. Luljeta Maxhi kishte shfrytëzuar çastin kur në banesën e saj nuk ndodhej asnjë nga pjsëtarët e familjes.



    19 mars 2004
    Luljeta Lavdollari, 31 vjeçe, banuese në fshatin Mbrakull të Beratit, i ka dhënë fund jetës, duke lënë jetimë dy fëmijë. Ajo kishte pirë fostoksinë në dhomën e gjumit, duke lënë mister shkaqet e vetëflijimit.



    24 mars 2004
    Fostoksina i merr jetën një 16-vjeçareje nga komuna Hyzgjokaj e Lushnjës. Olta Xhepexhiu, nxënëse e vitit të tretë në gjimnaz, i ka dhënë fund jetës, pas një grindjeje me prindërit.



    6 prill 2004
    Një grua 21-vjeçare në Elbasan është vetëhelmuar me fostoksinë. Hamide Vllaha ka konsumuar një sasi të madhe helmi, dhe më pas ka gjetur vdekjen disa minuta pasi ka mbërritur në spital. Burime nga Policia e Elbasanit bënë të ditur se mbetet ende mister helmimi i 21-vjeçares.



    11 prill 2004
    Ishte kthyer nga varrezat, pi fostoksinë. Dorina Taullau, 20 vjeç, nga Lushnja, pasi ka dale shëtitje me të afërmit e saj për një moment është larguar në një kabinë telefonike dhe ka pirë helmin. Në momentet e fundit të jetës ajo ka deklaruar se vetëflijimin e ka kryer pa ndonjë shkak.



    20 qershor 2004
    Piu solucion për larje rrobash, vdes në spital. Marsela Kella, banuese në Korçë, ka vdekur dy ditë më parë pasi kishte pirë solucion për zbardhjen e rrobave për shkak të ndarjes së saj me bashkëshortin.



    7 korrik 2004
    E.M, ka tentuar të vras veten duke pirë bar miu, sepse i ishin ndarë prindërit. Për 15-vjeccare kjo është hera e katërt që ndodhet në Spitalin Ushtarak për të njëjtën arsye. Ndërkohë që pas ndihmës së marrë nga bluzat e bardha adoleshentja ndodhet jashtë rrezikut për jetën.



    18 korrik 2004
    Lumturi Zeqiri, ka pirë fostoksinë, pas grindje që ka psur me bashkëshortin. 27-vjeccarja pasi ishte zënë me burrin ka pirë helmin. Më pas ajo është dërguar në Spitalin Ushtarak edhe pse i është dhënë ndihma e nevojshme nuk ka mundur t’i shpëtojë vdekjes.



    26 tetor 2004
    Ersida Mema pi fostoksinë, mister shkaku. 18-vjeçarja, nënë e një fëmije 2 vjeçe i ka dhënë fund jetës së saj duke pirë helm. Sipas të afrëmve ersida kishte disa vjet që kishte ardhur në Tiranë dhe nuk ka pasur probleme, ndërkohë që edhe ata nuk e kuptojnë këtë veprim të të afërmes së tyre.



    1 nëntor 2004
    Pi tre kokrra fostoksinë, mister shkaku. Mariglen Runga, nga Tiranë ka gjetur vdekjen dje në Spitalin Ushtark pas pirjes së helmit. Sipas familjarve 24-vjeçari kishte qenë në shtëpi së bashku me nusen e vëllait kur kishte pirë helmin. Edhe pse mjekët kanë bërë të pamndurën t’i shpëtojnë jetën 24-vjeçarit, helmi vdekjeprurës i ka marrë jetën të riut nga Tirana. “Kam pirë tre kokrra fostoksine të lutem më shpëto”, janë këto fjalët e fundit të 24-vjeçarit që i ka thënë tezes.



    3 nëntor 2004
    Ngatërron ilaçet e “sëmundjes” së teroideve me fostoksinë, përfundon në spital. Klodiana Lleshi ka përfunduar dje në spital nga pirja e një kokrre helmi. Sipas familjarve, 18-vjeçarja e ka amrrë nga tavolina fostoksinën duke menduar se ishte ilaçi i saj, të cilat i përdorte për teroidet. Por pas kësaj ka përfunduar në spital, mjekët kanë bërë të pamundurën dhe e reja i ka shpëtuar kthetrave të vdekjes.



