Close
Faqja 37 prej 43 FillimFillim ... 273536373839 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 721 deri 740 prej 851
  1. #721
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Rrethe emertimit "mazrek" te Kastriotve(1)
    Ja teza shkencore rrethe prejardhjes se Kastriotve

    Nga Dr.Shefqet Hoxha
    linku me gjersisht
    http://www.gazetatema.net/lajme/dossier.htm

  2. #722
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Atdhetare si Agollet

    Gjurme qe vijne nga thellesite e shekujve. Nje jete ne lufte kunder turqve e serbeve, nje histori respekti dhe mirenjohjeje nga e gjithe Dibra. Si u perca kjo zone nga komunistet. Nje rrefim nga nje pinjoll qe vetem para pak muajsh u nda nga ne

    Albert Kotini

    Ne tetor te vitit 2010 nderroi jete pas nje semundjeje te rende Avni Maliqi (Agolli). Prej disa javesh une e vizitoja dhe bisedonim shpesh me kete pinjoll te fisit te shquar dibran te Agolleve, i cili ishte nje arkiv i gjalle i historise dhe vuajtjeve jo vetem te familjes se vet, por krejt zones heroike te origjines. Dhe nese kishte nje merak qe Avni Maliqi nuk ngurroi ta shprehe mese nje here gjate bisedave tona, ai nuk ishte (sic mund ta marre me mend dikush) shqetesimi per te dale sa me mire ne pah historia e ketij oxhaku te lashte, por shqetesimi qe Dibra dhe njerezit e saj te mos percahen edhe sot ne kohet moderne, ashtu si atehere nga sllavo-komunizmi qe futi vellavrasjen ne shtepi e ne familje. Afermendsh, ajo e Agolleve eshte nje histori qe nuk mund te renditet kollaj brenda nje shkrimi, por le ta fillojme nga zanafilla. E cila shenon nje ngulim te vjeter, gati kater shekullor ne Diber ku secili brez ka mbajtur me nder pergjegjesine e vet te luftes kunder otomaneve, serbeve dhe kujtdo fuqie qe ka tentuar te roberoje Dibren.

    I pari i Agolleve, Sheh Murat Beu dhe pastaj i biri i tij Aliu, vendosen ne Kercisht, nje vend rreze mali, i mbrojtur me dalje ne pyll ku nuk te kapte dot pushtuesi. Ishin ne gjendje te mire ekonomike dhe shpejt vune pasuri qe shtrihej ne kater fshatra, Kercisht i Poshtem, i Eperm, Herbel dhe Dovolan. Kjo kamje dhe ajo pak kulture turke qe kishte Sheh Murati, bene qe epiteti Aga te vinte natyrshem nga banoret e zones, prej nga mbeti mbiemri i fisit Agolli. Pothuajse te gjithe trashegimtaret e Ali Ages ne vite, jane vrare ne lufte kunder turkut. Keshtu, Rushit Agolli (aga) vritet ne Diber te Madhe ne vitet 1840 kunder turqve, po keshtu edhe i biri i tij Jashar Agolli po ne lufte kunder tyre, duke lene si trashegimtar te pare Maliq Agollin (1870-1922) me te cilin ze fill historia e re e Agolleve te Dibres.

    Maliq Agolli permendet shume here ne historine e Dibres. Por nje rol te vecante do te kishte ai ne Kongresin e Dibres me 1909, ku diskutohej per alfabetin shqip qe vendosi Kongresi i Manastirit, duke qene delegat i zones per dhjete fshatra. Megjithe perpjekjet e xhonturqve qe ky kongres te dilte me vendimin se shqipja duhej shkruar me germa arabe, synimi nuk u arrit, sepse delegatet votuan ne shumice pro germave latine. Nga ana tjeter, ndikimi i Maliq Agollit ne zone, do te rritej edhe per nje fakt te natyres sociale. Gruaja e tij e pare nga fisi i Strazimireve, Xhibja, i kishte lindur kater vajza dhe vete ajo, per te mos u mbyllur deren Agolleve, i solli ne shtepi te shoqit gruan e dyte, nga fisi i Kalosheve. Me te bijen e Asllan Kaloshit, Hajrijen, Maliq Agolli pati dy vajza, Nazen dhe Nazmien, dhe dy djem, Aliun dhe Ferikun. Keta pasardhes u lidhen ne krushqi me dyert me te njohura te Dibres: Lleshi, Ndreu, Kaloshi, etj.

    Pergjate ketyre viteve te flakta per ceshtjen shqiptare, ku zona e Dibres ishte e nje ndjeshmerie te vecante, Maliq dhe Ali Agolli qene ne rradhet e para te atyre qe i dhane tonin kesaj lufte. Pervec aktivizimit perkrah elbasanlliut Ahmet Dakli per perhapjen e shkollave shqipe, nje rendesi te dores se pare mori perplasja e pergjakshme me serbet, te cilet ua dogjen tre here shtepine Agolleve. Fillimisht, teksa Komisioni Nderkombetar po percaktonte kufirin shqiptar me 1913-en, zyrtare serbe u ofruan Agolleve para te majme per tua blere bagetite, ne menyre qe trojet e kullotat te vertetoheshin si serbe sepse aty ata kullosnin bagetite, e kesisoj kufiri shqiptar te percaktohej me lumin Drin, duke lene jashte nje pjese te Dibres. Ka mbetur ne histori pergjigja e Maliq Agollit, dhene nacallnikut serb: Keto para qe ti mi jep ne emer te krajlit, une nuk i kam bere asnje yzmet atij qe te me shperbleje! Por jo vetem kaq; ai mblodhi forcat territoriale dhe e kundershtoi me arme projektin e kufirit neper Drin, duke bere qe Komisioni Nderkombetar ta vendoste kufirin aty ku eshte sot, ne Bllace. Vete perfaqesuesit e Komisionit kane ndenjur dy jave te shtepia e Maliqeve, te cilet me 500 burra nen arme e mbrojten kufirin ne vijen Bllace-Korab. Keshtu kjo pjese e Dibres se Vogel shpetoi pa u futur nen Serbine.

    Vec kesaj, Maliq Agolli ka qene ne krye te 150 vullnetareve, ne dispozicion te qeverise se perkohshme te Vlores kunder esadisteve; u rreshtua bashke me patriotet Elez Isufi, Jusuf Xhelili, Dine Maqellara, Ramadan Cami e Mersin Dema ne mars te vitit 1917; mbeshteti fuqishem qeverine e Durresit dhe kongresin e Lushnjes, ndersa ne shtator 1921, se bashku me krere te tjere dibrane luftoi ne emer te qeverise kombetare kunder serbeve ne zonen e Lumes dhe Lures. E megjithese perplasja me serbet ka qene e vazhdueshme, eshte kuptimplote fakti qe njihet mire ne Diber, se familjet ortodokse-maqedone te zones jane marre ne mbrojtje nga Agollet, ashtu sikurse njihet historia e Tones, nje maqedonase e Kercishtit, qe fshehu femijet e Maliqit duke i shpetuar nga serbet. Per kete lidhje ne Arkivin e Shtetit eshte edhe kjo leter e vitit 1943 e kryepeshkopit te Kishes Autoqefale Shqiptare, Kristofori, per Ali Maliqin, te cilit i drejtohet me besim te plote qe te marre ne mbrojtje gjithe ortodokset e Dibres....

    Nje vit me vone, ne tetor 1922, i terhequr i qete ne jeten e tij, Maliq Agolli ndahet nga jeta duke marre me vete respektin dhe nderimin e te gjitheve.

    Ali Maliqi (Agolli), veprimtar qe ne rinine e hershme bashke me te atin per shkollat shqipe, do te linte edhe ai gjurmet e veta ne historine e Dibres dhe ne krejt epopene e qendreses shqiptare. Pervec kultures arabe qe perfitoi (nga efendi Faik Hoxha i studiuar ne Stamboll), meson edhe italishten dhe lexon me endje cdo liber. Kete pasion per kulturen ai e deshmoi edhe me vepra: Ne vitin 1916, u perkujdes per ndertimin e shkolles me 250 nxenes dhe 6 mesues normaliste qe ai ngriti ne Kercisht. Me 7 prill 1939, Ali Maliqi ishte ne krye te 1000 burrave dibrane ne Qafe Shtame, ndersa shtatori 1939 do te shenonte privacione per jeten e tij. Arrestohet per rebelim ndaj okupatorit fashist dhe mbas 9 muajsh hetuesi internohet me te vellane Ferikun, ne ishujt Ventotene nga ku lirohet vetem ne dhjetor 1942. Nga ky vit deri ne kapitullimin e Italise, mbeti i survejuar neper grykat e maleve te Dibres, por ai ne bashkeveprim me Fiqiri Dinen, pati kurajon qe ti kundervihej pushtimit italian. Trupat italiane e rrethojne ne mars 1943 bashke me forcat kryengritese dibrane ne Homesh, ndersa nje muaj me vone detyrohet qe nen represionin fashist ta zhvendose familjen ne thellesite e Lures.

    Mirepo antifashizmi nuk e beri detyrimisht Ali Maliqin te afert me komunizmin. Bemat e Stalinit kunder popullit te vet dhe gjendjen e vertete te Bashkimit Sovjetik, Aliu i dinte shume mire. Aq me teper qe menjehere pas kapitullimit italian, mbi dy mije forca partizane maqedonase dynden ne Diber te Madhe, te cilat marrin ultimatumin qe te largohen menjehere. Maliqi ne koordinim me forcat e Miftar Kaloshit, Uke Camit e Xheme Gostivarit, ben qe forcat maqedonase te terhiqen pas tre dite luftimesh. Nje jete e kaluar nen rrezikun direkt sllav, natyrshem e bente Ali Maliqin shume te ftohte ndaj komunizmit. Si antikomunist dhe si rrezik qe duhej eliminuar, emri i Ali Maliqit permendej edhe ne librat e diktatorit Hoxha. Por me heret se kjo periudhe, ai permendej ne dosjet e sherbimit sekret fashist si antifashist dhe si njeri me reputacion te larte ne Diber, i cili ishte person i urryer nga jugosllavet. Eshte e kuptueshme pra, pse kjo figure do te shihej si reaksionare nga drejtuesit partizane projugosllave te Dibres, si Haxhi Lleshi, i cili ne dosjet italiane figuronte si bashkepunetor dhe nen pagese nga sherbimet jugosllave.

    Nga fundi i vitit 1944 ai kishte mundesine per tu larguar jashte shtetit. Por ky opsion i largimit nga atdheu nuk ishte per Ali Maliqin. Ne janar 1945 u shpall nje amnisti e pergjithshme dhe mjaft dashamires i sugjeruan qe ai te dorezohej. Por ketu filluan privacionet e verteta per Ali Maliqin, qe e internojne menjehere ne Korce, dhe pas nje muaji e sjellin ne Tirane. Me 12 maj 1945 e nxjerrin ne gjyq. Ne mbrojtje te tij protestuan fshatrat e Struges, Dibres dhe Gostivarit qe e konsideronin shpetimtarin e tyre. Por diktatura e sapoinstaluar e denoi bashke me 12 shoke te tjere, me vdekje. Nen presionin e respektit popullor nga e gjithe Dibra, gjithsesi atij i falin jeten.

    Por kjo jete e falur ishte nje torture e vazhdueshme, duke filluar nga burgu-ferr i Burrelit. Per Ali Maliqin, Sigurimi i Shtetit sajoi turlilloj kurthesh, gjasme per arratisjen e tij nga burgu etj. Nga ana tjeter, familja u terrorizua neper kampe, burgje e internime per 47 vjet rresht.

    Kur po i mbaronte afati i burgut (edhe per 20 dite), Ali Maliqit i organizuan nje prapaskene per ta vrare ne repartin 309 te fabrikes se cimentos Elbasan. Me 12 maj 1967, qellohet pas shpine me leve dhe bie nga nje lartesi e madhe. Ngjarja maskohet si aksident, por bashkevuajtesit e dinin te verteten. Sipas bashkevuajtesit te tij ne burg, Tanush Kaso, Sigurimi perpunoi nje gjasme mik dibran te Aliut, per te organizuar me cdo kusht vrasjen ne pune e siper. Dhe porosia makabre u krye.

    Me ane te rrefimeve te gjalla te birit te Ali Maliqit, ne mund te krijojme sot nje ide te qarte mbi perplasjet e forta dhe dilemat ndermjet nacionalizmit dhe komunizmit jo vetem mes grupimeve te ndryshme ne vitet e luftes, por edhe ne vete shpirtrat e njerezve. Dikur, nen historiografine lineare bardhezi te diktatures komuniste, mund te dukej e pabesueshme sesi nje armik i fashisteve dhe nje i internuar afatgjate ne ishujt famekeqinj Ventotene, te ishte njeheresh dhe kundershtar i komunisteve. Por sic dihet sot, ne vitet e para te luftes debatet mes nje patrioti atdhetar qe ishte gati te rrembente armet per vendin e tij dhe nje militanti komunist, ishin biseda apo replika mes njerezish qe respektonin njeri-tjetrin, pse jo mes miqsh e shokesh. Precipitimi dhe degradimi do te vinin pak me vone.

    Une isha vec nje 11 vjecar, thote nder te tjera ne rrefimet e tij Avni Maliqi, kur me 5 prill 1941 me japin nje leter nga Haxhi Lleshi, ne mungese te babait qe ishte i internuar ne Itali, dhe me derguan nga Kercishti ne Poceste. Ishte koha kur zhvilloheshin luftime serbo-italiane dhe ne Diber ishte divizioni Firence. Porosia e Haxhi Lleshit ishte tu thoja disa prej te pareve te Dibres qe te organizoheshin dhe te godisnin trupat italiane nga prapa. Mirepo ne Maqellare-Kercisht e Golloborde ishte nje divizion i tere italian dhe goditja me keto forca te pakta partizane e nacionaliste ishte vecse nje aventure qe u interesonte serbeve. Aq me shume qe italianet u ndihmuan edhe nga gjermanet dhe per ne do te ishte vetevrasje. Pas humbjes se serbeve, me vjen mareshali italian Xhino Picini, dhe meqenese ishte ne dijeni te letres ne fjale te cilen une e mohova, ai me qelloi fort me pellembe, edhe pse gjyshja vuri trupin e saj para meje. Kur i shpjegova Haxhi Lleshit kete ngjarje, me premtoi se do ta vriste mareshalin italian, akt qe nuk e beri. Kete e bene nacionalistet.

    Avni Maliqit nuk i hiqeshin nga mendja kurre debatet e te atit me Haxhi Lleshin, Dali Ndreun etj, pasi Ali Maliqin e kthyen nga internimi ne fund te vitit 1942. Jo pak, por mbi dhjete komuniste te njohur erdhen ne shtepine tone per te organizuar celulat komuniste ne Diber. Ata u ndane: Pajo Islami e Sotir Vullkani ne Sllove tek Dali Ndreu; Zoi Themeli, Qazim Prishtina, Haxhi Lleshi tek Agollet ne Kercisht, ndersa Ramadan Citaku pas dy ditesh u largua ne Martanesh e Tirane. Per here te pare degjoja, si femije, nje debat te zhvilluar ne shtepine tone se ceshte komunizmi, barazia per te gjithe etj. Pra nje filozofi qe sillte terheqje edhe per mua. Por Ali Maliqi, nje pjese te internimit e kishte kryer me Ali Kelcyren dhe Isuf Luzin, dhe ai e dinte mire cfare sillte pas vetes komunizmi. Ndersa ai ishte ende larg, ne shtepine e tij me 22 korrik 1942 u krijua ceta e pare e Dibres, me komandant Haxhi Lleshin, komisar Qazim Prishtinen dhe zv.komisar Zoi Themelin. Ketij krijimi i dha dore edhe braktisja masive e oficereve shqiptare ndaj frontit italo-grek. Kesisoj ne Diber u krijuan shume grupe te armatosura, ku tre kryesoret ishin grupi i Miftar Kaloshit, ai i Slloves me Esat Ndreun dhe i Kercishtit me Haxhi Lleshin, se bashku me nje force mbi 2000 veta. Ndersa kjo force pergatitej ne fund te 1942-it te godiste krejt divizionin italian, ne fakt nje aventure, kreret e tyre kontaktohen nga prefekti i Peshkopise, Veip Runa, me mesazhin Pse te vritemi? Ju jap une arme sa te doni. Nje nga kushtet e dibraneve ishte dhe lirimi i Ali Maliqit nga internimi, cka u krye.

    Ai kishte lidhje, krushqi e miqesi te forta me Lleshet, fisin Ndreu, Strazimiret etj, por ne mes kishte filluar te hynte ideologjia. Kjo pjese debati mes Ali Maliqit dhe Zoi Themelit, eshte domethenese: Ju proletareve komunizmi do tju ngreje deri lart, dhe pasi tju kete futur ne krime ndaj shqiptareve, atehere do te vije dita qe nuk do tu hyni me ne pune te pareve tuaj dhe do ti hani kokat njeri-tjetrit. Kjo po ndodh prej 24 vitesh ne Bashkimin Sovjetik.

    E megjithate, komunistet kishin nevoje per ndikimin e Ali Maliqit e te pareve te tjere per te ngritur ne kembe popullin e Dibres. Nje seri luftimesh te perbashketa me nacionalistet u zhvilluan kunder italianeve e me pas gjermaneve, te cilat me vone u retushuan sikur ishin luftime thjesht partizane. Nje histori me vete eshte shpetimi dhe strehimi per tre muaj ne shtepine e Agolleve, e parashutistit amerikan Xhejms Hudson. Edhe kur Brigada e 5-te dogji shtepine, ne korrik 1944 familjaret e moren djaloshin e huaj me vete ne Tirane, derisa e dorezuan tek Abaz Kupi qe e dergoi ne Bari. Nderkaq, mesazhi i fundit i Ali Maliqi perballe ftesave te komunisteve, ishte ky: Ne qofte se ju bashkoheni me serbet, do te gjej rrugen time.

    Avni Maliqi nuk ka dashur te flase shume per vuajtjet e familjes se tij pas vitit 1945. Por flet mjaft qarte dosja e arkivit te Ministrise se Brendshme, ku figuron edhe

    deklarata e firmosur nga perfaqesuesit e 33 fshatrave dibrane, qe kerkojne ti falen jeta Ali Maliqit. Denimi me vdekje anullohet. Por kuptohet, kete pune e kreu me vone Sigurimi.

    Ne vendimin e gjykates se larte nr.198, date 4.10.1956, kolegji ushtarak i kesaj gjykate drejtuar nga major Hilmi Telegrafi, me anetar nen/kolonel Andon Sheti e nen/kolonel Tomorr Spahiu, me prokuror nen/kolonelin Faik Minarolli dhe ne prani te avokatit mbrojtes Vasil Laveni, te pandehurit Avni, Agim e Fatrie Agolli (femijet e Aliut dhe Hilmies), si edhe Nizajet Agolli (e bija e Ferikut dhe e Zeqijes) akuzohen qe te katert se jane arratisur jashte shtetit, por u kthyen ne piken kufitare te Bllaces nga jugosllavet. Duket se serbet ua kthyen reston shekullore Agolleve. Gjykata vendosi te denoje Avniun me 15 vite burg, Agimin me 10 vjet burgim dhe femrat me 5 vjet internim ne Lushnje. Nje kalvar qe do te vazhdonte per dekada te tera.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  3. #723
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Fisi (mbiemri) Deva(Xhafer Deva,Veli Deva etj)
    Po Zhvillim te Mundshem te fonetikes nga Dau-ne dev,qe flasin format e fjalve aves,Daeva per div dhe mbishkrimi antik Ilire daiev emrin e Eogdejve per dukurine e mundshem te kesaj fjale indevr.
    Ne persishtjen e vjeter deivas rrezatime edhe me bindese i dukuris ne gjuhen shqipe dev,div esht rrenje e emertimit ilir Deivarus,qe prof. M.Domi e zberthen ne Deiv+arus(M.Domi shenime mbi disa perkime analogji prapashtesash te ilirishtes dhe shqipes"Buletini Shkencor"Dhe esht e mundshme qe sot ne onomastiken shqiptare te gjenden te ngurosura format e fjales div sid av,dev e div.
    Lidhur me shtangimin e formes se fjales dev ne onomastiken kosovare,pos ne emrin Deviq,kete emer ekemi edhe sot ne emrate e fshatrave kosovar Devetaku i Ferizajt
    (rrenje dev ka marre dy prapashtesa -et dhe -ak,dhe ne ket fshate pos rrenojes se moqme gjyteti gjenden edhe mikrotoponimet e krijuara ngjashme si me fjalen div me emrat zana ne Kroni i Zanave,kisha ne Kisha e Rimit etj)Ne vititin 1348 ne anen e prizrenit shfaqet kjo fjale ne mikrotop.Rrenje dev-e ediv-jane shenuar neper dokumente te hershme ne funksion antroponimi i antroponimit me 1455 ne fshatin Tushill te Drenices afer kishes se Deviqit nje banor e kishte emrin Diviqet kurse po ather nje tjeter banor i Karaqeves se Gjilanit quhej Divqe e nje e veje ather rronte ne Gjurakofc me emri Diva,Gjithashtu ne fshatin Turiqefc afer kishes se Deviqit me 1330 nje banor i ketij fshati quhej Div,nje patronim ne Lloqan te Deqanit esht shenuar si Devanik nje tjeter patronim ne Prapaqan te asaj ane si Dev`ciq si rezulltat i perdorimit te antroonimit te mundshem diku DEV per Div mbase jane edhe mikrotoponimet Mullini i Dejviqit(ne Zllakuqan te Klines,mulli i moqem qe nuke ekziston me),Lugu i Deves(Grashtic -Prishtine)Devollet(Hereq Gjakov) si dhe patronimet Devqa (Sazli -Ferizaj)Devolli (Peje )Burgideva (Mitrovice)etj.
    Mendimi etnologut Shpiro Kulishiqit qe mendoje se i qel shteg mendimit tone per fjalen dev ne emertimin Deviq"Ne baze te Analizes gjuhsore(gj.Irane div,ind.Deva,lat divus,deus)Niederle konkludon se ky termin qysh ne leksikonin paraindoevropiane eka pasur kuptimin e figurave hyjnore(demonve)
    Shmit kuptimin e krijese hyjnore me fjalen divo e krahason me rrenjet e pergjithshme div(idriquar,i shkelqyer),prej buron fjalaDjeu-Zeus...Etj. R.Doqi


    Lidhur me etnonomin – thrrak, linguisti Thunmann-i, n veprn e tij ‘Untersuchungen’ – 253 (gjurmime), shpjegoi pranin e elementit thrrak edhe n Ballkanin perndimor, duke i spjeguar disa emra toponome: Thermidava (afr Shkodrs), Qiumedava (n Dardhani), i cili shenon se, fundesa emrtuese – dava, apo deva, sht me origjin thrrakase, q ka kuptimin – qytet, duke shtuar se disa emra qytetesh me kt element formues kishte n: Daki, Mezii e Thrraki, por, sado q jan munduar t ndryshojn format e emrtimeve me sufiksalet thrrake, nuk e luajn rrnjen illirishte, e cila mbetet originale n pjesn m t madhe t toponomeve ballkanike.
    Ndryshuar pr her t fundit nga fegi : 03-04-2011 m 10:46

  4. #724
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    ....................................
    Ndryshuar pr her t fundit nga fegi : 14-07-2011 m 02:38

  5. #725
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Oxhaket e Dibres

    histori
    Nga: MOISI MURRA
    N shek. XVI, veg kategorive t tjera t shtress feudale osmane u shfaqen dhe ajanet (udhheqs, parsi vendase), q shrbyen si ndrmjets midis pushteti qendror turk dhe popullsis shqiptare. Ajanet u pasuruan dhe u fuqizuan duke marr me qira taksa shtetrore si dhe tatime bujqsore. Nga ana tjetr bn krushqi me feudal t vegjl, q grumbulloheshin rreth tyre si dhe mes njeri-tjetrit duke krijuan oli-garkin aristokrate, q n shek. XVIII nga nj grup manjatesh provin-cial, bhen klas shum e fuqishme n gjith Perandorin Osmane. Por, n vitin 1839, kur Sulltan Abdyl Mexhiti shpalli reformat (tanzima-tin) "institucioni" i arjaneve u suprimua. Pas ksaj termi "ajan" mori kuptimin e senatorit, duke i "dhuruar qytetarin" oxhakut.
    N fillim u emruan n krye t oxhaqeve pashallar dhe bejler t huaj. M von, Porta e Lart, duke par se t huajt binin n konflikte t vazhdueshme me banort vendas, i trhoqi dhe n vend t tyre "dekre-toi" n krye t oxhaqeve feudal sh-qiptar. Kta, duke vn n poste vartse njerzit e tyre, dashje pa dashje, krijuan themelet e pushtetit n sanxhakt shqiptar. Ngritja e oxhakut si nj hallk ndrmjet push-tetit qendror osman dhe krahinave, n nj far mnyre knaqi t dy palt: Porta e Lart nuk merrej direkt me krahinat, por nprmjet oxhakut. Nga ana tjetr, dhe shqiptart nuk do t kishin mbi kok turq, por feudal vendas. Veganrisht Malsia me ng-ritjen e oxhaqeve dhe vendosjen n krye t tyre feudal shqiptar, nuk paguanin asnj lloje takse, kishte hequr karakollt turke dhe jeta sho-qrore rregullohej sipas zakoneve t vendit. Oxhakllku ishte tok (pron) q u jepej pr shfrytzim koman-dantve t fortifikatave, feudalve vendas, t cilt duke prqafuar fen islame hynin n rrethin e titullarve t lart t administrats ushtarake t Perandoris Osmane. Oxhakllku, si pron, u jepej dhe disa bejlerve dhe agallarve pr shrbime dhe nnsht-rime ndaj Ports. Kt kategori t sistemit t timareve, administrat osmane e quante oxhakllk. Oxhaku kishte daulle dhe flamur, nuk mund t prmbysej dhe as t emrohej, Oxhaku trashgohej. Nuk u jepej t huajve. N rast t shuarjes oxhaku i jepej nj t huaj pr ta udhhequr dhe administruar, por pa e njohur oxhak. N rast luftrash prfaqsuesit e oxhakut merrnin pjes ashtu si dhe sanxhakbejt. Nga ana administrative dhe organizimi shoqror, Dibra nda-hej n "Topallti" dhe "Malsi". Megjithse n Dibr ishte ngritur administrata osmane, n shkall sanxhaku, pushtetin e ushtronin ox-haqet. N Dibr Turqia Osmane njo-hu katr oxhaqe: Hoxhollin, Hy-senagollin, Karahasanin dhe Xhil-agn.

    OXHAKU I HOXHOLLIT

    Nga katr oxhaqet e Dibrs, m i vjetr dhe m me influenc njihet Hoxholli, origjina e t cilit sht e diskutueshme. Nj grup studiuesish pranojn origjinn e Hoxhollit nga OXHAQET E DIBRS
    fisi Dog i Lurs. Nj grup tjetr thon se origjina e Hoxhollit duhet krkuar tek fisi Hoxhalli i fshatit Patin t rre-thit t Matit. Haki Sharofi thot se Hoxholli, sipas t gjitha gjasave ka origjin turke. Me parashtresn e Sharofit pajtohet dhe autori i ktyre rreshtave. Hoxholli sundoi n Dibr plot 253 vjet (1610-1863). Oxhak u njoh n vitin 1760. Pushteti tij shtrihej n t gjith trevn e Dibrs. Me njohjen e tre oxhaqeve t tjer pushteti iu rrudh dhe saktsisht i mbeti n Reka, Golloborda Lindore, Gryka e Madhe, Gryka e Vogl, Bul-qiz dhe Maqellar deri n Qaf t Qenokut. M t prmendur nga oxhaku i Hoxhollit duket se kan qen Hysen Pash Hoxholli, bejlerbej n Rumeli, i cili u vra n vitin 1714 n mbrojtje t Ujvarit. Gati n t njjtn koh prmendet dhe Abdurrahman Pash Hoxholli, i cili ka qen vali n Egjipt n 1711, n Bosnj n 1714, n Budin n 1719, ku dhe u vra po n kt vit. Pastaj vijn Abas Pash Hoxholli, q me 15 qershor 1818 iu dha grada e kapuxhibashit dhe qeverisja e dy Dibrave, n 1822 iu dha t qeveriste Sanxhakun e Ohrit. i biri Abas Pashs, Haki Pa-sh Hoxholli u b pasha n vitin 1831, n 1833 e gjejm myteselim t dy Dibrave. N Luftn kundr Hajredin Pashs, korrik 1844 dhe pse u rreshtua prkrah tij, u akuzua si nxits i kryengritsve t Dibrs. Pr kt, Sulltan Abdyl Mexhiti, e trhoqi n Stamboll dhe m 28 tetor 1844 e arrestoi. Pas Haki Pash Hoxhollit prmendet Mehmet Sadik Pash Hoxholli, i cili qeverisi deri n vitin 1863 po me ata atribute si dhe parardhsit e tij. Mori pjes n Lidhjen Shqiptare t Prizrenit dhe qe antar i lidhjes pr degn e Dibrs, por i rreshtuar n krahun prosull-tanist. I fundit i oxhakut t Hoxhol-lit prmendet Ali beu, djali i Meh-met Sadik Pash Hoxhollit, i cili n shkurt t 1899 kryeson kuvendin e Dibrs dhe n tetor t 1912, n nj tubim q organizohet n Dibr t Madhe pr gshtjen e gjuhs shqipe kmbngul pr t mbajtur alfabetin arab. Shtresa q prfaqsonte Hoxholli, madje dhe oxhaqet e tjer t Dibrs, domosdo q do t binin n konflikte me masat e gjera t popullsis. Kshtu, bie fjala, n shkurt t 1833 banort e Qidhnes t udhhequr nga Vesel Lusha e Sali Noka, u hodhn n kryengritje pr shkak se refuzonin t regjistronin ushtar nizam. Zvends myteseli-mi i Dibrs, Dalip bej Hoxholli, n krye t nj trupe t zgjedhur ushtar-ake, rreth 8000-10000, q ishin tprqendruar n Dibr t Madhe dhe Manastir, sulmoi dhe i goditi kry-engritsit gidhnak, duke i detyruar t trhiqen n Mat. Oxhaqet shpesh
    her luftonin dhe kundr njeri-tjetrit e jo rrall dhe kundr Turqis. Ksh-tu, n korrik t vitit 1835 Haki Pa-sh Hoxholli, Abdurrahman Pash Tirana, Mahmud Pash Prizreni marshuan n krye t forcave t tyre pr t hequr me dhun myteselimin e Shkodrs Hafiz Pashn. Po kshtu, n Luftn e Drinit, korrik 1844, Haki Pash Hoxholli luftoi kundr forcave t Hajredin Pashs. Pashai i Dibrs ishte i detyruar t luftonte kundr Hajredin Pashs, sepse tre muaj m par, vllai i tij, Dalip bej Hoxhol-li, kishte mundur n fush t Tetovs Rexhep Pash Tetovn, vllain e Hajredin Pashs. N t vrtet kjo ka qen politika e Ports s Lart: shqiptart kundr shqiptarve. Hajredin Pasha, sig u theksua m lart, ka qen nga Tetova. Gjat muajve sh-tator - dhjetor 1844, kur dhe qn-dresa dibrane ra, kreu masakra bizan-tine kundr popullats duke br shkrumb e hi 36 fshatrave t Gryks s Vogl, Gryks s Madhe dhe Bul-qizs. Sulltan Abdyl Mexhit e thirri n Stamboll dhe n fund t dhjetori t 1844 e eleminoi fizikisht. Edhe Jusuf bej Hysenagolli, n korrik t vitit 1812, u ndesh me trupat e Ali Pash Tepelens, q komandoheshin nga Mego Bano, Kapllan Pash Top-tani, feudalet e Matit dhe kapidani i Mirdits. Hysenagolli ashtu si shu-mica e feudaleve t veriut nuk e shihte me sy t mir shtrirjen e Vezir-it t Janins n veri, prandaj dhe pr kt Mustafa Pash Bushatlliu dhe feudalt e tjer geg e ndihmuan Jusuf bej Hysenagolli n arritjen e fitores. Ndrsa Karahasani, Ahmeti dhe i biri, Jusuf, doln hapur kundr Turqis, i pari me mendje si pjes-marrs e antar i Lidhjes Shqiptare t Prizrenit dhe Jusufi me mendje e pushk.
    Oxhaqet e Dibres kane pas krushqi njri me tjetrin. Abas Pash Hoxholli i Dibrs kishte dhn nj vajz tek Bushatllit, nj tek Mahmud Pa-sh Verlaci n Elbasan, nj (Zerina Hoxhollin) tek alltunet e Kavajs, nj tek Karahasanin i Brezhdanit. Kt gj kishin br dhe Karahasani, Hysenagolli e Xhilaga. Por, nuk u kan shptuar dhe konflikteve, q ngrinin krye, veganrisht pr ndikimet mbi fshatrat q merrnin t ardhurat. Konflikte jan shnuar n mes t Hoxhollit e tre oxhaqeve t Dibrs s Poshtme. Rasti me tipik dhe me gn-jerzor sht ai i Abas bej Hoxhol-lit. N vitin 1800, Abas bej Hox-holli, grishi n nj dark n shtpin e tij, n Oranik (Sheher t Dibrs) krert e oxhaqeve t Dibrs s Poshtme: Ahmet bej Karahasanin, Ahmet bej Hysengollin dhe Sulejman bej Xhilagen. Dy t part sapo arritn n Spas u thern nga njerzit e Abas Bej Hoxhollit. Shptoi Sulejman bej
    Xhilaga, q ishte nnpuns n Pe-qin, por dhe kt pas nj muaj dr-goi njerz dhe vrau. M vone, forcat e prbashketa t tre oxhaqeve t Dibrs s Poshtme, Hysenagollit, Kara-hasanit dhe t Xhilags, t prira nga vajza e Ahmet Karahasanit, Bedria, sulmuan Hoxhollin, n sarajet e tij dhe u hakmorrn qenshe. Populli kndoi:
    "Moj Bedrie e lumja bij Vune kamn n zengji More gjakun e vllait t ri ''

    OXHAKU I KARAHASANIT.

    Karahasani, si oxhak u njoh aty nga viti 1774. Origjina e tij sht nga Shoshajt e Dukagjinit. Nuk di-het se n g'vit ran n Zenisht t Matit, ku themeluan dhe nj lagje me emrin Shoshaj. Njri ndr ta, Kurt Shoshaj, bashk me katr djemt lvizi dhe nga Zenishti dhe u ndalua n Brezhdan t Dibrs s Poshtme. Ai q i dha emr fisit qe Hasani i I-r, i cili pr trimrit q tregoi n luftn ruso-turke, 1768-1774, mori nofkn Karahasan (Hasani i Zi ) dhe fermanin q njihej oxhak. Pas Hasan-it t Zi (Hasanit I-r) emr bri Hasani i II, Ahmeti i I-r, Bedria, Ahmeti i II dhe Isufi. Edhe Karahasani, si t gjith oxhaqet e tjer u fuqizua si nga ana politike e domosdo dhe nga ana ekonomike. Pushteti i tij feudal shtrihej n fshatrat: Brezhdan, Rash-napoje, Ushtelenc, Zdojan, Kuben, Cerjan, Kishavec, Rreth Kale, Tomin, Muhurr, Luzni dhe pas vitit 1844 dhe Selishte, e cila u shkput nga Oxhaku i Zogollit t Matit, pr ar-sye se Haxhi Pash Sakati (Zogolli) i erdhi n ndihm Hajredin Pashs. Paralel me pushtetin administrative t Karahasanit, n fshatrat e prmen-dura m lart, vepronin Teqja e To-minit dhe ajo e Brezhdanit. Sarajt e Karahasanit rrinin plot e pr plot me njerz q shrbenin aty si: hyzmetqar, kafshar, barinj, furrxhinj, kafexhinj, njerz q merreshin me punt bujqsore dhe t vjeljes s tak-save, hoxhallar, imamler, njerz q dinin shkrim e kndim e njerz t armatosur. Me fjale t tjera, jeta dhe qndrimi i Karahasanit ishte jeta dhe qndrimi i nj familje feudale tip-ike orientale, sig ishin dhe Hoxholli, Hysenagolli dhe Xhilaga. Edhe Karahasani kishte lidhje t forta me seren e rangut t tij brenda dhe jash-t Dibrs. Brenda Dibrs kishte lidh krushqi me Hysenagollin dhe Hoxhollin. Jasht Dibrs kishte lidh miqsi me Bushatlliun e Shkodrs, bejlert e Tetovs, bejlert e Pejs dhe oxhakun e Celajve t Patinit e Ali Pash Gucin. Nga tre oxhaqet e Dibrs s Poshtme Karahasani cito-het t ket mbajtur qndrim shum
    N rast luftrash prfaqsuesit e oxhakut merrnin pjes ashtu si dhe sanxhakbejt. Nga ana administrative dhe organizimi shoqror, Dibra ndahej n "Topallti" dhe "Malsi". Megjithse n Dibr ishte ngritur administrata osmane, n shkall sanxhaku, pushtetin e ushtronin oxhaqet. N Dibr Turqia Osmane njohu katr oxhaqe: Hoxhollin, Hysenagollin, Karahasanin dhe Xhilagn.
    t egr ndaj fshatrave t semtit t tij. Hapja e burgut n oborrin e tij, vrasjen n pabes e fisit t Tonuzit (Karahasani dhe Tunuzi ishin nj vlla), sjelljen e ujit t pijshm me bulira nga Luznia, tregon m s miri egrsin shembullore t Karahasan-it. Kta si dhe taksat e rnda q u merrte fshatarve e guan Karahasa-nin n konflikte t herpashershme me fshatart e Luznis, Muhurrit dhe Katr Grykve, konflikte n t cilt Karahasani doli i humbur. Kjo tre-gonte se pozita e tij n veganti, por dhe e oxhakve n prgjithsi, n mesin e shek XIX, nis t bjer duk-shm. Deri n qershor t vitit 1878 Karahasani nuk prmendet pr ndon-je pun t mir n interes t gshtjes kombtare shqiptare. Po pikrisht n qershor t 1878, Ahmet bej Kara-hasani, rreshtohet me krahun atd-hetarve t shquar shqiptar, Abdyl bej Frasherin, Iljas Pash Dibrn, Ali Pashe Gucin, Sulejman Vokshin e t tjer, pr themelimin e Lidhjes Shqiptare t Prizrenit dhe shtrirjen e autoritetit t saj n t gjitha trojet shqiptare. Akti pr organizimin e ushtris kombtare shqiptare dhe vendosjen e tyre n vendet e duhura mban dhe firmn e Ahmet bej Kara-hasanit. Por, pr dreq, fati e godet fort e dhimbshm Ahmet bej Karahasanin. Ata dit q ishte n Prizren i vdes gruaja, vajza e Ali Pash Gu-cis dhe djali i vetm. Kthehet n Brezhdan dhe pas ktyre ngjarjeve t trishtueshme nuk e gjejm t prf-shir n veprimtari kombtare, gj t ciln do ta vazhdonte e do ta bnte me devotshmri e prkushtim atd-hetar i vllai i tij, Isuf bej Karahasani. Isuf beu mori pjes n luftn e Nish-it, 1877; n Lidhjen Shqiptare t Prizrenit, 1878; n kuvendin e Di-brs, shkurt 1899; ne Kongresin e Dibrs, korrik 1909 dhe n kryeng-ritje kundra turke t viteve 19091911. Shkurt: me veprimtarin atd-hetare n tre dhjetvjegart e fundit t sundimit turk n Ballkan, Isuf Karahasani lau jo vetm fytyrn e oxhakut t tij, por n nj far mase dhe t tre oxhaqeve t tjer t Di-brs. Me vdekjen e Isuf bej Kara-hasanit, n fund t dhjetorit 1910, shuhet dhe Oxhaku i Karahasanit, ashtu sig shuhet nj vatr me prush me nj gjym uji.
    (Vijon numrin e ardhshm)


    Linku.
    http://www.google.se/url?sa=t&source...jLy_jpV3gRzWgw
    Ndryshuar pr her t fundit nga fegi : 14-07-2011 m 09:12

  6. #726
    seksi dhe i rrezikshem Maska e qerosi
    Antarsuar
    15-03-2004
    Vendndodhja
    dhome e guzhine
    Postime
    233
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Kam nen zoterim nje liber mbi okupimin turk ne shqiperi i cili eshte formuluar nga burime turke, pra shkrimtare turq.
    Keto jan embiemrat kryesisht te shqiptareve qe akoma nuk ishin asimiluar kryesisht ne veri, veri-lindje, juglindje, oher e perreth, konvertuar, ose emigruar ne troje te tjera. po ashtu libri tregon edhe per shum efshatra qe ishin braktisur plotesisht. Keto emra shfaqen neper deftere turq. Nese ndokush deshiron me teper informacion per ndonje mbiemer specifikisht mund te shikoj se cfare te zbuloj ne liber.



    ALEKSI, BALESHI, BALSHA, BALSHI, BESRAKU, BILARI, BILI (BELI), BARDI, BARLETI, BISARI, BOZHAJ, BUDINI, BUKASI, BULUSHI, BLACI, BOGDANI, BOTARI, BOJVIK, BUJARI, BURKACI,BUTBENXHI, CAVARDINI, CILAJI, CUPA, CUKALI, CUROJI, CUKALI, CULI, DIVALMI, DAJCI, DUKA, DOBRA, DIDA, DUSHI, DORANKRYQI, DROMSHI, FIRA, FLITA, FRANKO, GAZI, GOLAMI, GOLEMI, GRAMATIKU, JANI, GJIKA, GJINDINAKU, GJONI, HAJMILI KAPUSI, KARUSI, KASTRIOTI, KIRAJ, KLATI, KOKOZI, KUPI, KURDARI, KURPENDI, KASA, KACI, KAJASEXHI, KAPUCI, KAPULATI, KAZNIZI, KERAKA, KESARI, KILOSI, KIRAKA, KIRAZINI, KOLASHI, KULISHI, KURTILLA, KALURI, KAMZA, KALOSI, KASINI, KIMIZA, KIPOTA, KOCANI, KOLA, KOKA, KOVASALATI, KUJTIMI, KIRAKESI, KURBANESHI, KURTISI, KUQI, KURIKUQI, KUSHVLATI, LALA, LALINI, LAZARI, LIKLA, LITI, LISHI, LACI, LAPACAJ, LUZI, LLAPSHI, MARTOLOSI, MATARISI, MIRDIDI, MIZA, MARKU, MANIZI, MANESI, MARGJINI, MIHALI, MHILLI, MIZIJO, MUZAKA, MENKO, MIHO, MINKA, MITRI, MASTORI, MARSHI, MIZI, MIRSHKLAVI, NAPEZI, NIKOLLA, PALI, PALAZI, PLASHA, PRIMIQYRI, PSIRAGU, PETRI, PETRA, PROGONI, PANILI, PICAJ, PILASHI, PISHA, PULICI, PRIFTI, PRODANI, RAKESI, REFKONILI, RIJO, RONDACI, RICI, RUSI, SAKATI, SKANDA, SENDISI, SIMAKU, SIROTI, SKALABRA, SMAKA, SPANI, SPOTA, SPAVALI, SYKODHJANI, SKUCI, SMAKA, STEPANI, STILI, SUMA, SUNDIA, SYKUQI, SYZIU, SYMIRI, SKUKU, SKURAJ, SKURNA, SKURATI, SLANKU, SOKODINI, STOJANI, SHARI, SHARGJINI, SHIRGJI, SHPANI, SHKANI, SHPATA, SHTEPKO, SHTJAFNI, SHTEPANTI, SHURBI, TANUSHI, TITKO, TORKA, TOROMISHI, TODORI, TRASHA, THANA, VAZARI, VASHKUNI, VOGLI, VOKSHI, VALANDIDI, URANA, ZAHARINI, ZAMRAKU, ZHUMI, etj. etj.
    Ergo cogito, ergo sum!

  7. #727
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Citim Postuar m par nga qerosi Lexo Postimin
    Kam nen zoterim nje liber mbi okupimin turk ne shqiperi i cili eshte formuluar nga burime turke, pra shkrimtare turq.
    Keto jan embiemrat kryesisht te shqiptareve qe akoma nuk ishin asimiluar kryesisht ne veri, veri-lindje, juglindje, oher e perreth, konvertuar, ose emigruar ne troje te tjera. po ashtu libri tregon edhe per shum efshatra qe ishin braktisur plotesisht. Keto emra shfaqen neper deftere turq. Nese ndokush deshiron me teper informacion per ndonje mbiemer specifikisht mund te shikoj se cfare te zbuloj ne liber.



    ALEKSI, BALESHI, BALSHA, BALSHI, BESRAKU, BILARI, BILI (BELI), BARDI, BARLETI, BISARI, BOZHAJ, BUDINI, BUKASI, BULUSHI, BLACI, BOGDANI, BOTARI, BOJVIK, BUJARI, BURKACI,BUTBENXHI, CAVARDINI, CILAJI, CUPA, CUKALI, CUROJI, CUKALI, CULI, DIVALMI, DAJCI, DUKA, DOBRA, DIDA, DUSHI, DORANKRYQI, DROMSHI, FIRA, FLITA, FRANKO, GAZI, GOLAMI, GOLEMI, GRAMATIKU, JANI, GJIKA, GJINDINAKU, GJONI, HAJMILI KAPUSI, KARUSI, KASTRIOTI, KIRAJ, KLATI, KOKOZI, KUPI, KURDARI, KURPENDI, KASA, KACI, KAJASEXHI, KAPUCI, KAPULATI, KAZNIZI, KERAKA, KESARI, KILOSI, KIRAKA, KIRAZINI, KOLASHI, KULISHI, KURTILLA, KALURI, KAMZA, KALOSI, KASINI, KIMIZA, KIPOTA, KOCANI, KOLA, KOKA, KOVASALATI, KUJTIMI, KIRAKESI, KURBANESHI, KURTISI, KUQI, KURIKUQI, KUSHVLATI, LALA, LALINI, LAZARI, LIKLA, LITI, LISHI, LACI, LAPACAJ, LUZI, LLAPSHI, MARTOLOSI, MATARISI, MIRDIDI, MIZA, MARKU, MANIZI, MANESI, MARGJINI, MIHALI, MHILLI, MIZIJO, MUZAKA, MENKO, MIHO, MINKA, MITRI, MASTORI, MARSHI, MIZI, MIRSHKLAVI, NAPEZI, NIKOLLA, PALI, PALAZI, PLASHA, PRIMIQYRI, PSIRAGU, PETRI, PETRA, PROGONI, PANILI, PICAJ, PILASHI, PISHA, PULICI, PRIFTI, PRODANI, RAKESI, REFKONILI, RIJO, RONDACI, RICI, RUSI, SAKATI, SKANDA, SENDISI, SIMAKU, SIROTI, SKALABRA, SMAKA, SPANI, SPOTA, SPAVALI, SYKODHJANI, SKUCI, SMAKA, STEPANI, STILI, SUMA, SUNDIA, SYKUQI, SYZIU, SYMIRI, SKUKU, SKURAJ, SKURNA, SKURATI, SLANKU, SOKODINI, STOJANI, SHARI, SHARGJINI, SHIRGJI, SHPANI, SHKANI, SHPATA, SHTEPKO, SHTJAFNI, SHTEPANTI, SHURBI, TANUSHI, TITKO, TORKA, TOROMISHI, TODORI, TRASHA, THANA, VAZARI, VASHKUNI, VOGLI, VOKSHI, VALANDIDI, URANA, ZAHARINI, ZAMRAKU, ZHUMI, etj. etj.
    Ne ate Liber a jane vetume mbiemrat apo ka me gjersishte per keta mbiemra psh.
    per Krasniqi, gashe apo kryezi etj

  8. Anetart m posht kan falenderuar fegi pr postimin:


  9. #728
    seksi dhe i rrezikshem Maska e qerosi
    Antarsuar
    15-03-2004
    Vendndodhja
    dhome e guzhine
    Postime
    233
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Citim Postuar m par nga fegi Lexo Postimin
    Ne ate Liber a jane vetume mbiemrat apo ka me gjersishte per keta mbiemra psh.
    per Krasniqi, gashe apo kryezi etj

    Po ketyre mbiemrave jane ngjitur dhe emrat, dhe sic thashe me siper jane shkruar neper defter turq, si psh, nga jane, ku jetojne, dhe sa thase gruri pagojne taksa, apo valute tjeter.
    keto mbiemra qe ke permendur ti nuk gjenden ne liber....ato qe kam permendur me siper jane pothuajse te gjithe, pa permendur ndonje tjeter tek-tuk. pastaj, keto nuk jane te gjithe mbiemrat e shqiptareve kudo, por disa zonave te shqiperise.

    Psh: shume mbiemra te lartepermendur jane nga hasset e mirlevait ne vilajetin e matit dhe te dibres, po ashtu nga kruja e shkodra, lezha, mirdita. Pra shqiptare qe jetonin ne fshatrat e ketyre vilajeteve ne kohrat e 1460-.....
    Ergo cogito, ergo sum!

  10. #729
    Alter ego Moderatus Maska e yllbardh
    Antarsuar
    18-08-2007
    Vendndodhja
    as vet se di.... :)
    Postime
    812
    Faleminderit
    17
    5 falenderime n 5 postime
    Citim Postuar m par nga fegi Lexo Postimin
    Ne ate Liber a jane vetume mbiemrat apo ka me gjersishte per keta mbiemra psh.
    per Krasniqi, gashe apo kryezi etj
    Nj gj duhet q ne t kemi parasysh kur kemi t bjm me shkruarjen e emrave/mbiemrave tan nga t huajt se edhe mund t ket gabime n t drejtshkrimin e ktyre. Sipas mendimit tim p.sh. mbiemri Kaznizi sht ai mbiemr q i afrohet m s shumti mbiemrit Krasniqi.

    P.S. Gjithashtu duhet q t kemi parasysh edhe evoluimin e mbiemrave. Sepse me kohn edhe kta ndryshojn.
    Ndryshuar pr her t fundit nga yllbardh : 17-08-2011 m 09:33
    Shqiptari q derdh gjak shqiptari nuk meriton t quhet shqiptar

  11. #730
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Fisi Shkrel
    Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lir
    "N studimet q kam br, pr t msuar dika prmbi fisin e Shkrelit dhe shkrelasit, kam pasur po aq pak sukses sa Hahni dhe Hecquardi" (Franc Baron Nopcsa).
    Tabela e prmbajtjeve
    1 Etimologjia e emrit
    2 Nj prshkrim gjeografik
    3 SHKRELI ARKEOLOGJIK
    4 PREJARDHJA E FISIT
    5 POPULLSIA
    6 HISTORIA
    6.1 Shkreli n periudhn e pavarsis
    6.2 Shkreli gjat regjimit komunist
    7 Historia e kishs
    8 ARSIMI
    9 EMIGRACIONI
    9.1 EMIGRIMI BRENDA VENDI
    9.2 EMIGRIMI JASHTE SHQIPRIE
    10 Literatura

    Etimologjia e emrit
    Emri "Shkrel" gjendet n forma t ndryshme fonetike ndr shkrime t studiuesve dhe albanologve t huaj e vendas. E gjejm si : "Schirelli", "Schereli", "Scherelli", "Shkripol", "Schrielli", "Scariel", "Strelli", "Ikreli" etj. Kjo me sa duket ka ardh nga ligjet e ndryshme fonetike t gjuhve me t cilat jan shkruar veprat e tyre.
    Prej vshtrimeve antropologjike mund t vihet re se ky emr kaloi nga antroponim (emr njeriu) ne patronim (mbiemr njeriu) dhe m von n emr vllaznie dhe s fundi n emr fisi.
    Por, etimologjia e ksaj fjale duket se i ka rrnjt edhe me thell. Sot e ksaj dite takon shprehje te tilla si : "Ka ar breshri shkrelat", n kuptimin q ka prishur gjethet e mdha t misrit, lpushat. Po kshtu, kt fjale mund ta gjejm edhe si shnuese t nj shkmbi me maj t mpreht, t thepisur.

    Megjithat pr her t par n kuptimin e sotm t ksaj fjale, pra si emr fshati apo si mbiemr, e ndeshim n vitin 1416 n regjistrin e Kadastrs s Shkodrs. Aty mund t shohim t gjitha format e prmendura m sipr, si mbiemra kryefamiljarsh : Vlassi Schirelli (Vlash Shkreli), Morici Schirelli (Mori Shkreli) etj. Po me kt mbiemr gjenden edhe persona q kan jetuar ndr fshatra t tjer t Shkodrs si n Rrjoll, Pulaj, Malkolaj, Prekal, Gryk t Buns etj. Kurse si toponim e gjjm n rrethin e Lezhes, n ann e poshtme t Matit, si dhe n Velipoj, n mes Buns dhe detit. Megjithat shtja e etimologjis mbetet ende nj problem i pazgjidhur, posarisht kur flitet pr probleme t gramatiks historike t shqipes.
    Nj prshkrim gjeografik
    N Veri t qytetit t Shkodrs, n rrezen t Alpeve t Shqipris, n dy ant e Prronit te That, e shtrnguar n mes Bogs nga Veriu, Koplikut, Reit dhe Lohes nga Jugu, nga nga Lindja me Dukagjinin dhe nga Perndimi me Bajzn e Kastratit, shtrihet lugina e Shkrelit me nj gjatsi rreth 20 km, e veshur prej malesh me formacione glqerore, mbi t cilat jan t vendosura historikisht fshatra q zgjaten prreth.
    Klima relativisht e but e me bimsi mjaft t zhvilluar, shpellat e shumta, burimet me uj t bollshm veanrisht gjat dimrit, njerzit bujar e puntor, e bjn nj vend mjaft atraktiv dhe shum interesant pr t'u vizituar. Aktualisht krahina e Shkrelit prbhet nga kto fshatra : Vrithi, Bzheta, Zagora, Dedaj, dhe mehallt : Grishaj, Vu-Kurtaj, Sterkuj, ekdedaj, Preknicaj, Xhaj, Makaj Ducaj etj. Kto jane mehall relativisht t vogla dhe kryesisht t bazuara ndr vllazni. T gjitha sbashku, simbas statistiks m t fundit t tetorit t vitit 1997, Shkreli ka 8O9 shtepi me 3557 banor, nga t cilt l823 jan meshkuj 1734 femra.

    Ekonomia bazohet kryesisht mbi blegtorin, kultivimin patates si dhe t misrit. Kurse nga frutikultura dallohet rrushi etj. Shkreli shnon nj nivel t mesm ekonomik n krahasim me zonat e tjera malore t Shqipris.
    Npr Shkrel kalojn dy rrug t rndsishme turistike: njra pr n Theth dhe tjetra pr n Razm, rrug t cilat nga ana tjeter e lidhin kt krahin me fshatrat e tjera t Malsis se Madhe dhe Shkodrn.
    SHKRELI ARKEOLOGJIK
    Historia e krahins s Shkrelit dshmohet m s pari prej zbulimesh arkeologjike t bra prgjat lugins s Prronit t That. N pikpamje arkeologjike kjo lugin ka qen e njohur pr vendbanimin e fortifikuar ilir t Marshejit, n dalje t saj, dhe pr gjurm t tjera lashtsie perreth.
    Fortifikimi i Marshejit sht nj vendbanim ilir prehistorik i ndrtuar n periudhn e par t hekurit. Ve ksaj, tumat e grmuara pran fshatit Dedaj dhe materiali arkeologjik i gjetur n to, i prkasin bronxit t hershm dhe lidhen me grupin kulturor Kotorac - Cetine. Prve ksaj, pamjeje t prgjithshme t dhnas t tjera gjenden n fshatrat Dedaj, Zagor dhe Bzhet. Q t trija kto prbjn nj vendndodhje monumentesh t shumta arkeologjike dhe vertetojn vendbanimin e hershm t ksaj krahine, t pakten q prej bronxit e kndej. Kultura e gjndur n krahinn e Shkrelit prbhet nga komponent q lidhen edhe me vendbanime t tjera t vendit ton, kryesisht t Veriut, dhe n nj kuptim m t gjre me at ballkaniko- prndimor.

    N fshatin Dedaj, rrz "Suks s Sterkujs", n lagjen omonime gjendet e shprndar lnd arkeologjike, e prbr kryesisht nga fragmente vorbash t dekoruara mbi t gjith siprfaqen. Po kshtu edhe dy pjes fibulash prej bronxi t shekullit t IV mbas. K., monedh bronxi me bustin dhe emrin e perandorit romak Aleksandr Severi, si edhe mokrra prej guri.
    Mbi nj tarrac t punuar, t quajtur "Bregu i Jushts" gjenden fragmente qeramike t periudhave t ndryshme. N fshatin Zagor, mbi nj kresht t thepisur t kodrs s quajtur "Kryqi i Kolajve", ruhet nj pirg i madh gursh mali me diameter rreth 19 metr dhe lartsi rreth 15 metr. Ky fakt dhe pozicioni i vendosjes na shtyn t mendojm se duhet t ket qen objekt kulti, ngritur prej banorsh ilir t ksaj lugine. Jo larg ktij pirgu, n drejtim t Veriut, ruhen gjurmt e nj muri mbi nj taban shkmbor me gjersi 1 meter, i cili rrethon nj siprfaqe afro nj hektar. Kjo vendndodhje na sugjeron t mendojm se kemi t bjme me nj pik t fortifikuar kontrolli, q mund t ket shrbyer gjat Mesjets. Po kshtu fragmente ensh t periudhs prehistorike gjenden edhe n shpatin e kodrs prbri, t cilat i prkasin priudhs qytetare ilire.

    Pr periudhn mesjetare dshmon edhe nj fragment i rradh qeramike si dhe nj spat luftarake prej hekuri e gjetur bashk me nj skelet rrz kodrs n lagjen "Colaj". N Prndim t fshatit rrz Qafs s Shtinit, gjndet nj tum prej gursh i kohrave m t hershme. N fshatin Bzhet, n lagjen ekdedaj, kemi dshmi t nj vendbanimi t hapur mesjetar. Ka fragmente vorbash mesjetare t larmishme n forma dhe zbukurime, t prafrta me qeramikn mesjetare t Shurdhahut. Kurse objektet metalike prfaqsohen nga maja shigjetash, thika, stoli prej bronxi, si dhe tipe t ndryshme togzash

  12. #731
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Vazhdim...

    PREJARDHJA E FISIT
    Sipas antropologve dhe historianve shqiptar e t huaj m serioz, si At Zef Valentini etj., fisi i Shkrelit dhe shkrelasit thon t kene ardh si blegtor nomad prej viseve t eprme t Ballkanit, ka do t thot prej Bosnje ose krahines s Sanxhakut t Novi Pazarit, n krahinn mesjetare q quhej Pulat (Pult) q m von u quajt Malsi. Mirpo ky pohim i At Valentinit dhe i t tjereve, kurrsesi nuk do t thot, si mendojn disa, se, shkrelasit dhe fiset tjera t Malsis se Madhe si: Hoti, Kelmendi, Kastrati, Gruda etj., t cilt jan t ardhur nga ana veriore e rrethit t Bosnjes n shekujt XI dhe XII, kan prejardhje sllave dhe se me ardhjen e tyre n kto treva u shqiptarizuan. Duhet ditur se n kto treva nga erdhen Shkrelasit si dhe fiset e tjera t Malsis s Madhe jetonte fisi Ilir i Dalmatve. Teorit e prejardhjes se Malcorve prej Dalmacis jan nji hipotez e vobeket.
    Megjithate, fjala delme, e cila rrjedh prej emnit Dalmacia, ose i ka dhan emnin Dalmacis, perdoret vetem ne malci te madhe. Geget dhe tosket e quajn ate 'dele'. Hipotezat kryesore rreth prejardhjes se tetan shqiptarve jan 1) prejardhje Ilire (ne ket rast Malcort mund te jen Dalmat, pra te ken ardh prej tokave ku sot jetojn boshnjaket e kroatet, 2) prejardhje karpate (georgieve), 3) prejardhje iliro-trake. At Zef Valentini ka shkrua me shum per gojdhanat. Ai nuk ishte indovropjanolog. Por fakti se gjuha e malcorve, perfshi shkrelin asht e ndryshme prej gegnishtes, mund te tregoj se malcort ka nji origjin te vetme. Megjithate, puna komplikohet sepse ne disda aspekte malcishtja i perngjan toskerishts. Vene re, Toskerisht dhe Malcisht = gura, muaj, perrua, u pat ndertua. Gegnisht grue, muej, perrue, u pat ndertue.

    Vetm me ardhjen e sllavve n kto vise, formimin e shtetit n kohen e Stefan Nemanjes (1166-1196) dhe pr shkak t torturave t egra e keqtrajtimeve, kjo popullat autoktone, e cila nuk desh kurrsesi t'i nnshtrohej okupuesit e t asimilohej, u detyrua t shprngulet nga tokat e plleshme t trungut ilir. Ngulimi n trojet e tanishme, pothuajse t shkreta pr t mbijetuar me mjetet e asaj kohe, duket se i kushtoi mjaft dhe se shnoi fillimin e nj mnyre t re jetese e mbijetese.
    Po simbas At Valentinit, n librin e tij "Il Diritto delle Communita" msohet se prej fisit t Shkrelit t ket rrjedhur dhe fisi "Kthella", "Dedajt" e Puks, "Ukthi", "Lvrushku" e "Shngjini" i Fanit. Nga ana tjeter kemi edhe dshmi gojore qe mbeshtesin variantin e At Valentinit. Kshtu thuhet se kur Shkreli erdhi n vendbanimin e ri, gjeti aty nj popullat autoktone t quajtura "Anas". "Anasit" qen t prbr:
    1. Xhaj n Xhaj
    2. Vukaj ose Vukelaj n Preknicaj
    3. Kolajt n Zagor
    4. Baushi ose Kapllajt n Dedaj
    5. Luizi n Grykn e Lugjeve
    6. Tuajt t cilt jetojn n Leskovec.
    Po simbas gojdhns,[GOJDHANAT KAN VENDIN E VET - POR KUR FLITET SERIOZISHT DUHET ME U KTHYE KAH SHKENCA -- KETO GOJDHANA JAN TEJET JOSHKENCORE -- RRENA]
    i pari i shkrelasve t ardhur n kto troje ishte Lek Shkreli, i cili pati kater djem: Vrithin, Deden, Buzheten dhe Zogun, prej emrave t t cilve kan ardhur dhe kater fshatrat t mdha t Shkrelit: Vrrithi, Dedajt, Bzheta dhe Zagora. Vrithit, duke qen djali i par i Leks, i takoi t'i printe ktyre vllaznive, duke mbajtur e trashguar brez pas brezi institutin e bajrakut dhe bajraktarit, sipas Kanunit t Lek Dukagjinit. Deda, djali i dyt i Lekes, pati tre djem: ek Deden, Pap Deden dhe Vulet Deden, t cilt u hapn shum. Buzheta, djali i tret, gjithashtu ka pasur tre djem: Preknicin, Ducin e Prekducin. Ndersa i katerti, Zogu, pati vetem dy djem: Andrean dhe Jusufin (i cili, si merret vesh dhe nga emri u islamizua). Prej emrave t niprve t Lekes kan marr emrtimet dhe mjaft mehall t Shkrelit.

    T gjith keto emra u shtuan a u paksuan n vite e shekuj duke qen vazhdimisht t ekspozuar ndaj rreziqeve t kohs dhe ngjarjeve historike. Etnografi i shquar shqiptar, Rrok Zojzi, thot n lidhje me prejardhjen e fiseve t Malsise s Madhe,: "Se kto fise jan me t vertet t ardhuna, e deshmon jeta e tyre nomade, q kalonin deri para dy-tre shekujsh, traditat krejt t veanta etnografike nga dy grupet e tjera t Veriut, legjendat e shumta mbi prejardhjen e tyne, lidhjet toponomastike dhe onomastike me bazen e vjeter etj." dhe vazhdon "kto fise, ka gjas se zbriten ktu ndr shekujt e par t mijvjearit ton".
    Prgjithsisht e kurdoher, vizitor e studiues t huaj e vendas, q patn rastin t ndeshen me kt fis, mbetn gjithnj t impresionuar prej virtyteve, krenaris, urtis dhe bess. Kshtu baroni Nopsca shprehet: "Banort e Shkrelit jan t dashur e pa t keq, ato jan t qeshur, mikprits dhe ruajn mjaft mire kodin e nderit", ndrsa udhetarija angleze Miss Edith Durham, m rastin e vizits s saj edhe n Shkrel, diten e festes s ksaj famullie, Shn Nikollit, me 9 maj 1908, ndr t tjera shkruan: "Shkrelasit jan shum t dashur, pa t keqe, jan t qeshur, mikprits dhe e ruajn ligjin e nderit" etj.
    POPULLSIA
    Dokumenti i par, prmbi historin e popullsis s ksaj krahine q njihet gjer m sot, mbetet "Regjistri i kadastrs dhe i koncesioneve pr rrethin e Shkodrs 1416-1417" prej t cilit msohen dhe t dhnat e para prmbi kt krahin. Kshtu, prej andej merret vesh se n Shkrel jetojshin kta kryefamiljar :
    Vlassi Schireli (Vlash Shkreli), Morii Schireli (Mori Shkreli), Vlasi Schirelli (Vlash Shkreli) i vogl, Petro Dragoce (Pjetr Dragoa), Nikola Lethi (Nikoll Lethi), Zian Soma, dhe Stefano Schireli (Shtjefen Shkreli).
    Kurse me mbiemr t ktij fisi gjejm kryefamiljart :

    Rrijoll Giorgi Schireli (Gjergj Shkrelin), n Pulaj n Gryk t Buns nj tjetr Giorgi Screlli dhe n fshatin Gadui n Malkolaj afr Shn Gjinit Jon Scherelli (Gjon Shkrelin), n Sancta Auracio n afrsi t Koplikut Giergi Schirelli, n Prekal nn Shkall- Bregbun Nicola Streli (Nikoll Shkrelin).
    Me mbiemr Streli q nnkuptohet Shkreli, gjejm edhe tre kryefamiljar t tjer n fshatin Luarsi n Bun, dhe fshatin Andrea Schiavo (Ndreshkive) n Bushat. Kurse, simbas Defterit t Sanxhakut t Shkodrs t vitit 1485, Shkreli kishte 53 shtpi (kryefamiljar) dhe 16 beqar, kurse po sipas ktij dfteri t lartpermendur t vitit 1582 kishte 70 shtpi dhe 21 beqar.

    Nj tjeter dshmi e mome sht dhe ajo e Providurit t Kotorrit, Marian Bolica, i cili shnon se n vitin 1614 kishte 30 shtpi t afta pr t'u marr nn arm. Disa dekada m von, i deleguari i Selis s Shenjt Shtjefn Gaspri, me rastin e vizits s tij npr Shqipri, n relacionin q harton, thot se Shkreli kishte 65 shtpi me 500 frym.
    Pas nj heshtje gati njshekullore n dokumentacion, na bie n dor nj tjetr relacion i vitit 1703 nxjerr prej nj udhtari, i cili, sipas historianit serb Jovan Tomi, duhet t kt qen kelmendas, prej t cilit kemi kt statistik:
    Dedaghi (Dedajt) 14 shtpi katolike me 76 frym dhe 8 shtpi turke, 77 frym, Zagoreia (Zagora) 7 shtpi katolike 65 frym, 4 shtpi turke m 48 frym, Bersceta (Bzheta) 14 shtpi katolike m 96 fry, 5 shtpi turke m 62 frym, Versci (Vrithi) 18 shtpi katolike 132 frym, 9 shtpi turke 78 frym,

    Ginagni (Xhai) me 7 shtpi katolike m 49 frym, 4 shtpi turke dhe 37 frym. Gjithsejt ishin 6O shtepi katolike m 418 besimtar dhe 3O shtepi turke m 3O2 besimtar. Kur flitet pr shtepi turke, n parim mendohet pr shtepit e islamizuara shqiptare, por ktu nuk duhet harruar se n raste t ktilla mendohet edhe pr kolont turq, t cilt, pos udhtarve, kishin ardhur m detyra t ndryshme tjera, specijale, t caktuara nga Porta. Kurse nga i njejti burim msoj, se n vitin l7O8 Shkreli kishte lOl shtepi katolike m 972 besimtar. Shtepit turke ksiheri nuk jan t evidentuara, ndoshta pr shkak t ndryshimit t situats n terren. Sipas autorit Spiridon Gopevi n vitin 1881 Shkreli kishte 421 shtpi me 4050 banor t shprndar n katr fshatra.
    N vitin 1897 Shkreli ka pasur 550 shtpi me 5350 banor. N fillimt ktij shekulli, m 1901, simbas studiuesit italian Antonio Baldacci, kishte 4500 banor katolik dhe 750 musliman.

    M 1904 simbas autorit gjerman Karl Steinmetz, Shkreli numronte 500 familje katolike dhe 100 familje muslimane. N nj tjetr dokument t famullise s Shkrelit, t dats 19.12.1919 t nnshkruar prej perfaqsuesve t paris s Shkrelit dhe famullitarit Dom Frano Karma, me rastin e shprndarjes s disa ndihmave humanitare prej Kryqit te Kuq Amerikan, merret vesh se familjet katolike qe gjendeshin aso kohe n Shkrel ishin :
    1. N Vrith: 43 familje
    2. N Bzhet: 69 familje
    3. N Dedaj: 57 familje
    4. N Zagor 41 familje
    Gjithsejt 2l0 shtepi, duke mos llogaritur ato t cilat ndoshta nuk kan pasur nevoj pr ndihma. N ket dokument nuk jan t rrjeshtuara familjet myslimane, t cilat kan qen t shkruara n regjistrat e xhamis pr marrjen e ktyre ndihmave, si theksohet n vet dorshkrimin.

    N fakt qe n kohrat e luftrave t mdha t zhvilluara n Ballkan, vrehej nj rnie e ndjeshme e numrit t banorve. Shkrelasit bn shprngulje t mdha, shkuan atje ku ishte nj jet m e mir dhe m e sigurte. N vitet l916-1918 sipas austriakut Franz Seiner Shkreli kishte 415 shtepi,2680 banor 2300 katolik 388 mysliman nga kta 620 t aft pr t'i marr armt. Po sipas t njjtit burim, n kto vite ishin shprngulur 2Ol familje me l221 individ.
    Sipas nj statistike tjetr t vitit 1927, Shkreli kishte 4 fshatra me 293 shtpi dhe 1998 banor, nga kta 1108 ishin katolik. Ne vitet e mvonshme popullsia e Shkrelit pson kto ndryshime:
    N vitin l95l sipas fshatrave kishte kta banor:
    Zagora - Ndrejaj......... 32l
    Zagor - Isufaj.......... 380
    Dedaj.................... 305
    Vrithi................... 386
    Bzheta................... 555
    Gjithsejt................ l947
    Kurse n vitin l997 Shkreli kishte 809 familje me3557 banor

  13. #732
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    vazhdim...


    HISTORIA
    Historia e ksaj krahine sht vazhdimisht e lidhur me fatet e gjith kombit ton. Histori luftrash dhe mbijetese, por, nga ana tjeter, dhe histori e mbrojtjes s identitetit kulturor, ka do t thot dhe histori kulture.

    SHKRELI GJATE PUSHTIMIT TURK
    T dhnat historike q na vijne prej tre burimesh kryesore: literatures s huaj, studimeve vendse dhe dshmive gojore kan plot gjra t prbashkta n mes tyre. Ktu po prmendim ato m kryesoret:
    -M 1614 shkrelasit bashk me Hot, Kelmend e fise t tjera t Malsis rrokin armt pr t kundrshtuar me forc gjunjzimin ndaj robris turke.
    -M 1621 shkrelasit nuk munguan t jen nj forc e konsiderueshme n kryengritjen gjithpopullore t organizuar nga Ipeshkvi i Saps, Imzot Pjetr Budi.
    -Po kshtu m 1645 u gjetn prkrah kelmendasve dhe s bashku dbuan prej ktyre trojeve ushtrit turke pr t gzuar nj autonomi deri n vitet 1700.
    -N vitet 1803 deri 1817, koh kur pllakos smundja e madhe e murtajs n Shkodr me rrethina, n Shkrel kemi viktimn e par, njeriun fort t rndsishm t tij, ndertuesin e Kishs s Shkrelit, Dom Jak Tanushin - Zorba.

    -M 1814 jan shkrelasit ata q organizojn luftn hakmarrse kundra Mustafa Pash Bushatliut n Shkodr, sepse ishte Mustafa Pasha q pr xhelozi vrau vezirin e porsazgjedhur t Shkodres, shkrelasin Tom (Ahmet) Luc Maloten. Tom Luca, i cili, ishte islamizuar n vitet l775-178O qe derguar nga qeverija turke t bj arsimimin plotsues n Stamboll. Kur u kthye si vezir, duke menduar se do t bj shum pr fen islame, si njeri mjaft i zgjuar q ishte mendoi se spaku shkrelasit e vet do t` trhiqte kah vehtja.Faktet tregojn se nuk ia arriti t ndikoj as n vllazrin e vet Malotaj e jo m tek t tjert. N kt mnyr prfundoi jeten n rrug shum t paqart. Shkrelasit duke marr pr baz ligjet kanunore u organizuan pr t`i marr gjakun dhe n pamundesi t`ia dalin n krye Pashes, n shenj hakmarrjeje vran djalin e tij nntmbdhjet vjear n fshatin Kakarriq afer Bushatit. Thoht se Zefi i Vogl ( Zef Gjergji) trim i njohur n Kosov pr luftrat kundr turkut sht i treti brez nga trungu i prbashkt i Ahmet Luces vezirit t Shkodres.

    -Po kshtu kryengritjet fshatare kundr turqve q kryesoheshin prej Osman Pashs, u udhehoqen nga nj shkrelas fammadh, Dasho Shkreli, gjate viteve 1834-1835. Ky udheheqs i shquar popullor kryesoi luftrat e panderprera kunder pushtuesve turq dhe shovinisteve malazez, derisa me 1840, n luften e kalas s Shpuzs vritet s bashku me vllan e tij, Sefon.

    -Shkrelasit me zanen e forcs, q sipas gojdhanave gjendej n Lug t Vrithit, mundn t ndrhynin edhe aty ku problemi ishte larg trojeve t veta. Keshtu, sic dihet nga historia, qeverija osmane shpesh her bajraqet e fiseve i prdori pr ti shpypur kryengritjet breda vendit, duke krijuar armiqsi e luftra vllavrasse. E njejta gj ndodhi m l845 kunder kryengritsve t Malsis s Gjakovs, kur u derguan bajrakt e Malsis se Madhe. Ishte bajraku i Shkrelit ai q ndrhyri pr t shmangur e pr t i ndalur vllavrasjet.
    -N vitin 1871 ishin shkrelasit ata q u doln zot katolikve t Shkodrs, n m tepr se 250 vet, meqnse turqit kishin mbyllur pazarin gjat periudhs nga 19 deri m 25 gusht t atij viti.
    .-N kt kontekst historik Shkreli drgoi prfaqesuesin e vet n Lidhjen Shqiptare t Prizrenit 1878-1881, bajraktarin Marash Dashi s bashku me krert e Malsis s Madhe. N kt kuvend Bajraktari i Shkrelit tregoi edhe nj her urtin dhe oratorin tipike malsore, me shprehjet lapidare dhe simbolikn tradicionale. N kt kuvend kombtar, ve tjerash ata shkuan edhe pr t kundrshtuar vendimet e Kongresit famkeq t Berlinit.

