Tregoni njohurite tuaja mbi Kompjuterin dhe Internetin,qdo gje qe dini shkruani ne kete teme,ti shperndajme njohurite tona,te mesojne te tjeret nga ne....
psh.
qe une do te postoj nje teme ne lidhje me Rrjetat Kompjterike..


RRJETAT KOMPJUTERIKE


Me ndrlidhje t dy ose m shum kompjuterve n mes veti realizohet i ashtuquajturi rrjet kompjuterik.

Rrjetin kompjuterik e prbjn:
Kompjutert,
pajisjet lidhse dhe
lidhjet n mes tyre.

Kompjutert n prberj t rrjetit kompjuterik mund t jen:

Kompjuter m prparsi t njejt ose ( ang. rrjetat " Peer to Peer " );si dhe
Server me klient apo me stacione punuese; ku njri ose disa kompjuter kryejn funksione t prbashkta pr tr rrjetin dhe kta kompjuter quhen server, ndrsa klient quhen kompjutert e tjer n rrjet.

Dallojm lloje t ndryshme t rrjetave kompjuterike, siq jan:

LAN -- ( ang. Local Area Network ) -- Rrjeti lokal kompjuterik,
MAN -- ( ang. Metropolitan Area Network ) -- Rrjeti kompjuterik i qytetit,
WAN -- (ang. Wide Area Network ) -- Rrjeti i gjr kompjuterik.

Prveq ktyre sot n bot ekziston edhe rrjeti ndrkombtar kompjuterik i quajtur: '' INTERNET ", shkurtes nga '' INTERNATIONAL NETWORK '', dhe bn pjes n rrjetin kompjuterik m struktur t nderlikuar.
Interneti bn lidhjen e t gjitha rrjetave kompjuterike n bot, duke ndrlidh keshtu n nj rrjet me miliona kompjuter an e mban bots, numri i t cilve nuk dihet saktsisht, por mendohet q n ket rrjet sot jan t kyqur m shum se 120 milion kompjuter n gjith botn.

Hierarkia e rrjetes globale
sht n natyrn e rrjetave komunikuese moderne q t qndrojn n evuluim t vazhdueshm. Faktort siq jan: ndryshimet n modelet e perdorimit dhe shprndarja e prmbajtjeve krijojn definicionin e rrjetave si nj pun n progres. Me gjith kt; rrjeten globale prgjithsisht mund ta definojm si nj etnitet t madh t mbshtetur n variablat siq jan teknologjija e transportit, distanca dhe aplikimet tjera t tilla. Nj mnyr pr t prshkruar MAN (Metropolitan Area Networks) do t ishte t thmi se kjo nuk sht rrjet Long-haul e as pjes e rrjetave hyrse apo qasse ( access network), por sht nj rrjet qe shtrihet ndermjet ketyre t dyjave siq sht paraqitur n fig .1.


Fig. 1.Hierarkia e rrjetes globale

Rrjetat Long-haul (transportuese n distanca t mdha)
Rrjetat Long-haul jan berthama e rrjetes globale.Siq tregon edhe vet emri i tyre sherbejn per tansportin e informatave n distance t mdha ne nivel nacional dhe global, kto rrjeta lidhin rrjetat MAN.
N shum raste keto rrjeta t cilat tradicionalisht kan qene t bazuara n teknologjin SONET ( Synchronous Optical Network ) apo SDH (Synchronous Digital Hierarchy) shfrytzojn fijet optike si rezultat i kerkesave pr brez m t gjr.
Rrjetat hyrese apo qasse ( access network)
N fund t spektrit gjenden rrjetat hyrse. Kto rrjeta jan t mbyllura te prdoruesit n maje t rrjetave MAN. Kto jan t karakterizuara me protokole dhe infrastruktur t llojllojshme. Kto rrjeta lidhin konsumatort q nga prdoruesit rezident t internetit deri te korpurimet m t gjera dhe institucionale .
Rrjetat MAN (Metropolian Area Network)
Rrjeta MAN sht nj rrjet q nderlidh shfrytzuesit m resurset e kompjuterit n siperfaqe gjeografike apo regjione q jan m t mdhaja se sa ato t mbuluara nga rrjetat lokale LAN por jan m t vogla se siperfaqjet e mbuluara nga rrjetat e gjera WAN. Termi sht aplikuar te nderlidhjet e rrjetave n nj qytet mbrenda nj rrjete t gjer.Kjo rrjet gjithashtu sht perdorur q t bj nderlidhjen e disa rrjetave lokale duke i lidhur ato me linja backbone. Shembuj t ketyre rrjetave t madhsive t ndryshme mund t gjinden n siperfaqet metropolitane t Londres, Lodit (Poloni) dhe Gjeneves. Univerzitetet gjithashtu perdorin kt term q t pershkruajn rrjetat e tyre. Rrjetat MAN kan shum karakteristika t prbashkta me rrjetat hyrse, siq jan: protokolet e ndryshme dhe shpejtsit e kanalit. Sikur rrjetat hyrse, MAN-i ka qen tradicionalisht i bazuar n SONET \ SDH duke prdorur topologjin poin to point apo unaz me multipleksera add\drop(ADMs).