    16 dhjetor 2004
    Divorcohet nga gruaja dhe më pas kjo e fundit nuk e lëjon të takojë vajzën, pi fostoksinë. Argjend Gashi ka përfunduar dy ditë më parë në toksikologjinë e Spitalit Ushtarak pasi ka pirë dy kokrra helm. Sipas motrës, 24-vjeccari ishte i martuar me një vajzë nga Lezha dhe nga kjo martesë kishe lindur një vajzë. Por pas disa mosëmarrveshjesh Argjendi ishte ndarë nga nusja, ku kjo e fundit i ka marrë edhe vajzën. “Ajo i ka thënë se vajzën vëllai im nuk do ta shikojë dhe as nuk do ta takojë” tregon 22-vjeccarja. Sipas saj ky ka qenë edhe shkaku që Argjendi ka pirë edhe fostoksinën. Pasi kë piarë këtë të fundit dy polcë që p patrullonin kanë parë gjendjen shëndtësore të 24-vjeccarit dhe e kanë dërguar menjëherë në spital për të marrë ndihmën e shpejtë. I riu ka mbërritur në spital në gjendje të fikti dhe i është dhënë ndihma e nevojshme nga mjekët e toksikologjikut. Sipas bluzave të bardha pacienti kishte pirë dy kokrra fostoksinë por ndihma e dhënë nga mjekët ka bërë që babi i një fëmije t’i shpëtojë vdekjes.

    Shtese jo e Ervinit


    Vetëvrasjet

    3 shkurt 2005
    17-vjeçarja Genta Feimi, ka mbërritur në spital në grahmat e fundit
    të jetës dhe më pas ka gjetur vdekjen, pasi kishte marrë një dozë me
    fostoksinë. Genta Feimi ishte nxënëse në vitin e tretë të shkollës
    së mesme, ndërsa nuk dihen shkaqet e veprimit të saj

    13 shkurt 2005
    Alda Cenaj, 11 vjeç është gjetur e varur në banjo, e pikërisht në
    varësen e peshqirëve. Ngjarja e rëndë ka ndodhur rreth orës 08.30 të
    mëngjesit në lagjen "1 Maj", të qytetit të Fierit.

    16 shkurt 2005
    Joana Rajdo, 12 vjeçe, nxënëse e klasës së pestë i ka dhënë fund
    jetës, ende pa e filluar mirë. Me shallin që mbante në qafë, ajo
    është gjetur gjysmë ore më pas pa shenja jete, në banjë.

    20 shkurt 2005
    Një vajzë 14-vjeçare, nga fshati Velçan i Pogradecit, i ka dhënë
    fund jetës duke u varur në litar. Eriola Elezi, pas një grindjeje me
    vëllanë më të vogël, ka dalë nga shtëpia dhe me një copë litar është
    vetëvarur në kasollen pranë banesës.

    23 shkurt 2005
    Një gjysmë kokrre fostoksinë, i merr jetën 14-vjeçarit nga Patosi.
    Endrit Goxhaj, nxënës në klasën e tetë, ka vdekur në spitalin e
    Fierit, vetëm pak javë pasi dhe i ati i tij ishte vetëvrarë me armë
    zjarri.


    Deshmitaret e Jehovait vetvriten

    Titujt e artikujve

    Përcillet në varreza Joana e vetëvarur

    Fqinja: Joana më tha "Tashmë e kam vendosur"

    Vetëvrasjet me ndikime nga sektet

    Marsela u vetëvra për parajsën"

    Fier, vetëvaret 11-vjeçarja, i ndaluan librat e Jehovait

    Tiranë, vetëhelmohet “Dëshmitarja e Jehovait”

    Mbytet në rezervat dëshmitarja e “Jehovait”
    Jehovai na mëson si të vetëvritemi”
    Ndryshuar pr her t fundit nga ORIONI : 25-10-2005 m 15:57

  20. #20
    Perjashtuar Maska e ORIONI
    Antarsuar
    10-12-2003
    Vendndodhja
    Shkup-Prishtine-Ulqin-Tirane-Cameri
    Postime
    922
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Rreth e rreth tonzurës së autocensurës

    Vite më parë, bashkë me disa shokë, nxirrnim një gazetë të bukur, për të cilën deshëm të shpiknim një lexues të paparë ndonjëherë...

    Nga Ervin Hatibi


    Vite më parë, bashkë me disa shokë, nxirrnim një gazetë të bukur, për të cilën deshëm të shpiknim një lexues të paparë ndonjëherë. Nejse, kjo nuk ndodhi dot, e u bëmë vetë lexues të saj, bashkë me ca njerëz të mirë, por nuk është këtu problemi. Në numrin e parë të faqes së parë të gazetës sonë patëm renditur nën titullin “Tabutë e Gazetës”, gjithë gjërat që nuk do dëshironim fare t’i përmendnim në shkrime. Në fakt këtë e bëmë vetëm e vetëm për të treguar pozicionin tonë në Zodiakun e letrave me vlerë që i botojnë shtypshkronjat e Tiranës. Sepse në fakt, i shpërfillëm dukshëm jo vetëm tabutë e gazetës sonë, por edhe të shumë gazetave të tjera... dhe pastaj dështuam paq...
    Tributë ekonomiko-politiko-shoqnore (i lutem lexuesit ta kapë këtë ngjyrim jo si revansh dialekti) reagojnë shumë pa takt ndaj shkeljes së ndonjë tabuje, qoftë edhe e rremë kjo. E reagim pas reagimi s’ndodh tjetër, veç ajo që ka ndodhur: i ofrohet shkruesit boja rozë, ndodh e famshmja autocenzurë. Shkruesit i lihet edhe alternativa e bojës së Petro Ninit (“Ma mblidhni gjakun, e me të të shkruhen shkronjat shq...”) Dhe është fakt lista e lajme për sulme, gjoba e gjyqe ndaj gazetarëve. Askush s’e pëlqen tabutin e kështu bëhet më i matur, më i pjekur në shkrimet e veta. Dhe kjo është kaq e trishtuar, krahasuar me vitet e praruara të Partisë.
    Qysh në kopësht edukatorja ta mësonte përmendsh të Vërtetën dhe Tabunë, e kështu kishe rast të edukoje edhe prindërit në shtëpi teksa me recitime pafund, që ishin thurur aq thukët me aq rima e ritme të pafajshme, sa edhe sot nuk të shqiten nga truri. Në klasë të parë, bashkë me shkrimin (i cili është vetvetiu edhe ai një autocenzurë, sepse askush s’të lejon ta shkruash, bie fjala g-në, ashtu siç do ta donte zemra) pra bashkë me shkrimin, mësuesja niste e të mësonte, me aq sa dinte, zejen e bukur të autocenzurës. Sepse aty është edhe mrekullia e saj, është artizanat intim. Dhe jo si cenzura që është industri. Frymëzimi vinte me orar si një pedagog me prezervativ dhe t’i linte shterpë shkronjat të gjitha që nga fjalitë e detyrave të shtëpisë, tek vjershat e para, tek formulat e parashkruara të propozimeve dashurore (letërsi kjo që, megjithëse intensive, është fare e braktisur prej kritikës), letrat e ushtrisë, artikujt në shtypin qëndror e lokal, etj... Ti shkruaje lirshëm mbi një tabut të mbushur plot me fletë nderi, leje krijuese, çmime të dyta apo inkurajuese... Ti i dije të Vërtetat, e kishe mësuar atë të Përjetshmen gjatë gjithë edukimit tënd, kurse të Përditshmen e mësoje përditë në kryeartikujt e Kryegazetës. Kishe vetëm një realitet, një gabim, e keqja të vinte veç nga një anë ku s’ishte kahja jote, veç një ishte pohimi... Vetëm një.
    E tani...