    -M 19 prill 1880 bajraktart e fiseve t Malsise s Madhe, perfshir ktu bajraktarin e Shkrelit nenshkruajn nje peticion kundr synimeve malazeze pr te zaptuar tokat e bregut lindor t liqenit t Shkodres dhe ia drgojn ate Ministris s Jashtm t Anglis. Nje permbajtje t ngjashme pati edhe peticioni tjeter i drguar nga kto burra m 1883.
    -Gjat vitit 1883 midis Shkrelit, Hotit, Gruds dhe Kastratit u b lidhja e burrave pr t penguar pazarllqet e komisioneve ndrkombtare me Malin e Zi n ndarjen e tokave shqiptare

    -sh fort i rndsishm kontributi i madh q dhan shkrelasit n kohn e kryengritjs s Malsis s Madhe, kur Porta e Lart e Stambollit n vitin 1910 drgon kryegjaksorin, Turgut Pashn, pr t prdhunuar Dukagjinin dhe Malsin e Madhe, s bashku me Bedri Pashn , valiun e Shkodres. Sic thot historiani dhe njohsi i shquar i historis s shqiptare, gjermani Petr Bartl: "Malesoret e Shkrelit u bashkuan edhe me bajraqet e Shals, Shoshit dhe Nikaj-Mrturit pr t'i br ball ktij sulmi t ri.". N kt menyr, t bashkuar tashm edhe me malsit e tjera ata u prgatitn pr t zhvilluar beteja me t vertt t ashpra.

    -N kt koh Nikoll Mirash Luca i Kastratit, me vojvoden Gjelosh Gjeken u prpoqen t shestonin kryengritjen dhe shkuan n Dedaj t Shkrelit, n shtpi t Zef Mirashit, ku lidhen besen dhe prej ktej doln n Bzhet te Tom Nika, me djemt e t cilit vrapuan pr n Re, Lohe dhe Bog. Prej ksaj u zhvillua nj betej n Prrua t That, ku prej atij zjarri u derdh gjaku i shum trimave. E gjith kjo qe nj prgaditje shpirtrore dhe atdhetare pr Kryengritjen e prgjithshme t 6 prillit 1911.
    -Me 24 mars 1911 Turgut Pasha shpalli tradhtart e Malsis s Madhe, n mesin e t cileve edhe komandantin e djelmis Tom Nik Shkrelin, i cili ishte protagonisti kryesor bashk m Nikoll Mirash Lucen dhe Gjelosh Gjoken, vojvoden e Kastratit, q kishte luftuar pr t i kundershtuar heroikisht Turgut Pashes dhe synimeve t tij pr ta djegur Malsin, duke ia filluar nga Shkreli e deri n Majen e Deiqit.
    Kt dat na e pershkruan n kujtimet e tij historike Imzot Nikoll Ashta, famullitar i Shkrelit, kur shkruan: "Me 24 Marc 1911 disa t Hot, t Grud e t Kelmend, kund nja 14 vet, sulmojn postat e ushtarve, t cillve u marrin disa arm. Bashk me shok q u erdhn n ndihm, jo vec pushtue te tana postat e mbyten shum ushtar, por ia duelen edhe me i rrethe t gjith n Tuz e me i ngujue n kshtjellin e Shipshanikut".
    -M 6 prill 1911 shkrelasit, t udhehequr nga Marash Dashi, u gjenden perkrah hotjanit legjendar Ded Gjo Luli, n momentin kulmor t kesaj historie t prgjakshme: kur Nik Gjelosh Luli s bashku me Gjon Ujk Miculin dhe Pjeter Zefin, duke uar n vend fjalen e Ded Gjo Lulit, ngritn flamurin kombetar, kahmot t pritur, n Bratil t Majes s Deiit. N kt veprim luftarak morn pjes edhe Gjeto Dashi, Sokol Dashi, Tom Nika etj.

    -M 4 maj t po ktij viti, malsort t lidhur besa-bes, nder ta dhe shkrelasit, i ran ushtris turke e cila ishte duke u s'prapsur pr n Deiq e n Shipshanik duke ln do gj pas vetes. Malsort zaptuan nj sasi t kunsiderushme t armatimit, q do ishte mjaft i rendesishm pr betejat e prgjakshme, por t sukseshme q u zhvilluan m von.
    -Pas deshtimit te kryengritjes s Malesis s Madhe, nisi hakmarrja e forcave t Turgut Pashs ndaj malsoreve shiptar. Ai i printe nj ushtrie prej 80.000 ushtarsh dhe i shtrngoi malsoret t sprapseshin, por gjithmon duke luftuar e duke i shkaktuar dme te medha kesaj ushtrie. Kshtu, me 25 maj pas nj qendrese te shkurtr q bri nje et me rreth 5O burrash ne suken e Sterkujs, ushtria turke u fut n Shkrel e i dha zjarrin Zagors e Dedajve. Me pas ushtria hyri n t gjith bajraqet ku dogj e poq e rrnoi gjithcka. Plackiti kisht dhe qelat e famullive dhe shkatrroi e mori gjithcka gjeti. Kishs dhe qels s Shkrelit ushtart e Turgutit i lan vetm katr muret, thyen dyer e dritare, plackitn t gjitha orendit. Kumbonn, pasi e gjuajten m pushk, e hodhen prej kumbonares. Grisn dhe dogjen aktet kishtare e regjistrat e famullis.

    -Ndrkaq, Tom Nika (1847-1911), ndera e Shkrelit, pr asnj ast nuk u ndalua pr t ia ndalur hovin armikut shekullor deri diten e 2 gushtit 1911, dit kur duke shpetuar djalin e vet t plagosur, Zefin , trimin e rrall Prel Prekn e Vrithit dhe trimat t tjer n Fushn e Moksetit n Kastrat, u plagos rnd dhe pas dy javsh vdiq.
    -Por jo vetm me pushk. Duhet theksuar se edhe nj delegacion atdhetar i burrave t Shkrelit muren pjes n Kuvendin e Geres (bjeshk midis Triepshit-Bekajt dhe Selcs) t mbajtur me 10-23 qershor 1911, ku u nnshkrua nj Memorandum (Libri i kuq) me 12 parashtrime q i perkisnin kuadrit kombetar te levizjes mbareshqiptare pr autonomi t Shqipris. N kt kuvend morn pjes prve bajraktarit Vat Marashi, edhe Tom Nika e Martin Preka prej Shkreli.
    -N kt koh si pasoj e prfundimit t kryengritjes s Malsis s Madhe prej mosangazhimit t forcave t tjera shqiptare, nga Shqipria e Mesme dhe e Jugut, kemi dhe largimin e shum prsonave nga fiset e tjera te Malsis dhe disa prsonave prej Shkreli si dhe dezertimin e disa t tjereve nga ushtria turke.
    Shkrelasit t cilt mbeten si refugjat n Podgoric pas betejs s Deiit jan:
    l. Prek Gjeka
    2. Zef Kei
    3. Dod Leka
    4. Zef Luca
    5. Gjek Curri
    6. Voc Marashi
    7. Fran Luca
    8. Luk Marashi
    9. Pre Curri
    l0. Nikoll Voc
    11. Dod Gjoni
    Kurse ata t cilt dezertuan nga ushtria turke n Podgoric ishin:
    l. Nikoll Sokoli
    2. Zef Toma
    3. Kol Toma
    4. Gjon Zefi
    5. Gjelosh Martini
    6. Zef Ujka
    7. Prel Marashi
    8. Ndoc Martini
    9. Lek Martini
    10. Mark Zefi
    11. Ded Syla
    12. Ujk Nika
    13. Zef Mali
    14.Gjon Martini
    15. Gjok Deda
    16. Kol Deda
    17. Pjetr Lushi
    18. Pal Marku
    19. Tom Prela
    Mbas ksaj kohe kemi memorandumin drejtuar Fuqive t Mdha miratuar me 9 shkurt 1912 n Podgoric nga krert e Malsis, pr t ndrhyr pran qeveris xhonturke n lidhje me premtimet e bra me 1911-tn, ku ndr t tjera:
    a - Hapjen e shkollave fillore n Shllak, Shosh, Shkrel, Kelmend etj.
    b - Ndrtimin e rrugve npr territorin e Malsis s Madhe.

    Shkreli n periudhn e pavarsis
    Po kaq i rndsishm n historin kulturore t ksaj krahine sht dhe rasti i nnshkrimit t Memorandumit drguar Kryesis s Konferencs s Paqes n Paris m 2 korrik 1919, vit n t cilin luhej srish me fatet jetike t Shqipris. Ky memorandum i hartuar kundr coptimit t trojeve shqiptare u nnshkrua jo vetm nga Arqipeshkvi i Shkodrs Jak Serreqi, ipeshkvi i Saps Gjergj Koleci, ipeshkv i Pultit At Benardin Shllaku, Dom Zef Gjonali administrator i abacies s Mirdits, Dom Nikoll Kimza delegat epishkopal i Lezhes, por dhe nga famullitart e famullive q u prkasin ktyre dioqezeve, bajraktaret e fisve dhe shum kryefamiljar, ku nder t tjer t bie n sy emri i bajraktarit t Shkrelit Vat Marashi, famullitarit t Shkrelit, Dom Frano Karma dhe t 106 kryefamiljarve shkrelas.

    -M 12 shkurt 1920 ushtria jugosllave pushtoi malin strategjik te Taraboshit dhe shtriu pushtetin n gjith krahinen e bregut t djatht t Buns dhe Liqenit t Shkodrs, deri te ura e Bunes duke ardhur fare prane qytetit. Ndrkaq, me 11 mars 1920, u b fakt bashkimi i Shkodres me rrethe pr t'i rezistuar serish armikut t vjetr. Ne javet e fundit t muajit korrik tre batalione serbo-malazeze t paisur me arm speciale franceze, topa dhe mitroloza, kapercyen kufirin dhe pushtuan Kastratin e Shkrelin dhe moren rrugn pr n Shkodr. Vullnetart e Shkodrs me n krye Ahmet Zogun, ministrin e brendshm t kabinetit t Lushnjs, hartuan planin e marshimit n tri drejtime, nj prej t cilave ishte kah Kopliku. M 21 gusht forcat e reja, t ardhura nga Mali i Zi, u futen n Kelmend dhe Koplik. Ndrsa me 14 shtator, pas prleshjeve t Koplikut, ku morn pjes edhe trimat e Shkrelit me n krye Vat Marashin, dhe pas ndrhyrjeve politike t Fuqive t Mdha, ushtria jugosllave u largua nga Kastrati, Shkreli etj., duke zbrazur tokat shqiptare deri n kufirin e 1913-s. Ato lan pas shum mizori dhe gjakun e dhjetra dshmorve shqiptar.
    Shkreli gjat regjimit komunist
    -Pas marrjes s pushtetit nga forcat komuniste me 1944, pr Shkrelin, si nj nga zonat m atdhetare, liridashse e fetare, nisi nj epok e vrtet zije, e ideuar prej "Antishqiptareve","Te pafeve" e "T kuqve". Ishin pikrisht njerzit e Shkrelit ata q t part nuk mund ta duronin dhunn dhe, t msuar pr t kryengrit, dhan shenjat m t dukshme prmes aksioneve te fillimvitit 1945.

    -N janar t vitit 1945 plasi kryengritja e par antikomuniste n Shqipri dhe ndoshta n gjith Evropn Lindore, e kryesuar prej burrave t Bajzs dhe t Shkrelit pr t penguar hyrjen e forcave partizane n kto zona. Komandanti i ksaj kryengritjeje ishte Llesh Marashi nga Zagora, ushtarak i karriers me bashkepunetore Pjeter Gjoken, bajraktar i Shkrelit, Nikoll Prek Gjeka - Dedaj, kryetar i komuns s Shkrelit, Luket Marashin prej Grishajve, Gjergj Kol Lucn Purashi prej Vrrithi, Zef Tom eken nga ekdedaj si dhe Gjon Martin Lulen Ivanaj nga Bajza me Mirot Palokn Ivanaj, gjithashtu nga Bajza. Udheheqesit e kryengritjes u mblodhen n Poic, n shtpin e Nikoll Zefit, ku organizuan kuvendin dhe prcaktuan planin e lufts. Pas drgimit t korrierve, Gjok Palok Vruajt dhe Rrok Nik Vukelajt pr kushtrim nder fshtra t ndryshme t Shkrelit e deri n Bog, kumbones s kishs, me bekimin e famullitarit Don Nikoll Gazulli, i ra Kol Nik Prela Marinaj nga ekdedaj. Mbas ktyre kushtrimeve, rreth 100 burra t Shkrelit u mblodhen t armatosur n Stol t Zagores afr Grishajve, ku u b mobilizimi n shtpin e Zef Nik Colajt. Mbledhja prfundimtare u mbajt n Grishaj n shtpin e Luket Marashit. Detyrat luftarake u dhan prej komandantit Llesh Marashi.
    Kshtu lufta kunder forcave komuniste i oi kryengritesit deri te Kisha e Bajzs, ku thuhet se djali i Shkrelit togeri Zef Tom Ceka, vritet ballprball me komunistin Jonuz Nain Aliaj. Po aty, pas nj plage t rnd, vdiq edhe bajzjani Lulash Cuku Curanaj. Me lirimin e Bajzs kryengritja zgjerohet me trima t Kastratit dhe Hotit, dhe t gjith s bashku u drejtuan pr kah Shkodra, ku mendohej t hynin edhe forcat nga Postriba, t udhhequra nga Jup Kazazi. Beteja pr Shkodren u b n ur t Rrjollit, ku malsort u gjendn t vetmuar dhe pa mbshtetjen e parashikuar. N kt betej nga malsort ran: Gjon Martini dhe Mirot Paloka si dhe u plagosn mjaft t tjer. Gjat ksaj trazire, t Kisha e Shkrelit u vra edhe Mark Tom Gjeloshi nga Makajt.

    Pas deshtimit t kryengritjes, pr malsort pjesmarrs dhe familjet e tyre filloi kalvari i vrtet. Arrestimet, pushkatimet, keqtrajtimet dhe torturat n hetuesi u bn t prditshme n krahin t Shkrelit.
    Lista e tyre sipas fshatrave kishte me qen kjo :
    DEDAJ
    1. Mark Sokol Sokolaj (20 vjet burg, djegur shtpia)
    2. Gjok Kola (pushkatuar n ushtri pas mobolizimit t dhunshm)
    3. Mirash Gjon Sokolaj (pushkatuar)
    4. Pjeter Kole Sokolaj (pushkatuar)
    5. Nikoll Prel Gjeka (pushkatuar)
    6. Gjek Mark Sokoli (burgosur)
    7. Marash Kol Sokoli (burgosur)
    8. Kol Tom Stakaj (burgosur, djegur shtpia)
    ZAGORA
    l. Lukt Marashi (pushkatuar)
    2. Dan Coli (ushkatuar)
    3. Prek Leka (pushkatuar)
    4. Pashko Leka (pushkatuar)
    5. Rexh Mehmeti (vdekur n burg)
    6. Lesh Marashi ( varur n Shkoder, djegur shtpia)
    7. Fran Pjetri i nipi i Leshit (pushkatuar)
    8. Vat Gjelosh Marvukaj (pushkatuar n arratisje n Mamuras)
    9. Ndue Gjelosh Marvukaj (pushkatuar n arratisje n Mamuras)
    10.Rrok Kanto Marashi (10 vjet burg)
    11. Ndrek Pjetr Zef ulaj (pushkatuar)
    12. Kol Nik Colaj (10 vjet burg)
    13. Mark Gjok Leknikaj (vdekur n burg)
    14. Brahim Xhagji Vuaj (burgosur)
    15. Sadri Zek Leknikaj (burgosur)
    16. Dyl erimi (burgosur)
    VRITHI
    1. Pjetr Gjoka Milaj (101 burg)
    2. Mirash Gjoka Lugaj (arratisur, vdekur n Mal t Zi)
    3. Martin Frani Popaj (pushkatuar n arratisje)
    4. Nikoll Kola (pushkatuar n arratisje)
    5. Kol Tom Deda (pushkatuar)
    6. Gjok Deda Milaj (vdekur n internim, djegur shtpia)
    7. Pre Pjetr Vulaj (vdekur prej torturave)
    8. Gjergj Kol Luc Purashi (burgosur)
    9. Fran ul Kroni (20 vjet burg)
    10. Prek Gjergj Ded Milaj (l0 vjet burg)
    11.Pjetr Prek Pacaj (burgosur, djegur shtpia)
    12.Gjeto Prek Ramaj (burgosur)
    13.Luk Ma Tuaj (burgosur)
    EKDEDAJ
    1.Kol Nik Marinaj (25 vjet burg)
    2.Tom Fran Brrakaj (burgosur)
    3.Prel Vat Malotaj (burgosur)
    4.Gjok Zef ekaj (l5 vjet burg)
    5. Marash Zef ekaj (l0 vjet burg)
    6. Lulash Palok Vruaj (burgosur)
    7.Gjelosh Nik Vukelaj (5 vjet burg)
    8.Zef Muran Luca (25 vjet burg)
    9.Fran Zef Kol Gjieli (25 vjet burg)
    10.Pashko Vat Malota (burgosur, djegur shtpia)
    BZHET - MAKAJ - XHAJ
    l. Gjeto Lek Mirukaj Xhaj (25 vjet burg)
    2. Mark Tom Gjeloshaj Makaj (pushkatuar)
    3. Prel Tom Gjeloshaj (20 vjet burg)
    4. Gjon Lek Mirukaj Xhaj (20 vjet burg, vdes nga torturat n burg)
    5. Pjetr Lek Mirukaj Xhaj (20 vjet burg)
    6. Prel Tom Makaj (101 vjet burg)
    7.Tereze Prek Xhajaj ( turturua n mnyer njerzore)
    Ka pasur edhe shum e shum t tjer, t cilt kan vujtur pa mas pr t njjtin shkak.

  14. #733
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    vazhdim...

    Kjo val masakrash nuk kurseu as famullitarin e zones, albanologun e shquar, Dom Nikoll Gazullin, i cili ishte padyshim nj prej frymzuesve kryesor t lufts kunder asaj q po ndodhte e do t ndodhte n Shqipri. N kto rrethana ai i perndjekur kmba kmbs, u detyra t strehohj ndr male, atje "ku e ka lirimin ama", me shpres se do vinte shpejt dita kur do kthehej serish ne famulli, pran popullit t vet. S bashku me Dom Nikoll Gazullin u gjenden dhe meshtari gjerman Don Alfons Tracki, atdhetari Gjelosh Luli, oficer, Gjon Vata, oficer nga Dukagjini, Pal Thani, oficer nga Plani dhe Idriz Jaza, oficer nga Vlora. Ata fillimisht u strehuan n Razm, n kasolln e Luk Mait Tui, n vendin e quajtur Luizi, ku qendruan me shume se tre muaj. Gjat kesaj kohe ata gzuan dashurine e popullit t Shkrelit, q i ushqente dhe i kryente ne ilegalitet t plot t gjitha shrbimet. Nder ia vlen te prmenden Gjok Zef Cekaj, Pjetr Prek Pacaj, Kol Gjok Ded Elezi dhe Mirash Kol Turmalaj.
    Pas rnies n gjurm t sigurimit t shtetit dhe daljes nga rrethimi u detyruan t ikin ne shpelln e Bratait-Qafa e Bilanit (qe bashkon Bzhetn me Vrithin), ku qendruan afro dy muaj dhe si m par kishin pran fisnikt e Shkrelit, q vazhdonin t'i ushqenin, si bie fjala Gjeto Leka nga Xhaji. Por meqense veshtirsit u shtuan dhe kontrolli i sigurimit u b gjithnj e m i rrept grupi u nda. Dom Nikoll Gazulli u vendos n Qaf Kasht (ku bashkohet Vrithi me ekdedajt). Rrok Pjeter Malotaj nga ekdedaj, Lul Gjon ekaj dhe Maruke Zef Keqi nga Vrithi u bn bamirsat e rinj t famullitarit. N Prill t atij viti filloi bastisja shtpi pr shtpi nga ana e sigurimit pr zbulimin e Nikoll Gazullit, i cili m n fund, n muajn prill t vitit 1946 u gjet i vdekur n Rrenc-Suka e Vrithit. Ishin Zoi Themeli, kryetar i deges se puneve te brendshme te Shkodrs, dhe toger Baba i Koplikut, q urdhruan t varrosej bri zallit, buz rruges qendrore n Sterkuj. Kshtu agonia e shkrelasve vazhdoj deri n rnjen prfundimtare t komunizmit, gjat viteve l989-1990, kur kta shkrepa t mprehta filluan prseri t tregojn krenarin e vet shekullore.
    Historia e kishs
    Padyshim q historia e ksaj krahine sht e lidhur ngusht me historin e kishs, kjo gjithashtu e bn at edhe nj histori kulture prpos se nj histori luftrash t prgjakshme.

    E para dshmi e shkruar pr ekzistencn e kishs shenjte, si objekt ne kt krahin, vjen prej albanologut t shquar austro-hungarez Franc Baron Nopsca, i cili, n nj dorshkrim t vetin, na tregon sesi nj far Mal Pepa nga Shkreli diku rreth vitit 1625, duke ndertuar shtpin e vet n Prel Ivanaj, pas malit te Bulecit, gjen atje nj kish. Natyrisht rrenojat e gjetura t ksaj Kish prej Mal Peps tregojn se koh m par kjo kish paska pa qen e ndrtuar. Ajo kish e siprprmendur ka mundur t jet sipas tradits, n vendin e quajtur "Glec", ku prej kohsh flitet pr nj kish t vjetr, kushtuar Shna Prens. Pr t njjtn gj flet edhe i drguari i Selis Shenjte n Shqipri, Shtjefen Gaspri n vitin 1671. Ai ndr t tjera thot se Shkreli ka Kishen e vet kushtuar Shna Prens dhe se, kujdesin pr kt Kish e ka prifti i Rrjollit, At Klementi nga Brindisi. Q t ket ekzistuar edhe m heret Kisha katolike ne Shkrel dshmon edhe Frano Bardhi n relacionin e vet drguar Selis Shenjte n vitin 1635, ku ndr t tjera thot se Shkreli ka pasur kishn e vet kushtuar Shn Nikolls dhe ka shrbyer pr 56 shtpi dhe 520 banor. Po kshtu ka dokumente se kisha t vogla e t vjetra, ka pasur edhe n Gerben, Serkuj, Zagor, n mahallen e Kolajve, ku sot jan vorrezat dhe n Zhaje, te Brija e Fierkuqe dhe n Ducaj, ku ekziston edhe sot e ksaj dite. Burimet pr dy kishat e hershme Shna Prens e Shn Kollit mund t komentohen mbi faktin se, krahina e Shkrelit ka pasur dhe ka dy festa kushtuar ktyre dy shenjtve.

    Sa i takon t dhns tjetr mbi ndrtimin e nj Kishe m 1775 prej Dom Jak Tanushit (Zorbs), duhet t themi se ktu bhet fjal pr ndrtimin e kishs mbi themelet e s rrenuars, pikerisht n vendin ku ndodhet kisha e sotme.
    Po n kto vite kisha e Shkrelit duhet t ket fituar dhe atributet e famullis. Gjer n at koh t gjitha shenimet famullitare mbaheshin prej kishs s Rrjollit. Prej ksaj kohe e kendej kisha e Shkrelit sht br gjthnj e m tepr nj vend i shenjtruar procesionesh, lutjesh e qendr kulture.
    I pari famullitar qe njihet deri m sot duket se ka qen Dom Simon Berisha, i cili e ka filluar ket detyr m 1847 dhe ka ndrtuar katin e par t qels s sotme, e cila kishte pas qen djegur vite m par. Prej ktij viti e deri m 1850, ndr dokumentacione t kishs prdorej gjuha italiane, m pas vihet re nj kthim n gjuhn e mome t kishs, n at latine, q bhet prej Dom Mati Pasterpati, ndihms famullitar i Shkrelit..

    Rregjistri i kishs dhe i famullis s Shkrelit mbetet sot e ksaj dite si nj ndr burimet m serioze e m t besueshme sa i takon referimeve historike. Ai sht nj dokument i pazvendsueshm. N t mund t gjenden lista e tokve t kishs, vendimet e marrura me rastet e vizitave baritore, sic sht ai i Imzot Topich etj. Rregjistri ka dy revizjone. I pari i br me 21 qershor 1841 prej Imzot Luigjit, Ipeshkv i Shkodres dhe administrator apostolik i Pultit, dhe i dyti m 6 qershor 1848 prej Fr.Gjoni Topich, Ipeshkv e administrator apostolik i Shkodrs. Ky i fundit bn edhe vrejtjen pr ndjekjen me besnikri t formuls s prshkruar prej ritualit roman. Kisha e sotme e Shkrelit u riparua e restauruar srish me 1900 prej Imzot Nikoll Ashts, i cili i shtoi edhe nj kat qels ekzistuese. Kurse m 1929, Imzot Lazer Mjeda, arqipeshkev i Shkodres, realizoi dhe disa riparime themelore e t rndsishme. Ktu m posht po shnojme rendin kronologjik t famullitareve dhe ndihms famullitarve t Shkrelit prej vitit 1847 e deri m sot:
    Data e fillimit - Emri - Vendlindja - Data e mbarimit
    ? D. Simon Berisha ? 16.2.1847
    18.2.1847 D. Gasper Bytyci ? 12.2.1849
    ? D. Zef Asti (Nd) ? 21.4.1848
    ? D. Pjeter Porati (Nd) Triepsh 12.2.1849
    21.2.1849 D, Ndue Shllaku Shkoder 8.2.1850
    23.2.1849 D. Pashk Klari (Nd) ? 15.2.1850
    11.2.1850 D. Jak Dedaj ? 14.3.1851
    24.2.1850 D. Mati Pasterpati (Nd) Barbullush 7.6.1851
    6.3.1851 D. Ndue Sheldia ? 25.2.1852
    25.2.1852 D. Gjergj Kabashi ? 15.2.1853
    25.2.1852 D. Mark Shilani (Nd) ? 15.1.1853
    15.2.1853 D. Mark Shilani ? 8.2.1857
    5.6.1853 D. Ndue Shllaku (Nd) Shkoder 19.2.1854
    19.2.1854 D. Zef Kiri (Nd) ? 24.2.1857
    17.2.1857 D. Ndue Shllaku Shkoder 14.2.1858
    24.2.1857 D. Mati Radovani (Nd) Shirok 31.1.1858
    27.2.1858 D. Gjon Spathari ? 15.8.1858
    16.3.1858 D. Ndue Shllaku (Nd) Shkoder 15.8.1858
    15.8.1858 D, Ndue Shllaku Shkoder 17.2.1862
    23.5.1859 D. Pjeter Purati (Nd) Triepsh 14.7.1859
    18,2.1862 D. Zef Shestani ? 2.4.1866
    ? D. Mati Begu (Nd) Shkoder ?
    27.4.1866 D. Agostin Barbullushi Shkoder 8.1.1874
    27.9.1870 D. Pjeter Ivanaj (Nd) Kastrat 14.1.1874
    8.1.1874 D. Tom Volaj Shiroka 10.3.1875
    10.3.1875 D. Mhill Negri Shkoder 6.2.1877
    18,2,1876 D. Mark Klari (Nd) Shkoder 16.2.1878
    20.2.1877 D. Mati Radovani Shirok 16.2.1878
    16.2.1878 D. Mark Klari Shkoder ?
    ? Imz. Ndoc Bozhi Shkoder ?
    ? D. Mark Kumrija (Klari) Shkoder ?
    ? D. Pjeter Ivanaj Kastrat ?
    ? 1892 D. Ndoc Nikaj Shkoder ? 1893
    ? 1893 D. Nikoll Radovani Shirok 2.1895
    ? 1894 D. Nikoll Ashta (Nd) Shkoder 2.1895
    2.1895 Imz. Nikoll Ashta Shkoder 2.1915
    12.3.1895 D. Pjeter Tusha(Nd) Shirok 1898
    ? 1903 Imz. Luigj Bumci (Nd) Shkoder 1903
    2.1915 D. Fran Karma (Dekan) Shkoder 28.4.1925
    28.4.1925 D. Lek Sirdani Bog 12.4.1926
    7.1925 D. kolec Prennushi (Nd) Shkoder 9.1925
    12.4.1926 D. Ndre Zadeja Shkoder 12.4.1934
    12.4.1934 D. Gjergj Volaj Shiroke ? 1940
    ? 1940 D. Nikoll Gazulli Daj - Zadrim ? l946
    ? 1946 D. Pjetr uni ? ? 1947
    ? ? At Florijan Berisha (prkosisht) ? ? ?
    ? ? At Anton Luli (prkosiaht) Lohje ? ?
    21.12.1949 D. Cyrill Cani ? 8.7.1952
    16.8.1952 D. Pjetr Gruda Grud -Mali i Zi 27.11.1959
    25.11.1959 D. Ndoc Volaj Shirok 9.04.1967
    Ktu prfundon lista e prifterinjve t ksaj famullije pr arsye t mbylljes s kishs nga Partia Komuniste e Shqipris. Pas rihapjes se kishs vargu i meshtarve vazhdon kshtu :
    ? 1992. D. Millorad Defar Bosnja Hecegovina 11.IV. 1996. 11.IV. 1996 D. Nik Ukgjini Kosova Kjo kish, si shihet edhe nga lista e siprme, ka dgjuar fjalet e urta t ktyre meshtarve t ditur dhe, ndoshta edhe pr kt arsye ka qen historikisht e sulmuar. Por po aq sa ka qen e sulmuar, aq ka qen edhe e mbrojtur prej banorve bujar t Shkrelit. Dy her u dogj dhe nj her u mbyll kjo shtpi e Zotit gjate historis s re. M s pari prej hordhive t Shefqet Turgut Pashs me 25 maj t 1911, s dyti gjat trazirave t lufts ballkanike prej serbo-malazezeve dhe u mbyll prej vet "shqiptarve t kuq e t pa fe" m 1967.

  15. #734
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    vazhdimi..


    E fundit mesh e asaj kohe ishte ajo e dhne prej Dom Ndoc Volajt, ditn e larit t vitit 1967. M pas ajo mbyllet dhe keqprdoret pr t kryer funksione banale si magazin, menc, dyqan e t tjera gjra t ksaj natyre. Por e gjith kjo orgji mkatare merrej vesh se s'e kish t gjat. Me fillimin e proceseve demokratike n gjith Evropen Lindore edhe ne Shqipri n vitet 1990-1991 rifilloi procesi i shenjte shumshekullor pr popullin shqiptar, si dhe pr vet popullin e Shkrelit. Mesha e par mbas 24 vjetsh diktature u dha prej At Konrad Gjolajt, m 24.11.1990, menjher pas meshs s par dhn n Shkodr, ende ndn terrin e diktaturs prej Dom Simon Jubanit. Kjo mesh u mbajt me iniciativn e vet shkrelasve q u kujdesuan s teprmi pr kt rifillim. N oborrin e kishs e n pranin e nj numri jashtzakonisht t madh njerzish q me vullnet dhe dshir t pashoqe dshronin t iu rikthenin besimit n Zotin Jezu Krisht, u dgjua edhe njher fjala e Tij.

    Ishte pikrisht ky popull q i kishte dhn Kishs Shenjte ndr mote meshtar t dalluar si Don Pjeter Shkrelin, Dom Zef Shkrelin, Dom Zef Gilaj-Shkreli, At Konrad Gjolaj etj.
    Mbas ksaj ngjarje t shnuar, me ndihmn e t gjithve, prfshir ktu dhe vllezrit n SHBA, nisi puna pr rindrtimin e kishs, e cila n pjesn m te madhe prfundoi m 9 maj 1992.
    M 24 prill 1996 me ardhjen e famullitarit t ri Dom Nik Ukgjimi dhe me ndihmn e pakursyer t njerzve t Shkrelit, n kish u ben srish riparime t dukshme, dhe m pas edhe kompanjeli i ri, financimin e t cilit e bri nj bir i dalluar i Shkrelit prej SHBA-s, z.Vat Mark Shkreli dhe kambans s re, t financuar nga shkrelasi Ndoc Gjek Shkreli. Ksaj kishe tashm iu kthye bukuria dhe lavdia e kahmotshme. N anen tjetr edhe pjesa tjetr e shkrelasve, t cilt mjerisht u islamizuan n shekujt 18 - 19, patn kujdes pr objektin e kultit fetar. Kshtu n Zagor, ndrtuan xhamin e par, rreth viteve l860, si pohon plaku tetdhjetvjear zagorasi Bajram Ymer Zeka dhe q shton se shkrelasit, gjithher kan marr pjes s bashku si n ndrtimin e Xhamis, si dhe n at t kishs . Po t njjtn gj rrfen edhe plaku tjetr njqindvjeari Brahim Haxhija. Shkrelasit kultivuan at far trashguan.
    ARSIMI
    Shkrelasit nuk kan qen dhe as nuk jan vetm t pushks, me sa kan pasur mundsi ata jan prpjekur t ndriojn mendjet me dituri. Prej kndej kan dal edhe arsimtar t zot e njerz t dijes. Mjaft t prmendim ktu se i pari msues i rrethit te Lezhs, n vitin 1914 athere kur qeverija e Vlors posa kishte shpall vendimin e hapjes s shkollave n gjuhen shqipe, ishte Kol Martini prej Dedajve t Shkrelit, i cili i msoj nxnsve shkronjat e para t dituris. Tre vjet m von, Kol Martini, i cili tashm ishte kthyer n vendlindje i shkroi nj leter drejtorit t prgjithshem t arsimit, Luigj Gurakuqit pr hapjen e nj shkolle n Shkrel. Pas aprovimit t lutjes Kola filloj t msoj nxnsit e par n ish-ndrtesn e mejtejpit turk n Zagor
    Pas trazirave t gjata balkanike shnohet se, n vitet 1923- 1925 u hap srish shkolla pr fmijt e Shkrelit n fshatin Dedaj. N vitin 1936 kujtohet msuesi Ilia Plevneshi nga Ulqini, i cili shrbej deri n vitet l940. Kurse n vitet l940-1943 shrbej si msues Prek Kira dhe m von shkolla vazdoi t funksionoj prej msuesve t vyer, kryesisht t ardhur nga rrethet tjera si: Asim Luli, Gaspr Markiqi etj.
    Aktualisht n Shkrel kemi kto shkolla:
    Dedaj arsimi tetvjear (deri n vitet 1990 edhe e mesmja)
    Zagor "-" ( "-" )
    Vrith "-"
    Xhaj "-"
    Bzhet arsimi fillor
    Ducaj "-"
    Razem "-"
    Grishaj "-"
    Stol "-"
    Glec "-"
    EMIGRACIONI
    Pr shkak t rrethanave t ndryshme politike por edhe ekonomike, shkrelasit si dhe fiset t tjera gjat historis, bn shprngulje t mdha nga vatrat e strgjyshrve n brendsi t Shqipris dhe jashte Shqiprie.
    EMIGRIMI BRENDA VENDI
    Shkrelasit, prve se jetojn n vendlidjet e veta t hershme i gjejme edhe ndr kto vise t Shqipris, simbas ktyre vllazrive: Prej Vrithit, si djal t par t Lek Shkrelit dhe fshat t bajrakut i gjejm pasardhsit n Trush dhe Balldre, me mbiemr " Margjonaj", kutu kan ardhur rreth viteve 1940. Disa nga kto familje n Balldre jan: Gjon Pashko Keqota, Mark Keqota, Gjek Uci,Cub Luca, Nik Ded Kola, Gjon Ded Kola, Luc Gjeka, Nikoll Pal Marku, Fran Gjoka e tj.
    Dedajt:
    a) Prej ek Deds,djal i par, prve atyre q jetojn n afersi t kishs, i gjejm pasardhsit edhe n Balldre, me mbiemr Malotaj (Celaj) dhe Ded Gjonaj, n Mal t Rrencit, Shn Gjin, Ishull Shn Gjin, Ishull Lezh dhe n Gurz.
    b) Prej Pap Deds, pasardhsit jetojn sot n krahun e majt t Prronit t That dhe i gjejm edhe n Puk, n fshatin Gocaj t rrethit t Lezhs me mbiemr Gocaj dhe Nik Ujkaj etj.
    c) Prej Vulet Deds, si djalin e tret, pasardhsit prve q jetojn n Sterkuj, gjenden edhe n Gocaj e n Ishull t Lezhs. Disa nga familjet n Gocaj jan kto: Lesh Marash Cali e Pashko Marash Cali, Gjek Koleci e Ded Koleci, etj, ndersa n Ishull t Lezhs jan: Marka Ndoci, Kol Ndoci dhe Luigj Ndoci,etj. e, q jan kushrinj me Gjek e Ded Kolecin.
    Bzheta (Buzheta):
    a) Prej Preknicit, si djal i par, pasardhsit prve se jetojn n vendlindje, i gjejm pjesn m t madhe n Malin e Rrencit dhe n Balldre, nga t cilt mund t prmendim, n Malin e Rrencit: Cak Lukajt, Losh Gjok Markun,Ded Pre Zefin etj. ndersa n Balldre: Nikoll Pal Markun me vellezr dhe nipa (Palajt), Ndue Gjon Nogu, Lesh Gjon Nogu dhe t bijt e un Leks (Nogaj) dhe t Gjok Lan Niks (Lanajt), kurse n Ishull Shn Gjin banojn: Patajt, Martinhasanajt, Zef Ded Kola, Pashko Tom Zefi, Ndue Kol Zefi, Tom Gjeto Tali, Gjok Doda , Rrok Plak Luca, etj.
    b) Prej Ducit, djalit t dyt, pasardhsit, prve vendbanimit t vet n Ducaj, jetojn edhe n Ishull Shn Gjin, si: Malajt, Rrok Pepa, Zef Pashko Gjoni etj. N Gryk Lumit: Nik Gjelajt, n Breg t Mats: Hasan Vukajt dhe n Velipoj: Zek Vukajt.
    c) Prej Prekducit, djalit t tret, pasardhsit, prvese n vendlindje, gjenden n Mal t Rrencit: Luk Rrok Vata, Kol Rrok Vata, Mark Nikoll Murri, Luigj Nikoll Murri, Llesh Prekushi dhe Ndue Prekushi (Prelivanaj) etj. N Sake: Mark Lesh Bua. N Ishull Shn Gjin: Gjok Kol Noni (Njeraj), Marash Vata me vllezr, Bardh Nikoll Murri (Prelivanaj). N Maje t Malit, mbi Kish t Dom Leshit: ark Gjek Cali. N Tale, Gryk Lumi: Dod Prei e Gjon Nika (Sykaj) dhe Nik Gjekajt. N Balldre: Nikoll Mark Toma me vllezr, kurse n Melgush: Gjergj Elezajt.
    4.Zagorasit (Zogu):

    a) Prej Andreas, si djal i par i Zogut, pasardhesit, prve se n vendlindje, jetojn edhe n Stol t Zagores, ku nga trungu i tij linden barqet: Marvukajt, Bercajt, Kolajt, Leknikajt, Stoli e Grishajt dhe Vuajt. Ata jetojn edhe n Balldre: Ded Nik Ndoci e Luigj Leka (Marvukaj). N Shn Gjin e n Mal t Shn Gjinit, banojn: Nik Tom Staka, Tom Gjoka, Pal Leka (Marvukaj).N Ishull Shn Gjin, banojn: Ndue Rroku, Vat Simoni , Nikoll Gjoka , Lek Martini , Fran Luka e Zef Pjetr Gjeti..N Sake, banojn: Marka Gjetja e Gjergj Luka, kurse prej Leknikajve jan: Rrok Tom Kola. N fshatin Kune: Mark Toma. N Shn Gjin dhe Pjetr Zef Pashku n Ishull Shn Gjin. Duhet prkujtuar se Andreja pr arsye t mos nderrimit t fes, i takoj toka ma e keqe si sht ajo n Stol t Zagores n krahasim m t vllan Isufin i cili pr shkak t pranimit t fes muslimane si shperblim mori tokn ma t mir. b) Isufi djali i dyt i cili si theksuam u islamizua dhe nga ky dolen barqet : Hakat, Currajt, Demajt, Dushkajt, Selimajt, Elezajt (Elez Sadikajt).Nga ata t cil u shperngulen jan: n Balldre,Dushkajt, Shaban Dan Coli, Mustaf Elezi m t vllan, dhe t Ali Bajramit, n Shn Gjini e n Mal t Shn Gjinit banojn: Currajt, Demajt dhe Dushkajt, n Sake banojn: Selimajt, kurse n Ishull Shn Gjini e n Ishull -Lezh banojn: Hakajt dhe Dushkajt.
    EMIGRIMI JASHTE SHQIPRIE
    Por si dihet n strukturn e ndryshme demografike t nj bashksije etnike ndikojn para s gjithash edhe kushtet natyrore ekonomike, elementet natyrore t ambientit gjeografik t saj, jeta politike etj. Njerzit e Shkrelit, si banor t nj treve specifike nga pikpamja e zhvillimit, aspektit natyror e te tjerave si kto, paten fate t ndryshme emigrimi.. Fjala m s pari sht pr shkrelasit t cilt u shperngulen q nga kohrat e hershme n Shtoj t Ulqinit Mali i Zi, pikrisht n Amull dhe Shn Gjergj, ku rreth shtatdhjet shtpi si: Marinaj, Lumaj, Ramaj, Xhaj etj. nga ekdedajt, Dedajt, Vrithi dhe Xhajt zun vend n kto fshatra, ku disa familje edhe sot e ksj dite jetojn me mbiemrin Shkreli. Kurse mjaft t tjer prap jan shprngulur e kan shkuar pr nj jet me t mir n SHBA , dhe pikrisht n Detroit e New York. Fillimi i ksaj shprnguljeje i ka rrnjt n shpernguljen e madhe, e cila u b viteve 1700, kur Porta e Lart e ngarkoi pashn e Pejs Hodaverd Mahmutbegun q ta nnshtroj Malsin e Madhe dhe t deprtoj n drejtim t Ulqinit dhe Tivarit. N kt rast ai u vrsul edhe mbi Kelmend ,Kastrat, Shkrel etj. dhe, pas nj rezistence t fort pashai arriti ti shperngul me forc nj numr t madh t popullats t ktyre fiseve, t cilat m s shumti zun vend n Rugov t Kosovs, Plav ,Guci e Rozhaj n Mal t Zi dhe n Novi Pazar me rrethina n Serbi.

    Etnografi serb Andrija Joviqeviq shnon se, n afrsi t Plavs dhe Gucis n fshatin Rudo Polje, gjendet 1 shtepi shkrelase, kurse n Rzhanic t Siprme l7 shtpi shkrelase, m mbiemr Shaboviqi, Gjeloviqi dhe Tahiroviqi, t cilt tashm jan t sllavizuar. Kurse historijani boshnjak, Ejup Mushoviq, dshmon se n rrethinn e Novi Pazarit, pikrisht n fshatrat Crnish, Zhire e Krushevo jetojn shum shtpi shkrelase, t cilt tashm kan ndryshuar mbiemrat e vet dhe sllavizuar.
    Edhe gjat shpernguljeve q u bn nga kjo rrethin n vitet 1912, 1918, 1936 e pastaj n mnyr sistematike deri n vitet l970, shkrelasit s bashku me fiset e tjera t Malsis s Madhe: Kelmendas, Hotas, Grudas, Kastratas etj.shkuan n Turqi, dhe pikrisht n Istambul, Burs, Adapazaru dhe Izmir.

    Shkrelasit t cilt zun vend n Rugov, t bashkuar me fiset e tjera t Malsis Madhe: Kelmendasit (Nik Vukel Selc Bog), Kastratasit dhe Shaljant formuan fshatin e vet, me emr Shkreli, i cili njheri ishte fshati m i madh n mes 13 fshatrave t krahins s Rugovs. Ktu pas shtimit t popullats filloj si rast i rrall migrimi i brendshmm n rrethet e Pejs e t Istogut dhe n fashatra t tjer t Rugovs, si n Kuqisht, Dugaijev, Bog etj.

    Kurse n rrethinen e Peshterit, n Rozhaj, Javorin, Boroshtic shnohet se jetojn m tepr se 500 shtpi shkrelase. Mjerisht shkrelasit n rrethin e Peshterit m t shumtit psuan fatin e atyre q jetuan n rrethin e Novi Pazarit. Tash fshati i Shkrelit, sipas statistiks s vitit 198l ka 20 shtpi m rreth 200 banor. Gjat gjith historis s lavdishme q pati kjo krahin, duke kaluar npr stuhi t mdha t nj kohe t pamshirshme, shkrelasit nuk u ndan pr asnj as nga tri fiset e tjera, me t cilt bashkjetonin.
    Prndryshe krahina e Rugovs, edhe pse ishte e prber prej katr fiseve, gjithher vepronte si nj kompaksi etnike. Ka pasur dy bajraqe, njri pr Rugoven e Poshtme e tjetri pr Rugoven e Eprme, ku prfshihej pos t tjersh edhe Shkreli. N ann tjetr, populli i ksaj zone, ka qen i udhehequr edhe nga t ashtuquajturit "pleqt e katundit", ku ndr ta kishte njerz t menur e t ndershm dhe trima t dalluar. Si t till prmendeshin edhe shkrelasit Rexh Avdija dhe Dem Isufi.

    Historija e Rugoves edhe pse jo fort e gjat, ishte e ngjeshur m mjaft njgarje t mdha dhe heroike. Duke qlluar n kufi t Mali t Zi dhe Kosoves, ishte aktive n do ngjarje t rndesishme. Kshtu, n luftn e Nokshiqit t vitit 1879, afr Plave, ku zhvillohej beteja e madhe kundra malazezve pr teritoret shqipatre, rugovasit moren pjes masovisht. Ndr ta dalloheshin shkrelasit Rexh Avdiu dhe Dem Isufi. Kta trima shnohet se kan qen m t dalluarit edhe n ushtrin vullnetare t Lidhjes s Prizrenit, n Kuvendin e Pejs, t mbajtur n janar 1899,n Kuvendin q u mbjat n mars t vitit 1903 t "Verrat e Lluks", kur pushteti osman deshte t ban pazarllqe m tokat shqiptare, e shum t tjera. Tamam pr kt, Rugovasit ishin shum t ndshkuar nga okupatoret e huaj. N kt drejtim ata e psuan tragjikisht edhe n kohen e pagzimit t dhunshm nga qeverija malazeze n vitin 1913, n kohen e mbledhjeve t armeve nga qeverija Jugoslave viteve 1919-1920, ku si pasoj e ktij aksioni barbar, gjoja se po i armatosnin popullin, vetm shkrelasit u masakruan. 19 vet u masakruan dhe u dogjen 13 shtepi, pr t mos folur ktu pr fshatrat e tjer. Gjera t ngjashme pati dhe n vitet e m vonshme.

    Sa i prket islamizimit t shkrelasve t shprngulur n rrethinat e Novi Pzarit dhe Rozhajes, ata e ndan fatin me popujt dhe fiset t tjera, t cilet e pranuan fen islame nga dhuna e osmanllijve, kryesisht n shekullin e 18. Pak m von ksaj periudhe bn t veten edhe gjuhn sllave. Kurse shkrelasit e tjer, si dhe e gjith Rugova, fen islame e pranuan n pragun e shekullit t 19. Udhprshkruesi serb Todor Stankoviq shkruan n vitin 1910 se Rugova ishte e islamizuar rreth viteve 1840-1850, nga nj hoxh i quajtur Syl Rugova. Jan pikrisht kto rugovas, q sot n t shtatin a t tetin brez dalin n emra katolik
    Shkrelasit n Lahuten e Malcis:
    Nga "DEKA"
    (Kael Doda dhe Kerni Gila nga Zagora)

  16. #735
    i/e regjistruar Maska e fegi
    Antarsuar
    29-05-2009
    Postime
    5,840
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime
    Vazhdime Fisi Shkreli

    Nga "DEKA"
    (Kael Doda dhe Kerni Gila nga Zagora)

    ...Por prej lufts Shqiptart nuk tuten.
    Merr Kael nji her lahutn
    e na thuej nji kang shqiptare;
    s`mbajm na zi pa na qit fare!
    Muer lahuten n`dor Kaeli,
    m`te " magjarin" n`vend e ngeli
    e mbasi pr za e ujdisi,
    kshtu kangs atbot ia nisi:..
    ... Por kje rrejt i biri i shkins!
    Prse aty `i far Kerrni Gile
    i ndej gati n`"karajfile",
    tuej ia ngjit shi n`lule t`ballit,
    tue e ftof shi n`ran t zallit.
    Po, tek qiti i Zagorjani
    "kuku, majko!" Gjuka bani
    e ra dekun pik ma i pari:
    - ashtu raft gjithmon tradhtari!...
    Nga "LIDHJA E PRIZRENIT"

    ...E njani tjetri, ma prtej,
    me ata dy mustakk t mdhej,
    me i prek n`shoq qi ka bri vedi
    ai nuk asht, jo, Diomedi,
    por asht Bajraktari i Shkrelit:
    si njaj pyrgu n`ball t`kshtjellit.
    qi s`e trand as topi as shpata
    e i thon emnit Marash Vata...
    Nga "KULLSHEDRA"

    ...Del prej Shkreli Marash Vata,
    E si reja me shtergata,
    Msyn perpjet drejt Dukagjinit,
    Me at Gjin Pjetrin e Kurbinit,
    Qi per pushk e per urti
    E lan nam t dy n`Shqypni...
    Nga "LEKT"
    (Bec Patani , ul Patani dhe Rrushman Hasani nga Ducajt)

    ...Ve se po, besa moj Jane,
    Dy dragoj t lem njaj nane,
    Mos me i pre shkallma as tagani:
    Bec Patani e ul Patani,
    Qi kah rran atij mejdani,
    Kah lshuen turrin m`eta t`Knjazit,
    Thue, dynd deti prej tallazit,...
    ...Por `kann malet qi po ushtojn?
    Por `kann prrojet qi gjimojn?
    Shka vran vetllat Mark Milani?
    Thon ka msy Rrushman Hasani!...
    Nga "GJAKU I MARRUN"

    ...Shum qyqja do t`kndoj n`Mal t`Zi!
    Per mbas tij Shkrel e Zagore,
    N`za per pushk e dejleki
    Me ata Ducajt, Xhaj e Bzhet,
    T `kann msy Zubcit fyt-a-fyt...
    Nga "DED GJOLULI"
    (Prel Kol Shyti e Ujk Gjelosh Marashi -Shkrelas)
    ...Rreth e okolle pse atij shati
    Msy kann Hot, Shkrel e Kastrat,
    Edhe lufta, mana, ngjati
    Rrash tridhet e gjasht sahat...
    Rrfe kur msy ka njaj Zef Peri
    Prel Kol Shyti e aj Ujk Gjeloshi,...
    Edith Durham
    Kisha br plan t rrija disa dit n Bratosh, por duhej t shkoja menjher n Shkrel pr festen e Shn Nikolls, shenjti i fisit, meq fiset do t mblidheshin t nisur bukur me kt rast.

    Mbrapa shtratit t gjlbr t lugins ngrihej me qulaf t bardh muri malor q ndan Shkrelin nga fiset e Pultit. Un bra vizita npr shtpi. Njerzit shum t afrueshm knaqshin q m linin "t'i shkruaja" shtpit e tyre. Shtpit jan prej guri me ati tjegullash. Kati i poshtm, sht haur. Dhoma e ndenjs lart ka nj shkall t jashtme prej guri ose prej drrase, e cila t ngjit shpesh n nj balkon t gjr e me streh. Shtpia ka pak dritare t vogla. Zjarrin e ndezin n nj vatr t hapur n nj cep, ndrsa tymi del npr ati q nuk ka tavan. Prapa vatres ka nj kamare pr t mbajtur en gatimi. Shum shtpi kan nj arranik n oborr, kryesisht pr t mbajtur bylmetin. do shtpi priste miq. Pas darks knduam kng tipike shqiptare q jan t pashoqe. Shkalla shqiptare nuk sht si shkalla moderne europiane, por sht e tra me gjysmtone dhe me tone t thyera. As muzika nuk ka koh t rregullt. Ritmi i saj sht i shpejt ose i ngadalshm, sipas ndjenjs dramatike t kngtarit dhe fjalt jan t zgjatura n mnyr t pabesueshme me kthesa minore t gjata me ngritje dhe ulje zri q pak gurrmaze anglezsh do t mund t'i imitonin...

    Mirsjellja krkonte q banort e Shkrelit, si zot shtpie t mos visheshin me rrobet e tyre m t bukura, u takonte miqve t stoliseshin m shum. Dhe ata stoliseshin bukur. Shum burra mbanin arm t shklqyera t lara me argjend, madje edha ata q kishin pisqolla, mbanin dhe harbi t mdha argjendi n brez pr t'u kapardisur. Qeleshet e bardha si bora t vrbonin n diell, xhamadant me t kuqe t art dhe jelekt, xhurdit e shkurtra, t zeza, gajtant e zinj t ndritshm, q zbukuronin akshirt t ngjitur pas trupit, qostekt e orve t rnda prej argjendi dhe t pisqolls, t stolisur pa kursim me rubin dhe bruz falls, q plqehen mjaft nga malsort, t gjitha kto u jepnin atyre trupave t lidhur nj pamje nga m t hijshmet. Shumica i prket tipit me ftyr t gjat dhe hund shqiponje, me kockat e nofulls t gjata dhe t spikatura, me vetullat q varen posht, me sy ngjyr lajthie e flokt gshtenj, ose me syt e kaltr gri e flok t verdh. T gjith i kishin kokat e rruara por tufa e flokve t parruajtur ishte n vende t ndryshme ose ndryshonte nga forma.
    Literatura
    Cordignano, F. Catasto Veneto Di Scutari e Regirstum Concessionum vo.I. Roma 1944.
    Ibid. Catasto Veneto Di Scutari e Registrum Concessionum 1416-1417, Vol.II, Roma 1942.

    Ibid. Onomasticon Del Catasto Veneto Di Scutari e Registrum Concessionum,nr. 8, 1945.
    Nopcsa, F. Shqiprija, fiset e Malsis s Shqipris veriore dhe ligji i zakoneve,(dorshkrim, prkthim n AIH. Tiran).
    Bart, P. Die Albanischen Muslime Zur Ziet Der Nationalen Unabhangikeitsbeegung (1878-1912),Otto Harrassoitz . iesbaden , 1968.
    Ibid. Quellen und Materialien Zur Albanischen Geschishte im 17. Und 18. Jahrhundert., II, Dr.DR. Rudolf Trofenik . Munchen, 1979.
    Valentini, G. Il Diritto Delle Comunita,Nella tradizione Giuridica Albanese, Firenze, 1956.
    Seiner, F. Schriften Der Balkankommission Linguistische Abteilung XIII Ergebnisse Der Volkszahlung In Albanien, ien und Leipzig, 1922.
    Mushoviq , E. Etnicki Procesi i Etnicka Struktura Stanonistva Novog Pazara, Beograd, 1979.

    Durham, E. Brenga e Ballkanit dhe veprat t tjera, Tiran,1991.
    Pulaha, S.
    Pulaha, S. Defteri i Regjistrimit t Sanxhakut t Shkodres i vitit 1485, Tiran,1974.
    Huta, P. Fshati n Sanxhakun e Shkodres, n Shekujt XV-XVI, Tiran, 199O.
    Shqipnia prpara Konferencs s Paqs, Shkoder 1921.
    Viezzoli, L. Atdheu i Jon ose Gjeografija e Shqypnis, Shkoder 1929.
    Grupi Autoresh, Rugova, Prishtin, 1987.
    Palushaj, L. Malsija dhe Fiset e Saj, Lezh, 1996.
    Lidhja Shqiptare e Prizrenit n Dokumente Angleze, Prishtin,1978.
    Zojzi, Rr. Mbeturina t rendit fisnor n disa mikrorajone t vendit ton, Konferenca Kombetare e Studimeve Etnografike, 28-3= qershor 1976, Tiran,1977.
    Fishta , Gj. Lahuta e Malsis, Rom, 1991.
    Volaj, Gj. N qinndvjetuer t nji Regjistri.,Kumbona e s Diells, Shkodr, l939,nr. 10,fq.153-155.
    Malota, M.P. Shkreli sipas gojdhenave, dorshkrim, Balldre- Lezh, l99O.
    Tafilica, Z. Gjurmime arkeologjike ne luginen e Perroit te Thate, ILIRIA, nr.1, Tirane 1988.fq.255-266.

    HYRJE
    Ky libr i par pr mbi etimologjin e emrit, gjeografin, arkeologjin, fisin, popullsin, historin, kishn, arsimin, emigracionin etj., e krahins s Shkrelit sht nj prmbledhje dokumentesh, t dhnash gojore, literature t huaj dhe vendase dhe krkimesh t tjera, t paraqitura me nj kujdes e dashuri t posame prej famullitarit m t ri t Shkrelit, historianit, Dom Nik Ukgjinit.
    Libri sht sprova e vetme shkencore e divulgative deri m sot, pr t dshmuar edhe nj her se njerzit e ri t Shkrelit, njerzit e dal t lodhur por edhe plot shpres prej regjimit t vjetr, kan nevoj pr identitet, pr njohjen e mtejshme t vetvetes. Por jo vetm pr shkrelasit, libri sht nj ndihm e veant pr t gjitha studimet antropologjike e historike mbi Veriun e Shqipris.

    Kjo "guid" e ngjeshur mbi kt krahin nga m interesantet e historis son, sht n t njjtn koh edhe nj kujtes pr t tjer njerz, t cilt duke punuar e jetuar n nj zon t caktuar t Shqipris, t'i hedhin syt pr nga toka ku i shklet kamba. sht tok e plleshme, e urt, dhe ka plot gjra pr t treguar.
    Historia sht msuesja e jets - thonin latint. Pavarsisht se ajo nuk prsritet me t njjtat prmasa n koh dhe hapsir, prapseprap esencialisht mbetet e njjt, pr sa koh shekujt nuk prajn duke na ofruar t njjtin fat.
    Ky vend q ka uditur shum her dhe shumknd, ve t tjerash ka nevoj t dij jo vetm far ka br por edhe far ka ln pa br.
    Ky bilanc ideal sht ndoshta gjja m e rndsishme q sugjeron libri i Dom Nik Ukgjinit n mbarim t leximit. Dr. Stefan apaliku Dr. Romeo Gurakuqi Shkodr, Janar 1998.
    Per"shqip.dk"Shkodrani

    05-08-2011, 02:46 PM #29
    fegi
    Senior Member

    Antarsuar: Apr 2011
    Postime: 4,023




    Ekzaktesisht fotografite jane originale te Kongresit te Triestes ne 1913.Parija e Shkodres, figura te njohuna patriotike u larguan nga Shkodra ne kohen e pushtimit te Shkodres nga Mali i Zi, Nder keto ishte edhe gjyshi i jone Shan Koleka (reshti i siperm, i treti nga e djathta, me cigare ne dore) te cilet u kthyen ne Shkoder vetem mbas largimit te pushtuesve Malazez.
    Se bashku me shum te tjere atedhetar nga e gjithe Shqipnia u mblodhen ne Trieste per te ndalue coptimin e Shqiperise; duke pase mbeshtetjen e Austro-Ungarise, ju kerkua ndihme fuqive te medha...Rendesia dhe Vendimet e kongresit te Triestes jane te njohura , dhe sot te publikuera nga studjues Shiptar e te huaj.
    Ne foto dallohen : Fan Noli, Luigj Gurakuqi, Hile Mosi, Faik Konica, P.Evangjeli, F.Toptani,Tef Zurani, Kel Marubi, Sh.Gjecovi, bajraktari i Shkrelit,..........
    P.S.- shum emra qe kane qene shkruar me dore mrapa fotografise jane fshire (nga lageshtia qe kane pase marre fotot te varuna ne mur ne shtepine Shkodrane )..Do te ju ishim mirenjohes studjuesve te specializuar qe ndihmojne ne identifikimin e personazheve, njohes i mire i ketyne ka qene studiuesi Vili Kamsi, qene v. 1970 na i pat kerkuar per muzeun e Shkodres.
    Fotografite jane ba perpara hotelit "Dreher" ne Trieste ku u zhvilluan punimet. Studio fotografike eshte : "Atelier A.Jerkic" - Gorizia Trieste.

    -Pershkrimi fotos nga Mark Shkreli: Kongresi Triestes ne 1913.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    Ndryshuar pr her t fundit nga fegi : 26-08-2011 m 03:47

  17. #736
    Alter ego Moderatus Maska e yllbardh
    Antarsuar
    18-08-2007
    Vendndodhja
    as vet se di.... :)
    Postime
    812
    Faleminderit
    17
    5 falenderime n 5 postime
    Citim Postuar m par nga fegi Lexo Postimin
    Vazhdim...

    PREJARDHJA E FISIT
    Sipas antropologve dhe historianve shqiptar e t huaj m serioz, si At Zef Valentini etj., fisi i Shkrelit dhe shkrelasit thon t kene ardh si blegtor nomad prej viseve t eprme t Ballkanit, ka do t thot prej Bosnje ose krahines s Sanxhakut t Novi Pazarit, n krahinn mesjetare q quhej Pulat (Pult) q m von u quajt Malsi. Mirpo ky pohim i At Valentinit dhe i t tjereve, kurrsesi nuk do t thot, si mendojn disa, se, shkrelasit dhe fiset tjera t Malsis se Madhe si: Hoti, Kelmendi, Kastrati, Gruda etj., t cilt jan t ardhur nga ana veriore e rrethit t Bosnjes n shekujt XI dhe XII, kan prejardhje sllave dhe se me ardhjen e tyre n kto treva u shqiptarizuan. Duhet ditur se n kto treva nga erdhen Shkrelasit si dhe fiset e tjera t Malsis s Madhe jetonte fisi Ilir i Dalmatve. Teorit e prejardhjes se Malcorve prej Dalmacis jan nji hipotez e vobeket.
    Megjithate, fjala delme, e cila rrjedh prej emnit Dalmacia, ose i ka dhan emnin Dalmacis, perdoret vetem ne malci te madhe. Geget dhe tosket e quajn ate 'dele'. Hipotezat kryesore rreth prejardhjes se tetan shqiptarve jan 1) prejardhje Ilire (ne ket rast Malcort mund te jen Dalmat, pra te ken ardh prej tokave ku sot jetojn boshnjaket e kroatet, 2) prejardhje karpate (georgieve), 3) prejardhje iliro-trake. At Zef Valentini ka shkrua me shum per gojdhanat. Ai nuk ishte indovropjanolog. Por fakti se gjuha e malcorve, perfshi shkrelin asht e ndryshme prej gegnishtes, mund te tregoj se malcort ka nji origjin te vetme. Megjithate, puna komplikohet sepse ne disda aspekte malcishtja i perngjan toskerishts. Vene re, Toskerisht dhe Malcisht = gura, muaj, perrua, u pat ndertua. Gegnisht grue, muej, perrue, u pat ndertue.

    Vetm me ardhjen e sllavve n kto vise, formimin e shtetit n kohen e Stefan Nemanjes (1166-1196) dhe pr shkak t torturave t egra e keqtrajtimeve, kjo popullat autoktone, e cila nuk desh kurrsesi t'i nnshtrohej okupuesit e t asimilohej, u detyrua t shprngulet nga tokat e plleshme t trungut ilir. Ngulimi n trojet e tanishme, pothuajse t shkreta pr t mbijetuar me mjetet e asaj kohe, duket se i kushtoi mjaft dhe se shnoi fillimin e nj mnyre t re jetese e mbijetese.
    Po simbas At Valentinit, n librin e tij "Il Diritto delle Communita" msohet se prej fisit t Shkrelit t ket rrjedhur dhe fisi "Kthella", "Dedajt" e Puks, "Ukthi", "Lvrushku" e "Shngjini" i Fanit. Nga ana tjeter kemi edhe dshmi gojore qe mbeshtesin variantin e At Valentinit. Kshtu thuhet se kur Shkreli erdhi n vendbanimin e ri, gjeti aty nj popullat autoktone t quajtura "Anas". "Anasit" qen t prbr:
    1. Xhaj n Xhaj
    2. Vukaj ose Vukelaj n Preknicaj
    3. Kolajt n Zagor
    4. Baushi ose Kapllajt n Dedaj
    5. Luizi n Grykn e Lugjeve
    6. Tuajt t cilt jetojn n Leskovec.
    Po simbas gojdhns,[GOJDHANAT KAN VENDIN E VET - POR KUR FLITET SERIOZISHT DUHET ME U KTHYE KAH SHKENCA -- KETO GOJDHANA JAN TEJET JOSHKENCORE -- RRENA]
    i pari i shkrelasve t ardhur n kto troje ishte Lek Shkreli, i cili pati kater djem: Vrithin, Deden, Buzheten dhe Zogun, prej emrave t t cilve kan ardhur dhe kater fshatrat t mdha t Shkrelit: Vrrithi, Dedajt, Bzheta dhe Zagora. Vrithit, duke qen djali i par i Leks, i takoi t'i printe ktyre vllaznive, duke mbajtur e trashguar brez pas brezi institutin e bajrakut dhe bajraktarit, sipas Kanunit t Lek Dukagjinit. Deda, djali i dyt i Lekes, pati tre djem: ek Deden, Pap Deden dhe Vulet Deden, t cilt u hapn shum. Buzheta, djali i tret, gjithashtu ka pasur tre djem: Preknicin, Ducin e Prekducin. Ndersa i katerti, Zogu, pati vetem dy djem: Andrean dhe Jusufin (i cili, si merret vesh dhe nga emri u islamizua). Prej emrave t niprve t Lekes kan marr emrtimet dhe mjaft mehall t Shkrelit.

    ....
    Wikipedia edhe pse mund t jet nj burim serioz pr marrjen e informatave t ndryshme po ashtu wikipedia sht edhe vendi m i-lojal pr kt sepse pr shkak se do kush ka mundsi q t jap kontributin e tij po ashtu edhe do kush ka mundsi t ofroj vandalizmin e tij, gj e cila duket nga fjalia e nnvizuar me t kuqe.
    Shqiptari q derdh gjak shqiptari nuk meriton t quhet shqiptar

  18. #737
    Restaurator Orbis Maska e Baptist
    Antarsuar
    20-11-2004
    Postime
    8,758
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    i pari i shkrelasve t ardhur n kto troje ishte Lek Shkreli, i cili pati kater djem: Vrithin, Deden, Buzheten dhe Zogun, prej emrave t t cilve kan ardhur dhe kater fshatrat t mdha t Shkrelit: Vrrithi, Dedajt, Bzheta dhe Zagora. Vrithit, duke qen djali i par i Leks, i takoi t'i printe ktyre vllaznive, duke mbajtur e trashguar brez pas brezi institutin e bajrakut dhe bajraktarit, sipas Kanunit t Lek Dukagjinit.
    Sipas Kanunit e sipas gjithe shqiptareve SHQIPTAR
    "bajraqet" kane qene dhe mbeten institucion i shkijeve turq. Apo me saktet i tyradhetareve dhe kolaboracionisteve te armikut me te poshter ne historine e kombit shqiptar.
    Aeneas Dardanus
    Lavdi, pasthirrme fosilesh, germadhash e rrenojash vershelluese. -Eja pas meje!...

  19. #738
    Hierark i lart Maska e Uriel
    Antarsuar
    07-02-2010
    Vendndodhja
    Torre della Fame
    Postime
    1,141
    Faleminderit
    2
    12 falenderime n 11 postime
    Kelmendi

    Nga ky fis , ne vitin 1497 numeroheshin 152 shtepi, dhe ka disa versione mbi formimin e ketij fisi. I pari i fisit, mendohet te kete qene nje bari i quajtur Klement, i cili me vone se bashku me gruan e tij Bubei dhe 20 koke dhen, u ul ne kete zone. Nje version tjeter flet per nje abat katolik, italian i quajtur Abate Clemente.
    Paraardhesi i ketij fisi, mendohet te kete patur 7 ose 4 djem. Kater ishin : Selca, Vukli, Nikli dhe Boga, familjet me femije shume,te te cileveformuan fshatrat repsketivisht me emrat e permendur me lart, madje u formua dhe bajraqe, me emrat respektive te fshatrave dhe fisit Kelmendi. Keto kater bajraqe ekzistonin akoma dhe ne shek.XX: Selca me 400 shtepi, Boga me 70, Vukli rreth 100 shtepi dhe Nikli me rreth 150 shtepi.
    N dy relacione t Pjetr Bogdanit, pr gjndjen e Tivarit dhe Shkodrs, me rrethe dhe t zonave malore, veanrisht pr Kelmendin, rreth zanafills s ktij fisi n peshkopatn e Medunit shkruhet: ''Kelmendi, kreu i par qe prej nj babe serbjan, nga lumi i Moras q buron prej Malit t Zi, dhe prej nj nne t quajtur Bubeska, buja e Vrijabenjs nga Kui. Kelmendi i siprthn u strehua n vendin e quajtur Bersian mbi Grud, ku pati 9 bij dhe me t cilt luftoi kundr skjavonve q m par posedonin vendin e ktyre maleve, i dboi nga banesat e tyre dhe pushtoi vendet e malit me kullota, duka ia dhn emrit e vet atij vendi: Kelmend. Si u shkputn tre vllezr, shkuan pr t banuar, i pari n Selc, Spajn e ndan ndrmjet tyre dy vllezrit e tjer. N kto vende, secili i quajti katundet me emrin e vet, dhe kta emra jan: Gjonoviqi, Masonoviqi dhe Lesineviqi. Fisi i tyre ecn kshtu: Kelmendi, nga ky lindi Mashin Lejini, nga ky lindi Vula Mashini, nga ky lindi Vekrua Vuli, nga ky lindi Zan Vuleta, nga ky lindi Dunda Zani, nga ky lindi Vuka Dida, nga ky lindn Martin Dadeci dhe Vukaro Deda q rrojtn m 1634 dhe thyen Voo pashn e Bosnjes q erdhi me 12 mij veta pr t'i nnshtruar. Ktaj jan popujt m trima t Shqipris. Kan qn shum barbar, por me veprn e etrve t reformuar t shn Franeskut, jan shndrruar e br t krishtert m t mir t atyre maleve, ashtu si jan m trimat, nga t cilt varen malsort e tjer si varen qiejt nga i lvizshmi''.

    Megjithat ky relacion ka mangsit e veta: nj largim t orthodoksve q ishin strehuar n Kelmend n mesin e shek XVII ka ndodhur, por ky episod nuk e arsyeton versionin n fjal. Bogdani krkon pikrisht q t veoj nga t gjitha fiset e tjera forcn e kelmendasve, prandaj i shndrron edhe n dbues popullsish, ndrsa n t vrtet kan qn ata ''t dbuarit'' q u zhvendosn nga trojet e tyre nn presionin e fiseve t tjera, q zun vend n tri Lugjet e Kelmendit. Gjithsesi, simbolika e prshkrimit sht mse e qart: kelmendasit ishin ata q mbanin dhe drejtonin n qndres dhe n luft shoqrin malsore.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Uriel : 30-08-2011 m 19:33
    relata refero

  20. #739
    New York Maska e mario_kingu
    Antarsuar
    09-12-2004
    Vendndodhja
    North East
    Postime
    2,167
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    uriel mirembrema
    ne radh te pare dua te falnderoj qe sjell keto historira ne forum edhe na jep mundesin ti lexhojm pasi ne qe jetojm jasht shumica se ka iden
    vertet ne Historin e Shqiperis je Shum i ditur
    do doja te postoje dicka persa i perket fiseve qe kan qen ne jug te shqiperis
    rrespekte
    Partizoni

  21. #740
    Cursum Perficio
    Antarsuar
    11-11-2008
    Postime
    2,869
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Citim Postuar m par nga Uriel Lexo Postimin
    N dy relacione t Pjetr Bogdanit, pr gjndjen e Tivarit dhe Shkodrs, me rrethe dhe t zonave malore, veanrisht pr Kelmendin, rreth zanafills s ktij fisi n peshkopatn e Medunit shkruhet: ''Kelmendi, kreu i par qe prej nj babe serbjan, nga lumi i Moras q buron prej Malit t Zi, dhe prej nj nne t quajtur Bubeska, buja e Vrijabenjs nga Kui. Kelmendi i siprthn u strehua n vendin e quajtur Bersian mbi Grud, ku pati 9 bij dhe me t cilt luftoi kundr skjavonve q m par posedonin vendin e ktyre maleve, i dboi nga banesat e tyre dhe pushtoi vendet e malit me kullota, duka ia dhn emrit e vet atij vendi: Kelmend. Si u shkputn tre vllezr, shkuan pr t banuar, i pari n Selc, Spajn e ndan ndrmjet tyre dy vllezrit e tjer. N kto vende, secili i quajti katundet me emrin e vet, dhe kta emra jan: Gjonoviqi, Masonoviqi dhe Lesineviqi. Fisi i tyre ecn kshtu: Kelmendi, nga ky lindi Mashin Lejini, nga ky lindi Vula Mashini, nga ky lindi Vekrua Vuli, nga ky lindi Zan Vuleta, nga ky lindi Dunda Zani, nga ky lindi Vuka Dida, nga ky lindn Martin Dadeci dhe Vukaro Deda q rrojtn m 1634 dhe thyen Voo pashn e Bosnjes q erdhi me 12 mij veta pr t'i nnshtruar. Ktaj jan popujt m trima t Shqipris. Kan qn shum barbar, por me veprn e etrve t reformuar t shn Franeskut, jan shndrruar e br t krishtert m t mir t atyre maleve, ashtu si jan m trimat, nga t cilt varen malsort e tjer si varen qiejt nga i lvizshmi''.

    Megjithat ky relacion ka mangsit e veta: nj largim t orthodoksve q ishin strehuar n Kelmend n mesin e shek XVII ka ndodhur, por ky episod nuk e arsyeton versionin n fjal. Bogdani krkon pikrisht q t veoj nga t gjitha fiset e tjera forcn e kelmendasve, prandaj i shndrron edhe n dbues popullsish, ndrsa n t vrtet kan qn ata ''t dbuarit'' q u zhvendosn nga trojet e tyre nn presionin e fiseve t tjera, q zun vend n tri Lugjet e Kelmendit. Gjithsesi, simbolika e prshkrimit sht mse e qart: kelmendasit ishin ata q mbanin dhe drejtonin n qndres dhe n luft shoqrin malsore.
    Kelmendet qenkan fis me origjine Serviane qe lufton kunder Skjavoneve? Por popull i Shqiperise?

    Ne c'gjuhe e kishte bere relacionin Pjeter Bogdani ne se mund te pyes? Dhe nga cila gjuhe ke perkthyer ti ne Shqip?
    Ndryshuar pr her t fundit nga javan : 31-08-2011 m 00:31

Faqja 37 prej 43 FillimFillim ... 273536373839 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. A ka konspiracion kundr Shqipris?
    Nga BARAT n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 42
    Postimi i Fundit: 10-05-2011, 09:36
  2. Misioni Amerikan N Shqipri (1946)
    Nga DriniM n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 8
    Postimi i Fundit: 30-07-2010, 21:39
  3. "Dr. dituria"
    Nga Sabriu n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 20
    Postimi i Fundit: 18-12-2008, 05:32
  4. Prgjigje: 15
    Postimi i Fundit: 06-12-2008, 13:08
  5. Ervin Hatibi
    Nga erzeni n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 9
    Postimi i Fundit: 17-11-2006, 23:39

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •