Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 5 prej 5
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Llapi
    Antarsuar
    08-08-2002
    Postime
    20,347
    Faleminderit
    28
    104 falenderime n 100 postime

    Demonstratat shqiptare t vitit 1968 n Kosov

    DEMONSTRATAT SHQIPTARE T VITIT 1968 N KOSOV -Shkruan : Sheradin BERISHA


    Nga info@besiana.de M 8.Dec.2004 22:25

    Shpalime historike:

    DEMONSTRATAT SHQIPTARE T VITIT 1968 N KOSOV

    Shkruan : Sheradin BERISHA

    1.1/ Pozita kushtetuese e Kosovs dhe e viseve tjera shqiptare gjat viteve 1946-1968



    Dihet mirfilli se pas Lufts s Dyt Botrore,Kosova me Kushtetutn e par t Republiks Federative Popullore t Jugosllavis,miratuar m 31 janar 1946,u definua si njsi autonome territoriale-administrative brenda Serbis e quajtur:Qarku Autonom i Kosovs dhe Metohis(QAKM).Dhe,ky bashkim i dhunshm i Kosovs me Serbin qe vetm nj pjes e padrejtsis q u bhej shqiptarve t ndar nga Shqipria londineze,pr faktin se kompaktsis gjeografike t Kosovs iu shkputn trevat etnike shqiptare n Maqedonin Perndimore,n Mal t Zi por edhe Presheva,Medvegja dhe Bujanoci,n t cilat shqiptart ishin shumic.Akti m i lart juridik-kushtetues i QAKM-s ishte statuti,i cili duhej t ishte n pajtim me Kushtetutn e RFPJ dhe at t Srbis.Pas aneksimit t Kosovs(Republiks s Srbis) dhe pas sanksionimit t statutit t QAKM-s,shteti jugosllav e vazhdoi politikn diskriminuese ndaj shqiptarve n do sfer t jets.N t gjitha dokumentet kushtetuese federative dhe republikane nga viti 1946 deri n vitin 1963,statusi i gjuhs shqipe,ashtu si statusi i autonomis s Kosovs,erdhi duke u rrudhur dhe n kt kontekst e gjith jeta private,shoqrore e politike e shqiptarve ishte vn nn kontroll t plot t UDB-s,ku kishte hapur rreth 120 mij dosje pr shqiptart. Me Kushtetutn e 7 prillit 1963,RFPJ shndrrohet n Republik Socialiste Federative t Jugosllavis(neni 1),ndrkaq Kosova shpallet Krahin Autonome(neni 111),ndrsa shqiptart nga nocioni pakic kombtareme kt Kushtetut u definuan sikombsi.Kjo Kushtetut nuk kishte sjellur ndonj ndryshim esencial n trajtimin e shqiptarve,por megjithat sinjalizonte ndryshime q mund t bheshin n t ardhmen.
    Shqiptart gjat periudhs 1948-1966(q n popull quhej si koha e Rankoviqit),u prballn me nj fushat t egr shkombtarizimi e shprnguljeje masive nga trojet e tyre strgjyshore.Krahu shovinist serb,i drejtuar nga Aleksandr Rankoviqi,sekretar i Komitetit Qndror t LKJ-s,ministr i Punve t Brendshme dhe nnkryetar i Republiks Socialiste Federative t Jugosllavis,gjat ksaj periudhe pushtetin e vet t dhuns mbi shqiptart e ushtroj nn ombrelln e kryetarit J.B.Tito.Asokohe A.Rankoviqi,bnte politikn e kuadrove partiake e shtetrore n t gjitha republikat e posaqrisht n Serbi dhe mbikqyrte t gjitha institucionet partiake,shtetrore dhe ushtarake,madje ai mbikqyrte edhe punn e jetn private t kryetarit t shtetit e t Partis -Titos.
    S kndejmi n fillim t viteve t 60-ta kur kreu shtetror jugosllav nisi nj reform ekonomike n shkall vendi, pr shkak t pabarazis ekonomike lindn kundrshtimet e para ndrmjet republikave,t cilat shum shpejt u shndrruan edhe n konflikte t hapura politike.Kjo situat e rnd u vu re n disa mbledhje t Komitetit Ekzekutiv t LKJ-s,t zhvilluara n nntor t vitit 1965-shkurt t vitit 1966.Pushtetart serb,q me koh kishin zn pozita sunduese politike n federat(UDB,ushtri,polici e n aparatin burokratik)meq kt reform ekonomike me krkesat e saj decentralizuese,e shihnin si form t avansimit t Sllovenis e Kroacis dhe si nj rrezik pr dobsimin hegjemonist t tyre,ather u vun n lvizje pr tiu kundrvn reformave t tilla.
    N kto zhvillime politike u krijuan dy forca rivale:forcat burokratike decentralizuese n krye me Titon dhe ato unitarise serbe n krye me Rankoviin.Pr ti sfiduar forcat unitariste serbe n radht e pushtetit,Titoja n qershor 1966 n mbledhjen e KE t KQ t LKJ-s formoj nj komision t posaqm,pr t shqyrtuar veprimtarin e aparatit t Sigurimit t Shtetit(UDB-s)q drejtohej nga Aleksandr Rankovi.Dhe n Plenumin e IV t KQ t LKJ-s t mbajtur m 1 korrik 1966 n Brione,fuknsionart m t lart t UDB-s si A.Rankovi,Svetisllav Dolashevi...akuzoheshin se kishin keqprdorur pozitn, se nprmjet t rrjetit t gjer t bashkpuntorve t tyre n organizatat punuese e madje edhe n parti kishin synuar t vendosnin kontrollin mbi njerzit e thjesht deri tek udhheqsit m t lart politik n vend,duke prfshir ktu edhe vet Titon.Ky Plenum rezultoi me dorheqjen e Rankoviqit prej detyrave t partis dhe t UDB-s,ndrsa n mbledhjen e dhomave t Kuvendit federativ,m 14 korrik 1966 ai dha dorheqje si deputet dhe nnkryetar i RSFJ-s.N tetor t atij viti KQ i LKJ-s e prjashtoi A.Rankoviin nga LKJ-ja,dhe pasi ka filluar nj proces gjyqsor kundr tij dhe bashkpuntorve tjer sht ndrpre,pr shkak t numrit t madh t njerzve,ndr ta shum personalitete t larta politike,q ishin prfshir n veprimtarin kriminale t organeve t UDB-s.Denimi verbal i Rankoviit,duke u ngarkuar me prgjegjsi pr rregullime serioze n shrbimin e Sigurimit t Shtetit,m shum ishte nj taktik dinake e J.B.Titos,sepse ai me koh i dinte t gjitha deformimet q ndodhnin n organt e UDB-s.N Plenumin e Brionit nuk u tha asnj fjal pr arsyet e vrteta t shkarkimi t Rankoviit,pra pr kundrshtimin e tij ndaj Reformave ekonomike e ndaj sistemit t vetadministrimit,sepse fajsimi pr shkeljet e shprdorimet e rnda t prditshme t organeve t UDB-s,ishte nj akuz,e cila nga t gjitha shtresat e popullsis pranohej m leht dhe ngjallte kundr tij nj revolt shum m masive se sa t denoncoj kundrshtimet e tij ndaj Reforms ekonomike apo vijimsin e kursit t vetadministrimit,ku iniciator ishte vet Tito dhe grupi i tij.1
    N kuadr t fushats q ndrmori J.B.Tito pr t goditur Rankoviin,nj vend t posaqm kishin edhe shqiptart.Shkarkimi i Rankoviit dhe ithtarve t tij nga postet e rndsishme shtetrore e partiake,ndonse ishte goditje serioze pr regjimin e egr policor n Jugosllavi,njhersh vinte n dukje edhe kontradiktat ndrnacionale dhe luftn e ashpr q po zhvillohej pr pushtet n gjirin e udhheqjes s saj.Brenda politiks koniunkturale pr t vendosur nj ekuilibr t ri midis klaneve...kreu i PKJ (m pas LKJ-s)J.B.Tito filloi tubuzqeshedhe shqiptarve.Si fillim,pati kujdes t fshinte nga kujtesa popullore krimet e bra prej vet atij dhe Rankoviit dhe n diskutimet publike pr denoncimine veprimtaris s klanit rankoviian,u prpoq q ta thej kompleksin e inferioritetit q u ishte imponuar shqiptarve.
    N kto rrethana pr shqiptart u krijua nj klim paksa m e relaksuar politike dhe duke e shfrytezuar kt kriz t krijuar,nj pjes e intelegjencs shqiptare dhe disa segmente politike filluan t flasin hapur pr padrejtsit q i bheshin popullit shqiptar n arsim,kultur dhe n fusha tjera t jets politike e shoqrore.Kto hapsira lirije u bn edhe m t mdha n vitin 1967,pas fillimit t debatit publik pr amandamentet e reja q do t ndryshonin Kushtetutn e RSFJ-s,kushtetutat e republikave dhe statutet e krahinave autonome t vitit 1963.
    N gamn e gjer t diskutimeve rreth ktyre amandamenteve,n Kosov nga dita n dit problemi i pazgjidhur kombtar u b mbizotrues.Pr pozitn kushtetuese t Kosovs,m 14 korrik 1967 dhoma krahinore e Kuvendit Popullor t KA t Kosovs vendosi formimin eKomisionit pr studimin e shtjeve q kan t bjn me ndryshimet dhe plotsimet e Statutit.Me kt rast Kryetar i ktij Komisioni u zgjodh Fadil Hoxha-kryetar i Kuvendit Krahinor t Kosovs.Ky komision hartoiprojektin e propozimeve pr ndryshimin dhe plotsimin e Statutit t KA Kosovs,n konsultim edhe me Komisionin kushtetues t RSF t Jugosllavis dhe at t Serbis.Ky projekt m 22 prill 1968 iu dorzua KE t KK t LK t Kosovs dhe n diskutimet q pati u vun n dukje shum pasaktsi q kishte n Kushtetutn ekzistuese(federative e at republikane)t vitit 1963,lidhur me pozitn e KA t Kosovs.N vern e vitit 1968 diskutimet pr ndryshimet dhe plotsimet n Kushtetutn federative dhe n at republikane t v.1963,lidhur me pozitn q duhej t kishte KA e Kosovs,u zhvilluan edhe n aktivet politike komunale t LK-s.Debati i par u zhvillua n Gjakov m 18-20 gusht 1968 pr t vazhduar pastaj n Pej,n Prishtin,n Dean,n Gjilan,n Gllogovc,n Lipjan,n Podujev,n Prizren etj.N kto aktive u krkua q Kushtetuta federative t garantonte t drejtn e vetvendosjes s shqiptarve ashtu si kombet tjera t Jugosllavis;q Kosova t ishte njsi federale d.m.th republik;q si ligj themelor i krahins t ishte Kushtetuta e jo Statuti;q n dhomn e kombeve Kosova t kishte 20 deputet,sikundr dhe republikat e tjera;q t zyrtarizohet prdorimi i simboleve kombtare;q emri i krahins t ndryshohet nga Kosov-Metohi n Kosova-Kosovo;q Kosova t ket gjyqin e vet suprem dhe kushtetues dhe t jet i lidhur me gjyqet respektive n nivel t federats;q t sigurohet barazia e gjuhs shqipe n nivel federativ;q n kushtetutn federative populli shqiptar t mos emrtohej n mnyr fyeseshiptariporalbanci;q t precizohej n kt kushtetut e drejta pr riatdhesim jo vetm pr pjestart e kombeve,por edhe pr pjestart e kombsive etj.2
    Tubimeve t tilla publike,paraprakisht i ndihmuan edhe tri ngjarje t rndsishme historike,t cilat tek shqiptart ringjalln dinjitetin dhe krenarin kombtare:
    1.Konferenca Albanologjike e mbajtur n Tiran(17 janar 1968)dhe Simpoziumi shkencor mbajtur n Prishtin(9-12 maj 1968),me rastin e 500 vjetorit t vdekjes se kryetrimit Gjergj Kastriotit-Sknderbeut,ku morrn pjes studjues shqiptar e t huaj t fushave t historis,t letrsis,t gjuhsis,t folklorit dhe t etnografis;3
    2.Konsulta e njsimit t gjuhs Shqipe e mbajtur m 22-23 prill 1968 n Prishtin,n t ciln u konstatua se si gjuh letrare e shqiptarve n Jugosllavi njihej njzri gjuha letrare e shtetit am(Shqipris).4
    3.Manifestimet e shumta,t mbajtura me rastin e 90 vjetorit(qershor 1968)t Lidhjes Shqiptare t Prizrenit.
    Meqense krkesa q Kosovs ti njihet statusi i Republiks,shpejt u prqafua nga poulli shqiptar dhe u b krkes gjithpopullore,arqet shoviniste serbe pr ta penguar kt trend t ngjarjeve,m 31 gusht 1968 n nj mbledhje t zgjeruar t kryesis s Komitetit Ekzekutiv Krahinor t mbajtur n Prishtin,gjykuan ashpr krkesn q Kosova t bhet Republik.N konkluzionet e miratuara n kt mbledhje,nn presionin e serbve u vendos,qn Kosov nuk duhej t shtrohej krkesa pr republik e vetvendosjedhe t ndalohen diskutimet pr kt shtje.Pavarsisht nga kto vendime,zhvillimet e diskutimeve n aktivet politike t komunave t kosovs treguan qart se aspirata e shqiptarve pr republik ishte e fuqishme.
    Alternativa e Republiks s Kosovs u shtrua edhe n nj takim t delegacionit shqiptar q pati me Titon dhe Kardelin n tetor 1968,mirpo Titoja(pavarsisht q kjo krkes kishte dalur nga tubimet e gjera t popullit shqiptar)n mnyr diplomatike e kundrshtoj alternativn e republiks,duke deklaruar serepublika nuk sht shkop magjik e as i vetmi faktor q mund ti zgjidh t gjitha problemet,dhe konkludoi sezgjidhja e statutit t Kosovs dhe sigurimi i t drejtave t plota t krahins duhet t realizohet brenda kuadrit t RS t Serbis!5Me ktsugjerimTitoja i mbylli diskutimet n rrug legale pr statusin e republiks.
    Kundrshtimi i kreut jugosllav,i sinjalizoi qart strukturat politike n Kosov,pr luftimin e opcionit t Republiks me t gjitha mjetet.Burokracia politike shqiptare,e cila deri n vitin 1966 qe zbatuese e verbt e politiks shoviniste t Rankoviqit,n kto rrethana pr t dshmuar lojalitet dhe basnikri t plot ndaj politiks s reklamuar t Titos-pr Socializmin Vetqeveriss,pr vllazrim-bashkimin e plot e sloganeve tjera,doli hapur kundr krkess pr Republik.Dy qndrime t Fadil Hoxhs(Kryetar i Komisionit) duket se e vrtetojn kt prfundim.M 22 prill 1968 n mbledhjen e Komitetit Krahinor t LK t Kosovs F.Hoxha deklaron:Gjat disa mbledhjeve t zhvilluara n Beograd,un kam thn se mospranimi i ktyre krkesave(Kerkesa republik-Sh.B)dhe propozimeve t tjera,t cilat sipas mendimit ton jan shum realiste dhe t domosdoshme do t na detyrojn t krkojm mnyra tjera pr t gjetur zgjidhje.Ndrkaq n tetor t atij viti,n nj mbledhje t Kuvendit t Kosovs ai thekson:Ne nuk jemi t orientuar pr republikn.As Komisioni,as faktort tjer politik t Kosovs,t cilt mbi vete e kan prgjegjsin e plot,e as faktort tjer jasht Kosovs,nuk jan t orientuar pr krijimin e republiks!!6Me kto veprime,politikant shqiptar kan dshmuar qndrimet e tyre t dyzuara,pavendosmrin pr t shprthyer kornizat e autonomis,dhe pr tu prballuar me guxim karshi presionit serb e jugosllav n mnyr q t zgjidhet pr momentin shtja kombtare nprmjet satusit t republiks.Fushata antirepublik e zhvilluar nga strukturat autonomiste nuk u mirprit n popull,e veanrisht nga intelektual e student,q vepronin n kuadr t organizatave politike ilegale t kohs.Deri n vitin 1968,ndonse t gjitha grupimet politike ilegale kishin si synim-lirimin e Kosovs me viset tjera shqiptare dhe bashkimin e tyre me Shqiprin,pa hequr dor nga nga ky qllim,do t angazhohen edhe pr jetsimin e opcionit t Republiks,t prfshir ktu Kosovn dhe viset tjera shqiptare nn Jugosllavi dhe kjo do t jet shkalla e par pr realizimin e bashkimit kombtar.