    Tribu-tribut, tabu-tabut

    Tabuja e madhe si një amebë u nda në dhjetëra të tjera. Çdo tribu gatuan narrativën e vet, dhe shpall botërisht versionin privat të realitetit, dhe njeriu i shkretë, njësuar me të vërtetën, frymon brenda një kaleidoskopi pseudo-realitetesh si brenda një sere. Të gjitha janë shumëfishuar, të gjitha: po kryesisht e mira dhe e keqja.
    Për ta kontrolluar sukseshëm një njeri duhen së paku dy vetë. Se tek e tek, nuk ka kontroll, ka vetëm dyluftim, dhe rolet këmbehen në përleshje e sipër. Sa më i madh të jetë numri i njerëzve, dihet, aq më lehtë për t’i kontrolluar. Në mënyrë progresive, sa më shumë shtohet numri i njerëzve, aq më shumë topitet gjallëria e përbashkët që ata formojnë dhe aq më shumë njerëzit ta servirin vetë lirinë e tyre, thjeshtë për t’iu shmangur panikut e keqfunksionimit. Do të bëheshin lëmsh pa një kod të vetëm komunikimi e orientimi, si fjalia që nuk merret vesh më nëse është shkruar në disa alfabete njëherësh. Për hir të rendit dhe ritualit që mundëson mospërplasjen e një grumbulli njerëzish brenda një territori, njerëzit, me qejf apo pa qejf, me hir a pahir, u paguajnë tribut më të fortëve, atyre që garantojnë një lloj semafori social. Kështu pra mjafton t’i fusësh njerëzit brenda një versioni të realitetit, një kodi, si tingujt brenda alfabetit, dhe ata nuk kanë nga ia mbajnë më. Ata që propozojnë zgjidhje të reja, qoftë edhe më të mira, rrezikojnë të prishin bashkë me konsensusin, edhe rehatin tributar të tribusë së të fortëve. Në diktaturat klasike moniste, tribuja e të fortëve farkëton me propagandë versionin zyrtar e unik të realitetit (alfabetit) dhe siguron me terrorin e ajsbergut policor funksionimin dhe paqyrimin masiv të këtij realiteti.
    Në kushtet kur popullata njerëzore është rritur kaq shumë, të fortët e kanë parë se për të krijuar realitetin nuk nevojitet të shpenzosh kaq shumë për policë e spiunë që të krijosh dhunshëm konsensus masiv. Çdo e vërtetë duhet deklaruar publikisht për të funksionuar si realitet. Kështu policët e hafijet e qëmotit mbulonin me “terror territorin” (Derrida), ndërkaq që media është tashmë sheshi i vetëm ku mblidhet gati e gjithë popullata, harta e vetme që e orienton atë në trafik. Dhe fatmirësisht, kjo media është një mall që prodhohet.
    “E vërteta sh.p.k.” sot nuk ka ato tiparet tipike të manualit sovjeto-gëbelsian të diktaturës klasike. Ajo flet me shifra më shumë se me shkronja. Punëtorët e saj nuk nuk zbërthejnë metafora e idioma. Jo më punonjës të policisë politike me përgjues e dylbi, po me makina llogaritëse e statistika kompjuterike, ata janë punonjës të policisë financiare në shumicën e rastit. Kanë detyrën të mbulojnë me vëmendje e taksa e gjoba të gjithë qytetarët, t’i konektojnë me sistemin, me tarifat dhe akcizat dhe fletoren zyrtare. Dhe kështu, me fijet financiare i lëvizin e u japin jetë si marionetave gjithë njerëzisë në një Guignol të madh.
    E midis ketij ambienti, midis kësaj poliautocenzure, qëndron shkruesi i vogël me një laps e shumë letra. Ai e di të vërtetën (jo prej zgjuarsisë, po ashtu, vetvetiu,) por për çdo të vërtetë, atij i ofrohej një vërtetësi. Nga tributë. Atëherë ai futet në një tribu. Dhe sërisht numëron deri në një, si më parë. Dhe si tribut, tribunit të tribusë, që prodhon tabutë e tabutet, shkruesi i blaton një sonet, bie fjala, ose në çaste adhurimi, gjithë ndershmërinë e vet. Këta tipat janë në rregull. Por janë edhe ca të tjerë ama. Më të vegjël, po tribu me vete ama, e që nuk dinë të shkruajne sonete, e janë kaq të ligj, sa edhe nderin e mbajnë për vete. Këta sillen poshtë e përpjetë e në asnjë tribu nuk futen, e ca thonë se ç’dreq shkruesish na qënkan. Këta thonë vetëm të vërtetën, e qëllon që kjo të përkojë me ndonjë vërtetësi të tribuve, por mrekullitë, dihet, nuk ngjasin përditë. Kështu që tributë plasin nga marazi e herë-herë i bëjnë për tabut. E u luajnë fenë. Përpara çlirimit (këtij të dytit) të godisnin se nuk ishe me njërin e tani të mos të të godasin se nuk je më asnjë prej të gjithëve!? Ikën zotërinj ato kohë kur mund të ishe ose pro ose kundër! Tani veç të jesh (ose të mos jesh), kjo është meseleja.

Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Historiku i shkurtr i PDK-s
    Nga Llapi n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 621
    Postimi i Fundit: 05-09-2014, 16:55
  2. UK-ja, dokumente dhe artikuj
    Nga Llapi n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 100
    Postimi i Fundit: 15-08-2010, 18:30
  3. Artikuj argjendarie
    Nga Marijuana85 n forumin Bukuri dhe estetik
    Prgjigje: 31
    Postimi i Fundit: 11-04-2009, 10:32
  4. A mund t hap artikuj gazetash n forum?
    Nga Kryeplaku n forumin Pyetje - prgjigje
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 26-03-2004, 13:22

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •