Julian Llupo - 24/05/2004


N Tiran ku mimi pr nj metr katror banes varion nga 300 deri n 700 dollar pronari i trualllit do t kompensohen me nj vler nga 54 dollar deri n 525 dollar pr metr katror truall


Jo do truall do t ket mim t njjt. Sipas nj standarti t prcaktuar nga Komisioni Shtetror i Kthimit dhe Kompesimit t pronave mimi i nj trualli do t jet m i lart sa m e lart t jet mundsia pr t ndrtuar n at siprfaqe. Kshtu hapsirat brenda vijs s verdhw dhe n buz tw rrugve kombtare, t cilat jan m t preferuara pr ndrtime do t ken nj mim m t lart se sa siprfaqet e tjera. Kshtu sipas llogaritjeve sht caktuar nj mim maksimal prej 525 dollarsh pr metr katror n Tiran. Me kt mim pdo t vlersohen trojet e ish pronarve n vendet m t privilegjuara t Tirans. Ndrsa t tjert q kan troje n periferi do t shprblehen me nj mim q fillon nga kuota e 54 dollarve.
Por ky mim sht lareg vlerave reale t tregut. Kshtu mimi i shitjes s banesave bazuar n t dhnat e agjensive imobiliare (prjashtuar mimin e ambienteve t katit prdhe) mund t themi p.sh pr Tirann lvizin nga 300 - 700 dollar/m2 ndrtim. N konsiderat nuk jan marr mimet e shitjeve t dyqaneve t cilt kan vler 2-3 her m t madhe se ato t banesave. Kjo anomali vjen nga mnyra e llogaritjes pasi vlera e truallit percaktohet n momentin e vlersimit dhe jo pas ndrtimit.
Si do t kompesohen ata t cilve u sht zn trualli?
Pr ata n truallin e t cilve do t jetw ndwrtuar kompesimi do t jet i varur nga mimi pr metr katror i ndrtess. Pr kt komisioni shtetror pr kthimin dhe kompesimin e pronave ka llogaritur nj koefiient i cili do t varioj nga 0.18 deri n 0.75 pr qind e mimit t baness. Kshto n at zon t Tirans ku mimi pr nj metr katror banes sht nga 300 dollarw deri n 700 dollarw pronari i trualllit do t kompensohen me nj vler nga 54 dollar (0.18*300) deri n 525 dollar (0.75*700) pr metr katror truall. Kta koefiient jan t njjt pr t gjitha qytetet.
Natyrisht q vlera e truallit e nxjerr m lart duhet t korrigjohet me nj koeficient k, i cili duhet t marr n konsiderat at q vlera e truallit rezulton mbas materializimit t investimit dhe jo n momentin e vlersimit. Pra do t jet nj koefiient m i vogl se 1 dhe q varion nga 0.5 n 0.8. Vlera e ktij koefiienti varet nga madhsia dhe pozicioni i ndrtimit (n qendr sht m i vogl).
Si shihet vlera e truallit ndryshon mjaft dhe pr kt nevojiten studime t detajuara t mimit t banesave. Normalisht do qytet mund t studiohet dhe t ndahet n disa zona t cilat bjn t mundur nj pcaktim m t sakt t mimit t truallit.