Hisori e shkurt e NOS-it

NOS-i ( Network Operating System ), ekziston m shum se qe tridhjet vite.
Sistemi operativ i quajtur UNIX , sht dizajnuar vetm pr nj qellim, dhe ai qellim ka qen mbrojtja e sistemit operativ te rrjetit.
N format e hershme, Windows-i nuk e kishte nj gj te till, keshtu Novel NetWare u b nj nga sistemet m te popullarizuara te asaj kohe.
Mirpo nuk kaloi nj koh e gjat dhe kompania Microsoft, nxori n treg versionet si:
Windows 95
Windows for Workgroups
Te cilat qen sistemet operative rrjetore te parat qe nxori Microsoft. Mirpo m von u zhvilluan edhe sisteme operative te tjera si:
Windows 98 and Windows 98 Second Edition
OS/2
Microsoft Lan Manager
Artisoft Lantastic
Performance Technology Power-serve, etj.



SISTEMET OPERATIVE T RRJETAVE KOMPJUTERIKE

Gjat projektimit t nj rrjeti kompjuterik, kujdes t shtuar duhet ti kushtohet edhe zgjedhjes s sistemit operativ t rrjetit.
Sistemi operativ i rrjetit duhet q t ofroj mundisn q t mos vendoset i tri n nj kompjuter t vetm, por komponentet e nevojshme pr at sistem operativ, duhet t jen t vendosura n m shum kompjuter.
Ket mundsi e ofrojn shum sisteme operative t ndryshme siq jan:

Windows 95
Windows 98 and Windows 98 Second Edition
Windows Millenium (ME)
Windows NT
Windows 2000
Windows XP
Windows for Workgroups
Novel Netware
OS/2
Unix
Microsoft Lan Manager
Artisoft Lantastic
Performance Technology Power-serve, etj.

Shum njerz prdorin kto sisteme, mirpo sht njoftuar se kompania Microsoft, sht kritikuar nga disa persona pr dobsin q kan sistemet e tyre t Windows-it ,siq jan; siguria,mirpo n edicionin e fundit ,shihet qart se kjo mangsi qe i ka munguar Windowsit n edicionet e mparshme sht riparuar.
Shumica e njerzve te thjesht sistemin operativ t rrjetit kompjuterik,e prdorin pr t:

Shiquar nj web faqe,
Pr t derguar apo pranuar nj email, ( post elektronike),
Pr t komunikuar n chat,(komunikim i drejtprdrejt),
Pr t luajtur lojra t ndryshme, etj.

Mirpo, personat qe kan mjaft njohuri n internet dhe kompjuter, kto sisteme i prdorin edhe pr t transferuar fajlla te ndryshm nga apo n FTP-( File Transfer Protocol).
N temn rrjetat kompjuterike kemi cekur se kompjutert n prberje t rrjetit kompjuterik mund t jen kompjuter me prparsi t njjt dhe m server m klient.
Tek rrjetat n t cilat kompjutert jan t lidhur m prparsi t njejt (ang. rrjetat Peer to Peer),n t gjith kompjutert duhet q t instalohet pjes e njjt e sistemit operativ (pr ket arsye edhe quhen kompjuter m prparsi t njjt), dhe n kt mnyr mundsohet komunikimi n mes t kompjuterve.
Ndrsa t rrjetat kompjuterike t quajtura server m klient, pjesa kryesore e sistemit operativ duhet t vendoset n server. Kurse n klient apo stacione punuese vendoset vetm ajo pjes e sistemit operativ e cila bn t mundur komunikimin e klientit me server.
Pr server t rrjetit duhet t zgjedhet kompjuteri,i cili ka procesorin m t shpejt ,ka disqe m t mdha ,dhe kujtes punuese (Ram Memorje) m t madhe.
Kur jemi t kujtesa punuese duhet cekur se kemi kujtes punuese t quajtur: Sd-ram ( es-de ram ) dhe Dd-ram ( de-de ram), n kohen e fundit m e preferueshme sht kujtesa Dd-ram.