    1.2/Demonstratat studentore t vitit 1968 n Kosov
    dhe n viset tjera shqiptare
    Ndonse viti 1968 njihet si vit i lvizjeve studentore n Evrop,ku universitetet m t njohura t Francs,t Gjermanis dhe t Anglis u prfshin n valn e trazirave studentore t smajts s re,megjithat ato nuk reflektuan aspak tek lvizja studentore shqiptare e Kosovs,pr faktin se lvizja studentore evropiane kishte karakter social,ishte lvizje shoqrore dhe synonte nj rend m t mir shoqror,ndrkoh q lvizja studentore e Kosovs kishte karakter kombtar,karakter t rezistencs kundr nj robrie t egr shekullore.N qershor 1968 shprthyen demonstratat studentore edhe n Beograd,t cilat ndonse u prpoqn t manifestonin jehonn e demonstratave studentore t Evrops,ato u prshkuan me krkesa ultranacionaliste e shoviniste.N kto rrethana u planifikuan demonstratat studentore n Kosov.

    1.3/Demonstratat e tetorit 1968

    N Kosov demonstratat e inicuara nga grupimet e organizuara studentore,fillimisht shprthyen n tetor,vazhduan n nntor dhe prfunduan n dhjetor 1968.Demonstrata e par,pas Lufts s Dyt Botrore,u organizua m 6 tetor 1968,n qytetin e Beslidhjes shqiptare n Prizren.Vatr kryesore e saj ishte Shkolla e Lart PedagogjikeXhevdet Dodan kt qytet.N organizimin e demonstrats u shquan student,nxns e arsimtar t Gjimnazit:Meriman Braha,Isa Demaj,Pashk Lai,Haxhi Maloku,Zymer Neziri,Gjergj Camaj,Shpres Elshani,Simon Kuzhnini,Rafet Rama,Lemane Braha,Pjetr Dreshaj,Is Morina etj,ndrsa u prkrahn edhe nga intelektual,zejtar t qytetit dhe fshatar t fshatrave prreth.7
    Demonstruesit e grumbulluar n afrsi t SHLP-Xhevdet Doda,tek vendi Qafa e Pazarit(tani Qafa e Kishs),t prir nga flamuri kombtar,q mbanin lart vajzat Shpres Elshani dhe Lemane Braha,marshuan n drejtim t sheshitShadrvan dhe kaluan rrugs kryesore duke brohoritur parullat:Rroft flamuri kuq i e zi!,Rroft populli shqiptar!,Duajm Universitet!,Duam barazi!dhe Kosova Republik!.8Masa e demonstruesve q tashm kishte arritur n rreth 3 mij vet,pas paraklalimit rrugve t qytetit u grumbulluan n sheshin e Lidhjes Shqiptare t Prizrenit.Para demonstruesve n shesh,organizatort:Meriman Braha,Isa Demaj e Zymer Neziri shpalosn Flamurin Kombtar,ndrsa Haxhi Maloku e mbante n duar me krenari.Pasi iu bn nderime drejtuesve t LSHP-s,Abdyl Frashrit dhe Ymer Prizrenit,para shtatoreve t tyre,u lexua edhe nj letr ku u paraqitn synimet e popullit shqiptar,q t jetoj i lir si popujt e tjer;ti gzoj t gjitha t drejtat ashtu si popujt tjer n Federat;t flas lirisht kudo gjuhn e vet shqipe dhe ti prdor lirisht simbolet e veta kombtare;t shkollohet n gjuhn amtare nga fillorja e deri n universitet;t ket pun edhe pr shqiptart,n administrat t prdoret gjuha shqipe etj.9Masa e tubuar pr t manifestuar krkesat pr barazi kombtare,nga sheshi i lidhjes,marshuan rrugve t qytetit pr tu kthyer mpastaj srish n sheshin e selis LSHP-s dhe nga aty u shprndan t qet.Gjat tr kohs,demonstruesit ishin nn vzhgim t forcave t mdha policore,t cilat pr t mos eskaluar situata n prmasa t paparashikueshme,nuk intervenduan n shprndarjen e tyre.Pas ksaj demonstrate u arrestuan disa nga organizatort e saj,t cilt pasi u mbajtn 2-3 jav n izolim u liruan,me qllim q t mos i jepet publicitet ksaj ngjarje t madhe historike.10
    Nj demonstrat e ngjashme me kto krkesa,dy dit m von(8 tetor) u organizua edhe n Suharek,nga veprimtart.Hamz Morina,Haxhi e Ajshe Bajraktari etj.Ndrkaq demonstrata e tret u mbajt m 27 tetor 1968 n Pej.Organizator t demonstrats ishin:Sknder Kui,Isa Demaj,Zyber Neziri,Ramadan Blakaj,Xhemail Gashi etj,t cilt pr t qen pjesmarrja sa m masovike n demonstrat shkruan dhe shprndan nj thirrje drejtuar popullit.Ditn e caktuar,n orn 14 nxnsit dhe studentt e Shkolls s Lart ekonomike-Komerciale n Pej,u brumbulluan n oborrin e shkolls NormaleAli Kelmendi:Aty iu bashkuan edhe nxnsit e shkolls bujqsoreBoris Vukmiroviq.Nga kjo qendr shkollore q gjindet n Vitomiric,demonstruesit,duke i prir i riu Sknder Kui me flamurin kombtar,marshuan rrugs q vjen prej Mitrovics n drejtim t Pejs,e cila t shpien n qendr t qytetit.Gjat rrugtimit,demonstruesit u prpoq ti ndalonte Kryetari i Komitetit t Lidhjes s Rinis s Pejs Lek Vuksani,por nuk pati sukses.11Nj pjes e demonstruesve,ndrkoh shkuan n tregun e qytetit dhe iu bn thirrje tregtarve q ti bashkohen demonstrats.Me kt rast tregu u boshatis dhe t gjith u solidarizuan me studentt dhe nxnsit.N ato momente numri i demonstruesve arriti n rreth 7 mij veta.Kjo mas demonstruesish n orn 15 u grumbulluan n sheshin e qytetit,prpara Kuvendit t Komuns dhe aty mbi oshkun e Rilindjes(q ishte prskaj ndrtess s Komuns)prreth 20 minuta e mbajti nj fjalim S.Kui.M pastaj edhe 2-3 t rinj tjer hipn prmbi qoshk dhe brohoritn parulla pr:flamurin,pr Kushtetutn,pr Republikn,pr universitetin etj 12 dhe masa e tubuar me ovacione t vazhdueshme i prsriste kto parulla.Meqense demonstrata ishte paqsore dhe spati dme materiale,formacionet e policis edhe pse t prgaditur me t gjitha paisjet pr intervenim,nuk patn urdhr pr shprndarjen e demonstruesve,nga frika e eskalimit t situats n prmasa t paparashikueshme.Me demonstratn e Pejs u prmbyll cikli i par i demonstratave shqiptare,t cilat pushteti,duke dashur ti minimizoj ato,organizatort e saj nuk i dnoi shum,prvese me disa dit burg pr kundrvajtje.

    1.4/Komiteti i Studentve-organizator i demonstratave t nntorit 1968

    Vazhdimi i demonstratave n mujinin nntor 1968 shnon artikullim m t zshm t krkess pr vetvendosje t shqiptarve.Grupin e organizatorve t demonstratave t nntorit 68,q do t quhej Komiteti i demonstratavee prbnin student t fakulteteve t Prishtins.Antar t ktij grupimi ilegal politik ishin:
    1.Osman(Xhemail)Dumoshi,nga Prishtina-student i Fakultetit Teknik dega e Maqineris;
    2.Adil(Murat)Pireva-nga Lupi i Poshtm komuna e Podujevs,gazetar student me korrespodenc i Fakultetit Filozofik,dega e Gjuhs dhe letrsis shqipe;
    3.Selatin(Ismail)Novosella-nga Vushtrria me vendbanim n Prishtin,student i Fakultetit Filozofik,dega e gjuhs dhe letrsis shqipe;
    4.Ilaz(Ejup)Pireva-nga Lupi i Poshtm komuna e Podujevs-student i Fakultetit Teknik-dega e Maqineris;
    5.Xheladin(Jetish)Rekaliu-nga fshati Dobratin i Podujevs,student i Fakultetit Teknik-dega e Maqineris;
    6.Afrim(Ragip)Loxha-nga Peja,student i Fakultetit Teknik-dega e Maqineris;
    7.Sknder(Ismail)Muolli-nga fshati Bajin i Podujevs,student i Fakultetit Teknik,dega e Ndrtimtaris;
    8.Sknder(Ibrahim)Kastrati-nga fshati Karaev komuna Kamenics,student i Fakultetit Ekonomik dhe
    9.Hasan(Hasan)Drmaku-nga fshati Shipashnic,komuna e Kamenics,student i Fakultetit Filozofik -dega e historis.13
    B
    rthama e ktij grupi formohet n qershor 1964,vetm disa dit pas zbulimit dhe arrestimit t organizats atdhetareLvizja Revolucionare pr Bashkimin e Shqiptarve LRBSH-s n krye me Adem Demain.Ky grup,duke pasur parasysh pasojat e burgosjeve t antarve t LRBSH-s,fillimisht veprimtarin e tij e prqndroi n ngritjen ideopolitike prmes leximit t veprave t ndryshme letrare e historiografike,prmes zhvillimit t debateve pr shtje t ndryshme politike dhe pas nj periudhe tri vjeare,n gusht 1967 nis veprimtarin konkrete n mnyr t organizuar.Ky grup politik(fillimisht i paemrtuar)me rastin e riorganizimit m 1967,fushveprimin e vet e prcaktoi duke u bazuar n programin dhe statutin e LRBSH-s 14,ashtu sikur t gjitha grupet dhe organizatat tjera t mvonshme,edhe pse mbajn emra t ndryshm,programet do ti ken t njejta(LRBSH-s).Dhe jo rastsisht sht thn se t gjitha organizatat politike ilegale t asaj kohe,ishin vazhdim-transformim i organizats s Adem Demait.



    Dhe jo rastsisht sht thn se t gjitha organizatat politike ilegale t asaj kohe,ishin vazhdim-transformim i organizats atdhetareLvizja Revolucionare pr Bashkimin e Shqiptarve LRBSH-s n krye me Adem Demain.



    Gjat periudhs gusht 1967-gusht 1968,kur Kosova dhe viset tjera shqiptare jetonin nn ankthin e debatit publik pr ndryshimet kushtetuese,ky grup dhe shum intelektual t tjer atdhetar u kyqn aktivisht n avansimin e pozits kushtetuese t Kosovs.N mbledhjet e tyre t shpeshta q mbaheshin n shtpit e Osman Dumoshit,t Selatin Novosells dhe t Adil Pirevs15,grupi me seriozitetin m t madh i analizonte rrethanat politiko-shoqrore dhe reagimet e pushtetit serbo-jugosllav dhe t burokracis politike shqiptare,kundr vullnetit t Shqiptarve pr t qen t barabart,n kuadr t federats jugosllave.N varshmri m situatn e krijuar,asokohe grupi pas nj sr takimesh n fshatrat Lup i Poshtm dhe Bajin t Llapit dhe zhvillimit t nj ankete gojore me t gjitha shtresat e shoqris shqiptare,hodhn iden pr organizimin e demonstratave n disa qytete t Kosovs.Gjat mujave shtator,tetor dhe gjysms s par t nntorit 1968 grupi politik i studentve q tanim do t emrtohet me emrinKomiteti i Demonstratave,i bri t gjitha prgaditjet pr organizimin e demonstratave.Rol t rndsishm n organizimin dhe orientimin politik t demonstratave t nntorit 1968 kan luajtur edhe atdhetart:Ismail Dumoshi16dhe Metush Krasniqi17,t cilt qndruan n prapasken(me insistimin e Osman Dumoshit)me qllim q t ruheshin nga burgosja,pr t vazhduar aktivitetin e tyre pa u hetuar nga UDB-a.N nj takim t mbajtur m 16 nntor 1968 n shtpin e Osman Dumoshit,ku morn pjes:Osman Dumoshi,Selatin Novosella,Adil Pireva,Ilaz Pireva,Afrim Loxha dhe Sknder Muolli,sht vendosur q m 27 Nntor 1968 t organizohen demonstrata n disa qytete t Kosovs,si n:Prishtin,Podujev,Ferizaj dhe Gjilan.T pranishmit morn detyra q t joshin sa m shum nxns dhe student pr pjesmarrjen n demonstrata.18M 16 Nntor 1968 Adil Pireva ka shkruar edhe nj thirrje pr demonstrat n vargje me titull:Eni n demonstrat.19N Prishtin sht vendosur q demonstrata t filloi nga Fakulteti Filozofik.
    Pas aktivitetit nj javor,m 23 Nntor grupi takohet n shtpin e Selatin Novosells,ku marrin pjes edhe Xheladin Rekalu dhe Hasan Drmaku dhe secili raporton praktivitetin e vet n prgaditjen e demonstratave.N kt takim u vendos gjithashtu q t shkruhen parollat:Duam vetvendosje,Askush t mos luaj me fatin ton,Posht politika kolonialiste ndaj Kosovs,Viset e banuara me shqiptar ti bashkohen Kosovs,Pr t drejtat tona gjak do t derdhim,N nj dor kazmn e n tjetrn pushkn,Duam Republik etj,t shumzohen ato;t shkruhet nj fjalim (q do t lexohet para demonstruesve);t sigurohen flamuj kombtar etj.Dhe ky takim rezultoi me detyra konkrete:Osman Dumoshi ,Hasan Drmaku dhe Adil Pireva morn prsipr q t prpilojn fjalimin;Sknder Muolli dhe Ilaz Pireva ti shkruajn parollat sipas propozimeve t bra n mbledhje;ndrsa Afrim Loxha dhe Sknder Muolli u caktuan si roje e atyre q do ta lexojn fjalimin para demonstruesve.Prve ktyre detyrave Osman Dumoshi ka shumzuar edhe kngnPosht Padrona padrejtsia...t ciln ua shprndau pjesmarrsve me qllim q t kndohet gjat demonstratave.20
    Me qllim t koordinimit,Komiteti i demonstratave angazhoi Xheladin Rekaliun dhe Ilaz Pirevn t kontaktojn me grupin e Podujevs:Hamit Abdullahu,Hakif Sheholli,Sabit Syla,Hasan Shala etj;ndrsa Sknder Kastratin dhe Hasan Drmakun t kontaktoj me grupin e Ferizajit:Ramadan Hazirin,Ismet Ramadanin,Hasan Abazin....dhe grupin e Gjilanit:Rexhep Maln,Fatmir Salihun,Irfan Shaqirin etj.21N kto takime,grupet u njoftuan edhe me platformn e organizimit t demonstratave.

    1.5/Demonstrata e Prishtins

    Ndonse masat e rinis studentore dhe masat e gjera popullore ishin njoftuar pr kohn dhe vendin e fillimit t demonstratave,q n ort e para t pasdites prkundr forcave t mdha policore t prqndruara npr udhkryqet kryesore t Prishtins,ato(masa)ishin tubuar npr fushat sportive t qytetit,npr konviktet e studentve,np shkolla fillore dhe t mesme si dhe npr vende tjera publike,duke pritur astin e filllimit t demonstrats.Ashtu si ishte prcaktuar demonstrata nisi n orn 16 e 55 minuta,para Fakultetit Filozofik t Prishtins.Deri n orn 17 masa e demonstruesve u rrit n rreth 8 mij veta.22Duke qen n ball t mass s grumbulluar,organizatort e demonstrats dhe disa t rinj me flamuj kombtar,kolona fillloi marshimin npr rrugn:Marshali Tito23n drejtim t qendrs s qytetit.Demonstruesit,mbanin n duar shum transparente me parulla t shkruara si:Duam vetvendosje deri n shkputje,Posht politika kolonialoste ndaj Kosovs,Duam bashkimin e t gjitha viseve shqiptare me Kosovn,LN-ja nuk na solli lirin!,Duam Kushtetut!,Duam Universitet!,Duam bashkimin e Preshevs...me Kosovn!,Pr t drejtat tona edhe gjak do t derdhim!,Askush t mos luaj me fatin ton!,N nj dor kazmn,n nj dor pushkn!24...
    Para qendrs s studentve,tash rektorati i Universitetit t Prishtins,demonstruesit u prballn me kordonin e policis dhe gjat prleshjeve masa e demonstruesve e shprtheu bllokimin.Pas ksaj fitoreje,masa vazhdoi marshimin rrugs krysore duke brohoritur e knduar kngn:Bashkohuni,bashkohuni!...Ejani mblidhuni ktu,ktu,ktu...!25Masa e demonstruesve pas parakalimit npr rrugn kryesore ,prgjat ndrtess s Kuvendit Krahinor,u grumbullua n platon(sheshin)prpara Tetarit Popullor.Me kt rast Osman Dumoshi dhe Sknder Kastrati q t dy ideator t ksaj demonstrate u ngjitn mbi kioskunOptika dhe lexua nj fjalim para mass s tubuar.
    Masa e demonstruesve leximin e referatit e priti me ovacione duke brohoritur parollat:Duam Republik!,Republik,republik!,Duam-vetvendosje!,Vetvendosje-vetvendosje!,Republik-Kushtetut,
    Kushtetut-kushtetut!,Duam Universitet!,Universitet,universitet!,etj.26Ma sa,me t prfunduar referati,zuri t lvizte rrugs kryesore drejt Kuvendit Krahinor dhe me kt rast qyteti buiste nga brohoritjet pr vetvendosje deri n shkputje,pr Republikn e Kosovs,pr Kushtetutn,pr Universitetin...dhe nga kngt atdhetare:Fryn murlani me stuhi/Qielli bubullonte/Nn flamurin kuq e zi/Sknderbeu luftonte...,Besa bes,besn ta kam dhn /pr Kosovn jetn ka me dhan!....27Masa e demonstruesve q kishte arritur n disa mijra vet,u ndal para ndrtess s Kuvendit Krahinor,e cila ishte e rrethuar nga kordonet e policis t cilt ishin t paisur me automatik dhe me helmeta n kok.Me ktrast masa krkonte tju fliste Fadil Hoxha ose do t hynin me dhun n objekt t Kuvendit.28Ndrkoh masa e revoltuar brohoriti parulla kundr burokracis politike si:Posht burokracia!,Posht tradhtart!,Posht Veli Deva!,Rroft Klasa puntore!,Rrofshin minatort,Rroft fshatarsia,Rroft rinia,Posht Fadil Hoxha,Rroft vllazria shqiptare...29Para Kuvendit Krahinor,forca t mdha policore dhe njsit e zjarrfiksve,me qllim t shprndarjes i sulmuan demonstruesit me shkopinj gome e vrushkuj uji,ndrsa demonstruesit iu kundrvun me gur t kalldermit.30Me kt rast policia e kishte izoluar nj numr demonstruesish afr mbltoresPella(Bleta),prball ndrtess s Kuvendit Krahinor dhe i rrihte pamshir me shkopinj gome e me shqelma.N ato momente nj grup tjetr demonstruesish arritn ti marrin n duar t veta cisternat e zjarrfiksve dhe me ujin e ftoft sulmuan policin dhe i nxorn nga rrethimi demonstruesit tjer.31Policia n kto rrethana trhiqet dhe gjat trheqjes kishte mundur ti ndaj nga turma disa demonstrues,t cilt edhe i arrestoi.Pas ktyre prleshjeve,ku pati edhe shum t lnduar nga t dya palt,masa e demonstruesve me buima kngsh e brohoritjesh,vazhdoi demonstrimin npr rrugn kryesore,n drejtim t Fakultetit Filozofik.Mbi nj tarac prpara ndrtess s Fakultetit Filozofik(ku u rikthyen srish demonstruesit)u zhvillua nj tribun popullore.Aty shum orator foln pr vuajtjet e popullit shqiptar nn robrin serbo(jugo)sllave,pr krimet q kishin br ata,qysh prej vitit 1912 mbi popullin ton,pr historin e qndress shqiptare kundr ksaj robrie mesjetare etj.Me kt rast u nderuan dshmort:Shaban Shala e Fazli Gajevci,si dhe u fol me pietet pr simbolin e qndress shqiptare Adem Demain,i cilatkoh vuante dnimin prej 15 vjetsh,npr kazamatet serbe,s bashku me shum t burgosur tjer.Demonstruesit me t dgjuar emrin e Adem Demait filluan ta krkojn lirimin e tij nga burgu,duke brohoritur:Rroft Adem Demai,Rroft Kadri Halimi,Duam lirimin e t burgosurve politik...32



    Strukturat e burokracis plitike pr ti bindur demonstruesit se duhej t shprndahen,me qllim t qetsimit t situats,kishin caktuar Ismail Bajrn pr t biseduar me ta.Ai pr ti shqyrtuar krkesat e shtruara prmes bisedimeve,krkoj nga demonstruesit q t formohet nj Kryesi t tyre,mirpo masa e tubuar njzri ju prgjigj seT gjith jemi kryesi!....t gjith jemi kryesi!33Kur pushoi s foluri z.Bajra,filloi t buas zri i demonstruesve pr lirimin e shokve t burgosur,gjat ktij demonstrimi.Me brohoritjetLironi shokt,lironi shokt,masa e tubuar nisi marshimin n drejtim t burgut famkeq t Prishtins.Nga udhkryqi,prball shtpis s vjetr t mallrave,masa mori rrugn n drejtim t shtpis s armats(APJ)dhe u grumbulluan para hotelitAvalla,n afrsi t burgut.Forcat policore pr ta shprndar masn e tubuar prdori gazin lotsjells,shkopinj gome dhe arm zjarri.N ndihm t policis me kt rast kishin ardhur edhe ushtria.Gjat ksaj prleshjeje nga breshrit e plumbave q vinin nga banesat e ballkoneve shtetrore,q gjendeshin mbi hotelinAvalla,vritet i riu 17 vjear Murat Mehmeti,nxns i shkolls s mesme teknike n Prishtin dhe u plagosn shum t tjer.34
    Pas ktij sulmi barbar nga ana e policis dhe ushtris,masa trhiqet n mnyr t rregullt n drejtim t Kuvendit Krahinor,shkojn deri te shkolla teknike dhe prej andej marshojne rrugs pr tu kthyer srish rreth ores 22 t mbrmjes n oborrin e Fakultetit Filozofik.Gjat rrugtimit masa e revoltuar nga gjakderdhja e shkaktuar,duke brohoritur parullat:Gjakatart-gjakatart,Barbart,barbart,Ja vdekje-ja liri!M mir vdekje se robri,Hakmarrje,hakmarrje!...i rrotulluan disa automjete dhe me gur thyen dhjetra vitrina t shitoreve shtetrore.35N sheshin prpara Fakultetit Filozofik,pasi u nderua me nj minut heshtje dshmori i sapo rn i liris Murat Mehmeti,para mass foln shum orator nga radht e studentve,nxnsve,puntorve,minatorve,fshatar ve etj,t cilt shfryn mllefin e tyre kundr pushtetit titist serbo(jugo)sllav.Pr t qetsuar studentt,me krkesn e strukturave pushtetore,para mass paraqitet edhe prof.Mark Krasniqi,i cili u bri thirrje demonstruesve q t shprndahen,por masa nuk e prfilli krkesn e tij. Duke brohoritur parulla tani m t njohura dhe duke knduar kng t ndryshme patriotike,nj pjes e demonstruesve qndruan n platon e Fakulteti Filozofik ,deri n orn 3 t mngjesit,t dats 28 nntor.36At mngjes kur populli shqiptar ishte prgaditur ta festoj ditn e Flamurit, Prishtina ishte vn n nj shtetrrethim t plot ushtarako-plicor!!


    1.6/Demonstrata e Ferizajit

    Demonstrata e dyt pr nga fuqia dhe intenziteti u zhvillua n Ferizaj,n ort e para t mesdits s 27 nntorit 1968.At dit ndonse ishte dit tregu n qytet,masa e demonstruesve,t ciln e prbnin nxns t shkollls s mesmeHivzi Sylejmani,student,puntor e fshatar,lvizi nga shum drejtime pr n qendr t qytetit...Afr shtpis s kulutrs kolons s demonstruesve u doli prpara Sinan Sahiti,kryetar i Komitetit Komunal t LK t Feizajt,i cili krkoj q t mos marshojn n drejtim t qendrs s qytetit,por masa nuk e dgjon.37M pastaj nj kordon i policis prpiqet ti pengoj demonstruesit,por nuk patn sukses.Para demonstruesve(mbi 3 000 veta) t cilt u mblodhn n platon para ndrtess s Kuvendit Komunal mbajti nj fjalim veprimtari Ismet Ramadani.Gjat tr kohs masa e tubuar brohoritn parulla:Duam vetvendosje!,Kosova Republik!,Barazi-Liri!,Duam Kushtetut!,Duam Universitet!...Ndrkoh forcat policore t ndihmuar nga ekipi i zjarfiksve,intervenuan pr ti shprndar demonstruesit,mirpo masa e revoltuar u mbrojtn,duke hedhur gur dhe gjsende tjera t forta n drejtim t tyre.Meq prleshjet qen t ashpra u lnduan dhjetra demonstrues dhe disa polic.Demonstrata n Ferizaj prfundoj rreth ors 16 dhe zgjati katr or.Pas shprndarjes t saj,shumica e pjesmarrsve shkuan pr tju bashkuar demonstruesve n Prishtin.38

    1.7/Demonstrata e Gjilanit

    Pr organizimin e demonstrats n Gjilan,m 10 nntor 1968 dy student t Komitetit t Demonstratave takohen me Rexhep Maln,Fatmir Salihun dhe Irfan Shaqirin,n Gjilan.N takim u caktuan detyrat organizative dhe teknike,t cilat duhej t kryheshin pr mbarvajtjen e demonstrats dhe masovizimin e saj.Q nga 21 nntori grupi organizativ sht takuar pr do dit n nj strehimore(bunker)afr shtpis s Fatmir Salihut dhe aty kan prgaditur parullat q do t barteshin n dor nga demonstruesit...M 26 nntor 1968 n shtpin e Rexhep Mals mbahet mbledhja e fundit e grupit dhe aty finalizohet mbarvajtja e demonstrats.39N kt demonstrat u dalluan nxnsit dhe studentt:Vahide Hoxha-Braha,Mynivere Kastrati,Vildane Ahmeti,Fetije Bajrami,Zika Shemsiu,Fazli Abdullahu,Xhavit Drmaku,Njazi Kora,Ilmi Ramadani,Shemsidin Kastrati etj.40Demonstrata filloi n orn 12:05 dhe parakalimi u b nga shkolla e mesme ekonomike deri t stacioni i autobusve.N ball t demonstruesve,numri i t cilve arrinte n rreth 2 mij vet,ishin organizatort e demonstrats dhe flamuri kombtar q e mbante n duar Vahide Hoxha-Braha,ndrsa Mehmet Emini e mbante flamurin jugosllav.Gjat rrugtimit demonstruesit brohoritn parullat,t cilat edhe i mbanin n duar t shkruara n transparente:Duam Vetvendosje,Duam Kushtetut,Kushtetut-Republik,Duam Universitet,Duam barabarsi t gjuhs etj.41Me qllim t parandalimit,para mass s demonstruesve doln aktivistt e Kuvendit komunal t LK t Gjilanit,mirpo masa kishte marr hov dhe demagogjit e tyre nuk mundn ta ndalin dot marshimin npr qytet.Meq strukturat shtetrore dshtuan,kundr demonstruesve paqsor intervenuan forcat policore t paisur me shkopinj gome.Me kt rast edhe demonstruesit ju kundrvun me gur dhe gjat prleshjeve u lnduan shum demonstrues por edhe disa ruajts t rendit.Pas 4 orsh demonstruesit u shprndan,ndrsa shumica prej tyre udhtuan pr t marr pjes n demonstratn e Prishtins.42






    1.8/Demonstrata e Podujevs

    Edhe demonstrata e Podujevs u zhvillzua n ort e paradites,t dats 27 nntor.Masa e demonstruesve fillimisht u mblodh n sheshin e qytetit,n qendr ku prfshihej edhe hapsira e parkut.N ball t demonstruesve(ku u bashkuan edhe fshatar q kishin ardhur pr t br treg)valonte flamuri kombtar,i qndisur nga Elhame Shala-Bogujevci.Demonstruesit hodhn prulla pr vetvendosje,pr kushtetut, dhe pr barazi kombtare.Para demonastruesve foln:Sabit Syla-student nga fshati Obraq i Podujevs,Hasan Shala(vllai i dshmorit Shaban Shala)nga fshati Letanc etj.43Meqense demonstruesit nuk u provokuan nga policia,demonstrata prfundoj e qet pa asnj eksces.M pas shum llapjan do ti bashkohen edhe demonstrats s madhe n Prishtin.

