Close
Faqja 5 prej 6 FillimFillim ... 3456 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 81 deri 100 prej 110
  1. #81
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,459
    Faleminderit
    26
    312 falenderime n 237 postime
    “Sknderbeu” i Barletit, gjen prehje n Kosov

    Sjelljen e veprs s Barletit n Kosov, nga familja Pacolli, historiani Zekeria Cana e konsideron nj ngjarje t madhe pr kulturn shqiptare Ekzistojn shum vepra pr historin e heroit kombtar shqiptar Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, t botuara n dhjetra gjuh t bots.
    Por, pothuajse t gjitha jan t bazuara n nj t vetme: “Jeta dhe bmat e Gjergj Kastriotit, t quajtur Sknderbeu - Princ i Epirotve...”, shkruar nga Marin Barleti dhe botuar n Rom, latinisht, n vitet 1508-1510.

    Nj ndr ekzemplart shum t rrall t botimit t par t ksaj vepre, sht sjell t premten n Prishtin, nga familja e biznesmenve Pacolli. Para se t bhet pron e ksaj familjeje, libri ruhej n Utrecht t Holands, n nj kompani antikitetesh. Ky libr mund t jet baz e mir pr krijimin e nj koleksioni vlerash t posame t kulturs shqiptare, brenda familjes kosovare. Vetm brenda shekullit XVI, libri sht ribotuar n latinisht, si dhe sht prkthyer n t gjitha gjuht kryesore t Evrops, n m se 20 botime. Sjelljen e veprs s Barletit n Kosov, historiani Zekeria Cana e konsideron nj ngjarje t madhe, nj ngjarje t madhe n rrafshin e kulturs shqiptare.

    “Kjo sht nj gj e madhe, nj dhunti e madhe. Ekzemplart e ktij libri jan shum t rrall”, thot Cana. Sipas tij, me veprn monumentale t Barletit, Sknderbeu kthehet si i gjall n Kosov. Veprn ai e quan kryemonument t Sknderbeut. Selim Pacolli, vllai i biznesmenit Bexhet Pacollit, thot se ende nuk sht vendosur se si do t veprohet me librin n t ardhmen: do t mbahet n pronsi t biblioteks familjare, apo do t’i dhurohet ndonj institucioni shtetror, me kusht q t ruhet. “Pretendojm t bjm nj ekspozit, pasi sht libr i rrall dhe qytetarve iu duhet dhn mundsia q ta shohin. Nuk do t ndalemi asnjher n krkim t veprave t tilla dhe do t’i sjellim n shrbim dhe pronsi t popullit, t cilit i takojn”, thot ai. Libri ka formatin 31X21 centimetra, ka 326 faqe dhe disa nga faqet e para jan pa numr. N kopertin gjendet portreti i Sknderbeut, dy poezi dhe portreti i Marin Barletit.

  2. #82
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    31
    Postime
    11,981
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Nnt kopjet e mbetura t novels ndodhen n Bibliotekn Publike t Shn Petrburgut dhe Arkivin e Mosks

    Gjergj Kastrioti "foli" rusisht

    Nj rus i panjohur ka rrfyer n 44 faqe bmat e lavdishme t heroit ton


    Sknderbeu, Heroi Kombtar i shqiptarve dhe historia e tij e lavdishme, ka qen subjekti i nj novele, e cila sht shkruar n Rusi n shekullin XVII nga nj autor anonim. Kjo vepr, e quajtur "Novela pr Sknderbeun, princin shqiptar", sht ritregim i pjess "Kronika Botrore", shkruar nga satiriku dhe publicisti i njohur polak i shekullit XVII, Martin Belskut. Mirpo, n kt rast nuk kemi t bjm thjesht me nj ritregim t drejtprdrejt t pjess s kroniks s Belskut, ku flitet pr Sknderbeun, por me nj vepr deri diku origjinale t letrsis ruse t shekullit XVII, bazuar n kronikn e tij. Prhapja e dorshkrimit t ksaj novele gjat shekullit XVII n Rusi, t dhnat pr Shqiprin e largt n historiografin ruse t asaj kohe, tregojn interesimin e madh t popullit rus pr Shqiprin dhe figurat e saj historike.

    Me luftn e shqiptarve pr pavarsi kundr pushtimit osman ishin bashkuar shum popuj ballkanik: sllavt e Jugut, polakt, hungarezt. N kujtimet e tyre - gojdhnat, kngt dhe legjendat u ruajt figura e gjall e Sknderbeut dhe episode nga jeta e veprimtaria e tij. Gjith ato kng, gojdhna dhe legjenda, krahas biografis s par t Sknderbeut, shkruar nga bashkatdhetari i tij, Marin Barleti, shrbyen si baz dhe material kryesor pr krijimin e variantit sllav t biografis t Heroit Kombtar shqiptar. Nga ky variant sllav i biografis s Sknderbeut dallojn tri vepra kryesore:

    • 1. Novelat e sllavve t Jugut pr Sknderbeun
    • 2. Kapitulli kushtuar Sknderbeut nga kronika e historianit polak, Martin Belskut
    • 3. Novela ruse pr Sknderbeun shkruar n shekullin XVII


    Jan gjithsej nnt ekzemplar t ksaj novele n Bibliotekn Publike t Petrburgut dhe n arkivin historik t Mosks. Ekzemplari m i plot dhe me m pak korrigjime e ndryshime sht origjinali i Manastirit Soloveckij, q ruhet tani n Bibliotekn Kombtare Shtetrore t Shn Petrburgut.

    Prhapja e gjer e ksaj novele dhe interesimi i madh q ngjalli ajo te lexuesi rus n fillim t shekullit XVII e determinuan ekzistencn e shum origjinaleve t saj, nnt prej t cilave u ruajtn deri n ditt tona.

    Burimet

    Burimet e novels pr Sknderbeun duket se kan qen t mirfillta dhe t trthorta. N kto t fundit prfshihen studimet e Barletit dhe novelat e sllavve t jugut, kushtuar ktij heroi, ndrsa "Kronika" e Belskut mund t trajtohet si burimi i mirfillt i novels. Pra, si burimi kryesor i novels ruse t shekullit XVII shrbeu kapitulli pr Sknderbeun nga "Kronika Botrore" e publicistit dhe t satirikut t njohur polak t shekullit XVII, Martin Belskut.

    Veprat e Martin Belskut (1495 - 1575) gjat shekullit XVII ishin shum t njohura jo vetm n Polonin e asaj kohe, por edhe jasht kufijve polak, duke kontribuar n literaturn e popujve sllav dhe duke ndikuar shum n shkencn historike ruse t asaj kohe. N shekullin XVII, vepra e tij, e quajtur "Kronika Botrore" u botua tri her radhazi, duke u plotsuar e prmirsuar. N botimin m t fundit dhe m t plotin, ky autor i kushtoi nj kapitull t veant bmave t Sknderbeut, duke u bazuar n studimet e Barletit.

    Gati menjher pas daljes n drit t "Kroniks Botrore" t Belskut, u b prkthimi i saj n gjuhn ruse. T dhna historike t ktij prkthimi gjenden n arkivin e Carit t viteve 1575-1584. Krahas ktij prkthimi t lartprmendur, n fillim t shekullit XVII n truallin rus doli n drit vepra origjinale pr Heroin Kombtar shqiptar, q u quajt "Novela pr Sknderbeun, princin shqiptar".

    Duhet theksuar se kjo novel nuk sht prkthim i drejtprdrejt i kapitullit t "Kroniks Botrore" t Belskut, por nj prpunim me motive, nuanca dhe ide t reja, t cilat e bjn at trsisht nj krijim origjinal t letrsis ruse t shekullit XVII.

    Autorsia

    Meqense sht nj vepr e nj autori anonim, lind logjikshm pyetja se kush mund t kt qen autori dhe cila sht vendlindja e vrtet e ksaj vepre? Analiza linguistike e tekstit, n t cilin gjejm nj numr t madh fjalsh polake, t bjn t arrish n prfundimin lidhur me vendkrijimin e ktij shkrimi.

    Gjuha dhe kompozicioni i ksaj novele bashk me idet kryesore t prcjella n kt vepr na shtyjn t supozojm se autori i veprs nuk ishte prfaqsues i shtresave t larta shoqrore t Rusis t asaj kohe. Duke u nisur nga mnyra e t shkruarit, arrijm me konkluzion se kjo vepr sht shkruar n fillim t shekullit t XVII, n at terren ku kryqzohen kufijt polak, ukrainas dhe bjellorus. M von vepra u prhap edhe n vise t tjera t Rusis dhe n fillim t shekullit XVIII e gjejm n bibliotekn e Manastirit Soloveckij, q ndodhet n Veri t Rusis.

    Nj arsyetim tjetr t on n prfundim se vepra mund t jet shkruar n at terren ku grshetohen dy gjuh t afrta sllave: polonishtja dhe rusishtja. Nprmjet Polonis dhe nga trevat e saj kufitare kan hyr vepra t shumta t letrsis perndimore t zhanreve nga m t ndryshmet. T gjitha kto vepra t futura n kt mnyr n truallin rus u riprpunuan aq shum, saq nuk mund t konsiderohen m si vepra t huazuara, t ardhura apo prkthime t thjeshta.

    E njjta gj mund t thuhet dhe pr noveln e Sknderbeut, e cila, duke pasur nj burim polak, e prfaqson veprn tradicionale ruse t shekullit XVII me gjuhn e saj t pasur, t gjall dhe njherazi t thjesht dhe me stilistikn e tradits m t prsosur ruse.

    Prmbajtja

    N kt novel, veprimtaria politike dhe ideologjike e Sknderbeut trajtohet nga nj kndvshtrim tjetr, ndryshe nga kronika e Belskut. Heroi Kombtar nuk paraqitet si nj feudal mesjetar apo monark i krishter, por si udhheqs i vrtet i popullit t tij n rrugn drejt liris dhe t pavarsis. N qoft se te vepra e Belskut, Sknderbeu mbshtetej n principatat e bashkuara, n noveln ruse kt rol e luan gjith populli shqiptar dhe kjo ide shpaloset n tr noveln. Pr shembull, n krahasim me kronikn e Belskut, pas ardhjes s Sknderbeut n qytetin e Krujs, Sknderbeu ishte zgjedhur qeveritar i Shqipris nga gjith populli shqiptar jo vetm nga feudalt, por edhe nga shtresat e varfra.

    Kto tendenca demokratike ndikojn n biografin e mtejshme t heroit shqiptar. Pr shembull, pas fitores s par t Sknderbeut, sipas fjalve t autorit t novels ruse, Sknderbeu i falnderon t gjith lufttart e tij, ndrsa n noveln e Belskut thuhet se ai iu drejtua me fjalim falnderues vetm princave t tij. Po n kt novel ruse, thuhet gjithashtu s Sknderbeu, pas do fitoreje ia shprndante popullit t tij t gjitha kamjet e armiqve.

    N noveln ruse, Sknderbeu i fillon t gjitha fjalimet e tij me frazn "fqinj t dashur dhe njerz t mi", duke iu drejtuar kshtu feudalve, princave dhe popullit t thjesht shqiptar. Sipas Belskut, ai u drejtohet vetm princave fisnik. Tendenca demokratike e autorit t novels ruse shfaqet edhe n mnyrn e pasqyrimit t qndrimit t Sknderbeut ndaj popullats paqsore turke dhe atyre q ishin zn rob. Nga njra an theksohet vazhdimisht egrsia e sulltanve turq dhe ushtarakve t tyre, t cilt n mnyr mizore torturonin dhe asgjsonin jo vetm pengjet, por edhe popullin paqsor t territoreve t sunduara. Nga ana tjetr, autori i novels nuk harron t shkruaj se Sknderbeu gjithmon i kthente robrit e tij n atdhe nprmjet kmbimit.

    Autori prpiqet t krijoj nj imazh t Sknderbeut, q dallohet krejtsisht nga portreti i krijuar n "Kronikn" e Belskut. Ky imazh, n dallim nga versionet evropiane perndimore, ishte m i afrt me prshkrimin e idealizuar, q i bn populli shqiptar ktij Heroi Kombtar n kngt dhe legjendat e mome t ardhura deri n ditt tona.

    M e detajuar dhe m e qart se sa te Belsku n noveln ruse, tregohet edhe vlera ndrkombtare e lufts s popullit shqiptar. Kjo luft parandaloi prhapjen e sundimit osman n Evrop, pengoi sulltan Muratin t zaptoj gjith territorin e ish-Perandoris Bizantine.

    E njjta gj theksohet edhe n fund t novels, n fjalimin e shkruar nga autori rus, ku Sknderbeu i drejtohet Paps. Ky fjalim sht shum i shkurtr, por shum shprehs dhe ilustron n mnyr t prsosur metodn artistike t autorit t ksaj novele.

    Fillimi i fjalimit sht thjesht prkthim i ktij episodi nga "Kronika" e Belskut. Sknderbeu ankohet se n trupin e tij nuk ka mbetur asnj vend i paplagosur. Kjo duhet t jet nj hiperbol, sepse n fund t novels shkruhet se askush gjat gjith jets nuk e plagosi Sknderbeun asnjher. Prmendet vetm momenti kur i vritet kali, i cili i shtypi pak kmbn kur ra prdhe. Kjo hiperbol vjen nga tradita popullore gojore, q e prdor autori pr t trhequr vmendjen.

    Ndrsa pjesa e dyt e fjalimit sht komplet e hartuar nga autori i novels ruse. Sknderbeu shkurt, por prerazi thekson se po t mos ishte lufta e tij kundr agresionit turk, nuk do t kishte mbetur tok e krishter e papushtuar nga turqit.

    Pr sa i prket ans artistike t novels ruse, edhe ktu shfaqet pavarsia krijuese e autorit rus nga burimi historik. Novela ruse e Sknderbeut sht relativisht m e shkurtr sesa kapitulli prkats i "Kroniks" s Belskut. Kjo vjen si shkurtim i ngjarjeve t periudhs s par t jets dhe t veprimtaris s Heroit Kombtar, periudh gjat s cils ai i shrbente sulltanit turk. Qllimet e ktyre shkurtimeve jan t qarta, pasi ato nuk prputhen me trajtimin e imazhit t Sknderbeut si udhheqs i popullit shqiptar n luft kundr pushtimit osman.

    Po pr kt arsye, autori i novels ka ndryshuar dhe prpunuar ndryshe nga Belsku fjalimin e fundit t Sknderbeut, me t cilin ai i drejtohet t birit para vdekjes. N kt fjalim bhet nj portret i Sknderbeut, si nj monark ideal, sipas traditave t kohs, duke treguar bindjet e tij politike.

    Nuk sht e vshtir pr t vn re se shum nga mendimet dhe idet e futura n monologun e Sknderbeut rrjedhin nga ideologjia e publicistiks ruse t fundit t shekullit XVII dhe t fillimit t shekullit XVII, ku trajtohet po n t njjtn mnyr veprimtaria e carve rus, Ivan Groznit dhe Boris Godunovit.

    N kt vepr mund t vihet re nj prputhje e plot e disa shprehjeve me fraza t ndryshme t publicistiks ruse t fillimit t shekullit t XVII, ku trajtohen problemet e marrdhnieve midis udhheqsit dhe popullit t tij. Kshtu, fjalimi i fundit i Sknderbeut, autori i kishte shkruar krejtsisht nn ndikimin e ideve politike t kohs s tij. Pra, duke prpunuar biografin e Sknderbeut dhe duke e plotsuar at me ide t afrta me botkuptimin e kohs s tij, autori rus, n baz t "Kroniks" s Belskut, ka krijuar nj vepr t re, q dallohet cilsisht nga kronika e prmendur.

    Meriton vmendje edhe gjuha e ksaj vepre. Disa veori leksikore e afrojn kt novel me burimin e saj t mirfillt - "Kronikn" e Belskut. Gjuha e novels ruse, si edhe ajo e "Kroniks" s Belskut karakterizohet s pari nga prdorimi i gjer i fjalve dhe shprehjeve, t hasura n gojdhna t sllavve t Jugut: pr shembull, krahasimi mjaft shprehs i trupave t rregullta ushtarake shqiptare me rrjetn e hedhur n uj. Ve ksaj, vetm n noveln ruse dhe n "Kronikn" e Belskut gjendet nj krahasim shum shprehs i sulltan Muratit me nj qen t lig. Ky krahasim prdoret pr t theksuar egrsin mizore q shfaqte sulltani turk gjat rrethimit t Krujs dhe Kostandinopojs.

    N noveln ruse hasen personazhe dhe krahasime q mungojn te Belsku. N radh t par, tek aty prfshihen krahasime t thjeshtligjrimit q jan karakteristike n veanti pr krijimtarin popullore ruse. Pr ilustrim po prmendim nj krahasim thjesht ligjrimor proverbal, i cili n shqip mund t prkthehet kshtu: "Nse armiku sht i vogl sa nj harabel, konsideroj at m t madh se mjellma". N noveln ruse ka shum krahasime t tilla, q ndjekin njri-tjetrin dhe q krijojn nj varg figurash shum shprehse, tipar karakteristik ky i gojdhnave popullore ruse. Po ashtu, struktura ritmike theksohet me prdorimin e shpesht t togfjalshave frazeologjike, t cilt n legjendat dhe prrallat ruse kan prdorim shum t gjer.

    Vrtet novela ruse prfaqson nj rikrijim t veprs s Belskut, por ajo duke ia prshtatur at traditave m t mira t letrsis dhe publicistiks ruse t asaj periudhe, gjuhs s gjall dhe shprehse t popullit, arriti t radhitej ndr veprat m t prhapura te lexuesi rus i asaj kohe.


    Heroi yn, personazh i letrsis ruse


    Studimeve albanologjike, t kryera nga profesort e degs s Gjuhs dhe Letrsis Shqipe, t Universitetit t S. Petrburgut, s fundi iu shtohet edhe nj kontribut tjetr. Larisa Kaminskaja, pedagoge e ktij universiteti dhe njohse e shklqyer e gjuhs shqipe, gjat hulumtimeve t saj n Bibliotekn Publike t S. Petrburgut dhe arkivave ruse, ndeshet me nj vepr letrare ruse n dorshkrim, kushtuar Heroit ton Kombtar, Gjergj Kastrioti Sknderbeu. Burimet historike t ksaj vepre letrare dhe nj analiz e strukturs linguistike e artistike e saj, jan objekti i nj studimi q L. Kaminskaja ka prgatitur me kt rast dhe q ajo preferon ta publikoj nn titullin: "Nj novel ruse e shekullit XVII". Sipas albanologes Kaminskaja, teksti origjinal n dorshkrim sht prgatitur pr botim prej dy shkenctarve ruse, N. Rozovi dhe N. istjakova t cilt e botuan n serin: "Prmendoret letrare", t Akademis s Shkencave Ruse n vitin 1957. Sipas Kaminskajas, bhet fjal pr nj krijim letrar origjinal, i shkruar n Rusi, n fillim t shekullit XVII, nn titullin "Novela pr Sknderbeun, princin shqiptar". N pikpamje t tipologjis s shkrimit, studiuesja ruse, kt krijim letrar e klasifikon n kategorin e novels. Ky tekst i shek. XVII, lindur dhe qarkulluar n botn ruse/sllave, sht shkruar nga nj autor anonim. Sipas saj, novela pr Heroin ton Kombtar sht nj ritregim i pjess: "O Skanderbegu Makedonie Albanskim Ksiazeciu" q gjendet n veprn "Kronika Botrore" ("Kronika, tho jest historia swiata", Krakow, 1564.), shkruar nga autori i njohur polak Martin Belskut (1495-1575), veprat e t cilit patn ndikim t fuqishm n tr botn dhe literaturn sllave. Autorja e ktij studimi, pasi bn nj analiz krahasuese mes pjess s M. Belskut, q shrben si burim informacioni historik pr veprn dhe tekstin e novels, mbrrin n prfundimin se, Sknderbeu, n kt t fundit, sht personazh i nj teksti letrar, krejt i ndryshm nga ai i "Kroniks Botrore". Nga t dhnat e punimit t L. Kaminskaja, del se vetm 9 ekzemplar kan mundur t mbrrijn deri n ditt tona e t ruhen n Bibliotekat e S. Petrburgut dhe Mosks. Ekzemplari m i plot dhe me m pak korrigjime e ndryshime sht origjinali i gjetur n Manastirin Soloveckij, i cili ndodhet n Veri t Rusis. Kjo dshmon pr qarkullimin e gjer q ka pasur kjo novel n truallin e strmadh rus. Ndrkaq, studiuesja ruse na bn t ditur se origjinali i veprs ka pasur gjithsej 44 faqe dhe nga informacioni q ajo ka mundur t grumbulloj n t gjith Rusin jan n qarkullim rreth 9 ekzemplar origjinal n dorshkrim t novels me autor anonim. N trsin e saj, hulumtimi dhe studimi q ka kryer pedagogia e Universitetit t S. Petrburgut, L. Kaminskaja, sht padyshim nj kontribut me vler jo vetm n pasurimin e literaturs pr Heroin ton Kombtar, Gjergj Kastrioti Sknderbeu, por dhe nj njoftim i ri, me shum vler e rndsi, pr botn dhe kulturn shqiptare. Shpresojm q pedagogia e Gjuhs Shqipe, n Universitetin e Shn Petrburgut do ti vijoj m tej krkimet e saj rreth novels: "Novela pr Sknderbeun, princin shqiptar".

    Prof. as. dr. ROLAND ZISI - Universiteti "E. abej", Gjirokastr


    Kush sht Larisa Kaminskaja


    Larisa Kaminskaja ka lindur n Shn Petrburg n 1964-n.

    N 1986-n ajo mbaroi studimet n Fakultetin Filologjik t Universitetit Shtetror t Shn Petrburgut n degn Gjuh e Letrsi Shqipe, pran katedrs s Gjuhsis s Prgjithshme. Q nga ajo koh, punon si pedagoge n kt deg, n t njjtin universitet.

    N 1996-n, ajo ka mbrojtur tezn e kandidatit t Shkencave, e cila i sht kushtuar studimit eksperimental-fonetik t sistemit fonetik t shqipes s sotme.

    Kaminskaja zhvillon kurset e ligjratave t "Fonetiks teorike t shqipes", t "Fonetiks eksperimentale", t "Folklorit shqiptar", si edhe "Msimet praktike t shqipes", pr studentt e viteve t ndryshme t degs shqipe.

    Ka shkruar dhe botuar m shum se 80 artikuj. Sfera e interesave shkencore-krkimore t saj sht e prqendruar mbi fonetikn eksperimentale, albanologjin dhe ballkanologjin.
    My silence doesn't mean I am gone!

  3. #83
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Dossier

    Korrespodenca e panjohur e Sknderbeut me Sulltan Muratin

    Nj libr i panjohur pr heroin ton kombtar, Gjergj Kastriot Sknderbeu, i shkruar n gjuhn italiane n vitin 1584 nga prifti shqiptar Dhimitr Frangu.


    E gjith jeta, vepra dhe luftrat e lavdishme t heroit ton kombtar, Gjergj Kastriot Sknderbeut, i konsideruar si "Atlet dhe mbrojts i Krishtrimit", apo "Parzmore n gjoks t Evrops", q prej kohs n t ciln ai jetoi e deri n ditt e sotme, ka ngjallur dhe vazhdon t ngjall ende interes. Si rezultat i ksaj, nga kronikan, biograf, shkrimtar, studiues dhe historian t shumt, vendas e t huaj, Sknderbeut i jan kushtuar me dhjetra e dhjetra libra me studime t ndryshme t karakterit historik, pjesa m e madhe e t cilave jan t panjohura pr shqiptart dhe ndodhen n bibliotekat e shteteve t ndryshme t bots. Nj nga ato libra sht dhe ai me titull "Veprat e lavdishme t Sknderbeut", i priftit shqiptar Dhimitr Frangu, bashkkohs, kshilltar, arktar dhe ambasador i Sknderbeut, i cili sht shkruar dhe botuar prej tij disa vjet m prpara se t botohej libri i Marin Barletit. Sipas studiuesit dhe prkthyesit t ktij libri, Lek Pervizi (ish-i dnuar politik n regjimin e Enver Hoxhs, q prej vitit 1991 jeton n Bruksel), i cili dy vjet m par e ka gjetur at rastsisht duke hulumtuar n bibliotekat italiane, libri i Dhimitr Frangut me titullin e pandryshuar "Gli illustri et gloriosi gesti et vittoriose imprese, fatte contra Turchi dal Sig. D. Giorgio Castriotto, derto Scanderbeg, Prencipe d‘Epirro", sht prkthyer nga latinishtja n italisht nga Bernardino Vitale dhe sht ribotuar mbi njzet her nga viti 1506 deri m 1679-n, duke u prkthyer edhe n frngjisht e gjermanisht. Faktikisht, dorshkrimet e para t Dhimitr Frangut pr kt libr jan t vitit 1480 dhe q nga ajo koh, t gjith librat e tjer q u botuan m pas u referohen rrfimeve t Frangut. Kjo gj ka ndodhur edhe me Marin Barletin, i konsideruar si nj nga biograft m t sakt t Sknderbeut, i cili n shum raste n librin e tij thot se u ka mbetur besnik rrfimeve t Frangut. Nisur nga fakti se ky libr (ashtu si dhe shum t tjer) pr heroin ton kombtar Gjergj Kastriot Sknderbeu, sht i panjohur pr lexuesin shqiptar (me dshirn e Lek Pervizit, q na ka dhuruar nj kopje t librit ekskluzivisht pr "Shqip") po publikojm vetm disa pjes t tij, nga botimi q i ka br shtpia botuese "Arbria" n Tiran, botim i cili u kalua krejt n heshtje si nga studiuesit e historis, ashtu dhe nga shtypi.



    Letra e Sulltanit pr Sknderbeun

    Si u mbyll kjo ngjarje, Sulltan Murati, duke qen shum i inatosur me Sknderbeun, i oi nj ambasador me nj letr me kt prmbajtje: "Murati, Perandor i turqve dhe Princ i Lindjes, ty, Skanderbeg, njeriu ma mosmirnjohs n bot. Nuk mund t prshndes as m shum as pak, duke qen se ti u bane anmik pr vdekje i kunors sime, ndrsa t rritsha me dashuni, si t ishte biri im, duke u mundue gjithmon pr me t nderue e me t ngrit n pozita t mdha e t nalta, si baj me miqt e m dashamirt e mij. Ti u rebelove e m ke shkaktue shum dame, si e di vet dhe si sht njohur nga bota mbar. Un nuk mund ta marr me mnd se si shkoi kjo pun; ndofta pr fatin se nuk ta ktheva shtetin prindror ose pse ti gjithmon ke pas qllim q t mohosh fen e Profetit Muhamed dhe t kthehsh (si ke veprue) n fen kristiane, pr t humb shpirtin tand. Por s‘ka dyshim, se po ta kisha dit dshirn tande, do t kisha ba gjithka ti dshroje, sepse ti e di mir (si shpesh t kam than) q un kam dshirue s teprmi me t plotsue do krkes. Un jam prpjek me t dasht ma shum se kdo tjetr t oborrit tim, pr virtytet e tua t rralla. Duke e dit ti, se un brenda pak ditsh do ta ktheja shtetin atnor, e duke e dit se nuk do ta mohoja fjaln e dhan, ti je sjell kundr detyrs sate, duke u rebelue, veprim pr t cilin meriton qortim t madh dhe dnim t rrept, pra meriton mrin dhe mohimin tim. Nga ana tjetr, duke pas parasysh veprat e tua t lavdishme q n t kaluemen (duke qen n shrbimin tim) i ke krye pr mbrojtjen dhe naltsimin e shtetit tim, duke i shrbye besnikrisht kunors sime, pothuaj s‘jam i detyruem ta zbus inatin, q me t drejt m ka pushtue ndaj teje. Duke pas vendos me veprue kshtu, t them se due, q pas faljes sime, t vlejn ma tepr shrbimet q kam pas prej teje, pr me t shprblye (q nga ana ime nuk do t mungoj) se sa hakmarrja q duhet t prdorsha ndaj teje pr mungesat e tua, meqnse u rebelove ndaj meje pa asnj arsye dhe q shkaktove aq damtime ndaj meje dhe ndaj njerzve t mi. Prandaj ta dish se ti mund t sundosh mbi shtetin tand, q t prket si trashgim, por me nj kondit, q t m rikthesh at pjes t Shqipnis q kam prfitue nga tjetrkush dhe jo nga prindi yt, t ciln, kundr do t drejte, ma ke marr e prvetsue. T them q ti t ma rikthesh, prndryshe betohem n Zotin, Profetin Muhamed, n shpirtin e babs tim dhe aftsin dhe forcn e shpats sime, q do ta prdor kundr teje, pr me t dbue nga ai vnd pr inatin tand. E n qoft se do t shptosh gjall, do t detyrohesh q t shkosh lypsar npr bot. Ti e di se un mund ta ngrej nj ushtri prej 150.000 vetsh, ndrsa ti ke pak ushtar e nuk je n gjndje t m prballojsh. Kt po ta them sepse nuk due me ta b t keqen. T kam paraqit t mirn dhe t keqen. Ty t takon tani me zgjedh si t kesh qejf dhe pr kt mund t‘i besosh ambasadorit dhe shrbtorit tim Hajredinit, i cili do t flas gojarisht n emn tim pr gjithka, sipas porosis sime.

    N Adrianopol m 16 Qershor 1444.

    Prgjigjja e Sknderbeut

    Pasi e kuptoi shum mir letrn dhe pasi e dgjoi me kujdes fjaln e ambasadorit t Sulltan Muratit, Sknderbeu e falnderoi dhe e nderoi ambasadorin e pas pes ditsh e nisi tu i dhan nj letr pr padronin e tij, n prgjigje t asaj t Sulltanit, me kt prmbajtje: "Gjergj Kastrioti, i quejtun Skanderbeg, Princ i Shqiptarve, i on t fala t shumta Sulltan Muratit, Princit t Turqve dhe Perandorit t Lindjes. Prej shrbtorit dhe ambasadorit tand, Hajredinit, e mora letrn q m kishe nis, ku fillimisht ti m thoje se nuk mund t m jepshe as shum dhe as pak t fala, sepse un t qenkam rebelue dhe sepse un t paskam ba (si thye) shum dame. Po t prgjigjem: megjithse, do gja q kam ba kundr teje ngjan sikur t jet ba prej ndonj anmiku, t them, se do her q ti do t‘i shikosh punt me synin e arsyes, n kt rast, se ka e sa asht krye prej meje un gjykoj se jam tregue (jo anmik) por shum mik. Pr kt, them, se asgja nuk do t t‘ishte e vshtir t bahej, t ciln un t mos e bajsha, por q t mos ishte kundr vullnetit t Zotit. E pr sa thash, duhet t bindesh, ngase un pretendoj t jem mik. Por n qoft se ti ankohesh se un kam rifitue lirin time, me shtetin e tim eti, gabohesh, sepse nuk mendoj t t kem fye, sepse m takon vetm mue dhe jo ty, dhe jam prpjek t baj ka i takon nderit tim. N qoft se turqit, ushtart e tu, q rrin n viset e Shqipnis, erdhn kundr meje q t luftojn me arm n dor, a nuk ishte e drejta ime me luftue kundr atyne q donin t m sulmonin? E n qoft se e prvetsova at pjes, sepse i munda me trimrin time, faji nuk sht i imi, por i tyne, ose i atij q i shtyni kundr meje. E pse un kam thye ushtrin tande, t komandueme nga Ali Pasha, nuk besoj se kam veprue kundr detyrs sime, duke qen se un po mbrohesha nga ai q po m sulmonte. S fundi, n qoft se un e braktisa fen e Muhamedit, e u ktheva n fen time t vrtet t Jezu Krishtit, jam i sigurt q kam zgjedh ann ma t mir: sepse tue zbatue msimet e tij t shenjta, jam i bindun se shpirti im do t shptoj dhe jo (si thue) t humb. Prandaj t lutem, q pr shptimin e shpirtit tand, t dgjosh prej meje nj kshill shum t mir. Po t lexosh me kujdes Kuranin, d.m.th., prmbledhjen e msimeve hyjnore, do t kuptosh secili prej nesh e ka gabim. Nga kjo kam shpres se n qoft se ti do t arrijsh t gjykosh gjithka drejt dhe t bindesh nga arsyeja, do t pranosh fen shum t shenjt t Krishten, e vetmja n t ciln t gjith njerzit krkojn shptim, shptojn, e jasht saj dokush tjetr sikterroset. Dhasht Zoti q ti t pranojsh q t ndrioj Shpirti i Shnjt e t vijsh e t pagzohesh e t fillojsh me jetue si i krishten. Athere, un, do t kisha knaqsi me t njoh si Princin ma t madh t Bots e me t‘u ba (si kam qen) nj shrbtor i mir dhe mik. Pr kt ti do t bindesh shum mir, kur t shikojsh se sa me sinqeritet dhe mirsi un t ftoj me t shptue shpirtin, pr lavdin dhe madhshtin e shtetit tand. Prandaj tuj t than, se megjith se jam prpjek t mbrohem nga ty dhe nga forcat e tua, t mbetem mik, tue t premtue se kurdo q t bajsh at q t kshillova, pra q t kthehesh i krishten, un do t rikthej jo vetm at pjes t Shqipnis q ti m krkon, por edhe gjithka un mbaj e kam n kt bot dhe do t jem gjithnj shrbtori yt i mir. Prndryshe, t jesh i sigurt, se un nuk mundem, nuk due dhe nuk detyrohem, pr shum shkaqe dhe aryse, q t pranoj ato q ti shkruen. Kryesisht pse turqit nuk e mbajn kurr besn ndaj t krishtenve dhe jan fqinj t kqinj t tyne, e nuk due q t rrezikoj e humbas at q Zoti m ka dhan. Prandaj mos u fodullos pr sa m thue q me ta rikthye at pjes t Shqipnis q ti u ke marr t tjerve e jo babs sim. Ato vise q ti vet thue se kan qen t t krishtenve, edhe t mos kishin qen t prindit tim, meqnse un jam nj Princ i Krishten, m takojn mue dhe jo ty. Si rrjedhim, asht ma se e volitshme dhe e arsyeshme q nji i krishten t zotnoj at q ka qen e t krishtenve (mbasi nuk kan nj Princ t tyne) dhe jo ti, q ke nj fe tjetr kundrshtare. Aq ma tepr m takojn mue, sepse i kam marr me t drejt e me arm n dor. Duke qen se ti don me prvetsue ato q kan qen t t krishtenve, dhe jo t pafeve, duhet t bahesh i krishten, si t lutem e t kshilloj, prandaj prsri t lutem q t pagzohesh, prndryshe un do t prndjek dhe do t jem anmik pr vdekje i yti. Shpresoj me rimarr sa m par gjithka q ti ke marr nga pronat e t krishtenve e jo q un me t lshue nj pllamb tok. Pr sa i prket betimit q ke ba me m dbue nga vendi im, prndryshe n qoft se nuk vritem ose nuk kapem, do t jem i detyre me shkue si lypsar, ta diejsh se po t mos isha i krishten, nuk do t guxoja me t‘u prgjigj, por tuj iu drejtue fuqis hyjnore, q mbahet nga Zoti q qeveris gjith Mbretnit, gjithmon do t knaqem me do gja q do t ndodh prej vullnetit t tij dhe do t jem gjithmon shum i knaqun pr gjithka t m vij prej tij, si pr t mir si pr t keq. E pr sa thue se do t m bajsh fatkeq, t prgjigjem se kam besim e shpres se do t mbrohem nga forcat e shumta q me t cilat m krcnon se do t m sulmojsh. Megjith at duhet ta dijsh mir se fitorja nuk prcaktohet nga sasia e njerzve, por prparsisht nga vullneti hyjnor, tue pas nga ana e vet madhnin hyjnore dhe t drejtn, pastaj n aftsin dhe urtsin e Komandantve. N qoft se deri tani un i kam tregue ato cilsi, do t besoja se Pashallart e tu do t ken informue ma se nji her. (Letrkmbimet e Gjergj Kastriotit, pr her t par jan dhn nga Dhimitr Frangu, prej t cilit m pas i kan marr autort e tjer. Shnim i prkthyesit Lek Previzi). Por t them se as lajkat dhe as krcnimet e tua, nuk jan t mjaftueshme q t lkundin shpirtin tim. Asht e vrtet q, sikur ti t kthehesh i krishten, atehere pa tjetr, do t‘isha i detyruem me ba gjithka q ti do t dshiroje. Megjithat, i premtoj Madhnis sate, se nuk do t ndrrmar kundr teje asnj veprim, pa qen i ngacmuem dhe i provokuem ma prpara, prej teje ose njerzve t tu. Juve sa mund t‘ju duket e plqueshme, prunjsisht ju prfalem. Nga kampi yn m 14 Korrik 1444".



    Jetshkrimi



    Nga fmijria, shrbimi i gjat te Sulltani dhe braktisja e tij



    Biografia e Sknderbeut, sipas Dhimitr Frangut



    N kapitullin e par t librit t Dhimitr Frangut, "Veprat e lavdishme t Sknderbeut", jepet nj biografi e shkurtr e heroit ton kombtar, duke filluar q nga fmijria e tij, koha e gjat e qndrimit n Turqi n shrbim t Sulltanit, e deri n ditn q ai braktisi at pr t‘u rikthyer n atdheun e tij. Lidhur me kt, n mes t tjerash aty thuhet: "Princi Gjon Kastrioti ishte ai q sundoi at pjes t Shqipnis q quhet edhe sot e ksaj dite Emathia (Mati i sotm. Shnim i prkthyesit) ose Tumenishtia. Gjoni kishte pr grue Vojsavn, t bijn e princit t Pollogut, pjes e Maqedonis dhe e Bullgaris, me t ciln pati shum fmij. Ky Gjoni ishte nj burr i fort, zemrmadh dhe shum i zoti n artin ushtarak, q tue luftue kundr Sulltan Murat Osmanlliut, Princ i Turqve, e tue pa se ky Murati ishte ba shum i fuqishm n Shqipni dhe n Greqi, e se nuk mund t‘i bante ball ushtrive t tij, krkoi t vendoste paqen me t (sikur dhe bani). Pr realizmin e ksaj paqe, u detyrue me dhan peng Sulltanit katr fmijt: Reposhin, Stanicn (Jovanin), Konstandinin dhe Gjergjin. Fmijt u uen para Sulltan Muratit i cili u gzue shum dhe mbasi u njoh me paraqitjen e mir dhe fisnike t tyne, i ndali syt mbi ma t voglin, Gjergjin, akoma tet vje q paraqitej me trup dhe tipare t bukura e me gjumtyr t rregullta. Ai mendoi se kur fmija t rritej do t fitonte cilsi t mira dhe aftsi shum t spikatuna. Prandaj vendosi mos me ja kthye ma prindit, e me e mbajt n oborrin e tij. E bani synet dhe ja vuni emnin Skanderbeg, ku Iskander, do t thot Aleksandr, e beg, fisnik. Mbas ksaj, vendosi ta edukoj sipas zakoneve t turqve dhe fes myslimane, tue i caktua njerz shum t prgatitun q ta kishin kujdes, e q t‘i msonin traditn, kulturn dhe t gjitha rregullat e tjera turke. Ndrkaq atij do t‘i plotsoheshin t gjitha nevojat jetsore, si ushqimi e vshmbathja, si t ishte bir‘i tij. Ndrsa rritej kshtu nn kujdesin e edukatorve t tij, dita dits ai shkonte tuj prparue n t gjitha gjanat q i msonin. Ai strvitej e knaqej me shokt e tij, n vrapimet me kal, n prdorimin e armve ma t forta dhe n t gjitha ushtrimet e prshtatshme pr nj kalors t nderuem e trim. Aq ishte prirja dhe dshira e tij n kt drejtim, sa q, jo vetm barazohej me bashkmoshatart, por edhe ua kalonte atyne n t gjitha strvitjet, si n kamb ashtu mbi kal, kur strviteshin mes tyne, e ku Sknderbeu shquhej gjithmon. Veanrisht n prani t Sulltan Muratit, i cili knaqej shum kur e shikonte aq t shkatht, guximtar e fitimtar n t gjitha ushtrimet luftarake. Ndrkoh n luftrat kundr mbretrve dhe princrve t tjer, kudo q shkonte me ushtrin e tij, Sulltani e merrte gjithnj me vete Sknderbeun, i cili shpesh her e luste at q t merrte pjes n luftime. Por Murati, tuj gjykue akoma t ri dhe jo n moshn e duhun pr t‘u prfshi n vshtirsit e lufts, ia zgjaste plqimin e tij me fjal t mira. Megjithat, mbasi ky djal trim, vazhdonte n krkesn e tij, ma n fund Sulltani, pothuaj kundr dshirs, i dha leje me marr pjes n t gjitha betejat, q mund t zhvillohshin. Skanderbeu filloi t ishte i pranishm n luftimet e ndryshme, ku dallohej pr shpirt luftarak dhe trimri, sa q pr forcn dhe kurajn q tregonte uditi jo vetm oborrtart por edhe vet Sulltan Muratin, i cili bashk me t tjert pranonin se ktij djali, kur t arrinte moshn e prsosun, nuk do t‘ja kalonte askush pr guxim e trimni, e nuk do t gjendej nj i till q t‘i dilte prball. Kur Skandrbegu mbushi 19 vje, u emnue nga Sulltani Sanxhak, q do t thot komandant i 10 mij kalorsve. M von e emnoi Pash dhe e oi shpesh her kundr anmiqve t tij, tue i dhan me vete disa Sanxhak t tjer, t cilt duhej t‘i bindeshin, e tua njohun autoritetin mbi t gjith ushtrin, si u njihej Komandantve t Prgjithshm nga Princat e tyne. I drguem n at pjes t Azis s vogl q quhet Anadoll, zhvilloi aty beteja t shpeshta kundr anmiqve dhe korri gjithmon fitore, tue u shkaktue atyne humbje dhe vdekje t mdha, kshtu q pushtoi shum vnde n at provinc, t cilat i vuni nn zgjedhjen dhe pushtetin e Sulltanit. Ky, tue pa gjith at shkathtsi dhe trimni t Skanderbeut, e thoshte publikisht se Skanderbeu ishte krahu i djatht i tij, syni dhe zemra e tij, ishte mbrojtsi i vrtet dhe i sigurt se zmadhuesi i shtetit t tij. Prandaj t gjith turqit e donin fort, e nderonin dhe e monin shum. Kur Skanderbeu kishte mbushur moshn 25 vje, e qndronte n Adrianopul pran Sulltanit, bashk me shum pashallar dhe fisnik t tjer, u paraqit n at oborr nj tartar shum i madh me trup, i cili i ftoi n dyluftim t gjith lufttart e Sulltanit. Askujt nuk ia mbante t matej me t, sepse ktij tartari i kishte dal nami se kishte fitue gjithmon kundr atyne q kishin pranue dyluftimin, dhe shum prej tyne i kishte vra. Kur Skanderbeu pa gjith at frik t oborrtarve t Sulltanit, tue mos e durue fodullkun e tartarit, i krkoi Sulltanit dhe gjith t pranishnmve q ta lejonin t ndeshej me t. Por Sulltani dhe oborrtart ma t shquem, t gjith s bashku mundoheshin ta trhiqshin nga ai vendim, t shqetsuem, sepse kishin frik pr jetn e tij, po t ndeshej me tartarin. Skanderbeu nuk trhiqej nga krkesa e tij, sa q ma n fund ia plotsuen. E kshtu, n prani t Sulltanit, t gjith Oborrit, e t nj turme t madhe populli, me shpirt t vndosun dhe guximtar, i doli prball tartarit, i cili filloi t tallej me t (si Golia me Davidin, se po i vinte keq se po luftonte me nj t ri pa prvoj luftarake. Skanderbeu shum i inatosun filloi t luftonte dhe pr mjaft koh nuk dallohej se nga do t anonte fitorja. Kur e pa Skanderbeu se kundrshtari, aty mu para Sulltanit, po vazhdonte t‘i bante qndres, u mbush me aq inat ndaj vetvetes, sa q filloi me i dhan goditje t tmerrshme anmikut dhe brenda pak kohe e mundi dhe e vrau. Mandej, mes brohoritjeve t oborrtarve dhe popullit u kthye nga Sulltani, q e priti me gzim dhe hare. N kt koh, Sulltani shkoi n Bursa, qytet i Bitinjs ku n prani t tij u paraqitn dy lufttar persian, njeni i quejtun Jahja dhe tjetri Zampasa, t cilt krkuen dyluftim si tartari, por me ndryshimin se do t luftonin mbi kal, me shtiz me shpat dhe mburoj. Kundr tyne krkoi t luftonte Skanderbeu, t cilit iu dha plqimi. Filloi luftimi, s pari me Jahjen, e ndrsa luftonte kundr tij, pabesisht e sulmoi Zampasa, por Skanderbeu nuk u shqetsue fare dhe me besim n ndihmn hyjnore dhe n forcn e shkathtsin e tij, mori ma tepr fuqi dhe shpirt luftarak, e tue luftue me guxim, pothuaj e njkohsisht u dha vdekjen si njanit ashtu dhe tjetrit. (Sipas Julian Pisko "Studim historik mbi Sknderbeun", kjo ngjarje pavarsisht nga mnyra si mund t jet tregue dyluftimi i Skanderbeut kundr kalorsve persian, asht dhe mbetet nj ngjarje historike.) Pr kt trimni t rrall e t lavdishme. Skanderbeu u prgzue e u nderue prej t gjith t pranishmve. Ndrkoh hungarezt kishin zbrit kundr Muratit pr t‘ia shkatrrue shtetin. Ai e nisi Skanderbeun kundr tyne me nj ushtri t madhe, dhe n at fushat ai u suell me shum kujdes e shum urtsi, tue shmang do luftim me hungarezt. Skanderbeu kishte mbajt dhe mbante gjithmon pran vetes mjaft shqiptar t krishten, besnik t prindit, t cilt vazhdimisht i msonin fshehurazi pr at fe q e kishte fitue qysh n pagzim. Prandaj bani si bani dhe me urtsi t madhe veproi q hungarezt, shum t krishten, t ktheheshin pa u ndesh me t si kishte qen dshira e tij. Pastaj u rikthye shndoshn e mir me gjith ushtrin e Sulltanit n Adrianopul, prej t cilit u prgzue shum dhe u nderue me dhurata t mueshme. Murati thoshte n prani t njerzve ma t shquem, oborrtarve dhe familjes, se hungarezt ishin friksue nga aftsia dhe trimnia e Skanderbeut, prandaj ishin largue. E luste Skanderbeun, q t‘i krkonte ndonj nder, por Skanderbeu me shum respekt i prgjigjej se nuk donte asgja tjetr, prve mirsis s tij. Kjo i mjaftonte".





    "N Rom ndodhen edhe 3 libra t panjohur pr Sknderbeun"



    Prkthyesi Pervizi: Si e gjeta origjinalin n Itali



    N parathnien e librit t Dhimitr Frangut, "Veprat e lavdishme t Sknderbeut", prkthyesi Lek Pervizi, i cili q prej vitit 1991 (1944-1991 ka qen i internuar familjarisht n disa kampe) banon n Bruksel, ka prshkruar edhe momentin e gjetjes s ktij libri n bibliotekat e Italis. Lidhur me kt, n mes t tjerash ai ka shkruar: "Si shum shqiptar t tjer, isha i intersuem dhe jam, me e njofto thell e ma shkoqitun historin e kombit ton, q nga origjina e deri n ditt tona. Por pr konditat q ishin krijue pr nj pjes prej nesh, t mbyllun npr burgje e kampe, nj nism e till mund t quhej e pamundshme dhe absurde vetm me u mendue, e jo ma me u realizue. Ndrkoh librat dhe dokumentet q trajtonin historin e vjetr shqiptare, qndronin qetsisht t rradhitun n raftet e bibliotekave t ndryshme t Europs, posarisht t atyne t Italis. Mes atyne vllimeve pushonte n pritje t heshtun prej 525 vjetve dhe vepra at Dhimitr Frangut, mos dikush shqiptar vinte dor mbi t. N kt zbulim bibliotekar, gjeta dhe dy libra t tjer q flisnin pr Sknderbeun, njani botue italisht n Palermo m 1845 nga nj anonim, dhe tjetri i Austriakut Pisko, gjermanisht, botue n Vjebn n 1894, tue i shtue ktyne dhe veprn e francezit Duponect, Paris 1884. T gjith kta shkrimtar ndjekin fillin tregues t Dhimitr Frangut, pa iu shmangur nj fije, me shtesa t tjera plotsuese, me vnd e pa vnd. Pra, ‘ishte kjo rastsi q m oi pikrisht mue n at bibliotk dhe me ra n ato libra? Ndoshta sepse n ato kohna t vjetra, fisi im i Pervizit t Skurajve kishte qndrue e luftue prkrah Skanderbeut? Ndoshta ky, kushtrimi i t parve, m thirri dhe m caktoi t ndjek rrugn e riprtrimjes s historis shqiptare, ku Skanderbeu zinte vndin e nderit. Prfundimisht, knaqsia ma e madhe, si pr mue si pr lexuesit, asht ajo e njohjes ma mir dhe vlersimit t Dhimitr Frangut, si nj shqiptar i ditun, ndonse modest, q i vuni detyr vetes me rradhit historin e Skandrbeut ashtu si e kishte prjetue vet, pran tij, gjat 25 vjetve t epopes s madhe e heroike t Shqiptarve, q luftuan pr liri dhe pavarsi nan udhheqjen e njanit prej strategve ma t shquem t historis botore, si ishte Princi Gjergj Kastrioti Skanderbeu".

    link:
    http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=10207

  4. #84
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    T pathnat pr Sknderbeun gjenden n arkivat e huaja

    Prof. Ferid Duka rrfen si sht studiuar nga historiografia shqiptare figura e Gjergj Kastriot Sknderbeut.


    Nj burr i gjat, me nj fytyr t mpreht, me nj trup atletik me sens diplomati n zgjedhjen e situatave t ndryshme dhe nj lufttar i zoti. Kto jan pak a shum prkufizimet q historiografia ka mundur t jap deri n kohrat e sotme pr nj nga personazhet m t rndsishme t historis son, Gjergj Kastrioti Sknderbeun. Nse deri para viteve ‘90 studimi i figurs s tij ishte pjesrisht i censuruar, apo dhe i cunguar, pasi mungonin nj sr materialesh q do t jepnin nj imazh t plot t tij, sepse ndodheshin n arkiva t huaja, kto vite shqiptart kan pasur mundsi t lexojn dika m tepr pr heroin e tyre. Nse historiografia jon nuk ka mundur t sjell t gjitha detajet q kan shoqruar jetn e nj prej lufttarve t njohur t shekullit XV, kan qen studiuesit e huaj ata q kan ofruar materiale pafund mbi t vrtetat e asaj periudhe, ku nj lufttar shqiptar e mbajti larg Perandorin Osmane edhe nga Evropa. Edhe pse, m shum se 500 vjet m pas, historiant mendojn se shum gjra kan mbetur t pazbuluara nga jeta e ktij personazhi. Dje, n ambientet e Akademis s Shkencave u mbajt nj seksion shkencor me rastin e 539-vjetorit t vdekjes s tij, ku merrnin pjes studiues dhe historian t ndryshm, organizuar nga Instituti i Historis n Akademin e Shkencave n Tiran. "Gjergj Kastrioti Sknderbeu pr 25 vjet realizoi t pamundurn ndaj Perandoris Osmane, duke br q n bot kjo epok pa ngurrim t njihet me emrin epoka sknderbegiane", u shpreh prof. Mariglen Verli, drejtor i Institutit t Historis. Ndrsa historiani Kasem Bioku u shpreh se "ende nuk jan prcaktuar prmasat reale t Sknderbeut". Sipas tij, "historiant gnjejn veten nse mendojn se e kan studiuar kt figur", duke vazhduar se ata i jan ende borxhli Sknderbeut. Historiani i ri, Dritan Egro, kritikoi nivelin e historiografis shqiptare, e cila kto vite ende nuk sht n gjendje t bj studime t mirfillta shkencore pr kt figur.

    Gjat ktij seksioni shkencor u fol edhe pr librin "Sknderbeu dhe Evropa", nj libr ku jan prfshir referatet e mbajtura n konferencn ndrkombtare, zhvilluar n dhjetor t vitit 2005, n kuadr t 600-vjetorit t lindjes s Sknderbeut. Libri prmban referate t historianve t njohur, q e kan trajtuar figurn e Sknderbeut n kndvshtrimin historik, letrar dhe enciklopedik. N nj intervist m posht, profesor Ferid Duka shpjegon m me detaje rolin e Sknderbeut n historin e shqiptarve dhe prse gjithnj e m tepr krkohen t zbulohen detaje t reja nga kjo figur.


    U fol gjat ksaj konference, se historia shqiptare nuk ka br punn e duhur pr sa i prket hulumtimit t figurs s Sknderbeut?



    Mendimi im sht se nj figur si Sknderbeu dhe koha n t ciln ai jetoi nuk mund t studiohen n nj periudh t caktuar, pra sht nj proces, i cili nuk mund t mbyllet n nj limit t caktuar kohe. Sigurisht q gjenerat pas gjenerate, studimet, verifikimet pr epokn e Sknderbeut dhe rolin q ai ka luajtur n historin shqiptare e evropiane do t zhvillohen edhe m shum, do t rritet puna hulumtuese e studiuesve npr arkivat e vendit e sidomos npr arkivat e huaja, mund t prmend ktu arkivat e Stambollit, arkivat italiane, ato spanjolle, ku ka materiale t shumta q i takojn ksaj periudhe dhe shekullit XV n trsi. Studiuesit kan br nj pun t madhe n marrjen e ktyre materialeve, eksplorimin, vnien n qarkullim t shum prej ktyre materialeve, por sht ajo q thash edhe n fillim, se kjo pun nuk mund t mbyllet brenda nj kohe t caktuar, do t vijn edhe gjenerata t reja, t cilat do t sjellin kontribute t reja. Ndaj them q Sknderbeu do t vij duke u ndriuar edhe m shum.


    Sknderbeu sht prkufizuar kto vite si nj figur evropiane. Ju si historian, ku i shihni pikat ku ky personazh i rndsishm i historis son takohet me kt prkufizim?

    Sknderbeu, si nj figur e madhe e historis, ka nj rrezatim jo vetm brenda shqiptar, por edhe evropian. Kjo, sepse kemi parasysh q nj popull n Ballkanin Perndimor, si ishin shqiptart nn udhheqjen e nj strategu legjendar, si ishte Sknderbeu prreth nj erekshekulli, i gozhduan osmant n kt territor dhe nuk i lan t kalonin prtej Adriatikut, ka do t ishte nj krcnim real dhe serioz pr Evropn Perndimore. Kshtu q duke qen se Shqipria dhe shqiptart prreth nj erekshekulli u kthyen n nj lev t rndsishme pr ta penguar vrshimin osman drejt Evrops Perndimore, pikrisht ktu qndron dhe kontributi i madh q ka dhn Sknderbeu pr mbrojtjen e qytetrimit evropian. Dhe kjo sht arsyeja pse Evropa dhe Perndimi vazhdon ta nderoj kt figur t madhe, vazhdon t‘i nderoj shqiptart pr kt vepr t madhe q kryen n favor t tyre. Un mund t‘ju prmend edhe rezolutn shumkuptimplot t Kongresit Amerikan para dy vitesh, me rastin e 600-vjetorit, ku theksohej qart roli madhshtor i Sknderbeut dhe i shqiptarve n mbrojtje t vlerave t qytetrimit evropian.


    Gjithnj e m tepr zbulohen detaje nga jeta e Sknderbeut. A jan gjetur n arkivat e Stambollit dokumente, t cilat vrtetojn qoft shkollimin apo jetn q ai ka br n Turqi para se t udhtonte drejt Shqipris?


    Ne vazhdojm krkimet intensive. Sigurisht q jan zbuluar shum detaje si ato t nj profesori t shquar turk, nj defter osman i viteve 1431-1432. Nj regjistr osman, i cili ka t dhna t rndsishme pr Shqiprin dhe shqiptart e ksaj kohe. Ka t dhna t shumta edhe pr vet Sknderbeun, i cili tregohet se n kt koh sht kthyer n fen osmane, kishte edhe timar (prona q u jepnin osmant njerzve q punonin n hierarkin e tyre administrative) dhe u ngjit deri n gradn e nj subashi, t nj administratori n nj rreth t caktuar. Kjo sht nj e dhn shum e rndsishme pr Sknderbeun. Jemi n krkim pr t zbuluar t dhna t tjera. Sigurisht q krkimi sht i vshtir, pasi shum dokumente jan djegur, jan dmtuar, por un mendoj dhe jam optimist se krkimi gjithnj e m tepr kmbnguls i historianve do t jap gjra shum m t mira pr historin e Sknderbeut dhe periudhn n t ciln ai jetoi.



    Si do t‘i vlersoje studimet q t huajt kan br pr kt figur t shqiptarve?


    sht pr t‘u shnuar se t huajt kan dhn nj kontribut shum t madh pr ndriimin e historis s Sknderbeut. Por un dua t theksoj se krahas tyre edhe historiant shqiptar kan dhn kontribute t jashtzakonshme. Un po prmend ktu at Thanas Gegn, nj prift q mbrojti disertacionin n Belgjik dhe e botoi q n 1937-n, nj vepr e shklqyer pr Sknderbeun. Kan dhn kontribut t madh pr ndriimin e jets dhe veprs s Sknderbeut at Fan Noli, i cili nprmjet nj vepre shpalosi shum t dhna, q ndriojn n mnyr kritike veprimtarin dhe kohn e Sknderbeut. Pa prmendur studiuesit e mvonshm si Aleks Buda, i cili ka vn bazat e studimit t mvonshm t Sknderbeut, prof. Kristo Frashri, Kasem Bioku etj.



    far ofrojn arkivat tona pr Sknderbeun?


    Pr fat t keq arkivat tona pr Sknderbeun jan t pamjaftueshme. Prgjithsisht materialet pr kt figur gjenden n arkivat e shteteve t huaja.



    Duke pasur parasysh kohn n t ciln ka jetuar Sknderbeu. Pr far do t‘i fliste ajo koh kohs s sotme?



    Ajo koh flet shum n kohn e sotme. Kjo pr aspektin se Sknderbeu dhe shqiptart luftuan pr liri. Sknderbeu i bashkoi shqiptart, kshtu q mesazhi kryesor pr do koh ishte se t luftosh pr liri duhet t jesh i bashkuar. Ju e dini se far rndsie ka liria jo vetm si nocion, por edhe thjesht si nj gj e shijuar nga njeriu drejtprdrejt. E dyta, nj gj e rndsishme, sht mesazhi i nevojs s bashkimit t shqiptarve. Ju e dini se far sfidash t mdha kan shqiptart kudo ku ndodhen sot, edhe ktu edhe prtej kufijve. Epoka e Sknderbeut sjell mesazhe domethnse pr nevojn e qenies gjithnj t bashkuar t shqiptarve. Sot shqiptart kan nj nga sfidat m t rnda, integrimin e tyre n botn e qytetruar. Rasti i Sknderbeut sht nj rast pr t evokuar historin, si nj shembull pr t‘u aderuar n kto organizma.

    link:
    http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=10471

  5. #85
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Nj burr si kont Gjergji

    Gennaro Francione, nj studiues italian, rrfen hulumtimin n ndrtimin e historis s mbretit t shqiptarve


    Gennaro Franciones do t‘i kishte plqyer m mir t shkruante nj roman sesa t udhtonte n t panjohurat e nj prej figurave m t rndsishme t shqiptarve. Kshtu mendonte n at koh, kur Kostanzo D‘Agostin, nj botues i njohur italian, i propozoi t shkruante nj libr pr Shqiprin, duke br nj studim t periudhs s Sknderbeut, si nj nga periudhat m t lavdishme t historis s ktij vendi. "Dua ta falnderoj Francionen, pasi m ka stimuluar t zbuloj kt hero e t shkruaj mbi historin e Shqipris, br mitike nga Gjergj Kastrioti Sknderbeu, thn ndryshe kont Gjergji, si e quante zakonisht bashkvendsi im, Alfonsi V, Mbret i Napolit, i Sicilis e i Aragons", thot Francione. Ai rrfen udhtimin e uditshm, pr t zbuluar t fshehtat e shqiptarit t madh, q i prmblodhi m von n librin "Sknderbeu, nj hero modern", libr i cili tashm ndodhet edhe n shqip, botuar nga shtpia botuese "Naim Frashri" dhe nn prkthimin e Tasim Aliajt. "Kishte pak material n qarkullim, por m pas u ndesha me dy libra t gjetura njkohsisht fal internetit, n Bibliotekn e t Rinjve n Rom dhe u nisa", thot ai. Francione nuk e mohon se pr koh t tra do t prjetonte nj kriz. "Shestoja nj roman historik si ai i Domineddrakuls, Vojvoda i Valakias, bashkkohs i Sknderbeut e q e kishte t njjtin ngjashmri. Pikrisht n at koh hedhja n letr e ksaj vepre po kalohej n shtyp nga D. Agostini. Epo mir, epoka ishte e njjt, ngjarjet e personazhet po ashtu t ngjashm, por me kto m dukej se bja nj vepr prsritse, duke krijuar nj roman t ri, q ka si personazh princin Kastriot". Gennaro thot se n fillim ishte luhatur mes dshirs pr t br nj vepr poetike, por koha n t ciln kishte jetuar ky personazh e bnte t vshtir. Por duke lexuar n internet pr bashksit e ndryshme shqiptare n Italin Jugore, pasardhs t drejtprdrejt t Kastriotit, do t haste n nj ritual dimri mbi ringjalljen e t vdekurve, q do t rrinin me t afrmit pr jav t tra. "Ishte goditja e fundit. Ja rruga: dramaturgjia me ritualin e futjes n teatr pr t nxjerr nga hijet t prhergjelbrin Sknderbej. ka ishte e re e m entuziazmonte dhe loja ishte br. Heroi sht i pavdekshm dhe duhet t rilind prher", thot Francione. Kto ishin lkundjet e para t nj personazhi t njohur n jetn social-intelektuale t Roms, n krkim t t pathnave pr heroin e shqiptarve. Gennaro Francione sht gjykats n Tribunalin Penal t Roms, antar akademik i Akademis Internacionale t Burckhardit, president i Unionit Evropian t Shkrimtarve Gjykats, sht romancier, eseist gazetar, regjisor e dramaturg internacional. Nuk ishte thjesht nj autor q krkonte t shkruante pr nj hero t njohur t Evrops, por nj njeri i formuar, q e quante kt krkim edhe si nj sfid. Dhe nse i referohesh asaj far ai ka shkruar pr kt periudh t historis s Shqipris, edhe pse i bazuar n materiale apo dorshkrime t gjetura kudo, sht nj krkim q ia vlen t prgzohet. Nse n historiografin ton Sknderbeu sht par thjesht si figura e nj strategu, nj diplomati q krkonte gjithnj fitore, Francione sht ndalur dhe te marrdhniet njerzore t heroit ton. Interesante na shfaqen detaje nga jeta e tij, nga marrdhniet me njerzit e tij t afrt, nga mnyra sesi shprehej apo i zgjidhte gjrat n nj moment t caktuar. Por, ky autor italian e di se studimi i tij sht thjesht nj riprodhim i historis s shkruar m par, ndrsa mes legjendave q vazhdojn t thuhen pr kt hero, mund t ket dhe dhjetra t vrteta, t cilat ende nuk mund t jen shkruar. Por do botim sht nj mnyr m shum pr t par nj akt dramatik t nj periudhe t historis son, t vetmes t cils krkojm t‘i rikthehemi shpesh, nga e cila ende krkojm mesazhe edhe tashm n shekullin XXI. Ky historian, nse mund t quhet kshtu, krkon t analizoj Shqiprin jo vetm gjat kohs s Sknderbeut, por edhe pas tij, koh kur rezistenca thyhet pas vdekjes s tij. "Ran njri pas tjetrit qytete e bregdete, t ndihmuar nga veneciant, po kryesisht kshtjella lavdimadhe e epopes s Sknderbeut, pak m shum se dhjet vjet pas vdekjes s tij, m 1478, ra prfundimisht kshtjella heroike e Krujs vijuar n 1479 me Shkodrn q u pushtua at vit... Pas afro 500 vjetsh realizohej ndrra e Sknderbeut, por duhej ende nj mnyr e fundit pr realizimin e nj qeverisjeje demokratike. Rreth vitit 1990, Shqipria i bri fortesn e fundit komunizmit filokinez, i cili laskarohej e hapej me vshtirsi drejt zgjedhjeve t lira n nj proces demokratizimi q vijon akoma e q duhet t mbaj parasysh edhe msimin e Kastriotit", shkruan Francione, duke konstatuar se leksionet e Sknderbeut vazhdojn t jen nj motiv i fort pr shqiptart edhe sot.

    link:
    http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=10470

  6. #86
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Shekujt nuk ua kan zbehur prkatsin pinjollve t Gjergjit

    Prse ndihemi Kastriot krenar?

    Dy nga strniprit e heroit kombtar tregojn lidhjen e fort q i mban me t kaluarn dhe vendin am



    Nga paraplqeni t‘ia filloni?
    Kastriott Sknderbej:
    Do t donim para s gjithash t‘u drejtonim
    nj prshndetje t ngroht shqiptarve
    t t gjitha rajoneve t Italis
    dhe t shfaqnim afrsin ton vllazrore
    dhe t mome q na lidh n
    mnyr t pazgjidhshme me popullin
    shqiptar.
    Megjithse familja jon jeton n Itali
    qysh prej vitit 1468, vit kur ndodhi vdekja
    e strgjyshit ton t shquar dhe braktisja
    e territorit shqiptar nga ana e gruas
    dhe e djalit t tij, ndiejm ende prkatsin
    ideale ndaj toks s Shqipris dhe
    ndjekim me vmendje t veant ngjarjet
    e kohve t fundit t Vendit t Shqiponjave
    q, pasi u lirua nga dhjetvjear
    diktature, jeton prvojn e
    nj demokracie t kryer, dhe si i till
    bhet gati t hyj n Bashkimin Evropian.
    Pra, historia e familjes son prkon
    me at t Shqipris deri n vitin 1468,
    vit fatzi kur vdekja e Gjergjit e l vendin
    pa mbrojtje. I biri, Gjoni, transferohet n
    mbretrin e Napolit pr t‘u ngulur n
    tokat puljeze q i kishte ln i ati, prfitues
    i feudeve t San Xhovani Rotondos
    dhe Monte Sant‘Anxhelo-s q iu dhan
    nga mbreti Ferdinando D‘Aragona, t shkmbyera
    m pas me dukatin e San Pietros
    n Galatin dhe konten e Soletos
    n provincn e Lees. E veja e Sknderbeut,
    Donika, pritet n Oborr n Napoli,
    ku do t jetoj deri n vdekje n afrsi dhe
    familjaritet t ngusht me "Mbretreshat
    e trishtuara" (pra, e veja e Ferrante-s I dhe
    bija e saj Giovanna, vejush e mbretit
    Ferrandino) pran Rezidencs
    Mbretrore t Mashkullit Anzhuin. Gjon
    Kastrioti Sknderbej, duk i par i Galatins
    dhe kont i Spoletos, i dha jet pas
    ardhjes, duke lindur me t shoqen Irene
    Brankovi Paleologa, pasardhse e fundit
    e drejtprdrejt e familjes perandorake
    t Bizantit, Ferdinando-n, duk i
    dyt i Galatins dhe kont i Soletos. Nga
    Ferdinando lindi Pardo dhe nga ai -
    nprmjet djalit t par - rrjedhim vet
    ne. Nga Galatina familja u transferua n
    fillim n Kopertino, m pas n Lee duke
    filluar nga viti 1682, vit kur bhet martesa
    e Alessandros - strgjyshi yn i drejtprdrejt
    - me zonjn Caterina Giustiniani,
    bij e markezit Giovambattista. N
    rrjedhn e shekujve, familja jon ka
    ndenjur m tepr n Lee, n nj pallatsot
    pr fat t keq i shkatrruar- q ndodhej
    n rrugn e Perronve, prbri pallatit
    madhshtor t markezve Giustiniani, t
    afrmve tan. N vitet 1752-1754 Vitantonio
    Kastrioti Sknderbej, bir i Alessandro-
    s, ka qen kryebashkiak i Lees, si
    prfaqsues i shtress s fisnikve, ndrsa
    nj motr e tija, Isabella, ka qen poetesh
    aq e famshme sa ka zn nj vend
    n Fjalorin e Italianve t Shquar, vepr
    q po botohet nn kujdesin e Institutit
    Treani.
    M pas, n fund t vitit 1700, familja u
    transferua n Amalfi dhe n Napoli, si
    pasoj e emrimit t Alessandro-s bir i Vitantonio-
    s, guvernator mbretror. Nj bir
    i Alessandro-s, Giorgio (strgjyshi yn i
    drejtprdrejt), qe gjykats i Gjykats s
    Lart Kriminale t Avelinos dhe Lees; nj
    tjetr, Federico, qe avokat shum i famshm
    i Gjykats s Napolit, mbrojts i Silvio
    Spaventa-s, Filippo Agresti-t, Luigi
    Settembrini-t dhe t pandehurve t tjer
    t famshm n proceset politike t 1848-
    s; Ferdinando, vlla i t mparshmve,
    qe prgjegjs i rojs s siguris s
    brendshme t Mbretit Ferdinando di
    Borbone; ndrsa motra Carolina, e shoqja
    e ministrit Santangelo, qe grua me nj
    prestigj dhe ndikim t madh n Oborr.
    Deri n gjysmn e 1800-s familja e pati
    rezidencn e saj n Napoli, duke ruajtur
    gjithmon nj lidhje t fort me tokn e
    Otrantos, ku ndr t tjera mbeteshin interesat
    kryesore trashgimore t t
    parve tan. Me kthimin n Lee n vitin
    1860 familja ngulet srish n at tok dhe
    aty qndron deri n ditt tona. Q nga
    fundi i 1800-s, kur strgjyshi yn
    Alessandro Kastrioti Sknderbej e restauroi
    pallatin e ‘500-s t familjes, t cilin
    e zgjodhi si rezidenc t vetn, familja
    jon jeton n Rufano (Lee). Babai yn,
    Giorgio, q vdiq para kohe n vitin 1996,
    ka qen nj avokat i njohur i Gjykats s
    Lees, i vlersuar pr aftsit e tij profesionale
    dhe pr drejtsin e tij morale.
    Bashk me nnn ton, grua me nj mblsi
    t madhe, gjithnj e prkushtuar
    ndaj fmijve dhe familjes, na transmetoi
    ndjenjn e detyrs, t ciln ai e kishte
    shum t lart dhe rndsin e tradits
    familjare, n kultin e s cils kemi jetuar.
    Francione:
    Do t doja ta thelloja pak m mir kuptimin
    e faktit se ju e ndjeni ende prkatsin
    ideale ndaj toks shqiptare dhe
    se e prjetoni n mnyr emotive prpjekjen
    e popullit shqiptar q n kt
    ast historik, si e kujtuat, po lufton pr
    arritjen e demokracis s plot dhe hyrjen
    q vijon prej saj n Bashkimin Evropian.
    Si mund t ekzistojn ende lidhje me
    valenc t fort ideale dhe psikologjike
    mes pasardhsve t Gjergj Kastrioti Sknderbeut
    dhe Vendit t Shqiponjave, pas
    m tepr se pes shekujsh nga vdekja e
    heroit?
    Kastriott Sknderbej:
    E kuptojm q nuk sht e leht t
    shpjegohet kuptimi i nj lidhjeje t till
    afektive, q vazhdojm ende ta ndiejm
    shum t thell. Rreziku, q do t donim
    vrtet ta shmangnim, sht se fjalt tona
    mund t lexohen si t lidhura nga nj fill
    i kuq hipokrizie t holl, por jo pr kt
    arsye m pak t padurueshme. Kemi besim
    n mirkuptimin e lexuesve dhe t
    aftsis s tyre pr t kapur kuptimin e
    vrtet t mendimit ton.
    shtja sht e ndrlikuar.
    Lidhja e fort me tokn e t parve
    tan ka qen pr ne, t paktn deri tani,
    nj fakt thjesht intimistik, q ka prfshir
    gjithnj dhe vetm ndrgjegjet tona dhe
    q nuk ka pasur kurr dhe ndoshta nuk
    do t njoh kurr forma t jashtme
    shfaqjeje. N t vrtet jemi italian q
    prej m shum se nj gjysm mijvjeari
    dhe do t ishte - kjo po - me t vrtet
    hipokrite nga ana jon t paraqiteshim
    n syt e vet shqiptarve si ca bashkkombs
    t tyre n kuptimin e mirfillt
    t fjals. Nga ana tjetr, kurr askush prej
    nesh pasardhsve nuk ka jetuar n nj
    bashksi shqiptare, ndonse nuk jan t
    pakta ato t ngulura n Italin jugore;
    megjithat n krahinn e Lees, ku ka
    jetuar kryesisht familja jon dhe ku edhe
    emigrimet nga Lindja e afrme kan
    qen shpesh masive, nuk ka hedhur kurr
    rrnj nj bashksi shqipfolse, ashtu
    si ka ndodhur gjetiu.
    Kshtu q arsyet e lidhjes s fort me
    tokn e t parve tan nuk duhen
    krkuar n faktor domethns t bashksis
    s jets dhe prvojave. Por mbetet
    fakti se Shqipria prfaqson pr ne
    nj tipar domethns t historis familjare,
    madje astin m t lart t historis
    son. Bmat e Sknderbeut ia kan br
    t pavdekshm emrin, duke ia dorzuar
    prfundimisht historis dhe ne jemi sigurisht
    shum krenar ta prjetsojm
    dhe t‘i mbajm emblemat e tij heraldike;
    por pr ne Sknderbeu prfaqson dika
    m familjare, e ndiejm t afrt, sht
    nj fanar q ndrion shekujt q na ndajn
    dhe q ende sot hedh drit n rrugn
    e prvojave tona. Pr ne ai sht shembull
    i pashoq i njeriut t virtytshm dhe i
    kalorsit t prkryer; tek ai admirojm
    strategjin e madhe ushtarake, guximin,
    besn, ndjenjn e drejtsis dhe t prkatsis
    ndaj nj grupi fisniksh q
    mbron disa vlera dhe q pr afirmimin e
    tyre lufton deri n rrezikimin e vet jets,
    n nj ast kur alternativa dramatike sht
    t‘i bsh ball shtypsit ose t‘ia lsh
    fushn armikut.
    Po a e kuptoni ju madhshtin e ktij
    njeriu? Me pak njerz dhe t keqarmatosur
    arrin t‘i bj ball ushtris m t frikshme
    t atyre kohrave, asaj - q t kuptohemi
    - q n vitin 1453 e detyron t
    bjer Kostandinopojn.
    sht pikrisht kjo e shkuar e
    lavdishme lidhja aktuale mes nesh dhe
    popullit shqiptar; si t mos mbash parasysh
    se nj ast aq domethns i s shkuars
    s ktij populli, n t cilin e njeh
    veten do shqiptar, sht edhe e shkuara
    jon dhe q ka pr kt arsye nj ndarje
    t plot t nj trashgimie historike aq
    domethnse dhe entuziazmuese. Pa
    mbshtetjen e popullit t tij trim edhe
    Sknderbeu do ta kishte pasur t vshtir
    t‘u bnte ball turqve. Nj ast kaq i
    lart historik (por jo i vetmi) pr shqiptart,
    prfaqson n t njjtn koh
    edhe fazn e apogjeut ton familjar. Pak
    ju duket?
    Intensiteti i marrdhnies son aktuale,
    qoft edhe n planin ideal, me Shqiprin
    sht n fund t fundit pasqyrimi
    i mnyrs sesi ne jemi msuar ta prjetojm
    traditn ton familjare. Pa rn
    kurr n vetmburrje dhe n vetplqim
    (dobsi q Gjergji i madh me siguri nuk
    do t‘i kishte miratuar), ne kultivojm
    megjithat kultin e historis son familjare
    dhe e ruajm gjithnj t freskt
    kujtimin e t parve tan.
    Dhe, t na besoni, ky nuk sht nj
    qllim n vetvete, sepse jo rrallher n
    kt burim ne gjejm forcn pr betejat
    tona t vogla t prditshme, t shtrnguar
    t lvizim n nj shoqri gjithnj m
    kompetitive dhe t shekullarizuar, q
    duket se e ka humbur kuptimin e disa
    vlerave t qndrueshme.
    Francione:
    Ndoshta vlerat pr t cilat bni fjal
    do t mund t rifitoheshin duke u menduar
    m mir mbi kuptimin e jets, mbi
    rndsin e respektit q i detyrohemi
    dinjitetit t qenieve t tjera njerzore,
    duke nxjerr n pah me forc m t madhe
    sesi vetm nj shoqri globale, m e
    drejt, mund ta shpjer nj njeri n nj
    ndjenj reale prkatsie dhe n nj realizim
    m t lart vetjak.
    Do t nevojitej nj rifitim i kulturs s
    ngjeshur jo m n terma nocionistik si
    rrezatim mendjesh sidomos mekanike,
    por si njohje e gjer, si aftsi pr ta kuptuar
    jetn n trsin e saj, si baz pr zhvillimin
    e nj intuite n gjendje pr t
    krijuar te njeriu nj vizion t bots ku e
    tra sht e lidhur dhe e padukshme, ku
    do gj ndrvepron me gjithka, ku e
    shumfishta - ashtu si kmbngulte n
    lashtsi Plotini - nuk sht gj tjetr vese
    shprehje e thjesht e Njshit. Pra, n rastin
    specifik, fal sidomos Sknderbeut,
    ka afrsi dhe bashkim mes popullit italian
    dhe popullit shqiptar. A jeni dakord?
    Kastriott Sknderbej:
    Pa dyshim, nse mendohet pr Shqiprin
    e Sknderbeut, trashgimia ideale
    q i bashkon historikisht dy popujt q
    ndodhen prball njri-tjetrit, duke
    mbushur ato pak milje det q ndrv
    gjeografia, nuk mundet vese t
    konkretizohet n mnyr homogjene
    dhe prfaqsohet nga ato vlera q, t
    mishruara nga Sknderbeu, i prkasin
    kulturs universale t do epoke.
    Sigurisht, me kt nuk duam t shkalisim
    shkakun e fort politiko-fetar q
    qndronte pas aleancs s madhe antiotomane,
    dhe q qe nxitsi m i efektshm
    i vet veprimit ushtarak t
    Sknderbeut. Por nuk ka dyshim q tiparet
    e universalizmit dhe t ndarjes s nj
    trashgimie t prbashkt ideale q
    gjenden n historin e lasht t popullit
    shqiptar prfaqsojn edhe sot, n agun
    e ktij mijvjeari, kredencialet m t
    mueshme pr forcimin e marrdhnieve
    midis dy brigjeve t Adriatikut
    dhe m n prgjithsi, pr vet vendosjen
    n planin gjeo-politik t Shqipris
    mes vendeve t Perndimit t
    zhvilluar dhe demokratik.
    Si t mos kujtojm q Sknderbeu qe
    nj njeri mendjegjer, veprimi i t cilit
    shpalosej brenda nj plani politik me
    frymzim evropian. Ai qe sigurisht edhe
    nj diplomat i strholluar, i aft n endjen
    e nj plhure t dendur aleancash
    strategjike me fuqit m t mdha t kohs
    s tij, nga Mbretria e Napolit te Papati,
    nga Principata e Venedikut te Dukati
    i Milanos. Bmat e Sknderbeut, pr t
    cilat ka dshmi t bollshme n arkivat m
    t rndsishme publike italiane dhe n
    bibliografin e pafund pr t, jan pjes
    e pashlyeshme n historin evropiane t
    shekullit XV. Pa ato bma, historia e Italis
    dhe e bots perndimore dhe fati i
    Kishs s Roms, do t kishin qen me
    siguri shum t ndryshm nga ata q njohim
    sot.
    E megjithat, duke u nisur edhe
    vetm nga ngjarjet protagonist i t cilave
    u b, kuptohet fare leht trsia e vlerave
    morale rreth t cilave sillej bota e tij:
    besnikri ndaj fes s krishter, dashuri
    pr tokn dhe popullin e vet, qndrueshmri
    e pamposhtur dhe e skajshme ndaj
    pushtimit t truallit atror, etje pr liri,
    ndjenj t thell drejtsie. sht vrtetuar
    se qe bujar me njerzit e tij - t cilve
    u paracaktoi plakn e shum luftravese
    qe i thjesht prtej t prfytyrueshmes,
    se qe i ndershm me cilindo
    dhe se ushtroi faljen dhe mshirn.
    Pra, qe grumbullimi i cilsive q i
    zotrojn vetm njerzit jashtzakonisht
    t virtytshm.
    Qe pikrisht ky koncentrat i pabesueshm
    virtytesh kalorsiake arma e
    vrtet e fsheht e Sknderbeut: ajo ka
    e shndrroi at n nj figur mitike, n
    nj hero t dashur dhe t respektuar nga
    t gjith, prtej besimeve fetare apo prkatsis
    etnike, n t gjitha kohrat.
    Sknderbeu mishron vlerat e prnjmendta
    njerzore, kurajn, ndershmrin,
    shpirtin e sakrifics, vetmohimin,
    zgjuarsin shklqimtare t vn
    n shrbim t nj shtjeje t drejt,
    forcn e pakorruptueshme shpirtrore.
    Kto vlera, t vlefshme tani si ather,
    jan trashgimia m e madhe morale e
    heroit, drita q duke buruar nga figura e
    tij pasqyrohet mbi t gjith popullin e tij,
    t cilit, jemi t sigurt q nuk do t‘i mungojn
    forca dhe guximi nn udhheqjen
    e nj klase drejtuese t aft dhe shum
    t vendosur, pr t prballuar sfidat e
    vshtira t ktyre ditve dhe pr ta futur
    sa m shpejt Shqiprin ton n grupin
    e vendeve t Bashkimit Evropian.


    link:
    http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=10528

  7. #87
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Sknderbeu u bn skaner historiografve


    Alma Mile
    18-01-2007



    Nuk sht jubile, po gjithsesi nj rast pr t folur rreth Heroit Kombtar. Dje u bn 539 vjet nga vdekja e Gjergj Kastriot Sknderbeut, ndaj dhe Instituti i Historis organizoi nj sesion shkencor modest. Me kt rast u prezantua libri "Sknderbeu dhe Evropa", nj prmbledhje e 44 referateve t mbajtura n 600-vjetorin e lindjes s tij. Edhe nj her pr figurn e udhheqsit, q nuk ka pasur nevoj pr asnj dekret qeveritar pr t'u shpallur Hero Kombtar. Pr mbrojtsin e krishtrimit, themeluesin e shtetit, t kombit… Data, citime e falenderime papsh. Por pati edhe nga ata referues q e lan mnjan mnyrn tradicionale t referimit me lavde e ditirambe dhe shfrytzuan rastin pr t ngritur probleme q shqetsojn historiografin shqiptare. I pari ishte historiani Kasm Bioku i cili tha prer dhe qart q konferenca e 600-vjetorit nuk arriti as nivelet e konferencs s mbajtur n vitin 1968 n 500- vjetorin e vdekjes s Sknderbeut. Sipas tij, pr kt konferenc nuk u punua dhe n komisionin qeveritar pr jubileun nuk pati asnj historian. Ktij mendimi i qndroi edhe historiani Dritan Egro, sipas t cilit historiografia jon ka mbetur mbrapa dhe nse 40 vjet t shkuara ajo prballej me arritjet m t fundit botrore, tani sht shum e vshtir ta thuash nj gj t till. Metodat vazhdojn t jen ato klasike dhe numri i studiuesve ka ardhur duke u paksuar. Sadoq konferenca e djeshme ngriti nj sr problemesh, duhet par si nj kthes pozitive. Fatmirsisht ka nga ata historian q tentojn t ngrihen mbi tradicionalen dhe krkojn t prballen me kolegt e huaj. Si ka edhe nga ata q nuk heqin dor nga metodat e vjetra, t dala kohe.
    Koha pr interpretime t reja

    Dritan Egro: Po shterin forcat

    Pr historianin orientalist Dritan Egro, prvjetori i vdekjes s Sknderbeut ishte rast i mir pr t ngritur problemet q shqetsojn sot historiografin shqiptare. Sipas tij, prve dokumentacionit q duhet t jet impenjimi kryesor i studiuesve, pasi sht baza mbi t ciln ngrihet historia, sht momenti pr t prqafuar interpretime t reja, me t cilat bota ka koh q sht familjarizuar. "Historiografia shqiptare duhet ta gzoj trashgimin q ka, por duhet t kaloj kufijt e tradicionales, e lokales. Nse duhet t ngjitemi n nivelet e historiografis botrore, le t plotsojm disa komponent, jo vetm n verifikimin e dokumenteve, i cili sot quhet klasik. Ka t bj me qasje interesante, interpretime, konfiguracione, shtrirje t sfers s studimeve, etj.. Pra problemet jan shum m komplekse, por ne bjm sikur nuk i shohim dhe i vm re vetm kur ballafaqohemi me historian t huaj, apo me arritjet m t fundit t historiografis botrore", - thot Egro. Dhe nuk bhet fjal vetm pr epokn e Sknderbeut dhe figurn e tij, por pr historiografin n trsi. Megjithat pr orientalistin nuk sht ky i vetmi problem. "Po shterin forcat. Gjat 16 viteve t fundit jan larguar shum nga Instituti i Historis dhe nuk ka m kuadro t rinj q t merren me studime, kryesisht mesjetare dhe osmane. Ndaj dhe bj nj thirrje pr sllavist, bizantinist dhe osmanist. Vetm nj pun e koordinuar, e planifikuar dhe e bashkrenduar, mund t sjell nj frym t re n studimet mesjetare shqiptare. Po t vazhdojm kshtu, jo vetm q do dgjojm ato q kemi dgjuar, por do shkojm edhe m mbrapa." Egro e quan gur kilometrik momentin e vitit 1968, n 500-vjetorin e vdekjes s Sknderbeut. Pyetja q ngre ai sht: Ku jemi pas 40 vjetsh? Nuk sht kaluar ai gur. N kt drejtim si pohon se as konferenca pr 600-vjetorin e lindjes s Sknderbeut, nuk sht nj hap cilsor prpara. Ai pranon se n konferencn e zhvilluar n vitin 2005, kishte teza sfiduese q duhen vrtetuar, duhen punuar e t shihen n t ardhmen. Megjithat debati shkencor ishte i nj niveli m t lart n vitin 1968, kur n Tiran erdhn emra t mdhenj t historiografis botrore dhe arritjet m t fundit. "Pr her t par u ballafaquam denjsisht me arritjet botrore. Ndrsa sot sht nj pikpyetje e madhe".

    Akoma ka subjektivizm

    Bioku: Kemi ndjekur projekte t gabuara

    Pr t vlersuar punn e br n dhjetor t vitit 2005, i mjafton t kujtoj prgatitjet q u deshn pr konferencn e 500- vjetorit t vdekjes s Sknderbeut. Nj grup pune i drejtuar nga Aleks Buda punoi prej vitit 1962 pr organizimin e konferencs. "Kush bn pun shkencore duhet t punoj shum", - thot historiani Kasm Bioku. Ai kujton se konferenca e '68-s u shoqrua me nj botim tre vllimsh q u prkthye n gjuh t huaja e q u pasua m tej me t tjera botime nga Instituti i Historis, po edhe n Prishtin e Firence. Teksa tenton q prmes librave t tij t hedh teza t reja pr Shqiprin n periudhn e Sknderbeut, apo shtrirjen gjeografike t Kastriotve, q ai i on n Lindje deri n Sfetigrad, Bioku thot se shum dokumente, q flisnin qart mbi kto shtje jan anashkaluar, apo paragjykuar nga historiant. Madje ai nuk e mohon q gjat viteve t puns s tij, ka par t bhen shum gabime. "Kemi ndjekur edhe projekte t gabuara. U b nj projekt pr t vazhduar nj libr t albanologve austrohungarez "Akte dhe diploma q ilustrojn historin mesjetare t shqiptarve", q datonte deri n 1406. Menduam q ta vazhdonim kt pun nga 1407 deri n 1479 kur ra Shkodra. Vllimin e par e uam n shtyp. Ndrkoh fillon Valentini t botoj dokumente t arkivit t Venedikut dhe t Vatikanit pr Shqiprin. Kshtu q ne e lam punn, pasi po mblidhnim dokumente t shprndara npr botime t ndryshme. Por m pas Zef Valentini u quajt fashist, kshtu q u vendos t bhet nj botim paralel. Shkuam edhe n Venedik ku morm dokumente, pastaj n Dubrovnik. Ne duhet t kishim pranuar veprn e Valentinit dhe t botonim arkivat e Dubrovnikut, t cilat sot e ksaj dite jan t pabotuara. Tanim nuk kemi njerz pr ta realizuar nj gj t till, ndrsa ather ishim katr vet q punuam pr vite t tra pr nj vepr paralele". Megjithat, edhe pse kan kaluar vite nga "ajo koh", Bioku thot se n historiografi vazhdon t ket subjektivizm. Historiani duhet t dij t ndaj subjektivizmin nga informacioni i mbshtetur n logjik.

    link:
    (Shekulli) http://shekulli.com.al/news/53/ARTIC...007-01-18.html

  8. #88
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,459
    Faleminderit
    26
    312 falenderime n 237 postime
    Nj kryevepr e Petrarks n bibliotekn e Kastriotve

    Me rastin e 539-vjetorit t vdekjes s Heroit Kombtar Gjergj Kastrioti- Sknderbeu

    Zbulimin e madh e ka br q n vitin 1972 Robert G. Calkins, Profesor i Historis s Artit Mesjetar i Universitetit Cornell t Itaks n Amerik. sht fjala pr kryeveprn e kryepoetit italian Francesko Petrarka “Trionfi, Canzoniere – kng e sonete”, q prmban n dy flet t saj emblemn e famshme t Kastriotve. Nga Fotaq Andrea e Dritan Muka

    Vepra, sht nj dorshkrim i rrall fjorentinas, shkruar sipas studjuesve rreth viteve 1465-1470. Prmban 188 flet n pergamen dhe ndodhet n fondet e Biblioteks s mirnjohur t Universitetit Cornell q nga viti 1902, kataloguar me numr MS. 4648 n.24 +. Shkruar n italisht, ky kodik ka n prbrje t tij 39 flet nga vepra “Trionfi”, 143 flet nga vepra “Canzoni” dhe 6 flet Indeks. Studjuesit Fowler, Ricci, Wilkins, Ullman, Calkins etj. shohin n kt vepr dorn e iluminatorit t mirnjohur mesjetar Francesco d’Antonio de Cherico, ndrsa skribi apo shkruesi sht Nicolous Riccine.

    Libri i Petrarks
    Faqja e par, n grmn hyrse t “Triumfit”, paraqet n miniatur, dhe me shije t veant artistike, poetin Petrarka duke ndrruar, e n krah t tij, prsri Petrarkn n mosh t pleqris mbshtetur mbi paterica. Posht tekstit, n mes t faqes, katr ngjj t bukur fmijror, apo eros, mbajn emblemn e shenjt t Kastriotve. E njjta emblem, mbajtur prsri nga engjjt, paraqitet me stilizim po aq mjeshtror edhe n faqen q el veprn “Canzoni”, ku n grmn fillestare t tekstit, kt her Petrarka paraqitet me libr n duar.

    Ndonse pjesa e djatht e emblems shfaqet, n t dyja flett, e dmtuar rnd, prsri Profesor Calkins sheh n t emblemn e Sknderbeut dhe e mbshtet argumentimin e tij shkencor tek pjesa e majt e emblems, mse e qart n t dyja rastet : n sfond t kaltr, nj luan i art, ngritur n kmb, mban n putrn e djatht nj shpat t argjend dhe mbi t, ndodhet simboli i art i zambakut anzhuin. Kt element t rndsishm t emblems, ai e ka prqasur me emblemn kastriotase t Librit t Uratave, duke arritur n konkluzionin se “Codex Scanderbegus” “duhet t ket qen me siguri n zotrim t Sknderbeut ose t birit t tij Gjonit”.

    Nj simbol tjetr i veant shfaqet n emblem n mnyr domethnse : gjurma e nj ylli gjashtcepsh t art n sfond t kaltr, gati t shuar nga mpleksje e fort e ngjyrave. Kjo gjurm paralajmron aty pranin e dikurshme t shqiponjs dykrenore, dhe prbn, t themi, majn e ajsbergut t saj prpir nga koha. N vend t shqiponjs, pr fat t keq, na shfaqen ktu vetm gjurma njollash, q flasin pr dmtim a pr ndrhyrje t jashtme brutale.

    Libri i Uratave
    Duke dashur t thellohemi n argumentat e Profesor Calkins, u lidhm me konservatorin e Biblioteks s Universitetit t Cornellit, i cili na ndihmoi mjaft me t dhna konkrete, si dhe krkuam gjurmt e botuara e t pabotuara t Librit t Uratave pr t ciln kan folur edhe studjuesit tan, Prof. Kristo Frashri e Dr. Moikom Zeqo.

    Me t na rn n dor emblema e Librit t Uratave, t ciln nuk e kishim par t botuar, kuptuam zbulimin e madh, lidhjen logjike, shkencore e mahnitse q kishte br prof. Calkins midis emblems kastriotase t Librit t Uratave dhe emblems po kastriotase t Librit t Petrarks. Simboli i t njjtit luan, me t njjtin kompozim e pozicion, shfaqet qart n dy burime krejt t ndyshme nga njri-tjetri, njri me tematik fetare dhe tjetri me tematik laike e letrare.

    Vese n Librin e Uratave, luani heraldik kastriotas qndron denjsisht e krenarisht prball shqiponjs dykrenore kastriotase me yllin gjasht cepash mbi krye, ndrsa n Librin e Petrarks, i njjti luan nuk bn gj tjetr vese paralajmron fisnikrisht pranin e dikurshme t s njjts shqiponj dykrenore, mjerisht viktimizuar nga koha pas shekujsh ekzistence.

    Tek siguruam dy burime pr t njjtn emblem kastriotase, dhe duke dashur t’i shohim ato n lidhje t ngusht me njra-tjetrn, na ra dukshm n sy se luani heraldik i emblems s Kastriotve kishte lidhje t ngusht me luanin heraldik t emblems s Muzakajve dhe, m thell n historin ton, me luanin e emblems s Skurrajve, por jo me luanin heraldik t emblems s Topiajve, i cili na paraqitet n pozicion madhshtor t vithisur, me kuror e pend.

    Madje, n baz t shkencs heraldike, vum re se, ndryshe nga luani i Topiajve, ky simbol tek emblema kastriotase sht luanesh, domethn sht i zhveshur nga atributet mashkullore : sht pa krif, pa qime n putra, pa verg, e mbi t gjitha me trup t hajthm e t zgjatur. N heraldikn evropiane na rezulton t mos ket asnj rast t ngjashm me luaneshn kastriotase, madje edhe njfar luani bask, me shpat e n kmb, sht krejt i ndryshm pr nga kompozimi e paraqitja.

    Shqiponja dykrenare

    Dr. Zeqo na siguron, nga ana tjetr, pr dy raste t shfaqjes s emblems kastriotase me shqiponj e luan shum vite pas vdekjes s Heroit dhe larg truallit kombtar. Njra emblem ndodhet n monumentin q Isabela Kastriotit i ngriti t shoqit, Guido Ferramosco, n Montecassino dhe tjetra n varrin e nj pasardhsi t Sknderbeut n vij femrore Giusepe Felice Kastriotit n Lee t Puljes (Itali). Prshkrimi q studjuesi pasionant shqiptar u bn ktyre emblemave sht i ngjashm si dy pika uji me emblemn e Librit t Uratave dhe me emblemn e Librit t Petrarks : shqiponj bizantine me dy krer e me dy kurora princrore, n fush t kaltr, nga njra an, dhe luan me shpat e me lule zambaku, nga ana tjetr. Pra kemi pik pr pik t njjtn emblem kastriotase, por n katr burime t ndryshme, t cilat nuk na rezultojn aspak q t jen variante, por jan shmblltyra t njra-tjetrs.

    Prgjithsisht, sht thn se Sknderbeu e huazoi emblemn e tij nga Muzakajt, duke i br ndryshime t dukshme. Nga ana tjetr, n veprn madhore t Akademis s Shkencave t Shqipris Histori e popullit shqiptar, vll. I, 2002, nnvizohet : “Gjergj Kastrioti Sknderbeu mtonte se ishte trashgimtar i ligjshm i zotrimeve t Topiajve e t Balshajve dhe, si pr t theksuar kt, i shtoi emblems s familjes edhe simbolet e ktyre dy familjeve, luanin dhe yllin” (nnvizimi sht i yni, F.A. e D.M.). Rrjedhimisht, del se simboli i luanit (apo luaneshs) sht shfaqur domosdoshmrisht n emblemn kastriotase gjat kohs sa ishte gjall Sknderbeu. Dhe ka vijuar m tej prtej detit, tek simbolet e pasardhsve kastriotas.

    Pr mendimin ton, kjo tez, q ka t bj me aleancat familjare, politike, ushtarake e ekonomike t familjeve aristokratike shqiptare, ka nj rndsi t madhe pr t prcaktuar n koh periudhn e shfaqjes s Librit t Uratave dhe t Librit t Petrarks. Gjin Varfi n librin e tij “Heraldika shqiptare” v n dukje se emblema e Gjergj Kastriotit me shqiponj (ne do shtonim nga ana jon edhe me luanesh) shfaqet pr her t par n Librin e Uratave, q iu dhurua Sknderbeut nga Alfonsi V, mbret i Napolit me rastin e nnshkrimit t traktatit t Gaetes m 26 mars 1451.

    Kurse studjuesi i mirnjohur i emblemave mesjetare J.J.G. Alexander, Profesor i Universitetit t Manchesterit, n veprn e prbashkt me Prof. A.C. de la Mare “The italians Manuscripts in the library of Major J.R.Abbey” - ku ka botuar n pes faqe katalogimin e Librit t Uratave dhe emblemn e Sknderbeut -, shpreh mendimin se ky libr mund t’i prkas vitit 1480. Duke prezantuar n mnyr t hollsishme Librin e Uratave, Prof. Alexander thekson se kodiku, (me 214 flet, n latinisht e pergamen, dhe me mjaft ndryshime, fshirje e shtesa) “mund t ket qen pronsi e Gjonit, t birit t Sknderbeut, mbrojtsit t Shqipris kundr turqve. Pas vdekjes s Gjergjit m 1468, Andronika Komnena – Donika Kastrioti – dhe i biri u thirrn n Napoli nga mbreti Ferrante.

    M pas, Uratat kaluan n prdorim franiskan”. Dhe m tej, autori vijon n mnyr t sakt e t prer : “Nga viti 1544, apo ndoshta pak m par, manuskriti ka qen n zotrim t familjes s kontve Capua dhe Altavilla”. Kt e vrteton me shnimet n flett 203-214 q prbjn pjesn shtojc t manuskritit origjinal, ku datat e lindjes s pinjollve t ktyre dy familjeve fisnike italiane shoqrohen n kt shtojc me emblemat e ndryshme t familjeve Capua, Altavilla, Orsini, Margaritta Ruffo-s, princeshs s Sils apo gruas s D.J. Fabricio di Capua-s.

    Codex Scanderbegus
    Pra, studiuesit anglez jan unanim kur theksojn se t dy librat, si “Uratat” ashtu dhe “Petrarka”, kan qen q n fillim n zotrim t familjes s Kastriotve dhe m pas, kan mrguar n Itali, me mrgimin e t zotrve t tyre, Doniks e Gjonit. Vese pr ta, koha e shfaqjes s ktyre dy librave sht e ndryshme : Libri i Petrarks shfaqet n vitet 1465-1470, dhe Libri i Uratave n vitin 1480. Si historian t artit t manuskriteve, kto prcaktime kohore ata i kan br kryesisht n baz t prqasjeve me kodik t tjer t po ksaj periudhe.

    Mirpo, duke ndjekur pistn e historiografis son, vm re se n morin e simboleve t ndryshme kastriotase, t prkrenares me kok dhie, t Diellit e t simboleve pellazgjike, t luanit heraldik evropian, t zambakut anzhuin, etj. shqiponja dykrenore bizantine me yllin me gjasht cepa mori prparsi e mvetsi me vuln e madhe t Sknderbeut prdorur “pr her t par n letra q jan shkruar gjat mesit t viteve ‘50 t shekullit XV” (Histori e popullit shqiptar, f.435).

    Nga ana tjetr, vajtje-ardhjet e shpeshta t Sknderbeut dhe t ambasadorve t tij n Itali n vitet 1451-1466, fama dhe lavdia e Heroit n rang evropian gjat po ksaj periudhe, vet formimi i tij i gjer kulturor humanist, si dhe n radh t par motivet e fuqishme politike, ushtarake, etnike e ekonomike flasin pr at q Sknderbeu i prdori, gjat gjith kohs, simbolet e tij me kuptim shum t thell, e jo thjesht kancelaresk apo luftarak.

    Nprmjet ktyre simboleve, ai bri me mjeshtri nj lidhje t fuqishme organike, politiko-historike, me lashtsin dhe vazhdimsin e etnis shqiptare, me Ilirin, Krishtrimin, Bizantin dhe Evropn, pr t kristalizuar e formuar kshtu shtetin shqiptar. Pra, do t ishte disi e vshtir t pranohej q kto vepra madhore si Libri i Uratave dhe Libri i Petrarks t ken qen n bibliotekn kastriotase vetm pas vdekjes s Sknderbeut apo t’i jen prkushtuar t birit, Gjonit, me synimin thjesht fisnik pr t prjetsuar simbolet kastriotase, kur dihet q ky, n at koh, ishte tepr i mitur.

    Nga ana tjetr, historia ka pagzuar si “Codex Scanderbegus” enciklopedin e famshme t shekullit XV q ndodhet n bibliotekn e Vajmarit, Vjen, edhe pse n t nuk ndodhet asnj portret apo emblem kastriotase. Ky kodik mbahet se i sht br dhurat Sknderbeut nga mbreti Ferdinand i Aragons. Dhurata t tilla ishin tepr t zakonshme e kuptimplota n Mesjet, dhe nuk prjashtohet n kt rast mundsia q si Libri i Uratave ashtu edhe Libri i Petrarks t’i jen br dhurat Heroit gjat kohs q ai po i bnte shrbime t mdha Evrops me kreshnikrit e veta.

    Francesco de Cherico
    Duke gjurmuar n veprn iluminatorit t njohur Francesco d’Antonio de Cherico, autor i ilustrimeve t Librit t Petrarks me emblemn e Kastriotve, vum re nj fakt tepr domethns : ky mjeshtr i njohur i Firences, q mbante lidhje me familjen fisnike Medicis dhe Dukn Urbino, ka realizuar, krahas “Urbino Bible”, “Codice Trivulziano” e “Longleat Virgil” edhe ilustrimin e librit “Jeta e Karlit t Madh”, m 1461, libr tepr i vyer pr kohn, q i sht br dhurat mbretit francez Luigjit XI, duke pasur n hyrje t tij pikrisht emblemn e ktij mbreti.

    Mund t konkludojm ather q edhe Libri i Petrarks t’i jet br dhurat Sknderbeut, po gjat ksaj periudhe, duke e nderuar at me bukurin e emblems kastriotase realizuar nga autori i mirnjohur n nj kryevepr t poetit madhshtor.

    Por ndrsa Biblioteka e Luigjit XI, q numronte n at koh rreth 800 kodik t mrekullueshm, do t prbnte brthamn e ardhshme t Biblioteks s Francs, kodikt e Biblioteks s Sknderbeut, - nga t cilt njohim deri m sot Codex Scanderbegus, Librin e Uratave dhe Librin e Petrarks, do t mrgonin, pas vdekjes s tij, n dh t huaj, do t zotroheshin nga duar t huaja, dhe rrjedhimisht do t njihnin ndryshime, bastardime, fshirje e gjymtime, duke humbur kshtu identitetin fillestar e origjinal.

    Shkenca heraldike na mson ktu se historiku i manuskriteve sht i till q nuk prjashton luftrat politike e ideologjike, prplasjen e prirjeve dhe shijeve t kundrta, q sillnin detyrimisht rrnimin masiv t kodikve ose dmtim t pjesshm brenda tyre. Fatmirsisht n Librin e Petrarks – t cilin po ia bjm t njohur sot lexuesit pr her t par - luanesha kastriotase arriti m n fund t shptoj prejardhjen, identitetin dhe vet historin e dhimbshme t ktij kodiku t shenjt.

    Eusebius
    N mbshtetje t tezs son se Libri i Petrarks mund t jet realizuar rreth viteve 1460, vjen edhe studimi i Prof. Ilona Berkovitz e Akademis hungareze t Shkencave, e cili ka analizuar q m 1964 fondin e Biblioteks s Mattia Korvinos (Corviniusit), birit t Huniadit t madh, mikut e bashkpuntorit t Sknderbeut n luftn e prbashkt kundr sundimtarve osman.

    Berkovitz, duke studjuar veprn e autorit Eusebius (Eusebius Pamphili) nga koleksioni i Corviniusit nnvizon se kto dorshkrime jan t prngjashme me punimet e mjeshtrave fjorentinas t viteve 1460-1470. Pikrisht kt tez merr pr baz Prof. Calkins kur thekson se dorshkrimet e ksaj epoke, prhapur n krejt Italin e shekullit XV, prmbajn element dekorativ q afrohen shum n stil e n ngjyra, si dhe nj numr t madh emblemash rrethuar nga kurora.

    Dhe sht periudha kur vepra e Petrarks njohu lulzim t veant nprmjet manuskriteve fjorentinase, e ndr to edhe punimet e Francesco Antonio de Chericos, nj pjes e t cilave ndodhen n koleksionin “The Fitzwilliam Museum”.

    Nga ana tjetr, sht me interes t theksojm se Prof. Robert G. Calkins, n prezantimin e veprs madhore t Petrarks “Trionfi e Canzoni”, nuk mungon t vr n dukje se ndrtimi kompozicional i emblems kastriotase sht i till q rrethohet nga dy kurora n form krahsh, dhe se kto kurora “duket sikur e mbshtjellin vet Shqiprin me prkujdesje atrore”. Kurse n katalogun “The Cornell Library Journal” t vitit 2003, trhiqet vmendja se midis 130 kodikve t Mesjets e Rilindjes q ruhen n Cornell U, Libri i Petrarks sht nj prej dorshkrimeve m t bukura n Shtetet e Bashkuara t Ameriks.

    N kt katalog parashtrohet prejardhja e par e mundshme e manuskritit t rrall, duke theksuar se ka qen n zotrim t Gjergj apo Gjon Kastriotit, dhe prej tyre ka kaluar n duart e Abatit Ferdinand Ughelli (1595-1670), pr t prfunduar pas pes a gjasht duarsh, n zotrim t Willard Fiske, konservatorit t par t Biblioteks Cornell (1880), i cili ia dhuroi m pas tr koleksionin e tij po ksaj Biblioteke.

    Me rastin e 700-vjetorit t lindjes s Petrarks, n ekspozitn Penn University dhe Cornell University, u ekspozua edhe Libri i Petrarks me emblemn kastriotase, shoqruar me nj biografi t shkurtr pr Heroin Kombtar shqiptar, si organizator i Lidhjes s Lezhs dhe mbrojts i Shqipris n shekullin XV.

    Prmbyllje

    Duke prfunduar ktu kt paraqitje t shkurtr pr kt zbulim t madh, me synimin pr t’u thelluar m shum n nj studim t posam, vm n dukje se Libri i Petrarks dshmon pr nj fakt t mrekullueshm e tepr kuptimplot q lidhet me vet prmbajtjen e tij : q n bibliotekn e familjes kastriotase kan zn vend t nderuar penat e fuqishme italiane, Petrarka e Bokaio, dhe m tej akoma, t cilt jan njohur nga afr nga antar t ksaj familjeje dhe nga vet Sknderbeu. Ja vlerat e rralla t Librit t Petrarks, q prmban n gjirin e tij thesarin kastriotas.

    Figura titanike e Heroit Kombtar t Shqipris mbetet prher burim i fuqishm shpirtror i nj kombi t tr pr t lartuar emrin e atdheut nn shembullin e tij. Pr kt kemi sot e ksaj dite nevoj, n duam t mbajm gjall e t fuqizojm ndjenjn e fisnikris dhe t krenaris kombtare, prkrah popujve e qytetrimeve t tjera t prparuara q e kan ngritur tashm historin e tyre n pidestal lavdie.

    E djele 21 janar 2007

  9. #89
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Skenderbeu dhe Vatikani



    Marrdhniet e Sknderbeut me Vatikanin jan pasqyr e nj prej aspekteve m t rndsishme t personalitetit t tij prej burri shteti dhe diplomati. Duke qen se Selia e Shenjt n Mesjet ishte pushteti qendror i Evrops dhe ushtronte autoritetin e saj si mbi aspektet fetare t banorve t Evrops, ashtu edhe mbi t gjitha aspektet e tjera t jets s tyre, ishte menuri nga ana e Sknderbeut q t prpiqej t fitonte vmendjen e Vatikanit dhe ta prdorte kt vmendje pr qllimet e tij.

    Nse do t prpiqemi q t kuptojm mir kto marrdhnie t Sknderbeut me Vatikanin, duhet t‘i marrim n konsiderat ato n t gjitha nivelet dhe n t gjith plotsin e tyre, gj q do t ishte nj siprmarrje shum e veant, por edhe shum e madhe. N kt shkrim bhet nj prpjekje pr t cekur disa nga nivelet m t rndsishme t ktyre marrdhnieve, kryesisht duke u prqendruar mbi dokumente arkivore, q sot gjenden n Arkivin Sekret t Vatikanit, nj pjes e mir e t cilave nuk jan botuar asnjher.

    Qysh n fillim duhet theksuar q marrdhniet midis Sknderbeut dhe Selis s Shenjt u ndrtuan mbi bazn e nj interesi t ndrsjell, si nga ana e Sknderbeut ashtu edhe nga ana e Selis s Shenjt, interesa kto q erdhn duke u forcuar me kalimin e kohs dhe me rritjen e fams s Sknderbeut si strateg n luftn kundr osmanve. Ishte dshtimi i kryqzats s Varns (1443-1444) e mbshtetur nga papati dhe e udhhequr nga Vladislavi III, mbreti polak q n ato koh ishte br edhe mbreti i Hungaris, nga Janosh Hunyadi, figur kryesore e oborrit mbretror hungarez q sundonte Transilvanin dhe Gjergj Brankoviqi, q pas pushtimit turk t Serbis ishte strehuar n Hungari, ai q e bri papatin q t kthente tr vmendjen e tij nga Sknderbeu, i cili me qndresn e pandrprer n territoret shqiptare ndezi prsri shkndijat e shpress pr papatin dhe pengimin e deprtimit otoman n Evropn Perndimore.

    Megjithat, q Sknderbeu t fitonte plotsisht besimin e Selis s Shenjt iu desh koh dhe shum fitore kundr turqve. Atij iu desh jo vetm q ta onte ushtrin e vet nga fitorja n fitore, por edhe t demonstronte q ishte serioz n siprmarrjet e tij kundr turqve dhe q do t luftonte si nj princ i krishter kundr jobesimtarve. Papt Eugjen IV (1431-1447) dhe Nikolla V (1447-1455) e afruan mjaft Sknderbeun, por nuk mund t thuhet q ata t vetmen shpres e kishin tek ai dhe pr kt arsye ta prqendronin t gjith vmendjen e tyre pr luftn kundr otomanve te ai. Ata e kishin t prqendruar vmendjen e tyre edhe te Hungaria dhe Kostandinopoja, q mbanin barrn kryesore t lufts s krishterimit kundr jobesimtarve, ndrkoh q me Papn Kalisti III (1455-1458), sidomos n fund t pontifikatit t tij, vmendja e papatit ndaj Shqipris rritet, pr t arritur kulmin me Papn Piu II (1458-1464), i cili e konsideronte Sknderbeun si komandant t ushtris s krishter kundr turqve.

    Q n fillim t fushats s tij antiosmane, Sknderbeu tregon qart q po krkonte nj orientim perndimor-katolik. Nuk ishte rastsi q prpjekjet e para pr bashkim t princrve shqiptar ndodhn pikrisht n nj katedrale t ritit katolik. Fan Noli pohon q Kuvendi i Lezhs (2 mars 1444), n t cilin Sknderbeu thirri t gjith princat shqiptar dhe ata t vendeve fqinj, nuk u mblodh rastsisht n nj katedrale: me an t ktij veprimi Sknderbeu po dshmonte q kisha katolike, institucionet dhe klerikt e saj, do t ishin ata q do t shrbenin si baz n misionin e tij kundr turqve. Koha e mtejshme tregon sesa t vrteta ishin kto plane. Kisha katolike kishte luajtur dhe do t vazhdonte t luante jo vetm nj rol t rndsishm n luftn kundr turqve, por edhe n realizimin e ides s bashkimit t princrve fetar dhe t koalicioneve efektive si pjes prbrse t nj plani lufte kundr infideles.

    Meqense marrdhniet e Gj. K. Sknderbeut me Selin e Shenjt kishin filluar q hert dhe patn nj vazhdimsi t pandrprer gjer n fund t jets s Sknderbeut, mund t flasim pa frik edhe pr rrug diplomatike t konsoliduara midis tyre. Prfaqsuesit e Kishs Katolike ishin vazhdimisht t ngarkuar me shrbime ndrmjetsuese midis Vatikanit, fisnikve shqiptar dhe fuqive t tjera t Evrops s asaj kohe.

    M 27 shkurt 1451, ambasadori i Sknderbeut, Gjon Gazuli, e informoi Papn Kalist V pr situatn e vshtir n t ciln ndodhej Sknderbeu. Kjo situat nuk ishte krijuar vetm si rrjedhoj e sulmeve t turqve, por edhe pr shkak t mungess s financave pr t vazhduar luftn kundr turqve. Pr shkak t ksaj situate, n t ciln ndodhej Sknderbeu, Gjon Gazuli ishte nisur pr n Raguz (Dubrovnikun e sotm), ku mundi t merrte ndihm financiare, vetm pasi paraqiti atje letrat papnore q kishte marr nga Papa Nikolla V. N kto letra, Papa i krkonte Republiks s Raguzs q t ndihmonte fuqishm Sknderbeun.

    Zyrtarisht dhe t prhershm si ambasador t drguar pran Selis s Shenjt, funksioni i t cilit ishte dorzimi i letrkredencialeve t Sknderbeut te Papa Piu II, kemi Martin Muzaka, nj pinjoll i shquar i familjes Muzaka. M 29 tetor 1459, pasi ka marr nj relacion nga Martin Muzaka, ambasadori i tij pran Piut II, Gjergj Kastrioti Sknderbeu, i prezanton kryeipeshkvit Pal Engjlli t Durrsit, e t rajonit ilirik, Biaxhon, prior t Dominikanve t Konventit t Shkodrs, orator e nunc apostolik n Shqipri.

    Kisha Katolike e Shqipris dhe sidomos Pal Engjlli luajtn nj rol shum t rndsishm n vitet ‘60 t shekullit XV pr prkrahjen ekonomike dhe politike t Sknderbeut. Q prej vitit 1465, kryeipeshkvi i Durrsit, Pal Engjlli, ishte ambasadori kryesor i Sknderbeut n marrdhniet diplomatike me Selin e Shenjt. Ai konsiderohet madje edhe si nj ndr princat klerik m t rndsishm t t gjith Ballkanit t shekullit XV, sepse ishte n shrbim t planeve kryqtare t Paps Piu II, i cili fushatat kundr turqve i ndrmerrte me gjith energjin e mundshme.

    Papa Kalisti III, n nj breve t tij drejtuar Sknderbeut, na prmend nj tjetr personalitet kishtar, i cili funksionoi kryesisht si ambasador pr shtjet midis Sknderbeut dhe Sinjoris s Venedikut: Gjergj Pelinin, abatin e manastirit benediktin t Shn Maris s Rotecit. Edhe ai ishte i drguari diplomatik i Sknderbeut n Vatikan dhe anasjelltas. Papa Kalist III na informon q ai i plotsonte t gjitha dshirat e Sknderbeut. Duke e lavdruar n nj letr t 19 shkurtit t vitit 1461, Papa Piu II thot pr Gjergj Pelinin, q krahas devocionit pr Kishn Katolike, ai kishte sakrifikuar jashtzakonisht shum edhe pr Sknderbeun, sidomos kur e shoqronte kt t fundit si prfaqsues papnor n Pulia t Italis.

    Pr sa i prket zrit diplomatik t Selis s Shenjt pran Sknderbeut, kemi shum autoritete kishtare. Ndr m t hershmit q daton nga 1 prilli i vitit 1444 sht Paganino, ipeshkvi i Ulqinit. Me kt dat, Papa Eugjeni IV e konfirmon Paganinon, ipeshkvin e Ulqinit n autoritetin dhe postin e nuncit t Selis s Shenjt pr Shqipri e Dalmaci: prkatsisht pr trojet shqiptare si, Tivari, Budva, Ulqini, Shasi, Drishti, Pulti, Shkodra dhe Sarda. Pas vdekjes s Gjergj Pelinit, i till kishte qen n Shqipri edhe Giovanni Navarra. Andrea Suma ishte nj tjetr ambasador i Sknderbeut dhe prfaqsues i Kuris papnore pran Sknderbeut. M 18 mars t vitit 1452, at e gjejm n Raguz, ku merr nj shum prej 4893 dukat ari pr Sknderbeun. Pr t trhequr para, pra nga Raguza, e cila ishte qendra e financave t Sknderbeut, si pr ato personale ashtu edhe pr ato t fushatave kundr turqve, Sknderbeu prdorte gjithmon klerik katolik.

    Marrdhniet diplomatike t Sknderbeut me Selin e Shenjt shfaqen m t frytshme pr sa i prket shtjes s bashkimit t krerve shqiptar rreth Sknderbeut. Minoriti dhe nunci apostolik, Antonio de Olivetto, ishte porositur prej Paps Nikolla V, q t fitonte fisnikt vendas pr Sknderbeun, me qllim q ata ta mbshtesnin at n luftn kundr turqve.

    Nj rast shum i spikatur sht ai i pajtimit t gjaqeve midis Sknderbeut dhe Dukagjinasve. Marrdhniet midis Sknderbeut dhe Dukagjinasve ishin ashprsuar veanrisht n vitin 1450, kur rezultuan n luftime t vogla. N po at vit, disa antar t familjes s Dukagjinit duket se kan ndihmuar fushatn osmane dhe si rezultat rriten pronat e tyre toksore. Selia e Shenjt filloi ndrhyrjet pr pajtimin e Sknderbeut me Dukagjinasit n vitin 1452. M 13 gusht 1452, Papa Nikolla V emron Pal Dushin (Paolo Dussus), ipeshkvin e Drishtit, nunc dhe mediator t paqes midis Gjergj Kastriotit Sknderbeut dhe Palit e Nikoll Dukagjinit. Dhe n t vrtet, paqja u prfundua, edhe pse gati dy vjet m von, n vitin 1454, gj q tregon se sa serioze ishin kto kontradikta.

    Megjithat, paqja midis Sknderbeut dhe dukagjinasve nuk zgjati shum. M 10 shkurt t vitit 1459 ishte Papa Piu II ai q i drejtohet me nj bul kryeipeshkve t Durrsit e t Tivarit dhe sufraganve t tyre, n lidhje me kundrshtimet e dukagjinasve, n at koh aleat t turqve "kundr popullsive katolike, kundr Selis s Shenjt dhe veanrisht kundr birit t shquar, burrit fisnik Gjergj Kastrioti i ashtuquajtur Sknderbeg, zot i Shqipris". Paps Piu II iu desh t prdorte autoritetin e tij apostolik pr kt rast: i krcnoi dukagjinasit me shkishrim, nse ata do t vazhdonin kundrshtimet e tyre. Prve ksaj, Pal Engjlli u tregua nj mediator i shklqyer kur arriti t shmangte luftn midis t dy palve shqiptare.

    Nj tjetr rast pr intervenimin apostolik shfaqet n vitet 1463-1464, kur Sknderbeu dhe dukagjinasit kishin marr nj qndrim neutral prkundrejt osmanve. Duke qen se po bheshin plane sulmi t t krishterve kundr turqve nn udhheqjen e Paps Piu II, Papa Piu II i donte edhe Sknderbeun dhe dukagjinasit aktiv n kt fushat dhe ia arriti q t‘i trhiqte ata n ann antiosmane.

    N kt koh, n t gjith Ballkanin Jugor vepronte edhe Eugen Suma, i cili ishte emruar nga Papa Nikolla V si nunc dhe komisar pr kt rajon. Ai predikonte jo vetm n Shqipri, por edhe n Bullgari dhe n Rasha (Serbi). Papa Nikolla V e ngriti n postin e ministrit provincial t franeskanve dhe s fundi i ngarkoi atij edhe postin e inkuizitorit n luftn kundr heretizmit n kto territore. Eugen Suma ishte nj ndr predikuesit kryesor n Shqipri e n Ballkanin Jugor pr t prkrahur Sknderbeun n luftrat e tij antiosmane.


    Mbshtetja financiare e Selis s Shenjt pr Sknderbeun

    Voigt dhe Fallmerayer thon se papt e ndihmuan Sknderbeun vetm me bekime apostolike dhe me ligjrata panegjirike, zra kto q gjejn jehon t fuqishme edhe sot e ksaj dite n historiografi, por Noli e hedh posht kt gj, duke pohuar q papt "e ndihmuan Sknderbeun me t holla tinglluese q arrinin n mijra dukat ari t thesarit papal" dhe se "shumat e parave q ata i dhan ishin n do rast m t mdha se ato t do shteti tjetr t veant". "Dhuratave t tyre - vazhdon Noli - duhet t‘u shtohen edhe fondet e mbledhura nga legatt e papve si brenda n Shqipri, ashtu edhe prjashta, veanrisht n Dalmaci, pr kryqzann e Sknderbeut". E, n fakt, pr kt kemi shum dokumente arkivore, disa prej t cilave do t‘i prmendim m posht.

    M 19 shkurt t vitit 1447, nprmjet nj bule, Papa Nikolla V u jep indulgentia pleniaria t gjith atyre (individ apo fuqi politike evropiane qofshin ato) q do t ndihmonin Gjergj Kastriotin Sknderbeun me para. Nse mbajm parasysh q indulgjencat luanin nj rol shum t rndsishm n jetn e besimtarit t asaj kohe dhe q ishin nj ndr motort kryesor q kisha prdorte pr t br para, ather dhnia e indulgjencave t plota, sipas s cils faleshin mkatet pr gjith jetn dhe q vlente pr t gjitha llojet e mkatet, pr t gjith ata q ndihmonin Sknderbeun me para ishte nj ndihm e konsiderueshme ekonomike pr t. Ndihma t tilla t trthorta ekonomike, Selia e Shenjt i dha Sknderbeut edhe n raste t tjera. M 15 shtator 1457, Papa Kalisti III i plotson dshirn Sknderbeut, duke lshuar nj indulgjenc pr ata q do t bjn donacione pr rikonstruktimin e kishs s Shn Nikolls n Lezh, tempull antik, q n at epok ishte n rrnim. Pas vdekjes, Sknderbeu u varros n kt kish. T tjera indulgjenca iu dhan edhe n vitin e shenjt, 1450. N kt vit, Gjon Gazuli ishte personaliteti m i rndsishm, prgjegjs pr mbledhjen e financave q Kuria ia kishte akorduar Sknderbeut.

    N lidhje me t dhjetat e mbledhura pr fushatat, taks q n vitin 1457 u mblodh n t gjith Dalmacin, parat u ndan midis Hungaris, Bosnjs dhe Sknderbeut. M 17 shtator t vitit 1457, Papa Kalisti III i drgon nj breve kardinalit t S. Angelo-s, duke i krkuar udhzime pr t shprndar t dhjetat e mbledhura pr kryqzatat n Dalmaci midis mbretit t Hungaris, Bosnjs, dhe Sknderbeut. M 17 shtator t vitit 1457, Papa Kalist III i drejton nj breve Sknderbeut, ku si e tham i flet kryesisht q abati Pellini i kishte plotsuar t gjitha dshirat e tij, por n kt breve Papa Kalisti III i komunikon gjithashtu Sknderbeut keqardhjen e tij pr vdekjen e ipeshkvit t Krujs, q kishte qen nunc dhe kolektor pontifik n Shqipri. N vend t tij, Papa kishte drguar nj komisar t ri n Shqipri, Giovanni Navarrn, pr t rikuperuar t gjitha shumat e mbledhura nga ipeshkvi i siprprmendur dhe nga kolektort e subkolektort e tjer pr kryqzatn. Giovanni Navarra do t kujdesej gjithashtu q ndarja e t dhjetave t bhej ashtu si duhej.

    M 20 shtator t vitit 1457, Papa Kalist III i komunikon dogjit t Venedikut, Francesco Foscari, q kishte nisur komisarin e tij, Giovanni Navarrn, dhe do shum parash e mbledhur nga Raguza e n qytete t tjera t Dalmacis n favor t Selis s Shenjt, t ndahej n mnyr t barabart midis mbretit t Hungaris, Bosnjs dhe Sknderbeut, gj q tregon se Shqipria e vogl do t merrte po aq financa sa Mbretria e Hungaris, q jo vetm ishte shum m e madhe gjeografikisht, por kishte qen edhe shum m e konsoliduar n luftn kundr turqve. Prve ksaj, Papa i krkon Dogjit venedikas q Giovanni Navarri t‘i dorzoj Sknderbeut edhe parat e mbledhura n Shqipri, n vendet q juridikisht ishin subjekte t Republiks s Venedikut.

    M 6 shkurt t vitit 1458, Papa Kalisti III i drejton nj breve Gjergj Kastriotit Sknderbeut, n t ciln e informon q kishte marr nga ai ambasador q e kishin informuar pr situatn n Shqipri. Kalisti III e definon Sknderbeut si princ t vrtet katolik dhe pr t lavdruar pamposhtmrin e tij n luft kundr turqve i dhuron atij 6000 dukat de camera dhe i shpreh edhe miqsin e tij.

    M 8 shkurt 1458, Papa Kalist III i drejton nj breve mbretit t Aragons, n t ciln e informon q kishte ndrmend t‘i drgonte edhe ndihma t tjera Sknderbeut dhe i bn thirrje atij q t‘i drgonte gjithashtu shuma parash zotit t Shqipris. M 17 qershor t vitit 1461, sipas instruksioneve t marra nga Papa Piu II, Dhoma Apostolike i v n dispozicion Sknderbeut 1000 florinj ari.

    Prve se me para t thata, Selia e Shenjt e ndihmonte Sknderbeun edhe me forca ushtarake aq sa mundet. M 9 qershor t vitit 1457, Papa Kalist III e siguron Gjergj Kastriotin Sknderbeun, dominus Albaniae, se do t‘i jap menjher nj flot t pajisur mir dhe i premton q do t‘i drgoj t tjera sa m shpejt q t jet e mundur. M 11 shtator t vitit 1457, Papa Kalisti III i drejton nj breve Sknderbeut, n t ciln e lavdron at dhe e quan "atleta invitto e propugnatore del nome cristiano". N t njjtn koh, ai gjithashtu i shpreh keqardhje pr Shqiprin e krcnuar nga ushtria e fuqishme turke dhe e siguron Sknderbeun q do t‘i vr n dispozicion flotn e madhe papnore, t dislokuar n Orient.

    sht e vrtet q n vitin 1467, kur Sknderbeu vajti vet n Rom, pr t‘i krkuar ndihm financiare Paps Pali II, ai nuk mori ndihmn financiare q priste. Megjithat, vetm nj rast si ky dhe q ka arsyet e veta, nuk mund t prgjithsohet n at mnyr sa t thuhet Sknderbeu ka marr vetm bekime apostolike dhe mburrje panegjirike nga Selia e Shenjt.

    sht tashm nj fakt i njohur, q politika e papatit ndryshon sipas pikpamjeve personale t do pape q vjen n krye t Selis s Shenjt. Kshtu, Papa Pali II si individ, ndryshe nga papt e tjer paraardhs, nuk sht shquar pr ndonj mbshtetje t madhe ndaj Sknderbeut. Arsyet jan t ndryshme, si politiko-ekonomiko, ushtarake dhe diplomatike, n veanti ato individuale t vet Atit t Shenjt, prkatsisht prcaktimet e tij pr luft, pr paqe ose pr nj variant tjetr t tret. sht pastaj vet Sknderbeu, q n 1467-n ka br midis kardinalve t fitoj m tepr ajo pjes q ishte kundr tij dhe kundr lufts, q tashm e konsideronin t pashpres. Pamja e Sknderbeut, "nj burr i varfr dhe q i kishte kaluar prej kohs t 60-at", si prshkruhet n dokumentet e asaj kohe, me siguri q nuk ka qen shum shpresdhnse pr kardinalt, q, sipas atyre q kishin dgjuar, prisnin me siguri q t shihnin nj superhero t pavdekshm, me t gjitha karakteristikat e jashtme. Paraqitja e nj plaku, q edhe sikur t ishte i suksesshm n luft kundr turqve gjat jets s tij, kjo prsri nuk ishte shum shpresdhnse pr t ardhmen e krishterimit, pasi dukej qart q ai nuk do t jetonte gjat, ka qen ndoshta nj grusht shum i fort pr paln prkrahse t kardinalve. Dhe faktikisht, vdekja e Sknderbeut nj vit m von i prligji veprimet e palve kundrshtuese.

    Marrdhniet diplomatike midis Sknderbeut dhe Selis s Shenjt, si dhe prkrahja financiare e papve pr fushatat e Sknderbeut kundr turqve, natyrisht q kishte qllime politike n sfond. Kryqzata kundr turqve ishin shpallur nga t gjith papt e shekullit XV, por me Papa Piun II, i njohur q gjat kardinalatit t tij si predikues dhe promovues i kryqzats dhe q kishte treguar interes pr Shqiprin e pr Sknderbeun q gjat asaj kohe, Shqipria ngrihej n prfytyrimet papnore si nj baz pr planet kryqtare dhe Sknderbeu n nj udhheqs t kryqzats s planifikuar. Kjo duket qart n nj dokument t prillit t vitit 1463, n t cilin Papa Piu II, Republika e Venedikut, si dhe aleatt e tjer i krkonin Sknderbeut q t nnshkruante nj marrveshje me ta pr luft kundr turqve. Pas fitores s Sknderbeut n vitin 1464, Papa Piu II ishte prfundimisht i bindur e i vendosur q Sknderbeu do t ishte udhheqsi i ushtris kryqtare t krishter kundr turqve "t pabes". Megjithat, Papa Piu II vdiq n Ankona, kur po fillonte kryqzatn dhe bashk me vdekjen e tij vdiqn edhe idet e tij.


    link:
    http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=10696

  10. #90
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,459
    Faleminderit
    26
    312 falenderime n 237 postime
    Sknderbeu dhe Evropa

    Prof. Dr. Ferit DUKA*

    Sot n Shqipri dhe jasht saj, shnohet me nderim t veant 539 vjetori i vdekjes s Gjergj Kastrioti -Sknderbeut. Ndarja nga jeta e ktij personaliteti t fuqishm politik dhe ushtarak jo vetm q la t mbuluar me pikllim t thell bashkkombsit e tij, por lndoi rnd edhe zemrat dhe shpirtrat e sa e sa evropianve, t cilt pr vite t tra kishin prcjell plot ankth e shpres njkohsisht, ngjarjet tronditse q zhvilloheshin n Shqipri. Nuk ka asnj dyshim se e tr kjo atmosfer e trisht q shkaktoi humbja e ksaj figure legjendare anemban Evrops, ishte nj tregues shum domethns i rolit dhe kontributit t Sknderbeut n historin shqiptare dhe at evropiane.
    Ai organizoi e udhhoqi prreth nj erek shekulli luftn e popullit shqiptar kundr sundimit osman. Kjo luft plot sakrifica, e zhvilluar kundr fuqis ushtarake m t madhe t kohs, prbn shembullin m t ndritur n historin e qndress shekullore t shqiptarve pr t ruajtur lirin dhe identitetin e tyre kombtar. Duke qen nj lufte e pabarabart, por e mbushur me suksese e fitore, qndresa e shqiptarve e udhhequr nga Sknderbeu e ktheu vendin e tyre n nj ledh t fuqishm pr mbrojtjen e Evrops Perndimore nga vrshimi osman. N kt mnyr populli shqiptar, me sakrificat dhe luftn e tij ngadhnjimtare jo vetm dha nj ndihmes t pamuar pr mbrojtjen e vlerave t qytetrimit perndimor, por u b burim frymzimi e shprese pr mbar popujt e Evrops n prpjekjet e tyre pr liri e progres shoqror. Meritat e mdha t kryeheroit shqiptar n kt drejtim jan vn n dukje m se nj her nga personalitete t ndryshme t fes, politiks dhe kulturs evropiane. N nj letr t qershorit t vitit l457, Papa Kalisti III midis t tjerash i shkruante Sknderbeut: "Emri yt i lumtur sht i prhapur n t gjith popujt katolik pr gjith kto pun t mira q ke kryer pr kt fitore t shklqyer".l (Bur. T zgj. Pr Hist. Shqip., veIl. II, f. 3l8). Ndrsa n nj letr tjetr po t vitit l457, i njjti pap i drejtohet me kto fjal: "Nuk ka njeri n bot i cili t mos dij trimrit q keni br dhe i cili t mos ju lavdroj gjer n qiell si nj kryembrojts t vrtet dhe si nj kryelufttar bujar t Krishterimit" (Hist. Shqip., Tiran, l959, f. 3l0). Pas vdekjes s lufttarit dhe komandantit t shquar hungarez, Janosh Huniadit, m l456, Sknderbeu mbeti e vetmja figur tek e cila mund t shpresonin evropiant pr t shptuar nga nj sulm i mundshm osman. "Invazioni i Evrops sht i sigurt, shkruante at vit kalorsi anglez Nepor, sepse s'ka fuqi tjetr q mund ta bj kt rezistenc po t bjer kshtjella shqiptare" (Po aty, f. 300). Madje filozofi i madh francez Voltaire e shprehte vlersimin e tij t lart pr figurn e Sknderbeut duke shkruar se sikur perandort bizantin t ishin Sknderbej, Perandoria e Lindjes do t kishte shptuar (Po aty, f. 309).
    Dimensionet e jashtzakonshme q i dha personaliteti i Sknderbeut qndress kundrosmane t shek. XV, e kan br kt t fundit jo vetm nj model frymzues, por edhe nj referenc themelore pr t gjitha lvizjet e mdha progresive me rndsi vendimtare q kan karakterizuar historin e mpastajme t popullit shqiptar. Flamurin e lufts pr liri e valvitn n dekadat e fundit t shek. XV dhe n fillimet e shek. XVI, prkatsisht i biri Gjoni dhe i nipi Gjergj Kastrioti (Sknderbeu i Ri). Pa kaluar asnj vit nga kalimi i osmanllinjve n bregun perndimor t Adriatikut dhe pushtimi prej tyre i kshtjells s Otrantos, Gjon Kastrioti zbarkoi n Shqipri dhe u vu n krye t nj kryengritjeje kundrosmane, q u prhap me shpejtsi n nj pjes t madhe t vendit. N gusht t vitit l48l ai korri nj fitore t bujshme kundr ushtris osmane. Lufta lirimtare n Shqipri, sidomos n krahinn e Himars, u shkaktoi humbje t rnda osmanllinjve, duke e ndihmuar kshtu mbretin e Napolit t lironte kshtjelln e Otrantos dhe t'i dbonte ata nga gadishulli Apenin. Autoritetet osmane mundn ta rivendosnin sundimin e tyre n krahinat e liruara vetm n vitin l485, ndrsa i biri i Sknderbeut u kthye prsri n Itali. Nj edicion t ri t qndress kundrosmane t shqiptarve udhhoqi edhe nj pinjoll tjetr i Kastriotve, kt her i nipi i Sknderbeut, Gjergji. N vitin l50l, Gjergj Kastrioti i Ri, n krye t nj ekspedite ushtarake prej l50-200 stradiotsh t organizuar me ndihmn e drejtprdrejt t Republiks s Shn Markut, zbriti n afrsi t Lezhs, e cila ishte liruar nga kryengritsit shqiptar. Mirpo orvatja e Gjergjit t Ri rezultoi e pasuksesshme, pasi forcat osmane i thyen kryengritsit shqiptar dhe brenda viteve l50l-l506 mundn t pushtojn tr viset bregdetare nga Durrsi deri n Lezh. Prpjekjet e dy pinjollve t lartprmendur t familjes Kastrioti pr t liruar Atdheun nga sundimi osman dhe pr t rikthyer nderin dhe lavdine e t madhit Sknderbe, shnojn epilogun e nj epopeje t shklqyer, t karakterizuar nga ngjarje t stuhishme, t cilat pr disa dekada i vendosn shqiptart dhe heroin e tyre legjendar n fokus t vshtrimit t Evrops, e bn Shqiprin nj teatr rrnqeths ku vendosej jo thjesht pr fatet e saj, por edhe pr fatet e vet Evrops. Vartsisht nga dimensionet evropiane q i dha personaliteti i Sknderbeut historis shqiptare t ksaj periudhe, bazuar sidomos n rindrtimin plot ngjyrime vezulluese q i bri ksaj historie humanisti i shquar shkodran Marin Barleti n veprn e tij monumentale "Historia e jets dhe e veprave t Gjergj Kastrioti-Sknderbeut", nj sr veprash me karakter historiografik, artistik, etj., u bn pjes e rndsishme e fondit t kulturs evropiane. Nuk ka se si t mos e theksojm me kt rast se, Evropa pak ose aspak e ditur deri ather rreth racs shqiptare, vlerave dhe virtyteve t saj, fitoi tashm nj perceptim krejt t ri dhe mjaft pozitiv n lidhje me pasaardhsit e drejtprdrejt t ilirve n Ballkanin Perndimor. Megjithat, Sknderbeu dhe vepra e tij, sikurse vum n dukje m par, u bn pjes fondamentale e memories historike dhe e krenaris kombtare t shqiptarve. Figurat intelektuale t kombit, udhheqsit dhe organizatort e lvizjeve lirimtare kundr sundimit osman gjat shekujve, veanrisht veprimtart e Rilindjes Kombtare, kan evokuar vijimsisht figurn e heroit jo vetm si faktor t rndsishm si n sendrtimin e idealit kombtar, si n mobilizimin e popullit pr realizimin e tij, ashtu edhe n sensibilizimin e opinionit ndrkombtar pr t mbshtetur shtjen shqiptare. Nj nga fytyrat e ndritura t Rilindjes, Pashko Vasa, e prshkruan kshtu kohn e lavdishme t Sknderbeut: "Epirotet, maqedonasit dhe ilirt, d.m.th, t gjith ata q ishin prej race pellazgjike, dhe q n koht e reja t huajt i kan thirrur me emrin shqiptar, u bashkuan n nj ide patriotike dhe n shek. XV iu kundrvun me nj qndrim shum t rrept sundimit otoman. Me t vrtet, n kt shekull shohim se gjith Shqipria kishte marr armt pr t mbrojtur pavarsin e vendit. Gjergj Kastrioti mbiemruar prej turqve Sknderbej, pasi jetoi nj koh pran sulltanit si peng, arriti t marr Krujn dhe gjith pronat e strgjyshrve t tij q i kishin pushtuar turqit. N emrin e shqiptarve dhe me ndihmn e tyre, u shpalli luft dy sulltanve m t tmerrshm t Perandoris Otomane, Muratit t Dyt dhe t birit, Mehmetit, rrnues i Perandoris Bizantine dhe pushtues i Kostandinopojs". M posht rilindsi n fjal thekson: "... mjafton t themi se n nj koh kur asgj nuk u qndronte armve turke, Sknderbeu me shqiptart e tij guxoi t'u bnte ball atyre n 22 beteja dhe i mundi. Kto ngjarje historike flasin mjaft lart pr trimrin shqiptare dhe s'kan nevoj t komentohen" (f. 50).

    *Fjala e mbajtur dje n konferencn e 539 vjetorit t vdekjes s Sknderbeut

  11. #91
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,459
    Faleminderit
    26
    312 falenderime n 237 postime
    Sot 539 vjetori i vdekjes s Heroit ton Kombtar

    Botohet pema gjenealogjike e pasardhsve t Sknderbeut

    Plot 539 vjet m par, m 17 janar 1468, n moshn 63-vjeare vdiq Heroi yn Kombtar, Gjergj Kastrioti Sknderbeu. Gjergj Kastrioti Sknderbeu, Heroi Kombtar i shqiptarve, ka hyr prej kohsh n radht e atyre personaliteteve t shquara t shekujve t kaluar, pr t cilt historiografia evropiane nuk ka reshtur kurr s shkruari pr ta. Kjo edhe pr shkak se Heroi yn Kombtar ishte nj nga pengesat kryesor t ndalimit t invazionit t turqve drejt Evrops. N prvjetorin e vdekjes s tij, gazeta "Tirana Observer" boton pemn gjenealogjike t Sknderbeut, q nga i ati i tij, Gjon Kastrioti, e deri te pasardhsit e fundit q jetojn sot n Itali.

    Pasardhsit
    Djali i vetm i Sknderbeut, Gjoni ose Xhovani, si i thon n Itali, pas vdekjes s t atit, ende i ri, jetoi n domenin e vet mbi Gargano e m pas, nga 1485, kur lulzon qyteti i Shn Pjetrit n Galatina n tokn e Otrantos, vendoset atje, ka titullin duk, duke i shtuar dhe at t kontit t Soletos. Ai u martua me Irena Brankovi Paleologu, pasardhsja e fundit e familjes perandorake t Bizantit dhe patn shum fmij, mes t cilve Konstandinin, peshkop n Insernia, Ferdinandin, q qeveriste domenin feudal t Kastriotve dhe Marien, grua e kulturuar q njihte shklqyer letrsin greke e latine. Ferdinandi u martua me Adriana Acquaviva-n, vajzn e duks s Nardos, patn shum fmij si Erinn, Pardon, Akilin e Xhovanin. (Gjonin)…, me titullin baron dhe nga kjo deg familjare pati pasardhs deri n fund t vitit 1700. Ndrsa nga Akil Kastrioti rrjedh dega tjetr familjare e Kastriotve, t cilt u shprnguln n Napoli n vitet 1700 dhe jan atje deri n ditt tona. Biri i Pardos, Konstandini, shprngul rezidencn e vet n Copertino. Ndrsa n fund t viteve 1600 Aleksandr Kastrioti Sknderbeu u shprngul n Lee, pasardhsit e t cilit jetuan atje deri n vitin 1700.

    Trashgimtart e fundit
    Nga mesi i viteve 1800, m i madhi i fmijve t ksaj linje familjare, nj tjetr Aleksandr, u shprngul n Ruffano, Lee, ku sht dhe sot rezidenca princrore e Kastriotve t Sknderbeut. Prfaqsuesit e tanishm t ksaj linje familjare jan Alessandro Castriota Scanderbeg, mjek n Rom dhe i vllai i tij, Guilio, jurist i administrats.

    Instituti i Historis prkujton Sknderbeun

    Me rastin e 539-vjetorit t vdekjes s Heroit ton Kombtar Gjergj Kastrioti Sknderbeu, Instituti i Historis organizon sot n orn 11 n salln e konferencave t Akademis s Shkencave t Shqipris nj sesionin prkujtimor. N kt sesion do flasin historiant m t mirnjohur t vendit. Gjithashtu me rndsi sht edhe botimi i librit "Sknderbeu dhe Evropa", ku do t prfshihen referatet e mbajtura n konferencn ndrkombtare q u zhvillua n dhjetor 2005 me rastin e 600-vjetorit t lindjes s Sknderbeut. Rreth librit do t diskutojn studiuesit Kasm Bioku dhe Dritan Egro.

  12. #92
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Tasim Aliaj sjell n shqip botimin m t fundit pr Heroin ton Kombtar

    Autor i librit sht italiani Gennaro Francione


    Ky libr lindi me ftesn e nj botuesi t vogl e t madh italian: Kostanzo DAgostini.
    sht botuesi q pati kurajn t m botonte romanin: Nj mij e jo m nj mij m 1988. Kur t gjith t ashtuquajtur botues t mdhenj t vegjl e refuzuan.Botuesi DAgostini sht nj ndr forcat trheqse t kulturs editoriale italiane q dha edhe nj her nj goditje emocionante.
    Dua ta falnderoj pasi m ka stimuluar t zbuloj kt hero e t shkruaj mbi historin e Shqipris, br mitike nga Gjergj Kastrioti Sknderbeu, thn ndryshe Kont Gjergji, si e quante zakonisht bashkvendsi im, Alfonsi V, mbret i Napolit, i Sicilis e i Aragons.

    E pranoj se n fillim krkimi ishte i mundimshm. Kishte pak material n qarkullim, por m pas u ndesha n dy libra t gjetura njkohsisht fal internetit, n Bibliotekn e t Rinjve n Rom dhe u nisa.

    U nisa sa me thn. Fillimisht isha n kriz. Shestoja nj roman historik si ai i Domineddrakuls, voivoda i Valakias, bashkkohs i Sknderbeut e q kishin ngjashmri. Pikrisht n at koh hedhja n letr e ksaj vepre po kalohej n shtyp nga DAgostini. Epo mir, epoka ishte e njjt, ngjarjet e personazhet po ashtu, t ngjashm, pr kto m dukej se bja nj vepr prsritse, duke krijuar nj roman t ri, q ka si personazh princin Kastriot.

    sht fatkeqsi pr nj shkrimtar t vrtet kur v re se prsrit. Pr t knaqur mikun tim jam sforcuar, duke fluturuar hijshm n krkim t nj elsi. I shpreha dyshimet e mija dhe ai: Un nuk i v pengesa fantazis tnde. Ti je artisti.

    N nj ast t par desha t bj nj vepr poetike, por kuvendimi m dukej i vshtir e i vjetruar.

    Duke lexuar n internet mbi bashksit e ndryshme shqiptare n Italin Jugore, pasardhs t drejtprdrejt t Kastriotit, hasa n nj ritual dimri mbi ringjalljen e t vdekurve, q do t rrinin me t afrmit pr nj jav t tr.

    Ishte goditja e fundit. Ja rruga: dramaturgjia me ritualin e futjes n teatr pr t nxjerr nga hijet t prhergjelbrin Sknderbej. shtja ishte e re, m entuziazmonte dhe loja ishte br. Heroi sht i pavdekshm dhe duhet t rilind prher. Si n romanin historik t Domineddrakuls, Vladi ringjallet si vampir n saje t operacioneve alkimike t bra n gjak. Ktu simbolikisht Sknderbeu rilind fal dashuris prkujtimore tradicionale t breznive t ardhshme q nuk e harrojn dhe luten pr daljen e tij nga bota e prtejme.

    Megjithat ishte i nevojshm rindrtimi i historis s Kastriotit e, ndrkoh q veproja, duke marr shnime aty-ktu, m lindi nj tjetr ide, t krijoja nj seri studimesh monografike: historia e Sknderbeut dhe mrekullit e strategjis s tij nn dritn e artit t gueriljes s mjeshtrit kinez Sun Tzu (Shkruar mbi 2500 vjet prpara, Arti i lufts nga San Tzu sht konsideruar prher si nj kulm i trajtimit t taktiks ushtarake.

    Adoptuar nga strateg e politikan q i detyrohet fatit t vet n tejkalimin e mendimit ushtarak nga von Klausevi: arti i vrtet i lufts qndron n fitoren e konfliktit prpara se t nis; n nj luft sht fitimtar jo prher kush ka prparsin numerike e t mjeteve, por ai q duke ndjekur strategji t trthorta, t papritura dhe jo ortodokse, shndrron prparsit e armikut n humbje dhe kufizimet e tij n pika force.

    Aplikimi konkret i ktyre parimeve t lashta strategjike n do kontekst n t cilin sht n fuqi nj gar, e kan br traktatin e Sun Tzu-s nj pik t rndsishme referimi pr shum e shum studime e shkolla t menaxhimit e t marketingut).

    Gennaro Francione



    Prcjellja e botimit


    Kjo hyrje e shkurtr pason ftesn bujare nga autori dhe nga botuesi, t cilt i falnderojm sinqerisht pr iniciativn e lavdrueshme pr ti dedikuar m t famshmit t paraardhsve tan nj libr q me plot t drejt, pasuron prmbledhjen bibliografike tashm t dendur n emrin e tij.

    Nprmjet rindrtimit t prpikt t jets e t veprs s heroit shqiptar, tregimi merr shtat, i rrjedhshm e trheq aq sa lexuesi nuk mundet, deri n fund t librit, t shkpus vmendjen, aq e ngjeshur sht vazhdimsia e ngjarjeve q pasojn e rrjedhin mbi vargmalin ballkanik, e shpesh edhe ktej Adriatikut, midis 1443, vit mitik i ripushtimit t Krujs, e deri m 1468, kur bie dita e trishtuar e vdekjes s princit shqiptar.

    N sfond mbetet karakteri modern dhe largpamsia e veprs politiko-ushtarake t Sknderbeut, vizioni i tij mbi shtetin unik, fryt i parakohshm i sektarizmit feudal, lufta e tij ekstreme e fitimtare pr mbrojtjen e vetvendosjes s popujve e t sovranitetit toksor, parime mbi t cilat frymzohet edhe sot e ksaj dite e drejta ndrkombtare.

    Por n vijn m t prgjithshme, n rrjedhn e ndrlikuar t ngjarjeve n fushat ushtarake t prfunduara me sukses kundr ushtrive t fuqishme t pushtuesit, nuk sht vshtir t kuptosh rolin vendimtar q ka luajtur Vendi i Shqiponjave dhe udhheqsi i tij i pakrahasueshm n ngjarjet italiane t shekullit XV, tem mbi t ciln ndoshta ka munguar thellimi i duhur nga ana e historiografis zyrtare.

    Ndihma ushtarake e dhn n shum raste nga Princi i Shqipris Mbretris s Napolit, sidomos n favor t Ferrante Aragons kjo edhe n kujtim t lidhjes s vjetr t miqsis me t atin, mbretin Alfons, sigurisht ishte vendimtare pr dern aragonase, e zilepsur nga feudalt lokal, q nga ana e vet nxitej nga dshira pr fitoren e Anzhuinve.

    Por kjo sht edhe dshmi e nj projekti m t madh aleancash, t cilat Sknderbeu besonte deri n fund se duhej ti realizonte, fal shrbimeve t mira t papatit pr t organizuar nj front t gjer antiosman. Ai q kishte ditur t ndryshonte kursin e historis s Shqipris s tij, duke ripar flamurin shqiptar mbi kshtjelln strgjyshore t Krujs, i propozonte bots perndimore, si mbrojts i padiskutueshm i vlerave t qytetrimit t krishter e, n fakt, garonte t prziente invazionet e prsritura t turqve prtej Ballkanit, t siguronte nj periudh t gjat qndrueshmrie e stabiliteti pr Evropn dhe Italin e Rilindjes.

    Ja pra, sipas mendimit ton, ky libr, i kompletuar me nj nnflet skenari t nj vepre t muar teatrale, q prfshihet si nj pjes e rndsishme n bibliografin e larmishme mbi heroin shqiptar e mbi ngjarjet sfilitse shqiptare, ka si prfundim nj kuptim t fort historik e politik. Sepse, duke rikujtuar ndrmarrjet ushtarake legjendare t Sknderbeut, i zgjidhet prfundimisht nj hara pas vdekjes Vendit t Shqiponjave dhe kryetrimit t vet historik, me t cilin shqiptart e t gjitha fraksioneve jan t nj mendimi, n mnyr t pazgjidhshme.

    Dhe kontribuon kshtu n prhapjen e historis shqiptare n Itali, duke prfaqsuar nj vlersim t vogl, por kuptimplot t mirnjohjes pr at q ka br populli shqiptar, shum shekuj pas nesh, pr ruajtjen e stabilitetit politik n Itali, po ashtu dhe pr afirmimin e vlerave t kulturs perndimore. E nse nga historia duhet t nxjerrim ndonj msim, ai sigurisht duhet t pritet me gjasa nga bashkprcaktimet e ndrsjellta t solidaritetit q duhet t gjallroj ecjen e popujve t lidhur nga nj miqsi e vjetr dhe e sprovuar.

    Libri i Franonit ndihmon kt lexim t historis s dy popujve n nj koh kaq delikate, kur Vendi i Shqiponjave troket n portat e Bashkimit Evropian me shpres q t gjej kryefjal nxitse nga i njjti shpirt solidar si ishte shtytse veprimtaria ushtarake e Sknderbeut dhe drejtprsdrejti i vlefshm kundrshtimi i pushtimit osman i Shqipris e i tr Evrops.

    E, ndoshta, si kurr ndonjher n kt ast, n t cilin aktualiteti na rezervon nj spektakl t trishtueshm t pasojave t nj lufte tragjike, tingllon n vesht tan si ogur i mir ajo profeci e thjesht, e nnkuptuar tashm n pyetjen e Sknderbeut q duke dhn shpirt, si lexohet n mbyllje t drams, sht aq inkurajuese pr heroin ton: M thuaj mjeshtr shortar: Do t fitojm ndonjher nj paqe t vrtet n t ciln myslimant, t krishtert dhe besimtart e do riti do t heqin dor nga prdorimi i forcs pr t zgjidhur m s fundi do mosmarrveshje?

    Alessandro e Guido Castriota Scanderbeg DAlbania

    E Marte 27 shkurt 2007 (nga Koha Jone)

  13. #93
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Paris-Londr, i hapin dyert heroit

    Alma Mile
    02-03-2007 (shekulli)

    I njohur tashm jo vetm prej fams, por edhe imazhit. Brenda ktij viti pritet q n dy kryeqytete t mdha evropiane, n Paris e n Londr, t vendosen monumente t Heroit Kombtar, Gjergj Kastriot Sknderbeut. Me krkesn e komuniteteve shqiptare atje, n Londr do t vendoset nj bust-portret, pun e skulptorit Artan Peqini, ndrsa n Paris, vepra e plot e Janaq Paos "Sknderbeu mbi kal", q ndodhet n Kruj e Prishtin. Konkurset q prcaktuan punt fituese u zhvilluan gjat vitit t kaluar nga Galeria Kombtare e Arteve me urdhr t Ministrit t Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve.

    Tradicional pr londinezt


    Ka pamje heroike, hund shkab, mjekrderdhur e me prkrenaren dybrirshe. Nj pamje e till nuk ka si t mos trheq vmendjen qoft edhe t londinezit m indiferent. Me krkes t komunitetit shqiptar n Londr, n nj nga rrugt e kryeqytetit anglez do t vendoset s shpejti nj bust monumental i Sknderbeut.

    Vepra sht gati. Imazhi q u sht krijuar shqiptarve prej shekujsh sht respektuar n maksimum. Autori i veprs sht skulptori Artan Peqini, i cili prej kohsh e ka nxjerr nga duart veprn n alli. "sht nj portret, realizimi i t cilit nuk ka qen edhe aq i thjesht. Kur vjen fjala pr portretin e Sknderbeut, t gjith ne skulptort stepemi, sepse t gjith kan n mendje portretin e realizuar me mjeshtri nga Odhise Paskali. Duhet krijuar dika ndryshe nga ky portret, por n t njjtn koh n prputhje me imazhin q t gjith kan pr Sknderbeun prej historis, apo letrsis", - tregon Peqini. Vepra sht e prmasave modeste, e lart deri n 1 metr (100 x 70 x 60) dhe tashm ka prfunduar edhe fazn e fundit t realizimit, derdhjen n bronz, pran ndrmarrjes s derdhjes s veprave t artit. Pr realizimin e ktij busti, t krkuar me ngulm nga nj shoqat shqiptare n Londr, e quajtur "Eagle Club" u zhvillua edhe nj konkurs rreth 9 muaj m par. Konkursi u organizua ngaGaleria Kombtare e Arteve. Lajmi nuk u b publik, por qarkulloi vetm n qarqet artistike. Pas paraqitjes s boceteve, nj komision i prbr nga Rubens Shima, Genc Prmeti e Ylli Drishti, shpalli si fituese veprn e Peqinit n datn 7 korrik t vitit t shkuar. "Si skulptor mundohem t mos anashkaloj asnj konkurs", - thot Peqini. Kryetari i komisionit, Rubens Shima, thot se pr t marr pjes n konkurs u ftuan disa artist, t cilt kishin punuar edhe m par mbi figurn e Sknderbeut. Sipas tij, punt e paraqitura ishin shum cilsore, por u vendos pr portretin e Peqinit, pasi "ka nj ekspresion dhe plastik, q krijon qart fizionomin e heroit kombtar". Prkrenarja gjithashtu sht nj "pasaport" pr figurn e heroit. Shprblimi pr skulptorin fitues sht modest, 1.2 milion lek (t vjetra), ndrkoh q vet vepra, sipas Peqinit, sigurisht kushton m shum, duke pasur parasysh derdhjen n bronz, q sht nj proces i kushtueshm.

    Figura e plot

    Kloni i tret i Paos n Paris


    Nuk mund t jet m monumental se kaq. Bashkkombasit n Franc duhet t jen t lumtur q n nj nga sheshet e Parisit, heroi i zemrs do t shfaqet me gjith madhshtin e vet. sht i hipur mbi kal, ka parzmore, prkrenare edhe shpat madje. Me krkes t komunitetit shqiptar n Franc, n bashkpunim me Bashkin e Parisit, nj komision i ngritur me urdhr t ministrit t Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve, vendosi q vepra monumentale e skulptorit Janaq Pao, kushtuar Heroit Kombtar, Sknderbeut, t vendoset n nj nga sheshet e kryeqendrs franceze. Sipas kryetarit t komisionit, Rubens Shima, (t tjer antar ishin Ferid Hudhri dhe Suzana Varvarica Kuka) bhet fjal pr t njjtin monument q ndodhet n Kruj prej vitit 1959 dhe q u vendos edhe n Prishtin disa vite m par. Sipas Shims, duke qen se konkurset pr realizimin e veprave t tilla jan t kushtueshme, u prdor nj praktik, q prdoret edhe n vende t tjera t Evrops, pra brjen e nj kopjeje t nj vepre t caktuar dhe zhvendosjen e saj n kryeqytete t ndryshme. "Ishim n dilem mes Sknderbeut t Tirans dhe atij t Krujs dhe n fund vendosm pr veprn e Paos, nj figur e plot e heroit, q arrin deri n 12 metra e lart", - thot Rubens Shima. Gjithka sht vendosur n maj t vitit t shkuar, edhe pse pak dit m par Ministria e Kulturs, Rinis dhe Sporteve e paraqiti vendosjen e monumentit t Sknderbeut n Franc si nj projekt t ri q do t realizohet gjat ktij viti. Sknderbeu i Paos pritet t vendoset n Paris, menjher sa Bashkia e atjeshme t vendos pr sheshin ku do t ngrihet monumenti. "Kemi krkuar q t tregohet nj vmendje e veant pr przgjedhjen e vendit dhe pozicionit ku do t vendoset monumenti. Ai ka nj kndvshtrim ndryshe nga t tjert dhe nse pozicioni nuk sht i menduar mir, ather vepra duket e mangt", - vazhdon Shima, duke sjell rastin e monumentit t vendosur n Prishtin, i cili pr shkak t vendosjes e ka humbur madhshtin e tij. Monumenti i Prishtins do t kujtohet nga t gjith, jo vetm pr pritjen q iu b nga shqiptart e Kosovs, por edhe incidentit t ndodhur me veprn. Gjat zhvendosjes heroit iu thye shpata dhe prkrenarja, t cilat sigurisht q u restauruan menjher.


    Link:
    http://shekulli.com.al/news/53/ARTIC...007-03-02.html

  14. #94
    i/e regjistruar Maska e skampin
    Antarsuar
    12-01-2003
    Vendndodhja
    Spanj
    Postime
    952
    Faleminderit
    1
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    plus kesaj qe ju thye shpata dhe perkrenarja por ne Prishtine dalin edhe ca shites ambulante mu perpara bustit dhe shesin gjera a thua se Skenderbeu ka qene tregetar,hajde patriotizem hajde.
    Urime per plotesimin e nismave te larte permendura nga komuniteti Shqiptar ne Londer dhe Paris.Lavdi te perjeteshme heroit tone kombetar GERGJ KASTRIOT SKENDERBEU
    Kujdes nga shkjau
    Kujdes nga greku
    Kujdes nga ata qe harruan ATDHEUN
    AT GJERGJ FISHTA

  15. #95
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Sknderbeu, historia n gravur

    Prezantohet n Prishtin vepra e rrall e Sknder Blakajt



    Sknderbeu vazhdon t mbetet personazhi m intrigues pr studiuesit. Librat me emrin e tij tashm gjenden npr t gjitha bibliotekat e Evrops. E pikrisht pr ta sjell m afr at q sht shkruar dhe thn pr Heroin ton Kombtar ka menduar studiuesi nga Kosova, Sknder Blakaj. Ai i ka prmbledhur disa nga gravurat e panjohura n nj libr t cilsis s lart dhe voluminoz, t titulluar thjesht "Sknderbeu". Kritika n Prishtin e ka pritur me interes botimin e Blakajt. Shyqyri Nimani, nj nga profesort m t njohur t Universitetit t Prishtins, tha se "kjo sht nj vepr monumentale pr studiuesit". Ai shpjegoi disa nga gravurat m interesante, q pr her t par do t‘i ket n dor edhe lexuesi shqiptar. Autor i tyre sht nj nga mjeshtrit m t mdhenj t kohs, Just Amman. Duke u mbshtetur n veprn e njohur "Historia e Sknderbeut" e Marlin Barletit, Amman ka br qindra gravura pr momentet m t rndsishme historike t epoks s Sknderbeut. Ai ka sjell me detaje gravura t betejave kryesore, t takimeve me mbretr t kohs, ku bie n sy ai me Karlin e Madh. Kshtjella e Krujs, edhe pse n mnyr imagjinare ishte vizatuar me nj prngjasim aq t madh me realitetin, i ka befasuar t gjith. "Piknisje e ktij libri sht botimi i veprs s Barletit pr Sknderbeun dal gjermanisht n 1533-in", tha Blakaj. Ku libr tashm sht n Bibliotekn Kombtare t Kosovs, pasi u dhurua nga koleksionistja angleze, Patricia Nuxhi. Libri sht i prkthyer edhe n gjuhn angleze dhe n kt mnyr do t mund ta marrin n dor edhe lexuesit e huaj.

    19.04.2007 (Gazeta Shqip)

  16. #96
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    NJ PROJEKT I RI N TUZ 06.04.2007

    Sknderbeu n qendr t qytezs?



    Akademiku Gjelosh Gjokaj, kryetar i Kshillit pr ndrtimin e prmendores s heroit kombtar, Gjergj Kastrioti - Sknderbeu, deklaroi pr “Kohn javore”: “Prmendorja e Skendrbeut do t ngritet edhe n zemr t Malsis, n Tuz”, duke shpresuar se “n muajin prill t ktij viti do t merret edhe vendimi prfundimtar se ku do t vendoset ajo”.

    Me rastin e prurimit t prmendores s Sknderbeut, koh m par, pran kishs katolike n Michigen (Detroit), nga organizatori ishte i ftuar t marr pjes edhe piktori i famshm shqiptar, Gjelosh Gjokaj. N darkn solemne Gjokajt iu ofrua q ta prshndes tubimin. “Duke i falnderuar malsort q jetojn atje pr kt kontribut, mes tjerash nga ata krkova q t angazhohen prsri q nj prmendore t ngjashme ta ngrisim edhe n vendlindjen e tyre, n Malsi”, thot Gjeloshi.
    Pas kthimit nga Amerika Gjokaj formoi edhe nj komision prej 12 vetsh, i cili do t prkujdesej pr kt nism. Qllimi im sht q ky projekt t legalizohet. Si artist un ia kam gjetur edhe vendin. Kuptohet, kjo duhet t jet n qendr t qytetit – n Tuz. Fillimisht Gjokaj ka shprehur dshirn q ky projekt t kaloj prmes KU t Tuzit, por si njofton ai: Krkesn ia kemi dorzuar KU t Tuzit, (nj pr ta dhe nj pr Kryeqytetin), por si duket krkesa ka mbetur aty ku e kemi dorzuar dhe nuk ka shkuar m tej.
    Meq Gjeloshi momentalisht gjendet n Malsi ai ka shprehur dshirn q drejtprsdrejti t takohem dhe t bisedoj me kryetarin e Komuns s Podgorics, dr. Miomir Mugosha, me qllim q ky projekt edhe t realizohet.
    Gjeloshi sht optimist se prmendorja e Sknderbeut do t punohet dhe nuk friksohet aspak se pr kt do t ket ndonj penges: Nse ndodh q ndokush ta pengoj kt ide, ather mund t them se ata njerz nuk jan n rregull.
    Piktori Gjokaj q sht edhe ideator i projektit, sht i vetdijshm se pr kt mund t ket edhe kundrshtime. Disa nuk e duan prmendoren e Skendrbeut. Ata nuk e kan dashur as Nn Terezn, por megjithat projektet e filluara jan realizuar. Ai beson se n muajin prill do t dihet prfundimisht se ku do t vendoset prmendorja e Gjergj Kastriotit - Sknderbeut. Gjithashtu do t dim se ku do t ndrtohet edhe nj galeri e arteve. Kto gjra nuk do tzi l pas dore, prfundon Gjokaj. rr.d. Koha Javore

    link: http://malesia.org/lajmet/100328.html

  17. #97
    ish- Ballisti_Tetove Maska e Cimo
    Antarsuar
    11-12-2004
    Postime
    2,454
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    N drit pr her t par botimet e Kastriotit

    Tiran, 24 prill - Rreth 50 eksponate t Sknderbeut jan nxjerr nga katet e nndheshme t Biblioteks Kombtare shqiptare. Nn kujdesin dhe syrin ruajts t shum punonjsve ato jan shkundur nga pluhuri pr tu br objekt soditje. sht zgjedhur dita Botrore e Librit q ato t jen pjes e nj ekspozite t par.

    Botime t shekujve XV-XVIII dhe inkunabula t ruajtura n Fondin e Vlerave t Rralla jan vendosur n kuti t xhamta pr t dshmuar n ditn e librit vlern e tyre. Me ngjyrn karakteristike t librave q kan kaluar nga nj shekull n tjetrin ato shihen si stoli t rralla pr t cilat jan dashur shum krkime. Mes shkronjave t tyre, t diktuara n gjuh q po aq mbajn peshn e kohs, gjendet heroi yn kombtar. Po nga flett e tyre sht ndrtuar historia.

    Botimet e formateve t ndryshme jan przgjedhur nga jetshkruesit dhe autort kryesor t Gjergj Kastriot Sknderbeut. Titujt e tyre, disa n italisht, n latinisht, apo edhe n gjuh t tjera flasin pr Historin e Sknderbeut.

    Mes vitrinave lexohen emrat e Franco, Blancus, Biemmi, Sansovina, Lavardin, Menense, Chevreau q prcjellin trashgimin evropiane n Shqipri.

    Ktyre dshmive nuk mund tu mungonte as libri i Barletit si dshmia e par q vjen nga autort shqiptar. Ndrsa n faqet e murit jan varur portrete t imagjinuara t Sknderbeut.

    Eksponentt e ekspozuara jan disa mes 500 ekzemplarve nga fondi i antikuarve t biblioteks. E pr kt arsye ato ruhen me fanatizm e mbahen edhe larg syrit t publikut.

    Vet drejtori i Biblioteks Kombtare, Aurel Plasari ka pohuar se ekspozita t tilla jan t vshtira pr tu realizuar n munges t kushteve teknologjike, t ruajtjes s tyre dhe t ekspozimit. N fjaln e tij ai theksoi se ekspozimi i ktyre antikuarve duhet t jet nj nxitje pr kushte m t mira ekspozimi dhe hapsira m t mdha.

    Shiritin e ekspozits s par e ka prer vet kryeministri Berisha. Ndrsa sht br nj dhurues i rrall pr fondin e Sknderbeut. Tre libra t vjetr t biblioteks s tij personale tashm do t radhiten n katet e errta ku ruhen vlerat e rralla. Nj prej tyre, i shkruar nga De Lavardin mban datn e botimit 1603. Deri m tani ky libr pr Sknderbeun i kishte munguar fondit t biblioteks. Pr ta br pjes t ktyre vlerave ishin filluar negociatat me nj privat q tani nuk do t vazhdojn m tej. Botimi tjetr sht prkthim n italisht i librit t Barletit dhe i treti nj botim n hungarisht q daton n 1890. Duke folur pr rndsin e letrsis shqiptare dhe emrat q e kan prfaqsuar n botn e madhe, kryeministri ka premtuar se qeveria do t mbshtes fuqishm kt institucion si pr tu pasuruar sa m shum dhe nga ana tjetr do t mbshtes q ky institucion t gzoj lehtsira pr shrbime m t mira lexuesve dhe studiuesve shqiptar.

    Ndrsa ministri shqiptar i Kulturs, Pango, duke vlersuar iniciativn e ndrmarr pr ekspozimin e ktyre vlerave, ka uruar edhe pr 85-vjetorin e institucionit m t vjetr t kulturs t shtetit shqiptar. Por antikuart e Sknderbeut nuk jan t vetmet q ruhen fondin e Vlerave t Rralla t Biblioteks Kombtare.

    N katet e nndheshme t saj jan sistemuar rreth 2000 eksponent t rndsishm, dshmi t nj rndsie t veant.

  18. #98
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,459
    Faleminderit
    26
    312 falenderime n 237 postime
    Historia e librave-antikuare pr Sknderbeun

    Plasari: “Thesari” i Berishs, 15 mij euro dhurat

    Belina Budini

    Kur kryeministri Berisha i ka nxjerr nga biblioteka e tij personale ndoshta nuk e ka ditur q dy prej tyre mund t shkojn deri n 15 mij euro secili.

    Duken thjesht ca libra t zvjerdhur nga koha, por jan ngjarja e vetme e t paktn 17 viteve t fundit pr thesarin e antikuarit t Biblioteks Kombtare. Q nga koha e bastisjes s bibliotekave personale dhe fetare, apo atyre t ish-bejlerve e pashallarve nga komunistt, asgj t re nn tavant e ult t bodrumeve me libra t rrall! N dhomn e hekurt ku ndryhen librat shekullor do t ket ksisoj m n fund vizitor t rinj por miq t vjetr, sepse sipas drejtorit t Biblioteks Kombtare, Aurel Plasarit, t paktn dy nga librat e dhuruar i plotsojn t gjitha kriteret pr t’u klasifikuar si antikuare.
    Ka gjasa q Berisha t mos e ket iden as pr kt, ndrsa librat duket i ka pasur dhurat nga koha kur ka qen president. Nj Sknderbe i Lavardin, nj tjetr i Barletit dhe nj i tret i Paganelit jan ekzemplart t cilt datojn q nga vitet 1500-1600. T sapovendosur n nj stend ekspozimi n hyrje t biblioteks, ato nuk i kan trhequr tjetrkujt vmendjen prpos urithve t prhershm t biblioteks q edhe pas vitesh kur kthehesh, i gjen gjithnj aty. Berisha vet ka qen nj prej tyre para viteve nntdhjet si kujtojn punonjsit e vjetr t biblioteks, ata q dikur e kishin pagzuar si “ky q vetm krevatin nuk ka sjell ktu”. Por dhurata e fundit e kryeministrit i ka br t gjith t ndihen t mikluar dhe duket se ia kan falur t gjitha vonesat pas ors 8:30 netve t errta t diktaturs.
    Ndrsa biblioteka ka koh q nuk ka fuqi blerse pr t’i pasuruar fondet e saj me libra t rrall dhe oferta t tilla madje nuk ka m, Plasari na thot se shpreson q rasti i kryeministrit t shrbej pr t nxitur edhe posedues t tjer librash me vler q t’i drejtohen biblioteks. Por duket se vitet e fundit kan qen m tepr poseduesit e rrem t librave t till q i jan avitur biblioteks dhe q kan ofruar gjra pa ndonj interes. “Q nj libr t klasifikohet si antikuar, sipas nj prej ndarjeve m t mbshtetura nga studiuesit, duhet t datoj jo m von se viti 1830”, thot Plasari. Sipas ktij kriteri s paku dy prej librave t dhuruar nga kryeministri Berisha klasifikohen si t till dhe jan futur n procesin e kalimit n arkivn e antikuareve n Bibliotekn Kombtare.
    10 deri n 15 mij euro mund t jet sipas Plasarit vlera e Sknderbeut t Jacques de Lavardin, bazuar n t dhnat aktuale t tregut t librit “trs rare” ku bn pjes edhe ky Sknderbe i hershm i vitit 1604. Megjithse Shqipris i mungojn ekspertt e vlersimit t sakt t vlerave t tilla t rralla, Plasari thot se mund t bhen prllogaritje t prafrta duke u mbshtetur n t dhnat e tregut aktual dhe ksisoj edhe ekzemplari italisht i Marin Barletit q daton n 1568 mund t shkoj n disa mijra euro, megjithse ekziston i prkthyer n disa gjuh, kryesisht i prkthyer nga varianti latinisht. M pak i muar pr vet faktin se daton pas vitit 1830 dhe nuk falsifikohet n antikuaret, Sknderbeu i Camille Paganel paraqet interes sipas studiuesit Plasari pr faktin se sht prkthyer n gjuhn hungareze dhe si i till sht nj variant unik, ndrsa duket se botimi i tij i prkthyer n kt gjuh lidhet me prfshirjen heroike t Huniadit n betejat e turqve t shekullit XV-t. “Megjithat pr t br nj vlersim t sakt jo vetm t ktyre tre librave por edhe atyre q jan pjes e fondit prej kohsh, duhet marr mendimi i nj grupi ekspertsh t antikuarve t Evrops”, shprehet Plasari duke shpresuar se nj grup i till mund t thirret pr ta br realisht nj vlersim t till pr librat e rrall t Biblioteks Kombtare.
    Nse vlerat monetare nuk jan prcaktuar, ato t prmbajtjes duket se mund t vlersohen m mir n Shqipri, edhe pse nj pjes e mir e dorshkrimeve arabe dhe perse, pr shembull, nuk gjejn studiues t interesuar n vendin ton, megjithse datojn shum hert. Fondi i librave pr Sknderbeun duket se sht n fakt m i pasuri dhe m i shfrytzuari n arkivn e biblioteks. Jan rreth 500 syresh n kt fond pa llogaritur ende dy librat e dhuruar nga kryeministri Berisha. Ndrsa gjenden edhe gravura nga m t rrallat me imazhet e panjohura t Sknderbeut, libri i autorit francez Jacques de Lavardin hyn pr her t par n fond me titullin: “Historia e Gjergj Kastriotit, i quajtur Sknderbe, mbret i Shqipris”.
    Sipas specialistve t arkivs vepra q ka njohur disa botime n 1576, 1593, 1596, 1597, i prket botimit t vitit 1604 dhe sht origjinale. “Libri i kushtohet jets dhe veprs s heroit ton kombtar Gjergj Kastriotit –Sknderbeut; N krahasim me dy botimet e mparshme t vitit 1597 e 1958, ky botim ka nj shtes prej 47 faqesh n fund l librit dhe ka veori bibliofilike n miniatura.Frontespici sht shtypur n ngjyr kuq e zi, ndrsa n t gjendet edhe vula e botuesit dhe kopertina sht me lkur origjinale”, shpjegon specialistja. Sipas informacionit n hyrje t librit, vepra rrfen bmat e lavdishme t betejave t Sknderbeut dhe fitoret e tij kundr turqve pr fen e Jezu Krishtit. “Ky botim prmban edhe nj kronologji turke ku prmblidhen t dhna pr Sulltan Bajazitin e II-t, Selimin e I-r, Sulejmanin e II-t, Muratin e III-t dhe Muhametin e III-t”, shkruhet n hyrje t librit n gjuhn frnge q sht botuar n Franche – Ville t Francs n vitin 1604.
    Libri i dyt ka autor Marin Barletin dhe rrfen n italisht “Historin e t madhrishmit dhe trimit, zotit Gjergj Kastrioti, i quajtur Sknderbe, princi i denj i shqiptarve”. Kjo vepr q ekziston n disa gjuh, sht prkthyer nga latinishtja prej Pietro Rocha, ndrsa viti i botimit sht 1568 n Venecia. Megjithat, duket se nj ekzemplar tjetr i ktij libri ekziston tashm n arkivn e Biblioteks Kombtare. Libri i tret nuk sht ende nj antikuar, por konsiderohet ekzemplar interesant pr faktin se sht prkthyer n gjuhn hungareze nga varianti frngjisht i botuar n Paris n vitin 1885 dhe autori sht francezi Camille Paganel.
    Ndrsa na shoqron pr n arkivn e librave t rrall, nj punonjs i vjetr i biblioteks na rrfen se nj pjes e rndsishme e thesarit t librit antikuar ka vulat e bibliotekave personale t njerzve t njohur q nga Bushatllinjt e deri te Lumo Skndo dhe s fundmi do t ket edhe at t Sali Berishs. N fund t fundit, a nuk jan librat ata q ua kan siguruar prjetsin emrave deri m sot?



    Pasaportat e tre librave t Berishs

    Autori: Jacques de Lavardin
    Titulli: “Historia e Gjergj Kastriotit, i quajtur Sknderbe, mbret i Shqipris”.
    Vendi i botimit: Franche – Ville
    Esht botimi origjinal i vitit 1604;
    Kopertina sht me lkur origjinale.

    Autori: Marinus Barletius
    Titulli: “Historia e t madhrishmit dhe trimit, zotit Gjergj Kastrioti, i quajtur Sknderbe, princi i denj i shqiptarve”
    Vendi i botimit:Venetia
    Viti:1568
    Ky sht botimi n italisht i prkthyer nga latimishtja prej nga P. Rocha.

    Autori: Camille Paganel
    Titulli: “Historia e Sknderbeut ose turqve dhe t krishterve n shekullin XV-t”
    Viti: 1890
    Prkthim i veprs “Histoire de Scanderbeg ou turcs et chrtiens au XV-me sicle”, botuar n Paris m 1885


    Panorama

  19. #99
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    SKENDERBEU, SHQIPERIA, EPIRI D NE NJE KRONIKE GJERMANE TE SKENDERBEU, SHQIPERIA, EPIRI DHE ILIRIA NE NJE KRONIKE GJERMANE TE VITIT 1493

    Schedelsche
    Weltchronik" (Liber
    Chronicarum, opus de temporibus
    mundi), q sht edhe vepra
    e par historike e nj intelektuali
    gjerman. Kjo kronik shqyrton
    lindjen e qyteteve m t rndsishme
    gjermane, bots perndimore
    etj. Rndsia e ksaj kronike
    pr popullin shqiptar sht se
    Hartmann Schedel n "Kronikn"
    e tij jep disa t dhna historikogjeografike
    pr disa qytete shqiptare,
    pastaj informacione pr
    Ilirin, Epirin dhe Arbrin, t
    mbshtetura kryesisht tek autort
    antik, si dhe disa njoftime pr
    prejardhjen e shqiptarve etj. N
    libr gjejm po ashtu t dhna
    edhe pr Gjon Kastriotin, t atin e
    Sknderbeut, q Schedel e quan
    Kamusa, pastaj informacione pr
    luftrat dhe fitoret e Gjergj Kastriot
    Sknderbeut kundr turqve;
    marrdhniet e tij me Vatikanin -
    Papn Kalistin III, pr t cilin autori
    shkruan se nuk e ka ndihmuar
    fare materialisht, si dhe disa shnime
    pr tradhtin e nipit t
    Sknderbeut, Hamza Kastrioti, t
    cilin ky e z rob dhe e drgoi n burg
    te mbreti i Napolit, Alfonsi V, etj.
    sht pr tu lakmuar se si Schedel
    ka arritur t shtjelloj nj lnd
    jashtzakonisht voluminoze, duke
    na paraqitur gjithka kishte mundur
    t mblidhte, sistemonte, prgatiste
    nga literatura e botuar,
    dorshkrimet, dokumentet, kronikat
    e shumta dhe burimet e tjera
    q disponoheshin n at koh.
    Pavarsisht nga t gjith kto,
    si dhe nga njohurit e jashtzakonshme
    prej dijetari, kronika e
    Schedel-it sht e tejkaluar n
    shum pjes, informacione dhe t
    dhna, pr shkak t zbulimeve t
    reja e arritjeve shkencore. Megjithat,
    sht befasues fakti q ai dispononte
    gjith ato t dhna e informacione
    n at koh. Bie n sy
    skrupuloziteti dhe gjenialiteti i tij
    te paraqitja e pemve gjenealogjike
    t familjeve fisnike dhe
    listave t papve, portretet e t
    cilve jan t ilustruara me ngjyra,
    duke prdorur kronologjit e njohura
    t kohs pr vende t ndryshme,
    krahina e rajone t ndryshme,
    si dhe renditjen e prshkrimin
    e figurave t rndsishme
    historike jo vetm gjermane, por
    edhe botrore, duke i shoqruar
    me nj regjistr alfabetik. N kronikat
    e njohura botrore t gjermanve
    t viteve t fundit t Mesjets,
    [kur jetoi dhe veproi Schedel-
    i] gjithashtu, ngjarjet historike
    jan t grshetuara me digresione
    me tem nga katastrofat natyrore,
    luftrat, njoftimet pr themelimet
    e qyteteve etj., duke mos prjashtuar
    edhe ngjarjet q kan
    ndodhur n pjest e tjera t bots,
    duke i paraqitur dhe shtjelluar ato
    n mnyr paralele me rrfimet
    biblike etj.
    Kronika e Schedel ndryshon
    nga shum botime t tjera t ngjashme,
    si dhe kopje dorshkrimesh
    t kronikave n
    qarkullim, si pr nga trajtimi i saj
    humanist, rrethi akademik q e
    prgatiti, trajtimi i veant i shkencave
    natyrore dhe filozofis edhe
    nga ana tjetr prmes marrdhnies
    s re dhe t prshtatshme
    t tekstit e imazhit q i japin
    mundsi lexuesit jo vetm t lexoj
    ngjarjet dhe ndodhit historike,
    por edhe t shikoj n to
    prmes ilustrimeve dhe gravurave
    t shklqyera. Ilustrimet
    paraqesin vazhdimsin e
    epokave n mnyr t pandrprer
    dhe t prshtatshme. Prgatitja
    intelektuale dhe diapazoni i
    gjer i diturive shkencore dhe akademike
    pr t cilin termi "enciklopedi"
    i sajuar n antikitetin
    klasik sht adoptuar n pun
    madhshtore, sepse prmban
    gjithka q vihet n dukje nga shkenca
    natyrore, shoqrore,
    teologjike, filozofia dhe letrsia.
    Koncepti i kombinuar i dituris, i
    prhapur nga humanizmi, gjen
    nj pasqyrim shprehs n kt
    botim.
    Hartman Schedel lindi m 13
    shkurt t vitit 1440 n Nuremberg
    dhe vdiq m 29 nntor t vitit 1514
    po n Nuremberg. Studioi n
    Lajpcig n vitet 1456-1462, ku mori
    titullin Magister Artium n vitin
    1459. Gjat kohs s studimit ai
    njohu shum humanist t kohs,
    ndr t tjer edhe Peter Luder
    (1410-1472), i cili ishte pedagog
    n Lajpcig. Leksionet e Luder-it,
    q i kishte shkruar vet Schedeli,
    sot ruhen n Bayerische Staatbibliothek
    n Mynih (n sign. clm
    261). N vitin 1463, Schedel vazhdon
    studimet n Padova, duke
    studiuar mjeksin dhe
    njhersh edhe parimet baz t
    greqishtes me profesor Demetrios
    Chalkondydes (1424-1511).
    M 17 prill 1466, mbron doktoraturn
    n fushn e mjeksis dhe
    kthehet n Nuremberg. N vjeshtn
    e vitit 1470, Schedel punon si
    mjek n Nördlingen, ndrsa n
    vitin 1477 n Bamberg dhe nga viti
    1484 prfundimisht n Nuremberg.
    Duke filluar q nga viti 1456,
    Schedel kopjon dorshkrime
    dhe libra t botuar, por edhe
    blen libra t ndryshm (sot t
    njohur si: inkunabula). Nj moment
    i rndsishm n jetn e tij
    sht viti 1485, kur trashgon nj
    bibliotek shum t pasur nga
    xhaxhai Hermann Schedel (1410-
    1485), i cili gjithashtu ishte mjek
    dhe humanist i njohur. Daneben
    war Schedel auch als Gründer
    einer für den deutschen Humanismus
    wichtigen, kjo bibliotek
    do t bhej brthama e nj biblioteke
    t madhe humaniste n
    Nuremberg. Biblioteka e Schedel-
    it sht nj pasqyr e interesave
    t tij filozofike-shkencore
    dhe pjesa drrmuese e saj me
    afro 370 dorshkrime e 670 libra,
    kryesisht inkunabula (t botuara
    para vitit 1500) ruhen edhe sot e
    ksaj dite n fondet e Bayerische
    Staatsbibliothek n Mynih, t
    shoqruara me nj inventar
    origjinal, t prpiluar n 1498-n,
    i cili fillon me regjistrimin e veprave
    t gramatiks, logjiks, retoriks,
    astronomis dhe astrologjis,
    matematiks e filozofis,
    t shoqruara nga shum libra
    q kan t bjn me studia
    humanitatis t Schedel-it. Pastaj
    vijojn shkrimet mbi mjeksin
    dhe kirurgjin, q kan t bjn
    me profesionin e tij, por gjithashtu
    edhe mbi shkencn e historis.
    Vetm se n fund ai fut n
    list librat e tij mbi fen dhe
    teologjin. Biblioteka e Schedelit
    ka nj vler t jashtzakonshme,
    sepse duke analizuar prbrjen
    e saj ne njihemi me kapacitetin
    e tij shkencor prej dijetari,
    kryesisht n fushn e kozmografis
    dhe gjeografis, por
    gjithashtu me dashurin e tij pr
    librat, veanrisht pr ato me
    lidhje t kushtueshme prej pergameni,
    me ilustrime dhe dekorime
    t praruara n flori dhe m
    kryesorja, aty gjendet edhe njri
    prej koleksioneve grafike m t
    rndsishme t ksaj periudhe, i
    cili n trsi sht origjinal.
    Mnyra se si i trajtoi Schedel-i librat
    e biblioteks s tij private,
    tregon se sa intensivisht e studioi
    ai prmbajtjen e tyre, duke br
    shnime dhe komente t shumta
    n margina e brenda rreshtave
    t pothuajse gjith faqeve t tyre.
    Kronika e bots n gjuhn latine
    sht shtypur n 1400 ekzemplar
    dhe ka 656 flet, ndrsa botimi
    n gjermanisht sht shtypur
    n 700 ekzemplar dhe ka 597
    flet. [Prafrsisht 400 ekzemplar
    origjinal t versionit latin
    dhe nja 300 ekzemplar origjinal
    t versionit gjerman kan mbijetuar
    n tr botn]. Libri n t dy
    gjuht ka dimensione 32,5 x 47 cm.
    Prmban 1804 ilustrime vinjeta,
    nj pjes e mir e t cilave jan me
    ngjyra dhe 652 gravura. Ka shum
    t ngjar q iniciativa pr kronikn
    e Schedel-it - sikurse pr projektet
    e tjera t mparshme historike
    dhe bibliografike - erdhi nga
    Schreyer, me ndihmn financiare
    t Kammermeister-it. Botimi n
    gjermanisht sht br m 1493
    nga botuesi Anton Koberger n
    Nuremberg, ndrsa ai n latinisht
    n vitin 1497. Anton Koberger
    (1440-1513) dispononte n at
    koh nj dhom me 18 presa shtypse
    dhe kishte t punsuar m
    shum se 100 radhits, shtyps e
    ndihms. A. Koberger kishte filluar
    botimin e librave n Nuremberg
    rreth vitit 1470 dhe brenda 30
    Hartmann Schedel
    n "Kronikn" e tij
    jep disa t dhna
    historiko-gjeografike
    pr disa qytete
    shqiptare, pastaj
    informacione pr
    Ilirin, Epirin
    dhe Arbrin, t
    mbshtetura kryesisht
    tek autort antik, si
    dhe disa njoftime
    pr prejardhjen e
    shqiptarve etj.
    viteve deri n vitin 1500 botoi rreth
    250 tituj, duke prfshir shum
    vepra t ilustruara nga viti 1482 e
    tutje. Disa nga botimet e tij m t
    njohura jan Bibla n dy vllime
    n gjuhn gjermane (e ashtuquajtura
    Bibla e "Nnt Gjermane") e
    vitit 1483, t ciln ai e ilustroi me
    109 vinjeta etj. Ilustrimet e kroniks
    q numrohen n 1809 t tilla,
    jan br me teknikn e
    Holzschnitte-ve, d.m.th. vendosjes
    n pres t copave t holla
    prej druri t pikturuara, q gjat
    press stamponin letrn. Prgatitja
    e Holzschnitte-ve u ishin
    besuar: Michael Wohlgemut
    (1434-1519) dhe Wilhelm Pleydenwurff
    (1450-1494). Mendohet
    q popullaritetin e madh
    q gzonte kjo kronik e fitoi pr
    shkak t ktyre zbukurimeve t
    shklqyera t veprs.
    Ndrtimi i kroniks orientohet
    sipas skems mesjetare t
    ndarjes s epokave t bots, t
    marr nga antikiteti. Paraqitjet e
    ngjarjeve u mbeten besnike ndaj
    pikpamjeve t kishs dhe nuk u
    prgjigjen shkrimeve kritike t nj
    humanisti.
    Struktura e librit "Kronik e
    Bots" (Weltchronik-Liber chronicarum)
    sht:
    - Epoka e par, q nga krijimi
    deri te prmbytja e bots
    - Epoka e dyt, q nga prmbytja
    e bots deri te lindja e Abrahamit
    - Epoka e tret, q nga lindja e
    Abrahamit deri te mbretria e
    Davidit
    - Epoka e katrt, q nga fillimi
    i mbretris s Davidit deri te
    robrimi i babilonasve
    - Epoka e pest, q nga robrimi
    i babilonasve deri te lindja e
    Krishtit
    - Epoka e gjasht (dhe m e
    gjata), q nga lindja e Krishtit
    deri n ditt tona [1493]
    Pr veprn e tij Schedel-i u
    mbshtet n nj numr t madh
    burimesh t ndryshme: dorshkrimesh,
    kronikash t shkruara me
    dor, pamfletesh, literatur profesionale
    t mjeksis, pastaj te
    puna e humanistve bashkkohor
    t Rilindjes italiane dhe gjermane,
    nga Bokaio e Petrarka, nga
    shkrime t shumta gjeografike e
    kozmografike t Ptolemeut, Strabonit
    dhe Pomponius Mela
    (shfrytzoi koleksionin e dorshkrimeve
    private), Stephan Fridolins
    Schatzbehalter t botuar nga
    Anton Koberger n Nuremberg m
    1491, pastaj Peregrinatio in terram
    sanctam (Mainz, 1486), Bernhard
    von Breydenbach, kanuni i Mainzit,
    me ilustrime nga Erhard Reuich,
    Fasciculus temporum nga
    Werner Rolevinck botuar n Utrecht
    n vitin 1480 dhe veanrisht
    pr ilustrimet e tij, gravura e t
    tjera nga Jacobus Philipus Supplementum
    chronicarum... botuar
    n Venedik m 1492. Vend t
    posam zn edhe Vulgata dhe
    shkrimet historike t Diodorus
    Siculus, t prkthyera n latinisht
    nga humanisti fiorentinas Poggio
    (Venedik, 1481). Pr hartimin e
    historis s papve, Schedel-i iu
    referua Liber de Vita Christi et
    pontificum. Pr Mesjetn ai u
    mbshtet te Flavio Biondo (1388-
    1463), Decades historiarum ab
    inclinatione Romani imperii,
    (1483); dhe te humanisti italian
    (m von edhe Papa Piu II) Enea
    Silvio Piccolomini (1405-1464;
    Europae...; Asiae..., dhe bri kopjen
    e vet me shkrim dore t Histori
    Bohemica (e cila sot ruhet n
    Bayerische Staatsbibliothek, Mynih,
    sign. clm 476) , si edhe Historia
    rerum ubisque gestarum in
    Europa sub Friderico tertio imperatore
    (1457; e cila sot ruhet n
    Bayerische Staatsbibliothek n
    Mynih, sign. clm 386).
    Qyteti i Nurembergut nuk ishte
    qendr universitare n shek.
    XV-XVI, por, n fakt, ishte qendr
    e tregtis dhe zejtaris dhe, gjithashtu,
    nj ndr qendrat m t njohura
    t humanizmit n Gjermani.
    Kishte mendimtar q Nurembergun
    e krahasuan pr nga
    fama, roli dhe rndsia n Mesjet
    me qytete t tilla si "Roma e
    Athina e lasht". Rol t veant
    pr emrin e mir t Nurembergut
    kishin edhe qytetart e fisnikt e
    tij t nderuar si Hartmann Schedel
    (1440-1514), Johannes Löffelholz
    (1448-1509) dhe Willibald
    Prickheimer (1470-1530), t cilt
    ishin kthyer n qytetin e tyre t
    lindjes me ide humaniste pas studimeve
    t kryera n Itali pr
    drejtsi dhe mjeksi. T gjith
    kta kishin nj mik t prbashkt,
    humanistin e madh Conrad Celtis
    (1459-1508), i cili, nga ana e perandorit
    Frederiku III, u nderua
    me titullin "Poet i oborrit perandorak"
    n Kshtjelln e Nurembergut
    n vitin 1487 dhe q vazhdimisht
    komunikonte me t gjith
    n forma e mnyra t ndryshme,
    takime private, letrkmbime, ftesa
    pr pushime etj. Nga kjo koh
    jan t shquar edhe humanistt
    e tjer t Nurembergut si: Johannes
    Müller (i njohur si Regiomontanus,
    (1436-1476, kishte
    nj letrkmbim me humanistin
    ton t njohur, astronomin dhe
    matematikanin Gjon Gazuli, q
    jetonte n Dubrovnik), Martin
    Behaim (1459-1507) dhe Johannes
    Werner (1468-1522), t
    cilt me veprat e tyre u bn t njohur
    n fushat e shkencave natyrore,
    astrologjis dhe astronomis.

    Pr trevn e Epirit
    Treva e Epirit gjendet n perndim, n
    malsin veriperndimore t Greqis dhe
    shtrihet n lindje deri n luginn e Ambrakis
    n stadin 1300, n veri [kufizohet]
    me Maqedonin dhe n lindje prplaset
    me Akain deri n lumin e Akelum. N
    perndim arrin deri n detin Jon. N kt
    trev, shkruan Teopompus, kan qen 24
    popuj. Historiant raportojn q kjo pjes
    e toks buz detit ka qen e lumtur e
    prodhimtare dhe q dikur n t kan qen
    shum qytete e kshtjella t forta. Por,
    nga kryenesia e popullit [t Epirit]
    kundr romakve, kjo provinc u shkatrrua.
    Dhe Polibius raporton 70 qytete
    epirote u shkatrruan nga perandori Paulo
    Emili pas mposhtjes s maqedonasve
    dhe t mbretit t Persve. N kt trev
    epirote ka ndodhur beteja e paharrueshme
    e Aktiks, n t ciln perandori
    August n nj betej me shigjeta luftoi
    me zemrim dhe mposhti Mark Antonin
    e Kleopatrn, mbretreshn e Egjiptit. Pr
    kt shkak, Augusti ka sheshuar n luginn
    e Ambrokis nj qytet, Nikopolin, si
    shenj fitoreje.
    Arbria
    Arbria ka qen dikur nj pjes q i prkiste
    Maqedonis. N t gjendeshin dikur
    dy qytete t quajtura Dirachium dhe Apollonia.
    Gjuha e ktij populli nuk sht e njohur
    as nga grekt dhe as nga sllavt. Ne
    besojm q ky fis ka ardhur dikur nga Albania,
    q sht pran Kolkideve n
    Skithin Aziatike, pasi dyndja e popullit
    barbar i ka shqetsuar shpesh vendet e
    popujve grek dhe welsche. N kt vend
    ka qen i pushtetshmi Kamuza, [sht fjala
    pr Gjon Kastriotin] q kishte lindur nga
    prindr t krishter, i cili mohoi besimin e
    krishter dhe u drejtua tek absurditeti
    muhamedan. Por aq leht sa braktisi krishterimin
    po kaq lehtsisht e refuzoi edhe
    supersticionin muhamedan dhe u kthye
    prsri te ligji atror. Ai i prmoi t dyja
    besimet e donte q t vdiste m mir si i
    krishter sesa si turk dhe vdiq pak pas
    rnies s Konstantinopolit, t cilin e trashgoi
    Georg Scanderbechus, [Gjergj Kastrioti
    - Sknderbeu] i lindur nga familje fisnike.
    Ai thjesht donte q ti harxhonte t
    gjitha ditt e tij duke luftuar me arm dhe
    luft n emr t krishterimit dhe mundi e
    fshiu ushtri t mdha t turqve. Ai vetm
    e mori kt trev n ungjillin e Krishtit, si
    thuhet tani n pjesn m t madhe, sht
    shkretuar nga armt armike. Mbreti Alfons
    drgoi shpesh lufttar n Shqipri, e mori
    Krujn nn sundimin e tij dhe e mbrojti at
    nga turqit. Djali i vllait t siprprmendurit
    Sknderbe, [Hamzai], i cili ishte lidhur
    me turqit, u kap nga i njjti kushri i
    tij, [Sknderbeu] u drgua te mbreti Alfons
    dhe u fut n burg. Papa Kalikst nuk e
    ndihmoi aspak kt Scenderbecho me
    para.
    Iliria
    Pr Ilirin ose vendin e windve. Pas trevs
    s Shqipris vijn popujt Ilir drejt
    perndimit dhe drejt veriut. Kta njerz tani
    ne i quajm wind: ca quhen boshnjak,
    ca dalmat, ca kroat, ca histrian dhe ca
    krainas. Boshnjakt gjenden n brendsi
    t vendit pran hungarezve drejt veriut,
    t tjert jan vendosur pran detit dhe arrijn
    deri n burimet e Timanit: atje prballen
    me italiant dhe me hungarezt.
    Por lumi Timan rrjedh n brendsi deri n
    gjirin m t thell t detit Adriatik. Megjithse
    mbreti Stefan n Bosnj ndjek
    besimin e krishter, pr nj koh t gjat
    ai iu prmbajt sakramentit t pagzimit.
    Pastaj ai krkoi n prezencn e tij Gjonin,
    kardinalin e engjllit t shenjt, nga i cili
    mori pagzimin e shenjt dhe filloi nj
    luft me turqit. N kt trev ka shum
    heretik maniche, t cilt kan dy besime,
    nj t mir dhe nj t keq. Dhe sht
    i vetmishruar. Manastiret e tyre i kan
    n qoshe t fshehta midis maleve. Kur
    grat rndohen nga smundja ata iu drejtohen
    atyre q t mund ti shrojn. (...)
    N rastin e "Kroniks" s Schedel-it ne
    jemi n gjendje q t rikonstruktojm jo
    vetm historin e krijimit e botimit t saj,
    bashkpunimin midis autorve dhe ilustruesve
    dhe prpjekjet e bashkuara t financuesve
    e botuesve t saj, por gjithashtu
    edhe kontekstin shpirtror e intelektual
    t humanizmit n Nuremberg. Po
    ashtu, gjithnj duke shfrytzuar burimet
    arkivore origjinale dhe fondet e dorshkrimeve
    t bibliotekave, mund t prcjellim
    shitjet dhe shprndarjet edhe s fundi ribotimet
    e paautorizuara nga botues t
    ndryshm konkurrent, si dhe ato t autorizuara.
    "Kronika" e Schedel e vitit 1493
    si rrjedhim bart dshmi madhshtore t
    artit t mparshm t shtypshkrimit, nj
    zbulim i shklqyer nga Schedel-i, duke u
    mbajtur me idet humaniste, pr aftsit
    e shprndarjes s informats. Jo vetm
    arti i shtypjes, ilustrimet, gravurat, por
    edhe vet prmbajtja n fund t fundit, e
    bjn kt libr t muar, tem studimi
    dhe burim t pakrahasuar pr kohn kur
    u shkrua, duke sfiduar jo vetm vitet [kohn],
    por edhe ngjarjet s bashku me historin
    e Evrops.

    Gazeta Shqip, 29.06/2007
    http://gazeta-shqip.com/artikull.php?id=21583

  20. #100
    Rise of Arbenia Maska e GL_Branch
    Antarsuar
    02-11-2003
    Vendndodhja
    Arbany
    Postime
    1,607
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Gjergj Kastrioti - Skendrbeu dhe Kosova

    nga Prof. Dr. Jahja Dranolli *



    Gjergj Kastrioti-Sknderbeu, Mbrojts i paepur i Qytetrimit Perndimor, sht nj prcaktim i shklqyeshm nga dalin mesazhe t rndsishme, prvoja t hershme t popullit ton, sidomos pr politikn e sotme, pr kompleksitetin e saj pr t rikthyer vendin n Evrop, kur dihet se Arbria gjat kohs s Rilindjes Evropiane, ka qen mur i madh i mbrojtjes s atij qytetrimi, pjes e tij duke qen dhe i vetvetes. Sknderbeu sht burr i shquar i vetm yni, q i shptoi anatems kombtare. Ajo q i ka prekur t gjith personalitetet tan, nuk e ka prbaltur heroin kombtar. Fatosi yn, edhe pse gati sht nj hero modern, ka kaluar me plot t drejt n mit q n kohn e tij. Ndoshta sht ky fakt, q shqiptart, kudo q t jen, identifikojn krenarin kombtare me figurn e tij.

    N kt vit, kur shnojm 600 vjetorin e lindjes s kryetrimit t Historis ton, kumtesa ime ka pr objektiv t`i fokusoj lidhjet e Gjergj Kastriotit- Sknderbeut me Kosovn.

    sht e njohur se deri me sot n qendra shqiptare dhe botrore jan ngritur prmendore dhe sheshe kushtuar heroit ton kombtar dhe ndrkombtar. Pr shkaqe t politiks ditore, n Kosov u ngritn prmendore t till vetm n ditt tona. Qllimet jan t njohura. N t vrtet, si n Shqipri ashtu dhe n Kosov gjat periudhs s monizmit (por edhe m par) kur sht br fjal pr Sknderbeun gjithher sht aluduar n treva t Shqipris politike e kursesi n hapsirn etnogjeografike shqiptare. N kt aspekt, ka mbetur padrejtsisht jasht objektivit t epoks s shklqyeshme sknderbejane edhe treva e Kosovs.

    sht e njohur se historiografia e jon kur bhet fjal pr hapsirn gjeografike dhe gjeopolitike t shqiptarve t Kosovs edhe sot ballafaqohet me spekulime jo vetm t historiografis serbe. Ndrkaq, shtja e pranis s shqiptarve dhe shtrirja e konceptit Arbri, prkatsisht Arbri n Kosov gjat periudhs s Sknderbeut, riprodhon vshtirsi shtes pr trajtimin e ksaj shtjeje.

    Se popullsia shqiptare ka qen vazhdimisht aty ku jan sot brenda dhe jasht kufijve politik, dshmohet edhe nga prania e ksaj popullsie n trojet e Kosovs s sotme, gj q provohet nga shum burime t ruajtura t kohs. Ajo q trheq m tepr vmendjen pr shtjen q e kemi n shqyrtim sht se, origjina e familjs s kryezotrinjve Kastrioti, sipas burimeve t reja t lna pas dore nga ndonj studiues, si, bie fjala, koleksioni i dokumenteve mesjetare t Bosnjes1, Analet e Rushs2, F. Bardhi3, na bjn t mundur t ndeshim indikacione pr zgjidhjen problemi t prejardhjes s familjes s Kastriotve nga nj fshat Kastriot ose Kastrat n Has. Q ktej, kleriku i shquar yni Frang Bardhi duke polemizuar n vitin 1636 kundr prpjekjeve prvetsuese t J. Marnoviqit, mbrojti origjinn arbrore t Sknderbeut. N kt kontekst Bardhi i kushtoi vend t veant prejardhjes s Kastriotve. Pas nj shqyrtimi polemik ai arrin n prfundimin se Kastriott ishin nga Hasi i Prizrenit, se kshtu sht n pajtim t plot mendimi i prgjithshm i kombit ton4. Kjo fraz, e cila del nga vepra e Bardhit kushtuar Sknderbeut i jep mendimit t tij pr Hasin si vend t prejardhjes s Kastriotve vlern e nj burimi historik t dors s par. M tej, Bardhi shpjegon edhe origjinn e emrit familjar t Kastriotve, duke e ndrlidhur at me emrin e fshatit Kastrat, q gjendet buz lumit dhe tregon se n kohn e tij nj familje vendase kishte si mbiemr emrin e fshatit Kastrat5. Prejardhjen e Kastriotve nga Hasi i Prizrenit e provon gjithashtu edhe kronisti raguzan Pjetr Llukari (1551-1615) n veprn Pasqyr e analeve t Rushs t botuar n vitin 16056, si dhe koleksioni i shnimeve kishtare nga kaprcyelli i shek. XV nga nj klerik boshnjak, t botuara pr her t par n vitin 18927. Po ashtu, mbiemri i dyt, Mazreku, i cilin sht ngushtsisht i lidhur me Kastriott, si dhe pronat e tyre, Kastorie dhe Ymenestrie, q prmend A. Engjlli, gjnden n mikrotoponomin e hershme dhe t sotme t Hasit (Kostur, Kastrat dhe Mazrek) dhe t Drenics e t Lums (Ujmir dhe Ujmisht q prmedet edhe nga Dh. Frngu)8. N prforcim t ktyre vjen edhe nj dshmi e fillimit t shek. XIX se n qytetin e Gjakovs jetonte rrobaqepsi Mihal Kastrioti, q flet pr pranin dhe ruajtjen ndr shekuj t ktij mbiemri n krahinn e Hasit nga kishin origjinn Kastriott. Me zgjerimin e kryezotrinjve Balshaj, Kastriott u dbuan nga kjo trev dhe domenet e tyre m pastaj u lokalizuan n Dibr dhe Mat. M rnien e balshajve (nga fillimet e shek. XV) nisi fuqizimi i Kastriotve. Ata kthehen n tokat e tyre n pellgun e Drinit duke prfshir edhe Prizrenin 14209. Dokumentet zyrtare nuk prmendin Krujn midis pronave t Gjonit. Ka t ngjar se Gjon Kastrioti ta ket marr qytetin e Krujs si feud prej sulltanve, pasi q ky qytet ishte pushtuar prej turqve. Dokumente t tjera i plotsojn kto t dhna. Q ktej, Gjon Kastrioti zinte nj pozit t rndsishme midis sunduesve arbror. Ai ishte martuar me Vojsavn, t bijn e princit t Pollogut (Tetovs).

    Duhet vn re se, pas vdekjs s perandorit Dushan (1355), i cili ishte shpallur pr perandor edhe i arbrve, grekve dhe bullgarve, dhe pas zhberjes s shtetit rasian pas Betejs s Marics (1371), pjes t Kosovs hyn n kuadr t kryezotrinjve Balshaj dhe Kastrioti. Ktej, pjestar t ktyre familjeve ishin protogonist kryesor n ngjarjet q kishin kapluar edhe Kosovn q nga Beteja e Par e Kosovs. Atbot, faktori politik shtetror arbror i dha mundsi popullats arbrore t Kosovs t afirmoj m tej vetdijn e bashksis s gjuhs, t kulturs dhe t territorit n kuadr t nj shteti relativisht t gjr, prej bregdetit malazias t sotm e deri n Novobrd, dhe prej Himare e deri n Kostur.

    Ndryshe nga nj pjes e historiografis s instrumentalizuar serbe e shek. XIX dhe shek.XX, kur i qaset trevs s Kosovs s sotme prdor emrtimin gjeopolitik Stara Srbija, shkrimtart dhe burimet e kohs, pas Betejs s Kosovs, nuk e identifikuan asnjher Kosovn dhe popullsin arbrore me vendin dhe tokn serbe. Ktej, humanisti arbror i shek. XV Martin Segoni Novobrdasi (bashkkohs i Sknderbeut), q kishte njohur nga afr realitetin etnik dhe gjeopolitik t Kosovs, si novobrdas dhe si ipeshkv i Ulqinit, pr t theksuar m mir dallimin prej Rashs ose Skllavonis, pr Kosov prdori emrtimin Dardani10.

    Kur bhet fjal pr Gjergj Kastriotin-Sknderbeun dhe Kosovn, gjithsesi duhet spikatet fakti, se prijsit e familjes Kastrioti qen pothuaj protogonistt kryesor n dy betejat e Kosovs (m 1389 dhe 1448). N Betejn e Par t Kosovs, n t ashtuquajturin koalicion ballkanik i ngritur kundr ekspansionit osman n Ballkan, u gjendn s bashku me aleatt boshnjak, serb e kroat edhe kryezotrinjt shqiptar Gjon Kastrioti (ose Gjergj Kastrioti, gjysh i Sknderbeut), Gjergji II Balsha, Theodhor Muzaka e Dhimitr Jonima. Madje, disa t dhna dshmojn se Gjon Kastrioti bnte pjes n kshillin luftarak t koalicion ballkanik. Q ktej, edhe n disa shnime q dalin nga kronika t vonshme e literatura t mome serbe e shohim Gjon Kastriotin s bashku me Lazar Grebelanin si udhheqs e barts t lufts.

    Ajo q trheq m tepr vmenmdjen sht pjesmarrja e Sknderbeut n Betejn e Dyt t Kosovs (m 17-19 tetor 1448). Sikur n Betejn e Par, ashtu edhe n Betejn e Dyt, arbrort, tashti n krye me Sknderbeun, qen n ann e aleancs s krishter t udhhequr nga prijsi hungarez Janosh Huniadi. Dihet mirfilli se prijsi n fjal n vitin 1446 prgadiste planin pr nj kryqzat tjetr, me t ciln kishte pr qllim t`u hakmerrej turqve pr mynxyrn e Varns (1444). Thirrjes s Huniadit pr kt kryqzat iu prgjigj negativisht Republika e Venedikut, me pretekst se kishte halle me Sknderbeun n Shqipri; po ashtu ksaj thirrjeje nuk iu prgjigj as Alfonsi V; papa Nikolla V mendonte q kryqzata t shtyhej pr nj koh, despoti Gjergj Brankviqi arsyetohej se kishte br m par marrveshje me sulltanin. Pra, si shihet, vetm Sknderbeu qe i gatshm ta ndihmonte kt ekspedit. Prve ktyre, Huniadi krkoi ndihm edhe nga Raguza, e cila n fund t korrikut t vitit 1448 i ofroi nj shum prej 2000 dukatsh. N ver t vitit 1448, pasi kishte tubuar nj ushtri nga reparte hungareze, polake, rumune, eke dhe t nj pretenduesi t fonit osman, Huniadi kaloi Danubin dhe, duke shkretruar zotrimet e despotit Gjergj, doli n Krushevc. Prej kndej, duke kaluar npr krahinn e Rashs, luginn e Toplics, arriti n Fush-Kosov. Me t`u informuar nga legatt e despotit serb pr paraqitjen e ushtris s krishter, Murati II ndrpreu ekspeditn q kishte pregaditur kundr Shqipris dhe duke dhn nj kushtrim t prgjithshm, tuboi n Sofje rreth vets t gjitha repartet q i zotronte n Azi dhe Evrop. Sipas burimeve turke, ato kishin 50.000 deri n 60.000 ushtar. Mirpo, nga kronikat perndimore numri i tyre del i trefishuar. Repartet e aleancs s krishter, sipas burimeve perndimore arrijn 22.000-72.000 ushtar, ndrsa sipas burimeve turke 24.000 ushtar. Derisa Huniadi i afrohej Fush-Kosovs, mejdan i vjetr i vitit 1389, sulltan Murati II ishte nisur nga Sofja dhe i doli n prit. Lufta triditshe mbaroi me disfat t plot t ushtris s krishter . Gjersa pr Betejn e par t Kosovs jan ruajtur fare pak t dhna t kohs, Beteja Dyt ka ln gjurm t shumta n dokumentet e burimit shqiptar, hungarez, italian, osman, raguzan, serb etj.

    Rndsi t dors s par pr shtjen q kemi n shqyrtim ktu ka roli i Gjergj Kastriotit n kt luft si dhe vendi ku u zhvillua ajo. Vlen pr t vn re se para, gjat dhe pas lufts n fjal faktori arbror n lufta kundr osmane ishte br i njohur n gjith Evropn. N kt forc llogaritnin papt, shtetet e fuqishme ballkanike e evropiane. N kt aspekt sipas t dhnave zyrtare venedikase nn muret e Lezhs Skndrbeu bashk me pjestart e Lidhjes arbrore, me 4 tetor 1448 bri paqe me Republikn e Venedikut, duke krkuar q n afat prej 15 ditsh Republika t`i paguante nj provizion prej 1400 dukatsh, me pretekst se kishte dshir t`i ndihmonte Huniadit. Ve prgaditjeve dhe gadishmris s Sknderbeut, si dhe rrjedhave e pasojave t lufts n fjal, shkrimtart q u zun ngoj m sipr ofrojn hollsi pr vonimin e arbrorve pr t`u bashkuar me trupat hungareze, aleat t vet. Si shkak kryesor i vonimit t prijsit arbror pr t`i ndihmuar aleatt konsiderohet pothuaj unanimisht se Sknderbeu qe i penguar prej despotit serb Gjergj Brankoviq, aleat i dhndrit dhe sovran i vet Muratit II, i cili iu mbylli ktij t gjitha rrugt e shtigjet nga mund t kalonte. Nj pjes e madhe e burimeve t kohs, duke arsyetuar vonesn e Sknderbeut, nxorn n shesh dhe pashkathsin e Huniadit, i cili nuk sht dashur t pranonte betejn para ardhjs s Sknderbeut n Fush-Kosov, gj q u mirprit nga Murati II, i cili duke iu druajtur veanrisht prfshirjs s arbrorve, mezi priste t hynte n luft. Prve t dhnave pr epilogun tragjik t aleancs s krishter, jan ruajtur hollsi edhe pr fatin e ushtris s mbetur pas lufts. Q ktej, del se nj pjes e trupave, pasi q kishte marr rrugn pr n jug, jo shum larg Fush - Kosovs, u ndesh me Sknderbeun q ishte nisur t`i bhej shok lufte Huniadit. Edhe pjess tjetr t trupave q ishin nisur n drejtim t Hungaris, u buzqeshi fati, sikur pohon edhe vet Huniadi, meq n malt iavic, n afrsi t Vushtris, u prpoqn me duk Bogdanin, nj strgjysh i Pjetr Bogdanit, prmes t cilit pa vshtirsi do t`i shmangn rrezikut nga trupat osmane q u shkonin pas. Pasi q u zu ngoj Pjetr Bogdani, pinjoll i duk Bogdanit t prmendur, sht pr t vn re se n shtojcn e veprs kapitale eta e Profetve... provohet pjesmarrja e arbrorve n Betejn e Dyt t Kosovs11.

    Sukseset e arritura gjat luftrve kundrosmane t Lidhjes arbrore n krye me Sknderbeun gjetn afirmim nga nj varg burrash tan t shquar. Vend t veant n mesin e tyre zinin edhe dy kosovar nga Novobrda, diplomati Gjergj Pelini dhe humanisti Martin Segoni. Pr t dy kta personalitete t shklqyeshme sht br fjal m s nj her, por asnjher n kontekstin e shtjes q po shqyrtohet.

    Pa dyshim se njri nga vargu i diplomatve me t shquar t fatosit ton pr shtjen italiane, sidomos pr shtjen e Republiks s Venedikut, qe abati i Rotecit, kosovari Gjergj Pelini. Sipas nj dokumenti raguzan q mban datn e vitit 1441, informohemi se kishte origjin nga Novobrda. Gjat viteve 1438-1463 e ndeshim si drejtues t Kuvendit t Shn Mris n Rotec. Aktivitetin diplomatik e filloi shum hert, por n shrbim t Sknderbeut hyri pikrisht n prag t Betejs s Dyt t Kosovs, m 4 tetor 1448, dhe ndenji gjer n fund t jets s vet, n vitin 1463. Gjersa Pelini udhhiqte misionet diplomatike t shtetit arbror n Republikn e Venedikut, gjithher bri prpjekje t dilte faqebardh kundrejt problemeve t shtruara. Dshir m e madhe e tij ishte shteti i Sknderbeut dhe Republika e Venedikut t jetonin n paq t prhershme. N kt frym e zhvilloi tr aktivitetin e vet diplomatik. Aktivitetin diplomatik n shrbim t Sknderbeut Pelini e provoi edhe n Rom, gj q sht shnuar n dy letra t paps Kaliksti III q mbajn data t vitit 145712.

    Nj kosovar tjetr q qe i prfshir drejtprdrejt n afirmimin e jets dhe veprave t Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, sht humanisti i shquar Martin Segoni nga Novobrda (? 1485). Pasi q qyteti i lindjes s humanistit n fjal ra prfundimisht n duart e osmanve m 1455, nga ky qytet, sikur edhe m von nga Shkodra, morn rrugn e mrgimit pothuaj t gjith novobrdasit. sht pr t vn re se atbot nga Novobrda u ndan edhe disa krijues t njohur, t cilt, duke vijuar shkollimet e filluara n vendlindje, bn emr t burrave t shquar n dhe t huaj. Ktej Martin Segoni mbaroi doktoratn n Universitetin e Padovs. Pr t qen m afr ngjarjeve q e kishin kapluar Atdheun n vitin 1482, erdhi n Ulqin, ku shrbeu si ipeshkv. Duke qen dshmitar i afrt i prmbysjes s shtetit shqiptar dhe i nisms s rrezikut pr pushtimin e Italis, Martin Segoni shkroi nj skic jetshkrimi mbi Sknderbeun t titulluar Tregim mbi Gjergj Kastriotin, i quajtur nga Turqit n gjuhn e tyre Skender Beg, d.m.th. Aleksandr i Madh, shkrim i par i njohur deri sot kushtuar fatosit ton. Martin Segoni shkroi edhe shkrime t tjera, n t cilat ndeshim fragmente mbi Sknderbeun e familjen e tij13.

    Pr popullin ton shnimi i ngjarjeve t mdha historike nuk kan qen dhe nuk jan kurr ngjarje t thjeshta. N mnyr t veant vlen kjo pr personalitetin e Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, bmat e t cilit jan aktuale ndr shqiptar sot e gjith ditn. Gjat historis s re dhe historis bashkkohore, emri i kryetrimit ton u prmend me synime t mira pr t ngjall shpirtin e qendress npr vshtirsi, kuptimin e Kombit dhe shtetit npr ndasi, fuqin e liris npr robni. Madhria e figurs s Sknderbeut, veanrisht admirohet ndr intelektualt tan dhe t huaj pr lidhjet e tia me shtete e personalitete t shquar t Evrops.

    Edhe pse vet logjika e ngjarjeve i tregoi kryetrimit ton se, duke qendruar mbi bazn e Lidhjes s Lezhs si aleanc vullnetare, nuk mund t realizoheshin detyrat q shtronte problemi kryesor i kohs mbrojtja e vendit. Prapseprap heroi yn kombtar besonte q populli i tij i bashkuar, edhe pse i vogl, do t korrte suksese t shnuara prball ushtris kolosale osmane. Nj besim i ktill e kishte trimruar Sknderbeun aq tepr saq u shpall vigan i prlashjeve ndrmjet Perndimit e Lindjes. Trimrit e tia t rralla trhoqn admirimin e gjith bots q nga koha tij. Ska njeri n bot, i shkruante papa Kaliksti III m 1457, q t mos dij trimrit q keni br dhe q t mos ju lavdroj gjer n qiell si nj kryembrojts t vrtet dhe kryelufttar bujar t Krishterimit. Ska dyshim se Gjergj Kastrioti sht nj nga komandantt m t mdhenj t bots dhe, sikur t kishte pasur mjetet e Jul Cezarit ose t Aleksandrit t Madh, ndoshta do t qendronte krahas me kt n historin botrore. Por forcat e tia ishin t pakta, mjetet e tia ishin t varfra, ushtrit e tia ishin t vogla, lufta e tij ishte mbrojtse.

    Gjat periudhs 25-vjeare t ekzistencs s shtetit, Gjergj Kastrioti luftoi pr t siguruar ndihmn e nevojshme dhe bashkpunimin ndrkombtar kundr Perandoris Osmane. Pr kte qllim ai hyri n marrdhnie diplomatike me disa shtete m t fuqishme t Evrops s athershme, nj domosdoshmri q krkon edhe aktualiteti shqiptar. Marrdhniet e shpeshta shteti i Gjergj Kastriotit pati, sidomos me shtete italiane, si Venedikun, Napolin, Papatin, pastaj me Hungarin, Francn dhe Republikn e Raguzs. Prve ktyre, Arbria n kohn e Sknderbeut hyri n marrdhnie edhe me nj numr shtetesh t tjera evropiane, ndonse interesimi i tyre pr problemet e lufts s Arbris ishte m i vogl. N kt rast ka nevoj pr nj sqarim q ndrlidhet me marrdhniet e Gjergj Kastriotit me Papatin. Nuk sht e drejt t thuhet se, nga Papt, fatosi yn pati vetm bekime apostollike, si shprehet ndonj studiues. Prkundrazi, Papt e prkrahn moralisht aq sa mundn, e shikuan si Kampion t Krishterimit, e ndihmuan me t holla dhe, n disa raste, me ushqime e municione dhe trupa simbolike ushtarsh. M pastaj ndrmjetsuan gjithnj pran shteteve e princave t asaj kohe pr ti drguar ndihma Sknderbeut. Por nuk mund t thuhet se kto ndihma me nj lartsi prej disa dhjetra mij dukatsh, qen vendimtare n luftn titanike q Sknderbeu bri pr 25- vjet rresht perandoris m t fort t kohs. Kjo tradit e prkrahjes s popullit shqiptar nga papt vazhdoi deri n ditt e sotme.

    N fund duhet thn se shnimi 600-vjetorit t lindjes s Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, u tregon miqve tan pr qenien ton si komb dhe fisnikrin e vlerave tona. Ndrkaq, mesazhi i historianit t madh italian Zef Valentini, i cili thoshte: Do t ishte jo vetm mkat, por shtje e pamundshme po ta mendonte kush ta zvoglonte personalitetin e shklqyeshm t Sknderbeut n nivel t nj heroi vends mendjeshkurtr. Sknderbeun e ka gjith Evropa, e ka bota t vetin, e npr t, e vetm npr shpirt t tij, ia njeh vlern dhe meritat e hershme edhe Shqipris, sht prgjigje m e mir pr t gjith ata q e mohojn personalitetin e Sknderbeut dhe shtetit t tij14.

    -- * Prof. Dr. Jahja Dranolli, Fakulteti Filozofik i Prishtins, Institutit Arkeologjik i Kosovs (drejtor)



    S h n i m e t

    1. Acta Bosnae, potissimum ecclesiastica cum insertis editorum. Documentorum regestis ab anno 925 usque ad annum 1752, in Monumenta Spectantia Historiam Slavorum Meridionalium, vol. XXIII, Zagarabiae 1892 (ed. P. Eusebius Fermendin).

    2. Copioso Ristretto degli annali di Ragusa di Giacomo di Pietro Luccari, gentilluomo Raguseo, libri quattro, dedicati all eccelso Senato di Ragusa, Ragusa 1790.

    3. Frang Bardhi, Skenderbeu (Apologji), prktheu nga latinishtja S. I. Prifti, Shkup 1968.

    4. F. Bardhi, op. cit., n m shum vende, shiko, sidomos p. 116-117.

    5. F. Bardhi, op. cit. p. 117, 120-121.

    6. Giacomo di Pietro Luccari, op. cit., p. 145: Giovanni Castriotto Signor di Croja, la qual famiglia usci da Castrati villa nella giurisdizione in As in Albania, poco discosto dal fiume Drilon...

    7. P. Eusebius Fermendin, op. cit. : Castriotich de Castrioti in provinzia Az in Epiro, p. 560.

    8. D. Radshi, Principata e Kastriotve, in Buletin i Universitetit Shtetror t tirans, seria Shkencat Shoqrore, 1961/4, p. 29-30; Frang Bardhi, n m shum vende.

    9. J. Dranolli, Raguzant n Kosov prej fundit t shek. XIII deri m 1455, Instituti i Hisroris i Kosovs, Botime t veanta, Prishtin 1986, p. 17.

    10. Agostino Pertusi, Martino Segono di Novo Brdo vescovo di Dulcigno, Un umanista serbo-dalmata del tardo Quattrocento, Vita e opere, Istituto Storico Italiano per il Medio Evo, Studi storici-Fasc.128-130, Roma 1981, p. 142-145; 201-203.

    11. J. Dranolli, Kosova m 1448, in Kosova, Prishtin 1988/17, p. 249-266.

    12. J. Dranolli, Diplomatt shqiptar n shrbim t Gjergj Kastriotit-Sknderbeut, in Gjurmime Albanologjike (ser. E shkencave historike), 1989/19, Prishtin 1990 p. 48-54.

    13. A. Pertusi, op. cit., n m shum vende.

    14. Zef Valentini, Scanderbeg e lEuropa del XV secolo, in Shejzat, le pleiadi, XII, Roma 1968/7-12, p. 298.

Faqja 5 prej 6 FillimFillim ... 3456 FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 18-01-2012, 14:17
  2. Historia kombtare
    Nga llokumi n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 14-02-2003, 20:51
  3. Major Gjergj Vata
    Nga Albo n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 21-12-2002, 20:31
  4. Gjergj Kastrioti-Skenderbeu
    Nga Kallmeti n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 17-08-2002, 15:58

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •