Illyrian Shepherd, Qeni Ilir, Qeni i Sharrit

[IllyrianWarlord]

nje race qenesh shume e vjeter dhe jashtzakonisht e paster, ky qan eshte tipik shqiptar edhe pse shkijet dhe sllavomaqedonet mundohen ta bejne te tyrin

"HISTORIATI: Deltari Ilir është racë autoktone që mendohet se ka prejardhje nga lindja e largët Tibeti, nga raca e vjetër Doga e Tibetit apo Mastifi i Tibetit i cili ka ardhur para mija vitësh në gadishullin ballkanik, në trojet Ilire dhe aty është formuar raca autoktone - qeni Mollos. Mollosët, fis i njohur Ilir, që është marrë me blegtori ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autokton. Nga ata ne sot kemi racën e Deltarit ilir i cili ka përjetuar të njëjtin fat sikurse edhe populli që është pasardhës i Ilirëve. Kësaj race jo vetëm që i është ndërruar emri por çdo herë iu kanë dhënë edhe tiparet e gabueshme, si në pikpamje morfologjike ashtu edhe në pikpamje të karakterit dhe tipareve. ... " FKK - Federate Kinologjike e Kosoves


per ma shume informata:
FEDERATA KINOLOGJIKE E KOSOVES


QENI ILIR Pregaditi: Bujamin Rushiti

"Vetëm disa dinin për atë, njerëzit e kanë çmuar,e kanë dashtur, e kanë ritur dhe i janë mahnitur bukurisë së tij, edhe ujqët largoheshin nga rruga dhe i përulen fuqisë së tijë, shqipet e lashta fluturonin mbi to dhe u këndonin epe trimerore këtyre trimave dhe nga lartësia shihnin dhe dëshmojnë për betejat e përgjakshme me bishat nëpër malet e larta.Në bjeshket e larta të malit Shar thuhet se është më shum se 2000 vjet, ashtu i vetëm ashtu trim dhe besnik,ashtu si që i ka hije emrit të tijë : QENI ILIR.

I regjistruar ne FCI si qeni i Ilireve që nga viti 1ë30 me numrin rendor 41, më vonë në vitin 1957 me propozim te LKJ (2) emëri I ndërohet në Qeni Jugosllav I malit Shar (sharpllaninac).


Disa karakteristika interesante:

Ështe shum I vetdijshëm dhe shum I lidhur për pronarin dhe kur nuk largohet nga ai, është I urtë por i rept kur duhet, edhe diteve të sodit i ka mbajtur ato karakteristika te cilët janëvyrtytëe këij qeni.


Numri me i madh i kësaj race gjendet në malin Shar, por kjo race gjindet edhe nëpër shum vende të botës ku njihet si njëri ndër qent më besnik për ruajtjen e dhenve dhe detyrave tjera të dhëna.
Në vitin 1970 janë importuar më shumë se 200 qen vetëm në Amerikën veriore, por kjo nuk është e vetmja,nëpër shum shtete ka vende të posacëm ku ruhet pastërtia e kësaj race.

Qeni Ilir është njëra nga racat e qenve barinj më të vjetër në botë, me shekuj pa prekje me raca tjera të qeneve, natyra e vrazhd e ka bërë të fortë, të ashpër, luftetar, mbrojtes i vërtet, nuk ikën as prej turmave të ujqve as prej arushave. Ka vetëm një pronar, dhe ai nuk është vetëm pronar por ai e sheh edhe si bashkeluftetar.
Ky qen është shum i qete, njëkohesisht është shum i ashper por vetem atëher kur për atë është nevoja. Është shum i fortë dhe është i gatshëm ti kundërvihet edhe kundërshtarit shum më të fortë për ta mbrojtur pronarin dhe atë që i është dhënë për ta ruajtur, ai lufton deri në fund pa mar parasysh se i është rezikuar edhe jeta. Ky qen është rojtar me instikt, nuk i nevojiten dresura të ndryshme.
Një vyrtytë e tijë është që kur nuk leh pa arsye, i është shum besnik pronarit të vet dhe nuk i beson askujt tjetër, edhe pse disa herë kur dikush vjen në miqësi e pranon mikun
por njëkohesisht duke vështruar çdo hap të tij.

Me siguri kjo do te habit disa nga ju, temë e cila edhe per mua eshte e cuditeshme.
Ka kohë që lexoj dhe dita më ditë më shtohet interesi për këtë.
Pyes veten se si është e mundur që ne Shqiptarët të jemi aq te painteresuar për nje pjesë të historisë sonë, athua vallë duhet gjurmuar vetëm nëpër kështjëlla, libra etj.
Lexoj neper faqe te ndryshme të internetit për Qenin Ilir, nëpër shumë gjuhë të botës janë të mbushura plotë me lëvdata vyrtyet e këtij qeni, në të vetmen gjuhë që nuk ka asgjë të shkruar është ajo gjuhë e pasardhësve të emrit që e mban edhe vete ai... në gjuhën e pasardhsve të Ilireve në gjuhën Shqipe.
Ne të cilët gjoksit i rahim dhe i themi vetes Shqiptarë, para hundës sonë dikush na vjedh një cop të historisë sonë, na vjedh një histori që daton më shum se 2000 vjet, populli i cili e haron historinë e vet e ka rëndë të gjejë edhe ardhmerinë e vet.
Ç´do të bënim sikur dikush do të donte të na vjedhë formulën e pagezimit e të e emërojë me ndonjë emër tjetër, me siguri se për këtë do te ishte bë nje huti e madhe dhe të gjithë ne do të dilnim të e mbronim nëse duhet edhe me gjak, e kurse në anën tjetër ky tjetri është vetëm qen, qen i cili nuk ia vlen gjë edhe pse e ka emrin QENI I ILIRËVE.
Do të kisha bërë një pyetje ?
Sa shtete do të kishin dhënë gjithcka vetëm e vetëm të e kenë këtë fat të kenë një race e njohtur në tërë botën përveq se atje ku duhet të jetë më e njohtur.
Ndoshta neve shqiptarve na duket poshtërsi të miremi me problematika të qenve, ndoshta mu edhe nga ky shkak më ky qen nuk njihet si qen Ilir por njihet si qen Jugosllav...
Shpresojë se një ditë dikujt nga ne do ti kujtohet që të mer një iniciativë dhe më së fundi të e thirë edhe ate qen me emrin e vet ashtu si që e kan thirur para 1957 ...
Më nuk ka Jugosllavi...
E ai ende qëndron ashtu besnik, ashtu i fortë me ato barinj që u bëjnë shoqëri,e njerzit le ta cmojnë,le ta duan, le ta risin dhe ti mahniten bukurisë së tij, edhe ujqët le te largohen nga rruga e tij, shqipet e lashta le të fluturojn mbi to dhe le të këndojn epe trimerore, dhe nga lartesia le të shiqojnë betejat e përgjakeshme me bishat nëpër malet e larta.
E ne do të mbetemi edhe më tej me shiqim të vrazhd, do të themi ato jan vetem qen ...

E ky qen Ilir do te mbetet serisht më afër diellit, aty tek Kodra e Diellit duke u ngrohur nga rezet e arta, e shiqimi i tije do të jet i drejtuar kah ne..."

[Kreksi]

ËNGJELLI I BARDHË

Perpos qenit Ilirë keni harruar qenin me te famshem ne botë, qenine Delmatve !

Sllavet kete race nuk e sollen perej karpateve por e gjeten aty tek ne ne Delmacine tone të dashur dhe te assimiluar...

kam deshire te te me spjegoni pere historin e nje qeni tjeter qe eshte i njohur, ndoshta qeni i sharrit eshte quajtur keshtu me pare.
Kur dikush ndonje njeri nuk i ndahet shokut te tije te ngushte tek ne thuhet fjala popullore; po i shkon mbrapa tije si qeni i Langarit...
ne fakt emri Langaros me duket qe eshte emer i nje princi ilire i cili kishte nje qen besnik qe si ndahej kurre...
prandaj ka gjasa se behet fjale pere qenet e sotem te sharrit.

Nje here, kur isha i vogel u zgjova ne mengjez dhe pash ne pojaten tone ne mesin e deleve nje qene te madh, qe ne fillim kujtova se ishte ndonje dele e e huaj por kur iu afrova me afer vrejta se ishte nje qen dhe menjehere e levizi bishtin dhe mu afrua..
Ai kishte bere roje tere naten ne mesin e tufes se deleve.
Kur erdhi pastaj edhe gjyshi imi mora vesh nga ai se ky ishte nje qen i Sharrit qe me siguri kishte marrur arratin nga shtepia e pronarit, me siguri nga keqtrajtimi dhe kishte gjetur strehim ne oborrin tone.
Dita me dites u mesova me qenin e bardh si debora i cili as ai s'me ndahej. Shpeshehere e merrrnim edhe ne oden tone, ku shtrihej pran oxhakut si ne krye te vendit.
vinin fshataret tjere qe te vizitonin per çdo dite derisa nje mengjez hert u ndegjuan trokitjet ne deren tone.
Kur e hapa deren u shfaq nje njeri i panjohur me nje krryle ne dore.

Pasi u fut ne oden tone menjeheri qeni i kerceu ne gjokes, e ditem menjihere se ishte i zoti i tijë....
Me ne fund qe mos te zgjase me teper, kur u ndam te them te drejten me rrjedhen lotet...
se isha mesuar me te pere disa jave....
Ende e kam parasysh ate qen, aq te urte si ëngjell, qe ne te gjithe e pagezuam keshtu"ëngjelli i bardhë"
Kur doli nga pragu i shtepise te gjithe anetaret e familjes e percollen me lote ne sy nga dhimbja se me kurre s'do te shofim nje qenje aq te urte dhe te mençur .
pere mua ky ishte qeni i Langarit apo Langarosit...qeni me besnike ne trojet ilire.

[Brari]

Pergezime per Temen..

Mos do ish mire te hapej tek ndonji Teme per Natyren Shqiptare.. megjithate ska gje.. te keqe.
Tash te diskutojme se si i trajton bariu Shqiptar i Sharrit Keta lloj qensh..

A i ushqejne mire e me dashuri e respekt apo i lejn te uritur e rrasin per vete pasul e kep e sdun me dit per ta..

Ne Kosove sidomos ne katunde e qytete nuk ka kujdes per qente.. Ata bredhin rrugve te uritur ne tufa e kosovari sja le mangut berkut te vet me ja shti llokmat e mishit e ujin e tharpt por per qent nuk i kam pa te kujdesen..
Kjo dhe ne Shqiperi..
Pra vec ja duan ate Lehjen per naten mos vjen ndoj hajn e per gja tjeter nuk dun me dit..
Si ne shqiperi e Kosove Shqiptari e gjuan qenin me dru e gur e cka te mundet.. Kjo tregon se jemi Popull barbar e i pa gdhendur..
Por jo vetem qenin.. Edhe Kalin e masakron Shqiptari..
Tash ju tregoni se si trajtohet Bjeshkeve te Sharrit e ne Kosove ne Pergjithsi ky lloj qenit qe thate..
Edhe Luma me duket se i ka kto lloj qensh.

teme e bukur..

[MI CORAZON]

Tek posti #1 ai burri është viktimë aty mes qenve apo çfarë?
E tmerrshme...!
Sa trima që janë disa, ore .

[Harudi]

Pergezime per Temen..

Mos do ish mire te hapej tek ndonji Teme per Natyren Shqiptare.. megjithate ska gje.. te keqe.
Tash te diskutojme se si i trajton bariu Shqiptar i Sharrit Keta lloj qensh..

A i ushqejne mire e me dashuri e respekt apo i lejn te uritur e rrasin per vete pasul e kep e sdun me dit per ta..

Ne Kosove sidomos ne katunde e qytete nuk ka kujdes per qente.. Ata bredhin rrugve te uritur ne tufa e kosovari sja le mangut berkut te vet me ja shti llokmat e mishit e ujin e tharpt por per qent nuk i kam pa te kujdesen..
Kjo dhe ne Shqiperi..
Pra vec ja duan ate Lehjen per naten mos vjen ndoj hajn e per gja tjeter nuk dun me dit..
Si ne shqiperi e Kosove Shqiptari e gjuan qenin me dru e gur e cka te mundet.. Kjo tregon se jemi Popull barbar e i pa gdhendur..
Por jo vetem qenin.. Edhe Kalin e masakron Shqiptari..
Tash ju tregoni se si trajtohet Bjeshkeve te Sharrit e ne Kosove ne Pergjithsi ky lloj qenit qe thate..
Edhe Luma me duket se i ka kto lloj qensh.

teme e bukur..

Po,kur e ke shpinë t'mbushur me kalamaj (fëmijë) e shpeshë edhe në një familje jeton edhe tri gjenerata (djali,baba e bagjyshi...),kujt i bjen ndërmend që të ledhatoj qenin,pash zotin more Brari,që më ke bë t'qeshem me zë me shkrimin tënd real në k'te orë t'mëngjezit.
Për dallim nga civilizimi perëndimor (tash po i shohim të gjitha),ku qeni në shumë familje (individë) i'u zëvendëson fëmiun,bashkëbiseduesin,nanën e babën e gruen e burrin ... lumi ai qen që jeton në perëndim,sepse një herë në muaj dërgohet te saloni i "frizerit",pastaj në shitore për veshje e mbathje,restoran e pikniqe e një herë apo dy herë në vit shkon në pushime me pronarin e saj/tij e ...

E,tashë për temën vetëm pak...
Ka qenë privilegj (ndoshta edhe sot është) që dikushi në Kosovë kishte fat të ketë një qen të Sharrit.Krenohej!
Në komunën Sharrit (ish-Dragashi) të Kosovës ka qenë traditë që për çdo vit të mbahet një tubim në bjeshkët e kësaj komune ku tuboheshin "pehlivanët" dhe poashtu aty mbahej edhe një parakalim (paradë) e qenve të Sharrit,por në 15-20 vitet e kaluara për shkak të situatës ky manifestin qe lënë pas doresh,për të filluar përsëri pas luftës së fundit në Kosovë.

vitin e kaluar:

Presidenti Rugova ka vizituar dje komunën e Sharrit

Sharr, 21 qershor - Presidenti i Kosovës Ibrahim Rugova i shoqëruar nga disa ministra ka vizitura dje komunën e Sharrit (ish-Dragashi), ku mori pjesë në garat me traditicionale të pehlivanëve të Kosovës. Këto gara janë një manifestim tradicional që mbahen me shekuj në këtë anë që i kanë rrënjët në riytin baritor.
Në stadiumin e qytetit, para shumë adhuruesve të këtij sporti atraktiv dhe burrëror, garat e pelivanëve, i hapi kryetari i Kuvendit të Sharrit, z. Halim Shemsedini.
Presidenti Rugova, pasi përshëndeti garuesit dhe mijëra pjesëmarrës të këtij manifestimi, vlerësoi rikthimin e këtyre garave tradcionale për të cilat tha se janë thellësisht autoktone.
Presidenti bëri të ditur se ka vendosur të ndajë edhe një çmim që do të quhet "Trofeu i Presidentit" për mundësin (pehlivanin) më të mirë.
Ndërkaq, Presidenti Rugova për qenin e Sharrit, i cili gjatë historisë njihet si qen ilir, tha se është simbol i Kosovës.
Ndryshe në këto gara atraktive dhe burrërore, përveç garuesve nga Kosova, morën pjesë garues edhe nga Maqedonia dhe Shqipëria. Sponsorë të këtij manifestimi kulturor e sportiv të garave të pelivanëve, ishin Ministria e Kulturës, Rinisë, Sportit dhe Çështjeve Jorezidente, Ministria për Ekonomi dhe Financa, si dhe Kuvendi komunal i Dragashit.
Vendi i parë i takoi pelivanit nga Shkupi, Ahmet Osmani, të cilit i takoi edhe trofeu tradicional i këtyre garave - "Trofeu i Presidentit të Kosovës".
Me këtë rast është mbajtur edhe një ekspozitë e qenve ilirë të Sharrit.

Ndërkaq është interesant se më 2 qershor të vitit 1939 në Stokholm,qeni i sharrit u njoh edhe u regjistrua si "Deltari Ilir" (ruajtës i deleve),e përmenda këtë të dhënë për shkakë se edhe e ndjera ministreshë Anna Lindt,i kishte kërkuar Rugovës në një takim të tyre që t'i "dhurohet" një "Deltar Ilir",me çka Rugova i premton se gjatë vizitës kur të bëjë ky në Suedi do t'ia sillte dhuratën,por për shkak se ajo u therrë nga atentatori...këtë dëshirë të sajë nuk mundi ta plotësoj...
Këtë e bëri publike Rugova gjatë një bisede në TV kur e përkujtonte të ndjerën Anna!
Në literaturën botërore njihet me emërtim serb "sharplaninac" dhe,po të kërkosh në google apo diku tjetër do të gjesh jashtzakonisht shumë të dhëna në gjuhë të ndryshme të huaja,por jo edhe në gj.shqipe,sepse është e vërtetë që thua ti se:
ne ende jemi duke e gjuajtur me gurë e dru!!!
Ndoshta në k'to kohët moderne,duke u zhdukur tradicionalja e "kallaballëkut" fëmijë nëpër familje tona,fëmijët do të zëvendsohen me "Deltarin Ilir" apo ndonje racë tjetër qensh!
Ku me e ditë!

[RTP]

Beogradi kërkon që Malet e Sharrit të vëhen nën mbrojtjen e UNESKO-s

31jan2007 RTK

Enti për Mbrojtjen e Mjedisit natyror i Serbisë, e ka nominuar Parkun Nacional të Maleve të Sharrit për listën e thesarit natyror botëror të UNESKO-s dhe nëse nominimi miratohet ky lokalitet, gjatë vitit 2008, do të gjendej në atë listë, është thënë në një konferencë për gazetarë sot në Beograd.

Sipas fjalëve të drejtores së këtij Enti, Lidija Amixhiq prioritetin për nominim Malet e Sharrit e kanë marrë në raport me rajonet tjera, para se gjithash për shkak të
pasurisë natyrore dhe llojlljshmërisë, por edhe për shkak të formës gjeografike e popullatës autoktone që i popullëzon ato vise. "Pavarësisht se a do të merret ndonjë vendim lidhur me Kosovën, Malet e Sharrit do të shikohen si territor serb, për çka dëshmojnë jo vetëm njerëzit por edhe të mirat kulturore", ka thënë Amixhiq.

Sipas saj dokumenti për Malet e Sharrit do të dorëzohet më 2 shkurt në selinë e UNESKO-s në Paris, kurse procedura e mtëjme nuk do të jetë
e shpejtë, sepse komisioni shumëanëtarësh i kësaj organizate do të vij disa herë ta shoh lokalitetin dhe me siguri do të kërkojë dokumentacion shtojcë. Ajo ka thënë se nëqoftëse do të gjenden në listë, Malet e Sharrit do të ishin nën mbrojtje më të madhe edhe të KB
dhe të organizatave tjera e do të kishte edhe më shumë mjete për ruajtjen dhe edukimin lidhur me mbrojtjen e ambientit natyror. Sipas saj Malet e Sahrrit janë male të Ballkanit Qendor që shtrihen në pesë komuna të Kosovës – Shtërpcë, Suharekë, Kaçanik, Prizren dhe Gore dhe paraqesin udhëkryqin e të gjithë rrugëve të rëndësishme evropiane e ballkanike.

[betimi1]

Ëndërr për vlerën

Paraardhësitë tanë, ilirët, ndër histori - pasuri të shumta që kanë lënë, shquhet ‘Qeni Ilir’. Me këtë pasuri lirshëm mund të themi që tregohet kontinuiteti i popullit shqiptar.
Historiografia serbe përmes formave të ndryshme ka aluduar që populli shqiptar nuk është nga këto vende, apo siç fabulon politikani ‘demokrat’ serb, Vuk Drashkoviç: ‘’të sjellur nga shpellat e maleve të Azerbejxhanit’’. Kësioj, serbët, sipas historiografisë serbe, kanë qenë në këto vende para çdo kujt tjetër. Dhe jo rastësish ka ndodhur që emri ‘Qenit Ilir’ të shëndërrohet në emrin: Yugoslavenski Pas Sharplaninac’, fatmjerësisht nuk kishte asnjë reagim.
Njëra nga pyetjet më të shpeshta është se si të rikthehet emri i mëhershëm i kësaj kafshe, të cilin e mbante para vitit 1939?, dhe a do të jetë e mundur një gjë e tillë?
Duke e parë mossinqeritetin tonë, lirshëm mund të themi që kjo është një ‘ëndërr qesharake’ dhe e pamundur edhe përkundër faktit që ka filluar një interesim i historianëve dhe simpatizuesve të kësaj kafshe.
Ja nje ngjarje qe me ndodhi nje dite.Dola një ditë në treg për të blerë disa gjëra udhqimore dhe pasi u ndala në një vend një fëmi lakmonte për ta vjedhur një moll, fëmija mori mollen dhe vrapoi për të ikur shitsi menjëherë pas tij vrapoi për t’ia marrur mollen fëmijut, kishte vrapuar 1km dhe shitësi erdhi me moll në dorë dhe e la në vendin ku e kishte marrë fëmija, menjeherë reagoi mendja tek qeni ilir apo te kjo cop e historisë dhe thash me vete po si ka mundësi ta lëmë dikë të na vjedhë historinë para hundëve dhe të rrimë duar kryq, sipas mendimit tim me vlerë pati molla se sa historia e një populli. [/B][/B]
E KUQJA

[betimi1]

Te nderuar zonja dhe zoterinj!
Meqenese edhe une jam nje nga adhuruesit e Qnit Ilir, ju kisha lutur qe ta hapim nje forum qe cdo kush nga ne te kontribuoj ne menyren e tij... me fotografi apo me shenime, me qellim te vleresimit te kesaj kafshe superiore.

Historia perseritet vetem ne kokat e atyre qe nuk e kujtojne!!!

[KUSi]

qeni i sharrit eshte qeni me i mire qe egziston , une per vete kam pas lloj lloj racash te qenve por me qenin e sharrit nuk krahasoj race tjeter


p.s kur te kem koh do te postoj edhe disa foto te qenve te sharrit qe i kemi ketu ne Tetove

[KUSi]

ja ketu keni 3 pjese te nje videos qe eshte xhiruar ne vitin 1960 nga instituti jugosllav i qenve , kjo video eshte xhiruar ne malesin e Tetoves ku tregon per qenin e sharri ........... ndiqeni se eshte shum shum interesant

Pjesa e pare

Pjesa e dyte

Pjesa e trete

[baaroar]

Epo kisha degjuar perralla me ujk e qen stani, por nuk me kishte shkuar kurre nder mend qe nje qen i vetem mund te vras ujkun...
Te lumte Kusi!
Pamjet ishin shume mbreselenese...

[betimi1]

VAJTOJ KUR TE KUJTOJ
Ne duar mbaj
Ne zemer mbaj
DHe se fundi pse dikujt tia fal
Pergjithmon dua ta mbaj
Natyra diti te na fale
A seshte turp ta shendrroj ne xhevahir
Ku dha jeten ne kete tok te mir
AH sa bukur punon ne are
Me nje dite ca hektar
O me i bukuri i SHqiptaris
Je paraaredhsi i ILIRIS
TE debuan tradhetoret
Me shqelma te rrahen
TE derguan ku atje nuk ngroh dielli
Dite dhe nate po qan i mjeri
Kush te ndrroi emrin ty
Kush te tha qe ske le aty
KE qen de jesh simbol ne SHQIPTARI.


B.E.....GLL..POEZI PER DELTARIN ILIR.

[qerosi]

VAJTOJ KUR TE KUJTOJ
Ne duar mbaj
Ne zemer mbaj
DHe se fundi pse dikujt tia fal
Pergjithmon dua ta mbaj
Natyra diti te na fale
A seshte turp ta shendrroj ne xhevahir
Ku dha jeten ne kete tok te mir
AH sa bukur punon ne are
Me nje dite ca hektar
O me i bukuri i SHqiptaris
Je paraaredhsi i ILIRIS
TE debuan tradhetoret
Me shqelma te rrahen
TE derguan ku atje nuk ngroh dielli
Dite dhe nate po qan i mjeri
Kush te ndrroi emrin ty
Kush te tha qe ske le aty
KE qen de jesh simbol ne SHQIPTARI.


B.E.....GLL..POEZI PER DELTARIN ILIR.

Aty ky thote
o me i bukuri i shqipatise
je paraardhesi i ilirise

ja ka fut kot o shtet,se shqiptaret jane PASARDHES dhe jo PARAARDHES se ilirise
Po nejse se lapsuse jane, idene e kemi te pakten.
hajt tung

[qerosi]

Aty ky thote
o me i bukuri i shqipatise
je paraardhesi i ilirise

ja ka fut kot o shtet,se shqiptaret jane PASARDHES dhe jo PARAARDHES se ilirise
Po nejse se lapsuse jane, idene e kemi te pakten.
hajt tung

per qenin e kisha fjalen, se e bera lemsh te shkreten.

[Kreksi]

Iliret i kane dashur per se tepermi qentë, kemi shembullin e mbretit Longaros i cili edhe sot permendet ne popull; po i shkon mbrapa si qeni i Langarit....pra shifet se kete e kemi patur si tradite te vjeter qe e kemi trasheguar deri sot.
Ta pyesesh gjyshen time e cila mi thoshte keto fjale per Langarin(mbretin ilirë) se kush ishte ky Langari, ajo me thoshte se ka jetuar moti...
Keto dy fjale pra vlejne sa 1000 libra te autorve modern, se me kete deshmohet zingjiri iliro shqiptar brez pas brezi permes anekdotave gojore.

[betimi1]

Te falemderit o qerosi per korigjimin tend ky eshte vetem nje gabim pa mendjen time por si duket te paska prekur diqka ne zemer kur ke lexuar poezin e cila ide eshte e shkruajtur me perpikmeri.Eshte poezi e shkeputur nga libri im i cili pritet te botohet se shpejti per te plotfuqishmin DELTARIN ILIR dhe do vazhdoj prap te citoj ne forum por pa gabime.
Mendimi im eshte se vetem me kritika dhe duke i permendur gabimet tona te kaluara do te arrijm tu hyjm shqiptareve ne zemer, me keto gjera te cilat siduket po i keqkuptoni edhe ju me keto qe keni shkruar tung DELTARI

[engjulli_v]

ME te vertet kur hyra ne kete forum pash keto shkrime dhe e pasuraova mendjen time edhe me nje cop te hisoris te cilen do ishte mir qe te kemi edhe ne hisori te popullit shqiptar e te mesojn femijet tane neper libra....
Aq shum u gezova kur pash edhe ket poezi per ate te cilin kame nje respekt te madh sepse eshte kafsha me e bukur.TE lumt or betim se me te vertet je shqiptar me bes, sa per ate gabimin qe ke ber nuk ka lidhje kisha pasur deshir te te njoh perse afermi sepse edhe un jam duke punuar me nje liber per simbolet tona ku aty kame fut edhe DELTARIN ILIR ....
TUNG ENGJULLI....

[Skupi]

Ja një kontribut modest për këtë temë jashtëzakonisht atraktive:


Qeni ilir - deltari ilir – Illyrian Shepherd


Me siguri çndonjëri prej nesh ka parë ose të paktën ka dëgjuar ndodhi të ndryshme për këtë bukurosh që e njohim si qen Sharri.

Po si quhet në të vërtetë ky qen krenar dhe i rreptë? Emri i tij i vërtetë është deltari ilir, pra qen që kujdeset për delet, respektivisht dhentë, qen ndihmës i bariut. Si i tillë ai ka qenë mbi dy mijëvjeçarë mik shumë besnik i stërgjyshërve tanë. Që ilirët kanë qenë tepër të lidhur për qentë, e vërejmë edhe nga një shprehje popullore shqipe:” po i shkon mbrapa si qeni i Langarit”, që ka të bëjë me mbretin ilir Longaros.

Po ta kërkoni në internet emrin deltari ilir (anglishtllyrian Shepherd), do të habiteni kur ta gjeni në shumë web faqe respektabile kushtuar qenve. Është ky pikërisht qeni ynë i Sharrit, që ka një vlerë të madhe në kierarkinë kinologjike botërore.

Po ç’është ky konfuzion lidhur me emrin e tij? Si bëhet që ne, të cilët konsiderohemi pasardhës të ilirëve, nuk dimë gjë për këtë mik besnik tonin, që na shoqëron që nga lashtësia? Përse vazhdojmë ta quajmë qen Sharri?

Deltari ilir përmendet në burimet perëndimore si i tillë që në vitin 1689 në shkrimet e baronit slloven Janez Vajkard Valvasor. Në vitin 1939 ky lloj njihet zyrtarisht nga FCI (Fédération Cynologique Internationale - Federata kinologjike ndërkombëtare) si deltar ilir. Por, në vitin 1954, në Jugosllavinë komuniste emri zyrtar i deltarit ilir zëvendësohet në mënyrë të paskrupull me emrin deltar Jugosllav – Sharpllaninac dhe me këtë emër e pranoi edhe Federata kinologjike ndërkombëtare. Pas mëvetësimit të Maqedonisë si shtet, kjo parodi me emrin e merr formën qen deltar maqedon-jugosllav (Dog Breed Info Center).

Ndoshta dikush mund të thotë: ku e ke ngenë të merresh me një qen? Punë e madhe se si i thënkan! Por ja që në ish Jugosllavi kanë punuar me shumë kujdes për eliminimin e gjurmave të kulturës dhe dëshmive të lashtësisë shqiptare dhe nuk kanë përtuar të merren edhe me ndryshimin e emrit të mirëfilltë të kësaj race fisnike qeni. Pra, përveç fshehjes së artefakteve arkeologjike, ndryshimit të toponimeve shqipe, dëbimeve masovike të shqiptarëve për në Turqi, burgosjeve dhe likuidimeve fizike, çoroditjeve të planprogrameve mësimore dhe shtrembërimit të historisë, lansimit të barcoletave përbuzëse antishqiptare, paraqitjes sonë si racë e pagdhendur, inferiore dhe e papërmirësueshme për ndryshime civilizuese, radha i erdhi edhe deltarit ilir për t’ia ndryshuar këtë emër ideopolitikisht të papërshtatshëm. Dhe kështu deltari ilir brenda natës na u diferencua dhe u shpall si “Шарпланинац”(Sharpllaninac)!

Fatkeqësisht, kjo prapësi nuk mbaroi vetëm me ndryshimin e emrit të deltarit ilir. Sipas të dhënave të parashtruara në web faqen e Federatës kinologjike të Kosovës, del se deltari ilir si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar. Në fakt në ish Jugosllavi raca e pastër e deltarit ilir është kryqëzuar me raca të tjera qensh dhe si rezultat i këtyre eksperimenteve është krijuar qeni i sotëm i Sharrit. Parametrat e standardit të cilat i ka sot “Sharplaninci” nuk përputhen me parametrat e standardit të cilat i ka deltari ilir. Një moment tjetër turbullues është edhe lufta që u zhvillua në Kosovë që përveç viktimave njerëzore, mori edhe shumë qenë e kafshë të tjera.

Federata kinologjike e Kosovës në saje të matjeve të bëra në teren 20 vitet e fundit ka arritur që ta standardizojë si racë të veçantë deltarin ilir. Materiali i përgaditur do t’i dërgohet Federatës kinologjike ndërkombëtare që më në fund deltari ilir të shënohet si i tillë dhe ta ketë vendin që e meriton në kierarkinë kinologjike botërore.




Cilat janë tiparet e deltarit ilir? Është një qen besnik dhe mbrojtës vetësakrifikues i pronarit, familjes si dhe i grigjës së tij. Bashkëpunon shkëlqyeshëm me pronarin, atë e konsideron madje si bashkëluftar, është i ftohtë dhe i dyshimtë ndaj të huajve, por jo dhe i lig ose agresiv i papërmbajtur. Është qen i zgjuar dhe i pavarur, di të jetë mjaft kokëfortë, por i nënshtrohet stërvitjes po të trajtohet me autoritet dhe durim. Ka një trup të lidhur mirë, muskuloz dhe me eshtra të fortë, kokë masive, qafë të fuqishme dhe gjoks të gjerë. Shpatullgjerë, këmbë të forta. Ka gëzof të dendur, që e mbron nga ndikimet e motit të ftohtë, me ngjyra të ndryshme.

Gjatë shekujve në të janë vijëzuar tipare të karakterit të padronit të tij: i guximshëm, i padjallëzuar dhe i ashpër. Për guximin dhe trimërinë e tij flasin shumë gojëdhëna, që e dëshmojnë edhe videoinçizimet. Nuk mëdyshet të luftojë madje edhe me armiq më të fortë se vetja, me logori ujqërish ose me arinj. Në malësinë e Sharrit gjatë shekujve te ky qen është mbëltuar guximi dhe trimëria e pashoqe, meqë pronari i kërkon pikërisht këto cilësi nga ai. Në të kundërtën, po të tregojë shenja frike, pronari turpërohet nga qeni i tij.

Ky qen si racë e veçantë është shumë i çmuar dhe i dëshiruar në botë nga njohësit e mirëfilltë të qenve. P.sh. në vitin 1970 në SHBA janë dërguar mbi 200 qenë të këtij lloji, por e gjejmë edhe në vende të tjera, ku kultivohet pastërtia e këtij qeni të veçantë.

Si qëndron çështja e prejardhjes së deltarit ilir? Me mijëra vite në Gadishullin Ballkanik kjo racë fisnike përkujdeset për dhentë dhe lufton me guxim për t’i mbrojtur ato. Ekzistojnë dy teori lidhur me vendin e prejardhjes së tij: e para e spikat Kaukazin (që është më pak e besueshme). Teoria e dytë e tregon dogën e Indisë/Tibetit si paraardhëse të mundshme, që do të ketë ardhur në këto troje me ushtrinë e Lekës së Madh, pastaj do të jetë përzier me qentë vendas.

Një veçori tjetër interesante që lidhet me deltarin ilir është emërtimi për këtë kategori qensh. Ai bën pjesë në grupin Molos (ang. Molosser), që nënkupton kategorinë e qenve me trup të madh e të ndërtuar mirë, që mbase kanë një prejardhje të përbashkët. Ky emër vjen nga Molosia, pjesë e Epirit të lashtë.

Si përfundim, mendoj se duhet të krenohemi me këtë shoqërues besnik të stërgjyshërve tanë të lashtë, këtë qen të veçantë e kaq të çmuar dhe ta quajmë me emrin e tij të vërtetë: DELTAR ILIR, e jo me emrin e shpikur QEN SHARRI nga fabrika jugosllave e përvetësimit dhe asgjësimit të vlerave tona kombëtare.

E përgëzoj federatën kinologjike të Kosovës (FKK) për punën që e bën dhe i uroj që ta plasojë në botë të vërtetën mbi emrin e mirëfilltë të deltarit ilir.

Lulëzim Agai, Shkup


Kush ka dëshirë të hulumtojë më tej për këtë temë, ia rekomandoj këto burime interneti:

www.medlem.spray.se/deltariilir - FKK (Federata Kinologjike e Kosovës)

www.youtube.com/watch?v=ve03a9xYlN0 – një video prezantim shumë i bukur i shoqëruar me zërin e të paharueshmes Vaçe Zela

Planet Molosser Illyrian Shepherd (Deltari Ilir)

Wikipedia

Forumi shqiptar: KUSi – tri videoxhirime mbresëlenese në Malësinë e Sharrit të realizuara nga ekip televiziv kroat në vitin 1960, ku spikatet veçoria e deltarit ilir

[engjulli_v]

Tung nga engjulli me pelqej tema shume.
Por diqka nuk keni te qarte ju zotri dhe shume te tjer,kur citoni se DELTARI IlIR ndryshon nga ai i SERBIS dhe keni cituar se iu kane ber ndryshime ne forme te trupit dhe iu kan humb tiparet ateher kinologet tan pse e kane ber perkthimin e satandardit nga SHARPLANINAC dhe nuk e kane satandardizu DELTARIN TONE.
GJerat duhej ditur mire e pasandej te flasesh se nuk ka standardizu asnje kinolog iyni asnje qen ne kosov por vetem ka ber perkthime nga serbishtja.

[Dita]

Nje lidhje per temen e gjeni si vijon:

http://www.dogbreedinfo.com/sarplaninac.htm

Tregon per origjinen e races se qenve. Ka dhe disa foto ne vazhdim qe ia vlejne me gjithe mend t'i shohesh, sidomos dy te fundit te qenushave disajavesh.