    1.9/Gjykimi dhe dnimi i organizatorve t demonstratave

    Ndonse demonstratat e nntorit,prmes agjensive telegrafike botrore,shtrypit,radios dhe televizionit jehuan fuqishm,kryetari J.B.Tito ndrmori nj propagand intensive pr t dezinformuar opinionin ndrkombtar pr kto ngjarjet.N intervistat q dha pr gazetart vendas e t huaj,n Jajc(ku ishte duke festuar 29 nntorin)ai me kujdes i anashkaloj krkesat themelore t demonstratave pr vetvendosje e republik dhe mundohej ti paraqiste ato si trazira t zakonshme studentsh,t cilat sipas tij nuk duheshin dramatizuar e hiperbolizuar dhe nuk duhej tu jepej rndsia q nuk e kishin.44
    Megjithat kto demonstrata do t bhen objekt shqyrtimi dhe analize n t gjitha strukturat partiake e shtetrore t fedrats,t Serbis dhe t Kosovs dhe kundr tyre do t organizohet nj fushat e egr shoviniste.Qysh n mbledhjen e par t jashtzakonshme t mbajtur n mbrmjen e 27/28 nntorit 1968,n Prishtin,Komiteti Krahinor,demonstratat e asaj dite n Prishtin e gjetiu i cilsoi siarmiqsore t organizuara nga elementt armiqsor,kundr rendit kushtetues dhe shoqris socialiste veteverisse,kundr platforms ideologjike t LKJ-s dhe kundr vllaznim-bashkimit t kombeve dhe kombsive tona.45Ndrkaq krkesat e demonstruesve u kualifikuan siplatform e fuqive m reaksionare n shoqridhe se demonstruesit ishin t lidhurme agjenturat e huja...,me mbeturinat e forcave reaksionare shoviniste e deri te devijuesit e ndryshm brenda Lidhjes s komunistve.46N kt mbledhje ende pa u ditur zhvillimet e demonstratave dhe pa u analizuar mir shkaqet q quan n shprthimin e tyre,Veli Deva ,kryetar i Kryesis s KK t LK t Kosovs,krkoj q t merren masa energjike kundr nxitsve t rregullimeve...t qrohen hesapet me nxitsit e mris nacionale dhe veprimtaris armiqsore.47
    Kto vlersime pashmangshm,i hapn rrug burgosjes s organizatorve t demonstratave.M 28 nntor 1968 arrestohen:Osman Dumoshi.Afrim Loxha dhe Sknder Muolli;m 1 dhjetor arrestohen:Hasan Drmaku, dhe Sknder Kastrati;m 3 dhjetor arrestohet Xheladin Rekaliu;m 11 dhjetor arrestohet Adil Pireva;m 25 dhjetor Ilaz Pireva,ndrsa m 27 janar 1969 arrestohet Selatin Novosella.48Gjat ksaj periudhe arrestohen edhe dhjetra student,nxns,msues e puntor,q morn pjes n demonstrata,mirpo shumica prej tyre do t lirohen,ndrsa nj pjes e tyre denohen pr kundrvajtje.Pas katr muaj hetimesh,m 2,3,4 dhe 7 prill 1969,n Gjykatn e Qarkut n Prishtin u mbajt nj proces gjyqsor.Trupi gjykues i prbr nga Nazmi Juniku-kryetar dhe antart e trupit-porott:Beir Shehi dhe Hysamedin Orui si dhe Prokurori i i deleguar nga Peja Sahit Meraku,m 7 prill 1969n emer t popullitpr shkak t krimit propaganda armiqsore nga neni 118 al.1 e KP49kta student u shpalln fajtor dhe u dnuan me 37 vjet burg t rnd.


    Me kt rast studentt:Osman Dumoshi,Hasan Drmaku,Selatin Novosella dhe Adil Pireva,u dnuan me nga 5 vjet burg;Sknder Kastrati dhe Xheladin Rekaliu me nga 4 vjet burg,ndrsa Ilaz Pireva,Sknder Muolli dhe Afrim Loxha dnohen me nga 3 vjet burg.50Pr pjesmarrje aktive n demonstratn e Prishtins,u denuan edhe studentt:Asllan Kastrati,me 6 muaj burg;Sylejman Kastrati me 3 muaj burg;Sknder Berisha me 2 muaj,Bedri Novosella,Sylejman Peposhi dhe Halil Qosja me nga 1 muaj;ndrsa Tefik Qitaku dhe Ramadan Ramadani(q t dy rrobaqeps)u dnuan me nga 2 muaj...
    -Pr demonstratn e Ferizajit u denuan:Ali Mehmeti-arsimtar me 1 vit burg,;Ismet Ramadani dhe Hasan Abazi(q t dy student)me nga 10 muaj;ndrkaq me nga 1 muaj u denuan;Beqir Qerimi-student dhe nxnsit:Sylejman Bytyqi,Hasan Muhaxheri dhe Ekrem Beqiri.
    -Pr demonstratn e Gjilanit u denuan studenti:Irfan Shaqiri me 1 vjet burg;ndrsa me nga 1 muaj u denuan:Beqir Qerimi-student dhe nxnsit:Rexhep Mala,Fatmir Salihu,Ahmet Hoti...
    -Ndrkaq pr demonstratn e Podujevs u denuan:Hamit Abdullahu(berber)me 1,6 muaj burg;Sabit Syla(student)me 1,4 muaj burg;Haki Sheholli me 1 vjet burg;ndrsa me nga 1 muaj burg u denuan:Hasan Sh.Shala dhe Bahri Shabani,q t dy student;po me nga 1 muaj u denuan edhe msuesit:Hasan Shala,Xhafer Ejupi,Sknder Hoxha,Shaqir Shala,dhe Selatin Vokrri si dhe Nexhip Ejupi e Abdulla Nishevci,q t dy me profesion rrobaqeps.51

    1.10/Demonstrata e Tetovs-n dhjetor 1968

    Demonstratat e muajve tetor-nntor 1968 q u organizuan n Kosov,ndikuan fuqishm edhe n viset shqiptare n Maqedonin perndimore.Nismtar pr organizimin e Demonstrats n Tetov u bn studentt shqiptar nga Tetova,Gostivari,Kumanova...,q studionin bashk me studentt nga Kosova n Universitetin e Beogradit,Zagrebit dhe n disa fakultete t Prishtins.Dhe n krye t ktyre aktiviteteve atdhetare u vun msuesit:Mehmet Gega nga Tetova,i cili n vitin 1955 u denua me 10 vjet burg,per shkak t pengimit t shprnguljeve t familjeve shqiptare pr Turqi;Hysniqemal Sherifi(i cili n vitin 1963 ishte udhheqs i grupit patriotik e revolucionarFlamuri52,pastaj studentt:Faik Mustafa nga fshati Shipkovic,Ramadan Sinani nga fshati Gajre,Hysenxhevat Kalishta,Abdylmenaf Rustemi,Arbr Xhaferi,Fehmi Rufati etj.53
    Popullit shqiptar n kto vise etnike prve se i mohoeshin t drejtat n arsim,kultur,punsim etj,kishte t ndaluar edhe prdorimin e simboleve kombtare.Prkundr ndalesave shtetrore,shqiptart i kremtonin me dinjitet festat kombtare.
    Me rastin e 28 Nntorit-Dits s Flamurit,m 27 nntor 1967 n shtpin e Mehmet Gegs mblidhen nj grup t rinjsh pr t festuar kt dit t madhe kombtare.N kt mbrmje festive ishin t pranishm:Faik Mustafa,Ramadan Sinani,Hysenxhevat Kalishta,Miftar Zymberi,Fehmi Rufati,Abylselam Selami,Xhemil Mustafa,Arbr Xhaferi,Abdylmenaf Rustemi.At nat derisa grupi kndonte dhe bisedonte pr pozitn ee rnd t shqiptarve ,sidomos n fushn e punsimit dhe t arsimit,vajza e Mehmetit,Valdetja do ta qndis flamurin kombtar,t cilin po kt nat e prfundon.M 27 nntor 1967 edhe Shefit Pollozhani nga Struga,bashk m Sejdi Llogn,Olloman Seln dhe Xhevat Lenn ngritn flamurin kombtar dhe shkruan parullat:Rroft 28 Nntori,Rroft populli shqiptar,Rroft Shqipria54 dhe t nesrmen festuan kt dit t madhe kombtare.Nj vit m von ditn e Flamurit,e festuan edhe dy grupe t rinjsh n Gostivar:Zydi Bilalli,Shaip Bilalli dhe Naim Bilalli nga egrani dhe Hysen Hasani dhe disa t t tjer u tubuan n ambientet e shkolls fillore ku ngritn flamurin kombtar dhe kremtuan kt dat historike.Ndrkaq nj grup tjetr arsimtarsh nga Gostivari n prbrje:Jusuf Dalipi,Xhavit Muharremi,Imer Imeri,Mustaf Rushiti,Refik Dauti,Flora Muharremi dhe Jamin Nuredini,pikrisht n paraditen e 28 nntorit 1968 i vendosin flamujt n vetura dhe parakalojn npr fshatrat Gajre,Florin dhe egran,kthehen n qytet dhe srish nisen e shkojn n drejtim t kundrt ,n fshatin Debresht.Pasdite Jusuf Dalipi,Jamin Nuredini,Refik Dauti,Mustaf Rushiti dhe Imer Imeri me flamur n vetur shkojn n Mavrov(18 km.larg Gostivarit)dhe hyjn n restorantin eHaneve t Mavrovsduke e vendosur edhe flamurin kombtar mbi tavolin.55Para ktyre ngjarjeve,m 18 tetor 1968 n Tetov,u b bojkotimi njditsh i msimit t nxnsve shqiptar t Gjimnzit t Tetovs.Ata krkonin hapjen e paraleleve shqipe,propozim ky q ishte dhn nj vit m par...mirpo qarqet shoviniste maqedonase e pengonin sendrtimin e tij.Kt ngjarje edhe pse t gjith instancat politike dhe shtypi i kohs e karakterizuan si nj akt t rnd n prishjen e marrdhnieve ndrnacionale,megjithat pas shqyrtimit t ksaj krkese ,m 20 tetor 1968 filloi punn paralelja n gjuhn shqipe.56


    Populli shqiptar n Maqedoni meqense jetonte n pozita diskriminuese,grupi i Mehmet Gegs me rastin e dits s Flamurit u mbledhn n shtpin e Faik Mustafs,pikrisht n vigjilje t ksaj feste kombtare,(27 nntor 1968) n kohn kur n Prishtin dhe n disa qytete tjera t Kosovs u mbajtn demonstrata t fuqishme, dhe aty shtruan pr diskutim organizimin e nj demonstrate n Tetov ,Gostivar,Kumanov,Shkup dhe n qytete tjera shqiptare.57Meq ato dit,ishte ramazan,Mehmet Gega pr ta prgaditur masn popullore pr demonstrat,m 28 nntor 1968 xhematit t mbledhur n xhamin e sahatit i foli pr rndsin historike t fests s Flamurit,q prej Kuvendit t Lezhs(28.XI.1444)e deri n Kuvendin e Vlors(28.Xi.1912,kur u shpall edhe Pavarsia e Shqipris,si dhe pr padrejtsit e shumta q i bheshin shqiptarve para dhe pas lufts s dyt botrore.Me propozimin e tij u bn edhe lutje pr dshmort e atdheut.Ndrkaq gjat gjysms s par t muajit dhjetor 1968 u zhvillua nj aktivitet i dendur organizativ.Antari i grupit Faik Mustafa vuri kontakte me dy student nga Gjakova:Agim Jakn dhe Ibrahim Rudin,me t cilt u konsultua rreth krkesave q duhet shtruar n demonstrat.58Ndrkoh u shkruan dhe u shumzuan(me ciklograf)qindra thirrje pr demonstrat,t cilat u shprndan npr fshatrat preth Tetovs dhe n disa qytete..Paraprakisht u shkruajtn edhe krkesat n transparente.N mbrmjen e 19 dhjetorit 1968(n vigjilje t kremtes s Bajramit)me porosit t Mehmet Gegs,n disa minare t xhamive t Tetovs u vendosn flamujt kombtar shqiptar.Fillimisht,flamuri vendoset n Xhamin e Sahatit,q gjendet ne qendr t qytetit,dhe at e vendos Myrtezan Myrtezani(vllai i Mehmet Gegs);n xhamin e vjetr Eski Xhami e vendos Abdullah Jusufi,ndrsa n Xhamin e Pashs Haqif Ferati.59Flamuri u ngrit edhe n disa shtpi private dhe punishte zejtare,por edhe n disa fshatra si n Radovic,n Reic,n Shipkovic,n Gajre etj.60Derisa ngritja e flamurit kombtar,pr shqiptart e Tetovs ishte nj fitore e madhe,qarqet shoviniste maqedonase kt aksion nuk e shikuan me sy t mir,prandaj dhe organizuan nj skenar provokues.N ort e mbrmjes t 22 dhjetorit,fotografi maqedonas Sreko Janevski nga Tetova,e grisi flamurin shqiptar,t ngritur n punishten e Ismail Ejup Spahiut(rrobaqeps) n rrugnIlindenskamu n qendr t qytetit.61T revoltuar nga ky akt shovinist,me shpejtsi n vendin e ngjarjes u grumbulluan dhjetra tetovar dhe deri rreth ors 20 t mbrmjes masa u rrit n disa qindra vet.Masa e tubuar e ndoqi sllavomaqedonin S.Janevski,i cili gjat ikjes me revole n dor krcnon shqiptart dhe futet n ambientet e hotelitMakedonija.Protestuesit shqiptar pasi i thejn xhamat e dritareve hyjn brenda n hotel,por ndrkoh vjen policia dhe e merr n mbrojtje kt provokator.Masa e revotluar shqiptare n krye t s cils u ndodhn mjekt:Harun Jakupi dhe Mahmut Bajraktari si dhe arsimtart:Selajdin Hyseni dhe Abdullah Kalishta,protestuan duke marshuar rrugve t qytetit dhe hodhn parolla kundr pushtetit maqedonas dhe rreth ors 21 u shprndan t qet.62
    Nisur nga kjo situat e krijuar,grupi i Mehmet Gegs mori qndrim pr vazhdimin e protests.T nesrmen m 23 dhjetor,protesta u shndrrua n demonstrat.Rreth ors 11 organizatort e demonsrats:Faik Mustafa,Ramadan Sinani,Ismail Emini,Hysniqemal Merxhani etj,ishin tubuar prpara dyqanit t provokatorit Sreko Janeski.Masa e demonstruesve,lvizi nga qendra e qytetit n drejtim t kuvendit komunal dhe me kt rast nxnsi i gjimnazit Hamit Salihu me disa shok u futn n ambientet e komuns dhe n dritaren e nj zyreje n katin e tret e shpaluan flamurin kombtar.63Pasi njoftohet policia nga kujdestart e komuns,aty shkaktohet nj prleshje midis demonstruesve dheruajtsve t rendit.Policia pr ti shprndar demonstruesit prdorn shkopinjt e goms,ndrsa demonstruesit shqiptar mbroheshin me gjsende q gjenin prreth.Pas ktij marshimi demonstruesit kthehen andej ka kishin ardhur rrugs kryesore ,dhe meq ishin informuar rrejshm se tashm ishin burgosur disa demonstrues,masa u ndalua fuillimisht para ndrtess s Sekretariatit pr Pun t Brendshme dhe qndruan nj koh t gjat ,duke krkuar lirimin e t burgosurve.64M pastaj demonstruesit marshojn n drejtim t tregut t qytetit, rrugs q t shpije pr Ferizaj.Gjat rrugtimit bashkohen puntort shqiptar t KombinatitTetex,zejtart dhe popullata e fshatrave t Tetovs.Demonstruesit mbanin n duar flamuj kombtar dhe transparente me parullat:Posht shovinizmi maqedonas,Krkojm hapjen e Universitetit t Kosovs,Krkojm prdorimin e lir t Flamurit Kombtar...,ndrsa masa parreshtur brohoriste:Kushtetut,kushtetut!,Flamuri,Flamur i,Duam msim n gjuhn shqipe etj.65
    N ort e vona t pasdites masa prej 4-5 mij vetsh(e cila vinte akoma duke u rritur)u grumbullua n qendr t qytetit,ndrkoh q edhe prforcimet e policis t ardhur nga Shkupi u shtuan shum.N kt situat entuziazmi t madh t prcjellur me brohorima e parulla pr barazi kombtare,para mass,djaloshi 20 vjear Shifajet Fetahu,u ngjit n nj shtyll metalike dhe venedosi flamurin kombtar.Ngritja e flamurit para demonstruesve qe akti me kulminant i ksaj demonstrate.66
    M pastaj demonstruesit filluan srish marshimin drejt kinemas19 nntoriku policia duke prdorur shkopinjt e goms dhe kondakt e revoleve dhe t automatikve u prpoqn ta shprndajn masn.Gjat ktyre prleshjeve pati dhjetra shqiptar t plagosur si dhe u arrestuan shume t tjer. Ndrkaq n kto prleshje u shkatrrua nj vetur e policis,nj kamion,shum vetura zyrtare e private,Komiteti Komunal i LK t Tetovs,Komuna dhe zyrat e Sindikats...Demonstrata npr rrugt e Tetovs prfundoj n orn 20 t mbrmjes.67
    Manifestime t hapura n frymn e demonstratave pati edhe n:Gostivar,Krov,Kumanov,Preshev si dhe n Ulqin,ku me ekspozimin e flamurit kombtar u shpreh vullneti i popullit shqiptar pr vetvendosje.Pr demonstratat e Tetovs,e cila e aktualizoj shtjen e prdorimit t flamurit shqiptar dhe hapjen e paraleleve t msimit n gjuhn shqipe,u denuan 170 shqiptar,68ndrsa 54 vet u denuan me mbi 1 vjet burg,jo vetm nga Tetova por edhe nga Shkupi,Gostivari,Struga dhe Krova.Vetm n gjykatn e Tetovs dhe at t Shkupit pr vepr penale kundr shtetitu denuan:
    1.Mehmet Myrtezani-Gega,msues-me 7 vjet burg;2.Faik Mustafa,student-me 5 vjet burg;3.Abdylselam Selami-msues,me 1,6 muaj burg;4.Ramadan Sinani-student me 2 vjet;5.Fehmi Rifati student me 2 vjet burg;6.Abdylmenaf Rystemi student me 2 vjet;
    7.Hysni Qemal Sherifi arsimtar me 1,6 muaj;8.Refki Murati murator me 2 vjet;9.Nexhmidin Neziri msues me 1,6 muaj;10:Ibrahim Rudi student me 3 vjet;11.Agim Jaka student me 2,6 muaj;12.Hysenxhevat Kalaishta student me 5 muaj burg;
    13.Xhemil Mustafa student me 5 muaj;14.Arbr Xhafri student me 3 muaj ;15.Agim M.Xhaferi student me 3 muaj burg e shum t tjer.69 Asokohe,pas burgosjeve n Tetov,pushteti shovinist maqedonas,burgosi e dnoj edhe shum t rinj shqiptar,q nuk kishin lidhje me demonstratat e Tetovs.N shkup u denua Sejdi Kryeziu me 5 vjet burg,gjoja se ka br propagand armiqsore pr shkputjen e Maqedonis perndimore dhe bashkimin e saj me Shqiprin,ndrsa Inajet Bariu u denua me 1 vjet po pr propagand armiqsore.Asokohe n strug u denua Irfan vlashi me 6 vjet burg,pr diversion,Tosun Roi me 4 vjet,ndrsa n Krov Syrja Qura,Sali Ramadani etj.70

    1.11/Prfundim

    Demonstratat e vitit 1968 kishin detyruar udhheqjen jugosllave t rishqyrtoj statusin juridik t Kosovs dhe me kt rast u ndrmorn disa veprime konkrete.N shkurt 1969 u miratue ligji kushtetues pr Kosovn,i cili hapi rrug q ajo ta ket Kushtetu- tn e vet.Me an t ligjeve emrtimiKosov e Metohisi krahin e Srbis,ndrron emrin n Krahina Socialiste Autonome e Kosovs(KSAK);po at vit gjuha shqipe u sanksionua me ligj si gjuh e dyt zyrtare,krahas gjuhs serbo-kroate;u legalizua prdorimi i flamurit kombtar;ndrsa n nntor 1969 Kuvendi i Kosovs shpalli ligjin pr themelimin e Universitetit t Kosovs,i cili do t jetsohet m 15 shkurt 1970.S kndejmi,pas debateve maratonike pr ndryshimet kushtetuese(1967-1971),Kuvendi federativ i Jugosllavis m 21 shkurt 1974 miraton Kushtetutn e re t RSFJ-s,ndrsa nj jav m von(28 shkurt)edhe Krahina Socialiste Autonome e Kosovs e miraton Kushtetutn e par t saj,e cila Kosovn e definon njkohsisht,si:pjes integrale t Srbisdheelement konstituiv t federats jugosllave.71Megjithat kjo Kushtetut nuk do t knaq asnjher vullnetin e popullit shqiptar,prandaj dhe organizatat politike ilegale nuk do ta ndalin veprimtarin e tyre atdhetare pr asnj moment,pr ta realizuar synimin madhor-vetvendosjen dhe bashkim kombtar.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Llapi : 15-12-2004 m 14:19
    Lista e Injorimit: Pirate of Love,referi_1, Le dvou, Zagor,ane,beni33.

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Llapi
    Antarsuar
    08-08-2002
    Postime
    20,347
    Faleminderit
    28
    104 falenderime n 100 postime
    NJ DEMONSTRAT Q KA KATR PAL HISTORI

    28 Dhjetor 2008
    NJ DEMONSTRAT Q KA KATR PAL HISTORI

    Fadil LUSHI

    T nderuar lexonjs!

    Shkrimin e radhs do ia dedikoj nj ngjarjeje sa humane po aq edhe emancipuese. Nj ngjarje, q dita dits humb shklqimin, duke kaluar n pronsi t harress son kolektive. sht nj ngjarrje q thjesht do t dehumanizohet dhe deemancipohet. Nj ngjarrje q do karakterizohet me nj retrospektiv t lavdishme, por po aq edhe t dhimbshme t popullats shqiptare ktej Shqipris politike. sht nj eveniment historik i lidhur ngusht me nj dat, respektivisht me Kalendarin e patriotizmit shqiptar. Bhet fjal pr Demonstratat e Tetovs, t organizuara me 22 dhe 23 Dhjetor t vitit 1968, me njerz me profesione dhe mosha nga m t ndryshmet. N ato demonstrata do inkuadrohen: arsimtar, student, nxns, bujq, zejtar, mjek dhe t tjer, t gjith t ardhur nga Kumanova, Shkupi, Tetova, Gostivari, Dibra, Krova, Struga, Kosova dhe nga t gjitha fshatrat shqiptare. Gjithsesi se kto demonstrata do t karakterizohen me 4 histori:

    a) me at t lavdats,

    b) me at t akuzs,

    c) me at t harress dhe

    ) me at t kodoshve.

    Historia e lavdats do t shkruhet nga vet organizatort dhe pjesmarrsit e saj. Kryeorganizatori i ktyre demonstratave do t jet studenti nga Beogradi, Faik Mustafa i cili, m von do t dnohet me 5 vjet heqje lirie. Ndrkaq ikona e politikbrjes n nnqiellin e Fush Pollogut, Memetriza Murtezan Gega do t dnohet me 7 vjet burg. Do t akuzohet pr arsye se gjithmon ka qen kundrshtar i shprnguljeve t shqiptarve drejt Anadollit, njeriu q n kontinuitet do krkoj t drejta m t avancuara pr shqiptart, si n aspekt politik, n aspekt kulturor, social, arsimor, ekonomik dhe aspekte tjera. N gjykimin e tij t organizuar n vitin 1969 n Shkup ...do t dshmojn 103 persona dhe vetm 3 do shkojn n favor t aktakuzs N kt gjykim Gega do t dnohet me 7 vjet burg t rnd. Ky gjykim do t jet i dyti pr Memetriza Gegn, sepse nj i till u organizua dy dekada m par kur edhe do dnohet me m shum se 7 vjet. Pos dy t parve, me t njjtn akuz do t dnohen edhe: Beqir Berisha me nj vit heqje lirie dhe njkohsisht do t prjashtohet nga gjimnazi i Tetovs. Ramadan Sinani, pedagog i Gjuhs dhe Letrsis Shqipe do akuzohet pr faktin se ka qen nj ndr organizatort e demonstratave. Edhe ky do largohet nga vendi i puns. Ismail Memeti, pedagog i Gjuhs dhe Letrsis Agleze do t dnohet me nj muaj heqje lirie dhe do t prjashtohet nga Shkolla e Mesme e Mjeksis. M von do t dnohen edhe: Hysnixhevat Kalishta, Abdylselam Selami, Abdylmenaf Rustemi (i dnuar bashk me babain e tij edhe n Shqipri) Abdulla Kalishta, Abdulla Jusufi, Dr. Mahmut Bajraktari, Dr. Harun Jakupi, Salajdin Hyseini dhe shum tetovar t tjer. N Shkup do t dnohet Sejdi Kryeziu 5 vjet, n Strug Irfan Vllashi, Tosun Roi, Syria Qura. N Krov Sali Ramadani, n Gostivar Imer Imeri dhe t tjer. N kto demonstrata do marrin pjes edhe nxns nga Tetova, t cilt do t burgosen dhe m von edhe do t prjashtohen nga gjimnazi Kiril Pejcinoviq, q uditrisht edhe pas dyzet vitesh do t bart emrin n fjal. Pr kt dhe shkaqe tjera, do t dnohen kta nxns: Islam Beqiri, maturant, ai q shkroi parullat, Rafi Halili, viti i tret, i cili m von do t dnohet bashk me nnn dhe motrn me gjithsej 17 vjet heqje lirie. Hamit Saliu, viti i tret, ai i cili n hapsirat e Komitetit Komunal t Partis Komuniste n Tetov do t shpalos flamurin, Ahmet Zeqiri, maturant, Rexhep Hasani, maturant, Sefedin Halimi dhe autori i ktij shkrimi (Fadil Lushi) q do t jet i burgosuri i fundit.



    HISTORIA E AKUZS. Demonstratat e vitit 1968 nga ana e pushtetmbajtsve do t perceptohen si armiqsore dhe me krkesa irredentiste pr bashkim vertikal t shqiptarve n Jugosllavi, pr bashkim me Kosovn dhe me shtetin am si dhe me trojet tjera me frymmarrje shqiptare, me t vetmin qllim pr t krijuar Shqiprin natyrale. Kto demonstrata do t glorifikohen tejmase nga ana e prokuroris s prgjithshme t asaj kohe. N instanc t fundit demonstratat ishin thjesht shprehje apo rezultat i nj akumulimi t dufit shqiptar ndaj padrejtsive q i bheshin. Perceptimi tjetr i tyre, gjithsesi i gjymtuar, do konsistoj n faktin kinse shqiptart n vitin 1968 pushtetit i paskshin parashtruar krkes pr t shpallur pluralizmin politik. Ky mendim sot e ksaj dite ka ngelur utopik.

    HISTORIA E HARRESS.

    Kjo histori do t duhet t jet historia m e dhimbshme e demonstratave t vitit 1968, pasi q nga historiant tan paksa m t moshuar, fare pak sht diskutuar dhe trajtuar si pjes e trashgimis son kombtare. Historiant tan (me prjashtim t kosovarve) gjat koh do e mbajn kokn, shikimin dhe mendjen mnjan. Ndoshta t kishin patur t drejt. Ku ta dij njeriu?!

    HISTORIA E KODOSHVE

    Kjo histori e demonstratave do t karakterizohet me shqiptart q ishin bashkpuntor t UDB-s respektivisht, spiunt apo kodosht t cilt m shum se 80 % i siguruan fakte aktakuzs. Ata m von me lindjen e pluralizmit politik n Maqedoni do t konvertohen n demokrat, atdhetar dhe n mbeturin haleje. Ndrkaq patriotizmin do ta konceptojn si streh t fundit t frymmarrjes s tyre politike. Disa do ngelin prgjithmon t frymojn n ullukun e qenefit t Partis komuniste dhe Lidhjes socialiste. Ca t tjer sot e gjith ditn e Perndis duke qen t veshur me kostumin e funksionarit t lart ktej Shkupit dhe atej Shqipris politike dhe sdi ku tjetr, do thon se sht marrzi t merresh me kauzn e popullit! Disa duke ushtruar detyrn e kodoshit do t asgjsojn nj numr t konsiderueshm t dosjeve t atdhetarve, me t vetmin motiv q mos tju dal emri n pazar.

    T nderuar lexonjs.

    Duke e prfunduar kt shkrim, m duhet t them se Demonstratat e Tetovs s vitit 1968 nuk mund t konceptohen si fillim dhe mbarim e filozofis s politikbrjes, prkundrazi ato jan vazhdimsi e t diskutuarit t kauzs. Ato duhet t konceptohen edhe si nj moment kur shqiptart pr her t par lirohen nga kompleksi i friks. Emrat e lartprmendur ndoshta pr Historin Kombtare nuk jan aq t rndsishm sa jan t rndsishm rolet, rrugtimet, vegimet dhe veprat e tyre. Ata fituan lavdin.
    Lista e Injorimit: Pirate of Love,referi_1, Le dvou, Zagor,ane,beni33.

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Llapi
    Antarsuar
    08-08-2002
    Postime
    20,347
    Faleminderit
    28
    104 falenderime n 100 postime
    SI U ORGANIZUAN DEMONSTRATAT E VITIT 1968 N LLAP, 40 VJET M PAR
    Nga ideja pr protest, te demonstrata gjithpopullore



    Shkruan: Abdullah NISHEFCI (Kosova Sot)


    N Llap, gjat dhe pas Lufts s Dyt Botrore, prve NDSH-s, q vepronte ashtu si n t gjitha viset e tjera shqiptare, ishin formuar dhe vepronin edhe shum grupe t tjera ilegale, si i quante UDB-ja organizatat atdhetare. Lidhur me rezistencn politike shqiptare n Llap, n librin "Llapi gjat historis", historiani i ksaj ane, dr. Fehmi Pushkolli, shkruan se q nga vitet e dyzeta e deri n vitin 1968, gati n do 2-3 vjet, n Llap, ishin br prpjekje pr formimin ose ishin formuar grupe ilegale. "Sa burgosej nj grup, e fillonte punn grupi tjetr", thekson dr. Pushkolli.


    M 1964 zbulohet dhe dnohet Lvizja Revolucionare e Bashkimit t Shqiptarve (LRBSH) e Adem Demait. N kt lvizje bnin pjes edhe shum llapjan, si Azem Beqiri, Zeqir Grvalla, Abdyl Lahu, Enver Mehmeti-Grguri, Hazir Shala, Elhame Shala, Sabit Retkoceri, Selman Berisha, e t tjer. Antar t LRBSH-s kishin qen edhe Nazmi Sejdiu, Sallah Ademi e Bajram Nishefci, t cilt fal qndress s paprkulur t Azem Beqirit, Zeqir Grvalls dhe Sabit Retkocerit, nuk ishin zbuluar. Kta tre dhan nj ndihmes t madhe n organizimin e demonstratave t 68-shit n Podujev, por edhe m gjer. Edhe disa t tjer individualisht, nga dshira, dhe duke ndier njfar borxhi ndaj t t burgosurve, si Xhafer e Bislim Ejupi, pas burgosjes s antarve t ksaj organizate organizuan aksione t veanta, duke vendosur flamuj npr disa vende n Llap.


    Dy vjet m hert, pra m 1962, ishte zbuluar dhe gjykuar organizata e msuesit dhe atdhetarit Shaban Shala, i cili vdes n burgun e Prishtins, m 20 janar 1963, po at dit q duhej t lirohej. Me gjith torturat shtazarake t udbashve rankoviqian, UDB-ja nuk arriti ta zbuloj rrjetin e ngritur, me mjeshtri, n form treshi, nga atdhetari Shaban Shala. Antart e pazbuluar t organizats s Shabanit ishin Rasim Maloku, nga Bradashi, Sali e Ismail Zhushi, nga Svela, t cilve m von iu kishte bashkangjitur edhe Sylejman Babatinca. N odn e ktij t fundit ishin br shumica e mbledhjeve dhe ishin formuar treshe t reja.


    Mbledhja e par me karakter organizativ u b n dhjetor 1967, n odn e Sylejman Babatincs. Nga kjo mbledhje treshet filluan t vepronin si nj grup unik. N kto treshe bnin pjes: Sali Babatinca, Xhafer Ejupi, Hasan Shala, Hamit Abdullahu, Muharrem Restelica dhe Abdullah Nishefci.


    N kt mbledhje u bisedua rreth mundsive pr t vn kontakt me Ambasadn shqiptare n Beograd. Edhe pse kjo ide nuk u prkrah nga t gjith antart (ishte kundr sidomos Sali Babatinca, i cili kishte jetuar nj koh t gjat n Perndim dhe kishte nj prvoj m t madhe n politik), pas demonstratave t qershorit t studentve t Beogradit, ne kontaktuam me Ambasadn n fjal. Mbetm shum t zhgnjyer. Salihu kishte pasur t drejt.


    REZISTENCA E LLAPJANVE


    sht thn dhe shkruar disa her se viti 1968 ishte vit i demonstratave shqiptare, i krkesave pr barazi dhe vetvendosje. Gjithashtu sht theksuar se brthama e nxitjes s demonstratave t studentve t Kosovs, m 1968, gjendej rrethanat aktuale n Kosovs, por edhe n ngjarjet brenda e jasht Jugosllavis. Por sa i prket organizimit t demonstratave n Podujev, ato zanafilln e kan m hert, por jo si demonstrata, por si njfar proteste, para burgut t Podujevs, pas botimit t nj artikulli t Raif Gashit, n gazetn "Rilindja", pr "vetvarjen" e t riut Mustaf Hajrizit, nga Repa, n burgun e Podujevs, madje edhe m hert. Ideja pr nj lloj proteste nga zejtart, q ka qen edhe shkndija e par e mnyrs s shprehjes s revolts kundr deformimeve e krimeve t UDB-s, ishte ide e Hamit Abdullahut. Hamiti, si berber, n dyqanin e tij, kishte dgjuar se si dhe ka flitej pr shkaqet, rrethanat e burgosjes dhe pr "vetvarjen" e ktij t riu.


    N fillim t shtatori, t vitit 1968 ishte mbajtur nj mbledhje e zgjeruar e Aktivit Politik t LK t Podujevs, n t ciln ishte marr vendim q t mbylleshin diskutimet lidhur me ndryshimet e Kushtetuts jugosllave, dhe jo vetm kaq, pikrisht n kt mbledhje, u dha urdhri q t heshtet krkesa gjithpopullore q Kosovs t'i njihet statuti i Republiks Me gjith kt urdhr, sipas Rexhep Paarads, n at mbledhje, nga Adem Ajvazi, Shukrie Ejupi dhe Rexhep Paarada, u propozua vetvendosja dhe Kosova Republik, ndrsa kuptohet se kundr ishin politikant karrierist... Rexhepit i kujtohet edhe nj rast q sht pr t'u shnuar ktu: N shkolln e Svels, ku ai ishte drejtor, ishte hedhur posht lista pr antar t Komitetit Komunal t Podujevs, gj q s'kishte ndodhur kurr. Kjo ishte br me qllim t amortizimit t sulmit q i bhej profesorve t gjimnazit "8 Nntori", si Shefki Sejdiut, Selman Bryms, etj., t cilt ishin dalluar n kto debate.


    N kto tubime e debate, jo vetm n komunn e Podujevs, por edhe n Prishtin, kishin marr pjes, i kishin prcjell me vmendje t madhe, madje edhe kishin diskutuar, shum llapjan, si: Murat Blaku, Xhafer Ejupi, Nazmi Sejdiu, Imer Ajvazi, etj. t cilt informonin llapjant me qndrimet dhe paraqitjen e krkesave t drejta t Rezak Shals, Hajredin Hoxhs etj., n debatet q bheshin n nivel krahinor e komunal, lidhur m ndrrimet e Kushtetuts jugosllave.


    Debati i zhvilluar n Aktivin e Podujevs vrtetoi, si thot Kadare, "gjith mrmrimn e popullit dhe parandjenjn e keqe, s cils s'i shpton asgj", se nga diskutimet kushtetutare nuk do t ket asgj! N kt debat u veua diskutimi dhe krcnimi i shovinistit Milosh Sekuloviq, i cili kishte injoruar, madje sulmuar intelektualt dhe profesort e shquar, si Fehmi Agani, Ali Hadri, Gazmend Zajmi etj. si nacionalist dhe irredentist, epitet q kurr nuk ju hoq intelektualve shqiptar, t cilt guximshm e shkencrisht mbrojtn dhe arsyetuan krkesn gjithpopullore t shqiptarve t Kosovs pr vetvendosje. Krcnimi i Sekuloviqit ishte nj nxitje edhe m e fuqishme morale q Grupi i Llapit ta prforcoj dhe ta shtoj veprimtarin rreth organizimit t demonstratave


    Dhe, meqense diskutimet kushtetutare kishin marr fund, meqense shtja e vetvendosjes pr kosovart, si shkruan Selatin Novosella, ishte mbyllur, pr inteligjencien prparimtare shqiptare, e vetmja form e prezantimit t qndrimit politik, kishte mbetur demonstrata...


    SABIT SYLA E XHELADIN REKALIU SOLLN NJ FRYM T RE


    Vendimi definitiv pr organizimin e protests ishte marr para se t lidheshim me Grupin e Prishtins, n tetor 1968, n puntorin e rrobaqepsis "Kosovari". N kt takim merrnin pjes: Xhafer Ejupi, Hasan Shala, Hamit Abdullahu dhe Abdullah Nishefci. Shtysa vendimtare pr organizimin e ksaj proteste ka qen nj artikull tjetr i botuar, n fillim t tetorit, 1968, po ashtu n gazetn "Rilindja", ku shkruante pr prishjen e rendit dhe t qetsis nga disa zejtar dhe t rinj n Prizren. Barrn kryesore, mendonim ta mbanin zejtart... Megjithat, bm disa prpjekje q t lidhemi me disa student, por nuk patm sukses. N kt takim u vendos q t bheshin kshillime me disa intelektual llapjan dhe ish-t burgosur politik. Nj pjes e madhe e tyre na prkrahu pa rezerv, por kishte edhe t till q ishin kundr, duke arsyetuar se tani nuk ishte momenti i duhur t ndrmerreshin veprime t tilla. Si argument ata theksonin se vetm Rankoviqi dhe grupi i tij fraksionist, ishte fajtor pr mosrealizimin e t drejtave t shqiptarve... se duhej pritur se 'do t sillnin ndrrimet kushtetuese, e t tjera e t tjera.


    Ne biseduam edhe me Sknder Hoxhn... Pas dy-tri ditsh Sknderi erdhi n dyqan me Sabit Syln, student. T nesrmen Sabiti erdhi me Xheladin Rekaliun. sht merit e madhe e Sknderit por sidomos e Sabitit pr lidhjen me Grupin e Prishtins.


    Nga gjysma e tetorit 1968 Grupi u zgjerua dhe u prtri me antar t rinj. Prve t prmendurve, Sknder Hoxhs, Sabit Syls dhe Xheladin Rekaliut, u aktivizuan: Hakif Sheholli, Bahri Shabani dhe Shaqir Shala... Tash kishim filluar t takoheshim m shpesh dhe t merreshim m tepr me tema pak m t nxehta, apo si thot Kadare "me gjra me zarar".


    Pas kontaktit me Xheladin Rekaliun, dhe nj kshillimi me Idriz Hasanin, i cili studionte e jetonte n Banjalluk, nga i kishte prcjell me vmendje demonstratat e studentve t Beogradit, por edhe t Parisit, Bonit e t vendeve t tjera n Perndim, ideja e protests u ndryshua dhe u plotsua. Idrizi na kshilloi q t heqim dor nga protesta e zejtarve dhe t shikohet mundsia e organizimit t nj demonstrate t qet, por duke prfshir sa m shum intelektual, student e nxns. Kshilla e Idrizit plotsisht prputhej me iden e Xheladin Rekaliut. Xhela mendonte q ta shfrytzonim ditn q do t festohej "lirimi" i Podujevs, dhe se nuk ishte me rndsi se si ta quajm protest apo demonstrat. Kt ide na e prforcoi edhe kontakti me Ruzhdi Kadriun, i cili asokohe ishte student i SHL n Prizren. Ruzhdiu na ndihmoi shum me informacionin e hollsishm se nuk ishin vetm disa zejtar e disa fmij q kishin "prishur rendin e qetsin" n Prizren, si shkruhej dhe flitej n mjetet e informimit.
    Kshilla e t burgosurve politik, e t njohurve q u shkonte fjala, e ambasadorit shqiptar, etj, na kishte shtuar dilemn se mos po gabojm. Mirpo kjo dilem filloi t zbehet sidomos pas kontaktit me Xheladin Rekaliun dhe Sabit Syln, pra lidhjes me Grupin e Prishtins, bisedimeve me Idriz Hasanin, kontaktin me Ruzhdi Kadriun dhe m pastaj edhe me Adil Pirevn. Dilema u hoq dhe ne morm qndrim t prer dhe iu rrekm puns.


    Filluam t bjm prgatitjet pr organizimin e demonstratave n Podujev. Filluam t veprojm m me seriozitet dhe n mnyr m t organizuar, dhe pas disa takimeve t "rastsishme" e t shkurtra n dyqanin "Kosovari", me propozimin e Xheladin Rekaliut, caktuam nj mbledhje n t ciln do t diskutohej m gjersisht dhe t vendosej se si t vepronim m tutje. Ende nuk ishte zgjidhur prfundimisht dilema a t organizojm nj protest, nj t shtune, si ishte menduar n fillim, apo nj demonstrat ku do t merrnin pjes edhe nxns, student, msues, puntor etj.


    Mbledhja e Grupit t Llapit u b n shtpin e Halit Nishefcit n Podujev, n mbrmjen e 6 nntorit t vitit 1968. Ishte njra ndr mbledhjet m t rndsishme, e para me nj prbrje t re... N mbledhje ishin prezent: Hamit Abdullahu (berber), Xheladin Rekaliu (msues), Hasan Shala (msues), Hakif Sheholli (msues), Sabit Syla (student), Sknder Hoxha (msues), Bahri Shabani (msues), Shaqir Shala (msues) dhe Abdullah Nishefci (rrobaqeps). Si shkak i shpikur i tubimit kishim gjetur lindjen e djalit tim, Benit ( t pagzuar sipas personazhit Arben Presheva t romanit Tradhtia t Kapllan Kallushit, q aq shum lexohej ato dit, ndrsa shkaku i vrtet i tubimit ishte t bisedojm rreth organizimit t demonstratave n Podujev.


    N kt mbledhje Xheladin Rekaliu njoftoi Grupin se n Prishtin dhe n disa qytete t tjera jan duke u br prpjekje t organizohen demonstrata n mnyr q kosovart haptazi t dalin me krkesat e tyre t drejta, meq u pa se nga diskutimet, lidhur me ndryshimet e Kushtetuts nuk ka asgj. Diskutimet e kosovarve pr vetvendosje jan stopuar nga Serbia. Edhe ksaj here politikant tan na tradhtuan, ashtu si bn m 1945, m 1948, m 1966. Nga Abdullahu dhe Hamiti jemi njoftuar se disa zejtar me fshatar jan duke prgatitur nj lloj proteste ditve t tregut n Podujev. Un jam i mendimit q ta shfrytzojm ditn, q si po flitet, m 8 nntor t ktij viti, nga komunart do t organizohet nj miting n Podujev, t organizojm nj demonstrat apo nj lloj kundrmitingu, ku do t paraqiteshin disa krkesa q jan edhe krkesa t gjith shqiptarve t Kosovs.


    VENDIMET E MBLEDHJES S GRUPIT T LLAPIT M 6 NNTOR 1968


    T gjith u pajtuam me iden e Xheladin Rekaliut, dhe at mbrmje nntori 1968, rreth ors 20.00, u b kjo marrveshje dhe u morn kto vendime: Q m 8 nntor 1968, ditn kur do t bhet mitingu, n shenj kinse t dits s lirimit t Podujevs me rrethin, t organizohen demonstrata ose nj lloj kundrmtingu ku do t parashtroheshin publikisht kto krkesa: Duam vetvendosje! Duam Universitetin! Duam Kushtetutn! LN-ja nuk na solli barazi t plot!


    Transparentet n t cilat do t shkruheshin parullat e lartshnuara do t prgatiteshin n dyqanin e rrobaqepsis Kosovari, vetm disa metra larg tribuns ku do t mbahej mitingu. Pr prgatitjen e tyre, vullnetarisht u paraqitn Sabit Syla dhe Bahri Shabani, madje edhe u zotuan se vet do ti sillnin n miting, ku do ti hapeshin aty pr aty. Tekstin, q duhej t lexohej n miting, m par i prgatitur n Prishtin, e morn pr sipr Abdullah Nishefci dhe Hamit Abdullahu. Leximi duhej t fillonte n momentin kur ta merrte fjaln Ali Shukrija, dhndri dhe altoparlanti i Beogradit, q kishte shkel bukn dhe besn e ktyre anve.


    Ky ishte vendimi, por, si thon, vendimi sht vetm gjysma e puns, ndrsa puna e ln prgjysm nuk sjell mbarsi, kryesorja mbetet zbatimi i tij.


    FJALA E OSMAN DUMOSHIT, VENDIMTARE PR T MOS FILLUAR DEMONSTRIMI M 8 NNTOR 1968


    Vendimtare pr t mos filluar demonstrimi m 8 nntor 1968, n Podujev, q t mateshin forcat me kuislingun Ali Shukriu, ka qen fjala e Osman Dumoshit. Osman Dumoshi, Ilaz Pireva dhe Sknder Muolli ishin caktuar nga Grupi Organizues i Prishtins, q t vlersojn situatn dhe kushtet pr demonstrim dhe n rast nevoje t ofrojn ndihm. Osmani me shok vlersuan se nuk ka kushte pr demonstrim dhe se ekziston frika q t pengohej q n fillim, dhe n kt rast dmi do t ishte shumfish m i madh se dobia. Vendimi i Osmanit ishte nxjerr duke par gjendjen momentale, meq sigurimi ishte i jashtzakonshm, ngase, si duket, organet e sigurimit kishin hetuar se di po (zihej), po prgatitej n Podujev. Se sigurimi shtetror kishte hetuar di, dshmon Rexhep Paarada, drejtor n shkolln e Sfels, i cili tregon se si n mbrmjen e 7 nntorit 68, aty rreth mesnats, kishin ardhur inspektort krahinor me disa polic, kishin br nj kontrollim, me arsye se n kt shkoll, sipas informatave q kishin, ishte duke vepruar armiku... Kt e vrteton edhe ky fakt: natn, von, t mbrmjes s 7 nntorit /68, n banesn e Adem Ajvazit, gjykats, troket mysafiri i paftuar, i cili i thot Ademit: Kam ardhur n bes q t t lus t largohesh sonte nga banesa se ka shenja q gjat nats do t burgoset nj numr i madh intelektualsh llapjan.... Edhe profesor Murat Blakut i kujtohet se ato dit flitej pr ekzistimin e nj liste me emrat e intelektualve t dyshimt e t rrezikshm, t Llapit, (t cilt ishin n nj vij me Ismail Dumoshin). Kta ishin Selman Bryma, Shefki Sejdiu, Murat Blaku, Faik Hoxha, Adem Ajvazi, Rexhep Paarada, Feriz Dabinofci etj.


    Natyrisht, duke marr parasysh edhe faktort e prmendur, sipas mendimit tim, kurrsesi nuk mund t quhet fajtor Osman Dumoshi, pr kt dshtim...


    PRGATITJET PR PROTEST NUK SHKUAN HUQ


    Sa i prket prgatitjes, me siguri ka pasur lshime e gabime, meq ishim t paprvoj; koha ka qen mjaft e shkurtr nga dita kur u vendos (m 6 nntor) dhe dits q duhej t bheshin kto demonstrata m 8 nntor... Lshimi m i madh mendoj ka qen moslidhja me profesort dhe nxnsit e gjimnazit 8 Nntori. Kjo shtje ishte diskutuar disa her, por nuk ishte marr vendim i prer. Disa mendonin se nse Grupi zgjerohej ishte rrezik t zbulohej veprimtaria e tij, ndrsa t tjert mendonin pr pasojat q do t kishin nxnsit dhe profesort e gjimnazit...


    Nganjher m duket se ne u sollm sikur e kishim pritur Jon e Osman Dumoshit. Kjo tregonte se nuk ishim t prgatitur, t organizuar dhe se na mungonte guximi. Ndoshta edhe nga mosplqimi i disa ish t burgosurve, por edhe i ambasadorit kishte br ndikimin e vet.


    Plotsisht jam i bindur se edhe po t ishin br demonstratat m 8 nntor 1968 n Podujev, ato kurr nuk do ta kishin jehonn e demonstratave t 27 nntorit q u organizuan n Prishtin, Podujev, Ferizaj dhe Gjilan. Ndoshta, vrtet do t ishte nj gabim i madh dhe i pafalshm, dhe ndoshta nj gabim t till sdo t na e falte historia, megjithat, mendoj se sht dashur t provohet, t prpiqemi s paku pr fillimin e tyre...


    E di, madje kt edhe na e kan thn, se sipas disave jemi treguar t pavendosur, madje, madje edhe na kan quajtur qyqar e frikacak, por, me nj iltrsi t plot, mund t pohoj se n mngjesin e 8 nntorit 1968, q t gjith antart e Grupit, ashtu si edhe ditn e 27 t nntorit 1968, kan dal nga shtpia, por nuk kan menduar se si dhe kur pas sa vjetsh do t kthehen n shtpit dhe n familjet e tyre...


    N vitet e 60-ta kan ekzistuar dy bindje: E para: Sa m shum t burgosur aq m mir; e dyta q t ruhen intelektualt. N fillim bindja e par kishte m shum prkrahs. T gjith dshironim t bheshim Demaa e Shabana!. Por, m von nj numr i madh i intelektualve llapjan nuk pajtoheshin me kt ide, q t mbusheshin burgjet jugosllave, q edhe ashtu gjithmon kan qen plot e prplot shqiptar.


    Q nga vitet e 50-ta, edhe para se t burgosej, edhe m von, gjithnj emri i Adem Demait u b sinonim i liris... sht m se e vrtet se brezi yn u edukua, u formua dhe u frymzua nga ODA e burrave mysafirt, msuesit atdhetar, si Shaban Shala, emri i bacs ADEM, Radio Tirana dhe librat e ndaluar...


    Sidoqoft, prgatitja pr protestn demonstratat e 8 nntorit i ka paraprir prgatitjes s demonstratave t 27 nntorit 1968, dha natyrisht, demonstratat e 27 nntorit 1968, n Podujev, sht dashur t bhen, por as ato t 8 nntorit nuk sht dashur t lihen.


    Mbledhja 6 nntorit dhe 24 nntorit jan dy gjra t pandara, e para ka mundur pa t dytn, (e dyta ishte pjell e t pars, q do t thot se nuk ka mundur pa t parn), dhe se pa kto dy mbledhje, nuk mund t themi se nuk do t kishte kurrfar demonstratash n Podujev, por organizimi i tyre m 27 nntor 1968 do t vihej n nj pikpyetje t madhe...



    Ideja e Hamit Abdullahut pr nj lloj proteste t zejtarve para Burgut t Podujevs ka qen edhe shkndija e par e mnyrs s shprehjes s revolts kundr deformimeve e krimeve t UDB-s, dhe kjo ide evoluoi n prgatitjen e demonstrats s prgjithshme popullore n Llap, m 27 nntor t vitit 1968. Pra, Hamit Abdullahu ishte dhe mbetet ideator i nj i shprehjeje t paknaqsis, q si rezultat final u kurorzua me demonstratn e prgjithshme popullore n Llap, m 27 nntor t vitit 1968. Kush ishte dhe si e njoha Hamit Abdullahun? Si dhe pr ka u dnua tri her Hamit Abdullahu? Pse Hamiti dinte t thoshte vetm Jo ti, po un!


    CILAT ISHIN HALLKAT E LIDHJES ME HAMIT ABDULLAHUN




    Hamit Abdullahu



    Kush ishte dhe si e njoha Hamit Abdullahun? U lind m 26.09.1941, n Bradash t Podujevs, tash Bardhosh t Besians. N pamundsi pr t vazhduar shkollimin, qe detyruar q n moshn 12-13- vjeare t filloj zejen e berberit dhe vrtet u b mjeshtr i zanatit t vet. Hamiti pati shum shok e shum myshterinj nga t gjitha kategorit e popullats llapjane, q nga bujku e puntori i thjesht e gjer te profesori e doktori i shkencave. Ai jo vetm se ishte lexues i flakt i librit me prmbajtje atdhetare, por ishte edhe shprndars i tij. Hamiti ishte jo vetm organizues i demonstratave t 68-s n Podujev, por edhe flamurtar i tyre rrugve t qytetit t Podujevs, madje edhe rrugve t Prishtins. Prve gjykimit dhe dnimit, pr vepr penale, si organizues i demonstratave t 27 nntorit 1968, q u dnua me 16 muaj burgim, ai u dnua edhe dy her t tjera, nj her pr tentim t shnimit t prvjetorit t demonstratave t 68-shit dhe hern tjetr pr kinse se kishte sulmuar N.N., q ishte nj provokator. Hamiti burgimin e vuajti n Burgun e Prishtins dhe t Nishit. Ishte i martuar dhe la Dritonin dhe tri vajza, Vlorn, Shqipen e Meritn dhe kurrfar pasurie tjetr, prve nj kasolle, n t ciln jetoi dhe vdiq, dhe nj shtpi t nisur e t ln prgjysm, ashtu si mbeti prgjysm edhe vepra e tij e nisur para nj gjysm shekulli.


    Ne shokt e tij, q e kemi njohur m pr s afrmi, vemas un, nuk e kemi t leht t flasim e t shkruajm pr Hamitin, sepse do her i nnshtrohemi rrezikut t lm shumka pa thn pr te. sht thn se sado t zonja t jen fjalt, ato nuk jan n gjendje t shprehin at q ndien zemra e shpirti i njeriut. Hamitin nuk e kisha vetm shok, as vetm mik, e as vetm koleg, at e kisha m shum se shok, m shum se mik t shpirtit e t zemrs.


    Ndonse ka kaluar koh e gjat, m sht i freskt takimi i par me Hamit Abdullahun, mu sikur t ishte dje! At dit t largt t 28 Nntorit 1957, n dyqanin ton t rrobaqepsis erdhi atdhetari Shaban Shala, i cili m mori dhe shkuam te Klubi i emigrantve shqiptar, allbanecave, si e quanim ather, i cili ishte vetm disa metra larg dyqanit ton. Pasi trokiti Shabani, dern na hapi nj zgjatafell, me sy t vegjl t strkuqur e zhbirues. N murin prball m ra n sy fotografia e nj plaku mjekrbardh dhe shqiponja e zez dykrenore n fushn e kuqe. Shabani sikur e kuptoi habin time, duke br me gisht drejt murit prball, m tha: Ky plaku mjekrbardh sht Ismail Qemali, q m 28 Nntor 1912 e ngriti flamurin n Vlor, lart sht flamuri yn kombtar, anash portreti i Sknderbegut, kurse kto fotografi jan t tre vllezrve Frashri. Ai q na hapi dern quhej Toma dhe ishte nj emigrant nga Shqipria. Aty pash nj un 15-16 vjear, q m von mora vesh se quhej Hamit Abdullahu. Ky ishte takimi i par me Hamit Abdullahun. Kjo ishte edhe hallka e par q na lidhi - Shabani - Klubi i emigrantve shqiptar - Flamuri kombtar - portreti i Sknderbeut - Ismail Qemal Vlora dhe vllezrit Frashri.


    Hallka e dyt ishte Bagti e bujqsia e Naimit dhe Lahuta e Malcis e Fishts, pastaj Shota e Hasan Prishtina t Ajet Haxhiut, Tradhtia e Kapllan Kallushit e shum e shum libra t tjer t ndaluar, me prmbajtje armiqsore q Hamitit ia drgonte nj kosovar me emrin Mursel nga Tirana, prmes puntorve kosovar q punonin n Zvicr e n Gjermani, ndrsa mua m binin n dor prmes Shaban Shals.


    Hallka e tret ndodhi n vitin 1967, pikrisht m 16 dhjetor, kur treshi i formuar q n vitet e gjashtdhjeta, nga msuesi dhe atdhetari Shaban Shala, i prbr nga Rasim Maloku, nga Bradashi dhe Sali e Ismail Zhushi, nga Svela, t cilve m von iu kishin bashkangjitur Sali e Sylejman Babatinca, u shndrrua n nj grup-organizat unike. N kt grup, prve t prmendurve bnin pjes msuesi Hasan Shala (i vllai i Shabanit), Xhafer Ejupi, (arsimtar), Muharrem Restelica (postier), Abdullah Nishefci (rrobaqeps) dhe natyrisht Hamit Abdullahu q ishte njri m aktiv, apo shtylla e grupit. Vers s vitit 1968 ktij grupi iu bashkngjiten edhe: Hakif Sheholli (msues) Bahri Shabani (msues), Sknder Hoxha (msues), Shaqir Shala (msues), Sabit Syla (student) dhe Xheladin Rekaliu (msues), prmes t cilit Grupi i Podujevs u lidh me Grupin e Prishtins. Grupi i Llapit n bashkpunim me Grupin e Prishtins organizoi demonstratat e 68-s n Podujev.


    Hallka e katrt dhe m e fort ishte ajo e 8 nntorit t vitit 1968, kur tha: Jo ti, po un. Ishte fjala pr leximin e tekstit t protests si kundrmiting q mendohej ti kundrvihej mitingut t organizuar nga PKJ n Podujev, m 8 nntor 1968, me rastin e dits s lirimit t Llapit, e ku do t fliste dhndri dhe megafoni i Serbis, Ali Shukrija.


    Nj hallk tjetr, hallka e fundit, q, prve vdekjes, nuk pati forc t na ndaj ishte ajo e lidhjes s miqsis me dajat e mi e q un isha br shkaktar i ksaj miqsie. Hamiti pati pr bashkshorte t bijn e dajs tim, Hanifen, e cila mbante emrin e nns sime t ndjer.


    HAMITIN T GJITH E NDERONIN, T GJITH I NDERONTE


    Mungesn e shkollimit Hamitit ia kishte plotsuar edukata familjare, oda, kontakti me njerz t profesioneve t ndryshme, e veanrisht leximi sistematik i librit me prmbajtje atdhetare. Pr tu br atdhetar i mir, thuhet, nuk duhet shkoll e madhe, mjafton vullneti, dshira dhe guximi e q nuk i munguan Hamitit. T gjith myshterinjt i nderonte dhe t gjith e nderonin, por ndaj ish- t burgosurve politik, atdhetarve llapjan, duke filluar nga Mulla Ram Govori, nismtarit t NDSH-s dhe Ismail Ajetit-Bushit, t cilt ishin dnuar me pushkatim e burgim t gjat, ndaj antarve t Organizats s atdhetarit Sabit Kapiti, si Nuhi Gashi, Xhafer Meta, Nexhmi Sejdiu, Ibrahim Demolli, etj., si dhe antarve t LBSH-s t Adem Demait, Hazir Shala, Azem Beqiri, Zeqir Grvalla etj., kishte nj nderim t veant.


    T gjitha kto kishin ndikuar q t pajisej me virtyte, vlera e veti m t preferuara kombtare, si jan: besa, nderi, burrria e trimria, por edhe me ato universale: urtsia, dashuria, drejtsia...


    Hamiti vemas dallohej nga antart e grupit me guximin, vendosmrin, urtsin e gjindshmrin. Guximin e tregonte duke u shoqruar me ish- t burgosurit politik, me shprndarjen e librit me prmbajtje atdhetare, pr ka mund t fitonte disa vjet burg. I pari ndr t part e vuri n dyqan flamurin kombtar dhe portretin e Sknderbeut. Q n vitet e pesdhjeta i shkroi Radio Prishtins: Prse nuk flisni gjuhn e Naimit, bilbilit t gjuhs shqipe. Natyrisht letra nuk u lexua, pr ka ishte drguar, n emisionin Lexuesit na shkruajn, por u prcoll atje ku prcillej do gj e dyshimt e nacionaliste. Q ather u quajt toska i Llapit. Jo vetm se pranoi q mbledhja e 24 nntorit 1968, ku definitivisht u vendos t organizoheshin demonstratat e 27 nntorit n Podujev, t bhet n shtpin e tij, por edhe mori pjes n prgatitjen e parullave, dhe me Flamurin kombtar n dor iu priu demonstratave jo vetm rrugve t Podujevs, por edhe atyre t Prishtins.


    Se vrtet ishte i gjindshm tregon ideja e shpikjes s letrs anonime, t ciln organet e hetuesis e kishin ngrn si thoshte shpesh e q ishte nj ide shum e qlluar dhe e menur. Ajo letr shkputi lidhjen me mbledhjet e mparshme organizative, po ashtu edhe me Grupin organizues t Prishtins. Letra ia rndoi akuzn Hamitit, por lehtsoi akuzn ndaj Adili Pirevs, Xheladin Rekaliut dhe Ilaz Pirevs, por edhe pr t gjith antart e Grupit t Podujevs ishte nj lehtsim i madh, meq ishte marr si e vrtet se ideja, q edhe n Podujev t bheshin demonstratat, kishte lindur nga kjo letr, dhe aty pr aty.


    Po si kishte lindur kjo ide? Vrtet prindrit na kishin msuar t jemi t drejt, t ndershm dhe gjithmon ta flitnim t vrtetn, vetm t vrtetn, po t shkohej edhe koka, mirpo jeta, prvoja, na impononte dika tjetr.


    N mbledhjen e 24 nntorit m lindi ideja e letrs anonime, por derisa ngjitesha shkallve pr te hetuesi, mu kujtuan fjalt e imamit ton, si e quanim Mulla Ram Govorin, armikun rreje, hedhja derisa sta ka hedhur ai, sepse edhe Kurani i madhrueshm na porosit q ndaj t pabesit ska bes, tregonte Hamiti. Edhe tubimi n shtpin e tij kur u mbajt mbledhja vendimtare pr organizimin e demonstratave, kinse pr t prgzuar hyrjen n shtpi t re, ide shum e qlluar e tij. Hamiti n asnj ide, asnj propozim nuk ngutej t jepte prgjigje. Mendonte, e peshonte mir e mir, andaj fliste. M kujtohet nj dit, nuk di se cili nga antart e grupit propozoi: T shkojm kshtu si jemi t punojm n ndrtimin e xhamis s re, q ndrtohej ato dit n Podujev. Nj tjetr tha: Po, pse jo, kur dihet se ktu n Kosov vetm shqiptart ndrtojn xhamia. Tjetri shtoi: Kurrsesi nuk vjen n konsiderim, derisa n shtetin am po i rrnojn kishat e xhamit e ne ktu t ndrtojm. Hamiti, pasi dgjoi t gjith, tha ta pyesim njher imamin ton (ishte fjala pr Mulla Ramn). Ashtu edhe bm. Mulla Rama na u prgjigj shkurt: Xhamin pa shybe do ta mbarojn ata q e kan nisur, e ju kryejeni at shkolln q e keni nisur. Ishte fjala pr shkolln n Lup q u nis dhe nuk prfundoi kurr. U pengua nga strukturat politike t asaj kohe, meq nisiator ishin nacionalistt Adil dhe Ilaz Pireva, dy nga organizuesit kryesor t demonstratave t 68-shit.


    N vern e vitit 1992, i tregova Hamit Abdullahut se jam duke u prpjekur t hedh ne letr disa kujtime t 68-s. Shum mir po bjshe, m tha. I krkova t m ndihmoi edhe ai dhe shokt e tjer. Hamiti ka pasur nj kujtes vrtet t fort.


    "Shumica me t cilt kam biseduar para demonstratave, m jan prgjigjur pozitivisht. Kishte disa q disi ishin indiferent, sikur t mos kishte t bnte fare me ta, por nj pjes besa edhe haptas ishin kundr. E di se shum prej politikanve nuk na kan dashur, por as nuk na kan urryer. M duket se m shum u plqente se sa ishin kundr, kjo fare leht vrehej n sjelljet e tyre. M dukej se gjithnj na shikonin me nj simpati. Kshtu m dukej ather e kshtu mendoj edhe sot. Gjithnj e kam parasysh Ramush Ramn, ather kryetar i Komuns s Podujevs. Ai, edhe pse mundohej t tregohej shum i ashpr, un disi vreja njfar nnqeshjeje n fytyrn e tij, dhe m dukej sikur na inkurajonte, n stilin un po bj punn time e ju bni tuajn", rrfen Hamit Abdullahu.


    Ia prkujtoj nj mbrmje n korzon e Podujevs, derisa shtitnim, ishim 10-12 veta me koka t qethura, nj bashkvends i tij, kishte thn: "I sheh kta, pa flok, me koka t qethura? Un do t'ua hiqesha kokat, jo flokt!"


    "Po, po, por ai ishte nj kurrkushi, edhe pse m von pati marr funksione t larta n komun, kam nj bindje se asnjri nga udhheqsit komunal nuk do t mendonte kshtu", shtoi Hamiti, at dit korriku 1992. M dukej se kishte t drejt.


    NJ UDHTIM PLOTSISHT N HESHTJE


    Gjat viteve t 70-ta, pr do dit, udhtoja me vetur pr n Prishtin. Nj mngjes vjeshte, hert, Ndue Selmani, m bri shenj me dor q t ndalem. Edhe ather edhe sot mendoj se nuk m kishte par mir, ishte nj mngjes i ftoht, xhamat e veturs ishin mjegulluar, se prndryshe nuk do t hipte n nj vetur me mua. Po sa e kalova urn mbi lumin Llap, vrejta Hamitin, i cili n vitet e 70-ta punonte n Lluzhan. E ndala veturn dhe ia hapa dern e prapme. Hyri duke thn nj mirmngjesi. Vetm pasi u ul vrejti bashkudhtarin tjetr. T kishte qen ndonj tjetr, n vend t Hamitit me siguri do t befasohej, ndoshta edhe do t reagonte n njfar mnyre, por Hamiti ishte Hamit, e t till ka pasur pak n Llap. Asnj fjal, q t tre heshtnim, dhe q t tre, isha i sigurt se n mendje na silleshin ngjarjet e vitit 1968 e 1969, demonstratat dhe dnimet. Ndue Selmani, asokohe kishte qen kryetar Gjykats n Podujev dhe ai e kishte dnuar Hamitin (m s rndi), pastaj Hakifin dhe Sabitin. Por rruga deri n Lluzhan na kaloi plotsisht n heshtje. Vetm pasi zbriti Hamiti, Ndue ia zgjidhi grykn thesit. T them t drejtn m befasoi. Edhe se si ia filloi t flas, gj q nuk e prisja fare, por edhe m shum pr at q tha.


    "E di se nuk do t m besosh, por edhe ti edhe un e dim se nuk kam kurrfar nevoje t t arsyetohem. Edhe ather edhe sot mendoj se e kan pasur gabim. M jan dhimbsur mu si djemt e mi!!! Edhe Hamiti edhe ai Sheholli, por m s shumti ai studenti (ishte fjala pr Sabiti Syln)". Kshtu filloi t arsyetohej Ndue Selmani. Nuk e dija prse, as sot nuk e kam t qart, ka i duhej ajo. Ai sa di un kishte ardhur n Podujev nga fundi i viteve '50 apo n fillim t viteve '60. Nj koh kishte kryer funksionin e sekretarit t Komuns. E tregonin shum t rrept e t disiplinuar, n pun dhe n familje. E tregonin si gjja komunist me bindje shum t forta marksiste-leniniste.

    TAKIMI I FUNDIT, VETM 7-8 DIT PARA SE T VDISTE


    Dgjova se Hamiti kishte shkuar nga spitali pr fundjav n shtpi, dhe shkova ta vizitoj n shtpi n Podujev. Kujt do t'i shkonte mendja se ky do t ishte takimi i fundit me mikun dhe shokun m t ngusht t jets sime. Edhe pse e dinim deri diku se nuk e kishte t gjat, prapseprap as ne shokt e tij, as familja e ngusht nuk i kishim humbur krejtsisht shpresat, besonim dhe shpresonim n t pamundshmen ashtu si dshironim shrimin e tij.


    M kujtohet se sot biseda e zhvilluar, po sikur ta parandienim q t dy se kjo do t ishte biseda e fundit. uditrisht, bisedn e filluam nga takimi i par n Klubin e emigrantve shqiptar, pr ta vazhduar pastaj n takimet n odn e Bajram Babatincs, pr t arritur n takimin e fundit q asnjeri nuk e mendonim se do t jet i till. Ishte kjo nj retrospektiv npr ngjarje e ndodhi. Hamiti vrtet ka pasur nj kujtes shum t forte. Me gjith smundjen e rnd, q ia kishte dobsuar shum shndetin dhe t parit, pr udi mendjen e kishte shum t kthjellt!


    Se si iu kujtua nj nat n odn e Bajram Babatincs. Kishim fjetur. Diku pas mesnate na e nxori gjumin nj trokitje e ders s oborrit. Doli Syla dhe ia eli dern mysafirit t paftuar. Ne dgjuam nj z paksa t shterur q i drejtohej Syls: "Shko thirrma babn se dua t'i krkoj falje!" 'ishte kjo falje? Kush ishte ky? M von kuptuam se ishte fjala pr nj emigrant nga Shqipria q quhej Frrok e q ishte vendosur te nj serb, fqinj i Babatincve. Ai Frroku kishte pasur pr detyr nga UDB-ja t spiunoj t gjith Babatinct, vemas odn e Bajramit. At nat ishte i dehur dhe kishte ardhur t'i krkoj falje Bajramit pr detyr shum t rnd nga UDB-ja jugosllave q nuk paska pasur qare pa e pranuar. At mesnate kishte vendosur t'i tregonte t gjitha ato q nuk po e lenin t qet! Dgjoheshin fjalt: "Un jam i poshtr, i poshtr jam xha Bajram, spiun jam, un dua ta vras veten, dua ta laj poshtrsin time". Vazhdonte t betohej se kurr nuk do ta bnte at q ia kishte br nj tjetri. Po cili ishte ky tjetri?!


    M von patm msuar se ai kalonte kufirin pr do jav me porosi t caktuara se 'duhej t bnte, derisa prgatitej pr t kaluar n Perndim. Madje ai Frroku kishte sjell "Lahutn e Malcis". M kan mbetur n kujtes fjalt q ia thoshte Bajramit. "Un jam bushtr q ha klysht e vet, un s'jam njeri...".


    "Nuk turprohem pr asgj q kam br, turprohem q nuk e kam br at q sht dashur ta bj ndoshta vetm me nj prpjekje m t madhe. Kemi mundur t bjm edhe m shum, edhe para edhe pas 68-s. Mendoj se ato demonstratat e 8 nntorit, apo kundrmitingu pr Ali Shukrin sht dashur t bhet. Natyrisht edhe demonstratat e 27 nntorit 1968 nuk sht dashur t lihen", ishin fjalt q m'i tha vetm disa dit para se t vdiste Hamit Abdullahu dhe duket se ai kundrmiting proteste ishte pengu i tij.


    Hamiti pati nj smundje t rnd e t gjat. Ishte nj smundje e pashrueshme. T gjith e dinim se nuk e kishte t largt vdekjen. Nuk e di ishte i vetdijshm pr smundje far e kishte apo shtihej gjja nuk e dinte.


    Por Hamiti kudo u shqua pr stoicizm. Kt e dshmojn edhe shokt e burgut, edhe motrat medicinale q u kujdesn pr t n spital t Prishtins, edhe e shoqja, q nuk iu nda pr asnj ast gjer n vdekje, n korrik t vitit 1996.


    KUFIRI SHQIPTARO-SHQIPTAR, BLLAC 6 PRILL '99


    Hamit Abdullahu nga natyra ka qen shum optimist. Kurr, pr asnj moment nuk ka dyshuar n lirin e Kosovs. Ku e mbshteste optimizmin Hamit Abdullahu se e ardhmja shpejt do t jet jona? "Ku ishim dihet, ku jemi po shihet, por e ardhmja do t jet jona, shpejt do t vrtetohet", thoshte Hamiti. Shpesh e prsriste, fare nuk sht e rndsishme se e presim apo nuk e presim, meq ajo sht e sigurt, ajo do t vij o me ne o pa ne. T gjitha kto m'u kujtuan m 6 prill t vitit 1999 n kufirin shqiptaro-shqiptar, n Bllac. Nj nat m hert mu shfaqn n ndrr Hamit Abdullahu e Xheladin Rekaliu dhe gjyshi im Behram Nishefci, eshtrat e t cilve kishin mbetur atje prej nga ishin dbuar me dhun dhjetra mij shqiptar. Tr ditn, pr asnj moment, nuk munda t'i largoj nga mendja. Sikur m thoshin: "Ku po shkon?! Ku po e le Kosovn?!"


    Kjo ndrr nuk m hiqej nga mendja. A thua far mbiemri do t ken fmijt dhe nipat e mbesat e mi? Besiani, Besiana, Rroni, Vendona, Zgjimi, dhe dy t tjer q pritnin ardhjen n kt fundshekulli, i cili kishte filluar dhe po prfundonte me prmbytjen e shqiptarve, me rrugtimin e gjat biblik. M shkonte mendja se a do ta ruanin si kujtim t vendlindjes mbiemrin Ballofci, Podujeva, Llapi, Prishtina, apo Kosova, ashtu si e kishte ruajtur strgjyshi im mbiemrin Nishefci, nga nj fshat afr Nishit. Thon se historia nuk prsritet. S'qenka e vrtet Gjithka mund t prsritet... Ajo q u b nj her do t prsritet, ajo q u krye nj her do t kryhet prsri. O Zot, mund t jen t vrteta kto? A mund t prsritet pikrisht ajo q na kishte ndodhur n shekullin e kaluar ne shqiptarve? Jo, jo dhe jo, m thoshte nj z nga thellsia e shpirtit dhe se si m mu kujtuan fjalt e Mulla Ram Govorit: "Ai q nuk beson se ne shqiptart nuk do t fitojm sht rrezik se do ta humb edhe imamin (besimin)".


    Edhe sot n kt 40-vjetor t demonstrative t vitit 1968 sa her q kaloj aty pran libraris "Rilindja" n Podujev, vizavij parkut t qytetit, ku kemi kaluar kohn m t mir t rinis s hershme, m bhet sikur e shoh Hamit Abdullahun.
    Lista e Injorimit: Pirate of Love,referi_1, Le dvou, Zagor,ane,beni33.

  4. #4
    Andi Ballshi
    Antarsuar
    14-06-2009
    Vendndodhja
    Prishtine
    Postime
    121
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Nje shkrim jashtezakonisht i bukur, e qe ndryshon dukshem nga shkrimet e tjera lidhur me organizimin e demonstratave te 68-shit ne llap...
    Ndryshuar pr her t fundit nga Andi Ballshi : 18-06-2009 m 08:24 Arsyeja: mungesa e fjales Llap

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    02-10-2009
    Vendndodhja
    Llap te Podjeves
    Postime
    5
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Demonstratat shqiptare t vitit 1968 n (Podujeve) Kosov

    Fleta Gurguri tek Forumi Bashkimi Kombetar: Titulli: Re: Demostratat e shqiptarve pr liri n Jugosllavi (fq.3), lidhur me organizimine demostratave te 68-shit ne Podujeve, Abdullah Nishefci, shkruan edhe kete:
    E di, madje kt edhe na e kan thn, se sipas disave jemi treguar t pavendosur, madje, madje edhe na kan quajtur qyqar e frikacak, por, me nj iltrsi t plot, mund t pohoj se n mngjesin e 8 nntorit 1968, q t gjith antart e Grupit, ashtu si edhe ditn e 27 t nntorit 1968, kan dal nga shtpia, por nuk kan menduar se si dhe kur – pas sa vjetsh do t kthehen n shtpit dhe n familjet e tyre...
    N vitet e 60-ta kan ekzistuar dy bindje: E para: Sa m shum t burgosur aq m mir; e dyta q t ruhen intelektualt. N fillim bindja e par kishte m shum prkrahs. T gjith dshironim t bheshim Demaa e Shabana!. Por, m von nj numr i madh i intelektualve llapjan nuk pajtoheshin me kt ide, q t mbusheshin burgjet jugosllave, q edhe ashtu gjithmon kan qen plot e prplot shqiptar.
    Q nga vitet e 50-ta, edhe para se t burgosej, edhe m von, gjithnj emri i Adem Demait u b sinonim i liris... sht m se e vrtet se brezi yn u edukua, u formua dhe u frymzua nga ODA e burrave – mysafirt, msuesit atdhetar, si Shaban Shala, emri i bacs ADEM, Radio Tirana dhe librat e ndaluar...
    Sidoqoft, prgatitja pr protestn – demonstratat e 8 nntorit i ka paraprir prgatitjes s demonstratave t 27 nntorit 1968, dha natyrisht, demonstratat e 27 nntorit 1968, n Podujev, sht dashur t bhen, por as ato t 8 nntorit nuk sht dashur t lihen.
    Mbledhja 6 nntorit dhe 24 nntorit jan dy gjra t pandara, e para ka mundur pa t dytn, (e dyta ishte pjell e t pars, q do t thot se nuk ka mundur pa t parn), dhe se pa kto dy mbledhje, nuk mund t themi se nuk do t kishte kurrfar demonstratash n Podujev, por organizimi i tyre m 27 nntor 1968 do t vihej n nj pikpyetje t madhe...


    Nuk m ka rene te lexoj shkrim me te sinqerte, po ajo qe eshte per mua e pakuptueshme, dhe qe me intereson te dij, eshte se perse as Adil Pireva, as Selatin Novosella, qe me tani na ka lodhe me keto perseritje rreth organizimit te dem. Te 68-shit, nuk kan shkruar per keto mbledhje ne dyqanin dhe shtepine e Abdullah Nishefcit! A po e fshehin nje te vertete zoterinjte dhe perse, nese e bejne kete, apo po na genjen!, Nje gje e di, se flamurin kombetar se pari e kam pa ne vitrinene e dyqanit “Kosavari”, si vajze 12-13 vjeare. Dhe me vone e am ndegjue se ai flamur, te cilin e ka bartur Hasan Shala, u ka pri demonstrueve rrugeve te Podjeve e jo , si shkruan Sheradin Berisha: N ball t demonstruesve (ku u bashkuan edhe fshatar q kishin ardhur pr t br treg) valonte flamuri kombtar, i qndisur nga Elhame Shala-Bogujevci." Di edhe nje gje se shume nxenes te gjimnazit “8 Nentori:, me vone kam degjuar se jane furnizuar me libra dhe revista tjera te botimeve te Tiranes.... Nga Avdulla Terzia si e quanim athere, z. Abdullahun
    Ndryshuar pr her t fundit nga Fleta Gurguri : 04-10-2009 m 06:05

Tema t Ngjashme

  1. Ortodoksia Shqiptare sot
    Nga Orientalist n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 08-09-2010, 11:11
  2. Prcaktimi Pr lirimin Me do Mjet
    Nga Llapi n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 09-02-2009, 13:32
  3. Plav e Guci
    Nga Davius n forumin Shqipe nga Mali i Zi
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 06-10-2008, 00:36
  4. Historia e Kishes Katolike shqiptare ne Kosove
    Nga NoName n forumin Komuniteti katolik
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 15-06-2006, 17:43
  5. Prgjigje: 139
    Postimi i Fundit: 14-06-2005, 07:29

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •