Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 20
  1. #1
    carpe diem Maska e drini_n_TR
    Antarsuar
    28-09-2002
    Vendndodhja
    Tiran, AL
    Mosha
    32
    Postime
    1,589
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Rituale festive t tradits folklorike

    far sht "festa e vers"?

    -----------------------------
    Nj nga penat m t shquara t letrave shqipe, Faik Konica, prshkruan hollsisht 'sht Festa e Vers apo, ndryshe, Festa e Luleve. "Kjo sht nj fest ku strgjyshrit tan, kur Krishterimi s'kishte lindur ende, kremtonin me romakt dhe grekt e vjetr perndin e luleve dhe t shelgjeve", shprehet Konica n nj nga veprat e tij. M tej ai vazhdon: "Kjo ishte nj fest ku t part tan rrethonin me verore degt e shelgjeve, t thanave e dllinjave dhe mbushnin shtpit e tyre me lulet e dafinave dhe t gjith shelgjeve t bekuar".

    N ditt e sotme elbasanasit vazhdojn traditn qindravjeare t kremtimit t Fests s Vers apo t Luleve. Kjo sht nj fest pagane dhe sht festuar vetm n qytetin e Elbasanit. N kt dit amvisat elbasanase prgatisin mblsira ku spikat ballokumja, nj mblsir q prgatitet vetm n kt qytet. Vitet e fundit Elbasanin e kan vizituar shum familjar nga qytete t tjera, por edhe shqiptar nga jasht kufijve. Shum shqiptar t Maqedonis dhe t Kosovs i jan bashkuar Fests s Luleve. Shelgjet dhe lulet jan nj tjetr simbol i ksaj feste. Koh m par Elbasani quhej "qyteti i luleve", por ka vite q ky emrtim tingllon i huaj pr banort e ktij qyteti. Ditn e 14 marsit t gjith fmijt mblidhen dhe thurin kurora me lule, i vn ato n kokat e tyre dhe shprndajn mblsirn-simbol, ballokumen. Pak vite m par kjo fest dukej se u harrua, por qytetart e Elbasanit nuk e lejuan shuarjen e ksaj tradite.

    Nj tjetr Tradit nga besimi dhe folklori jon
    Prshndetje
    Drini.

  2. #2
    pa he!... Maska e korar
    Antarsuar
    18-10-2002
    Vendndodhja
    NO god'S LAND
    Postime
    666
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Ja edhe nje gje me shume ne "trasten" time. Nuk eshte shume e rende jo, ka akoma vend per tu mbushur...

    Nje pyetje: si kaloi kjo feste nga kremtimi i perendise se luleve ne zjarre qe behen duke djegur shkarpa - kusherinjte e luleve? Apo mos po e ngaterroj me diten e veres une! Ka ndonje lidhje midis te dyjave apo po ja fut kot une?
    "Oj nan moj, thenke, a ma ep thiken ta prej Ameriken?"

  3. #3
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime

    Festa te tradites folklorike

    Shume festa sic eshte ajo e Dites se Veres jane pak te njohura ose nuk festohen me nga brezat e sotem. Disa prej tyre i njoh vetem si emra, te permendura nga gjysherit ose njerez te moshuar. Gjithmone kur i kam degjuar me kane nxitur nje fare kurioziteti per pikenisjen dhe zanfillen e tyre. Keto festa kane ritualet e tyre qe jane kaluar brez pas brezi, pjese e te cilave jane dhe kenge te ndryshme, qe kendohen ne kohe te caktuar te festes.

    ******

    Kenget e Motmotit lidhen kryesisht me punet e bujqesise dhe kohen e tyre. Ne to paraqitet aktiviteti ne punet blegtorale, bujqesore, ekonomike. Kenget e motmotit jane te lashta. Sot nuk mund ti gjejme keto kenge te plota. Po, edhe ne variantet qe kane mbetur ne ditet e sotme ato perseri ruajne elemente te lashta. Kenget e muajve, kenget e festave te vitit, si Dita e Veres, kenget e ardhjes se dallendysheve etj nuk kane asnje element fetar te krishterimit ose myslimanizmit. Bile edhe ritet per keto festa jane te vjetra. Diten e Marsit ne dyert e shtepive njerezit vinin dege thane, ne Maj dilnin per te mbledhur lule. Perpara se te vijne dallendyshet te vegjelit e stolisin qafen me verore. Njerezit kur dilnin diten e Majit hanin hudher te njome etj. Ne juge naten e vitit te ri hedhin ne zjarr percje(dellinje - bime qe vene ne zjarr naten e vitit te ri) dhe e vinin re kur kerciste.
    Ne periudhen e perhapjes se krishterimit mjaft nga keto rite u bene fetare. Keshtu kolendrat jane larguar nga riti i vjeter i buzmit (trung qe vihet ne zjarr naten e festes se vitit te ri). Ne pragun e pranveres behen karnavalet, periudha e kreshmeve perpara pashkeve. Ne kete kohe behen llazoret qe lidhen edhe me kenget e Shen Lazarit. Me ardhjen e pranveres moti ngrohet dhe garperinjte e zahpinjte perteriten. Po pikerisht mbasi ne Mars bie Vangjelizmoi, kenga e vjeter kunder ketyre zvaranikeve te demshem u lidh me kete kremte me gjithe se ne te vertete akoma kenga ruan elementin ritual pagan te zileve dhe te kemboreve, qe perdoren kur kendohet kenga. Po keshtu ndodh edhe per Rusticat. Edhe brenda ritit te ketyre kengeve gjejme elementin pagan te te ngrenit tok refeneja - qe mund te jete ndoshta nje element i komunitetit primitiv. Ne myslimanet e jugut, kjo eshte perzier me diten e Nevruzit. Keshtu edhe per diten e Shengjergjit, per kenget e Shen Gjinit etj
    Duhet vene re se ne kenget e motmotit aty ku nuk ka element fetar kristian ose mysliman, i kendohet kohes se punes, luleve, shpendeve dhe diteve te shenuara te vitit qe lidhen me te mbjellat, te korrat, me mbarimin e puneve te vjeshtes , me shiun. Ne keto kenge tregohet dashuria per punen, per natyren , per bollekurn. Ne kohe te vjetera njeriu duke mos qene i zoti per te shpjeguar shkencerisht fenomenet e natyres i ka lidhur keto me shume zakone pagane. Ne kohen e thatesires, nga mungesa e kanaleve ai kerkonte ndihmen e shume formulave magjike. Keshtu kemi shfaqjen e dordolecit dhe kengen Dordolecit bjerna shi ose Rona rona peperona bjere shi ne arat tona

  4. #4
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Kolendrat

    Me 23 dhjetor behen kolendrat. Me 24 eshte dita e kolendravet. Djemte, ne mbremje mblidhen ne nje vend ku kendojne e lozin deri ne mes te nates. Pastaj vene shpepi me shtepi dhe me nje comikle ose comange u bien dyerve e portave. Zonja e shtepise ngrihet dhe hap porten. Me gjithe qe eshte kohe gjumi nuk zemrohen qe u kane prishur qetesine kolendaret, tecilet kendojne kenget e rastit. Si mbajojne zonja e shtepise u jep nga nje kolender dhe nga pak geshtenja.
    *comange shkop i bariut i trashe ne krye


    Dita e veres

    Dita e veres festohet ne 14 mars dhe zgjat dy dite. Kjo feste fillon qe pas dreke te dites se pare. Gjithe njerezit, po sidomos femijet dalin neper fusha ku kendojne, lozin valle, mbledhin lule; djemte mbledhin dhe dellinja. Lulet vajzat i vene neper vrimat e murit, neper dritaret e neper portat. Gjithe pasdrekja shkon duke shetitur neper fusha. Ne mbremje ndezin dellinja (bejne dumene) Dumene e ndezin rreth shtepise ose neper livadhet prane; femijet hidhen persiper zjarrit, tundin edhe zile. Kur ndezin dumene, ndodhen edhe gjithe njerezite shtepise. Me vone bejne "piligrine" e ne kete kohe thone"piligri moj piligri mos dil jashte, t'i mbush syte me hi"
    Ne Kosove te Permetit darken e Dites se Veres bejne gati kulecet. Ne mengjes pa gdhire nena vete ne krua, lag kulacin dhe kthehet me doren plot me uje kroi e me bare te njome. Me te hyre ne shtepi sperkat cdo qoshe qe te mos kete pleshta e cimka gjate veres. Pastaj u njom fytyren gjithe njerezve te shtepise qe te mos i zene ethet dhe uron per shume vjete Diten e Veres. U jep embelsira e veze femijve duke u thene "qofshi te embel si sheqeri e te bardhe si veza"
    Para se te gdhihet, nusja e re merr nje veze pak vere e buke, rri ne oborr dhe duke perseritur "qofsha e bardhe si veza dhe e kuqe si vera" ha nga pak buke pi pak vere dhe vezen e shkon rreth fytyres.
    Ne Opar femijet kur ngrihen ne mengjes prekin me dore nga nje cope hekur se e kane per mire. Diten e Veres ngrihen te gjithe shume shpejt dhe duke marre me vete kulece veze, sheqer, mjalte vene ne krua qe te lahen. Ne krua thone tri here "mire mengjes o krua, lashe te ligat e mora te mirat". Edhe kulacin e lagin tri here dhe secil e kafshon tri here; gjithashtu edhe vezen. Ne krua vete cdo djale me babane, nenen ose me ndonje te aferm te shtepise.
    Kulaci qe hane ne krua quhet "kulac i kroit". Kur kthehen nga kroi u thone njerezve te shtepise "mire mengjes" dhe keta u pergjigjen "mire se na arthte". Pastaj perseri ata qe ishin ne krua u thone "me shendet e bereqet" ne shtepi femijet marrin nga nje molle e nga nje luge sheqer. Buket ne kete dite i zene me qiqer.
    Femijet shetitin neper fshat, vene ne cdo shtepi ku marrin veze. Ata i urojne "paci kemben e mbare!"
    Per ate qe vete per heren e pare Diten e Vers ne nje shtepi, thone "na beri kembe". Me vezet qe mbledhin, femijet lozin duke i perpjekur dhe kujt i del veza me e forte ia merr tjetrit. Diten e Veres femijet lyhen me mjalte ne balle. Te gjithe vishen me rroba te reja e nuk punojne gjithe diten.

    *dumene- zjarr me kashte ne raste festash, sidomos darken e ShenGjinit.
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  5. #5
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Me poshte jane disa kenge qe kendohen ne zona te ndryshme per Diten e Veres.

    Gjirokaster

    Moj zonj e uruar
    Fle apo je zgjuar?
    Hidhi lloze ders
    Se erdhi dit e vers
    Ngreu nuse hap qilare
    Te gostit keta beqare
    *Kjo kenge kendohet nga te vegjelit, qe shkojne shtepi me shtepi per te uruar diten e veres


    Shkoder

    Tue dale e duel vera, joho del vere
    Ti na dalsh me t'mira shume
    Ti na dalsh me djem shume
    Ti na dalsh me nuse shume
    Ti na dalsh me shtjerra shume
    Ti na dalsh me dhen shume


    Lume

    Ore zog i ferres
    Hajde ditn e veres!
    Dit e veres shkoi
    Shengjergji pergjoi
    ***
    Vera, vera, guduvera
    Nje pule qe pac e thera;
    Te gjithe mizat i meshtolla
    Karkalecin e harrova
    Karkalec, o derezi
    Ca ha ti e ca pi ti?
    Hengra mish prej gjarperi
    Piva uje prej Frasheri!


    Sevran-Skrapar

    Ozi e bozi
    Erdhi martallozi
    Pepe, peksime
    Pa na nxir dy **** ve
    Ashtu dalci mot me ne
    Mot me ne gezuare
    Djemte te martuare
    Sa lule ka qershia
    Aqe djem paste shtepija
    Sa lule ka ajo thane
    Aqe cobane e stopane
    Sa qepra ne cati
    Aqe nuse ne shtepi
    Sa qepra ne kashtore
    Aqe nuse punetore
    Dallendyshe faqekuqe
    Na kete kosen e kuqe
    Shpjere ne det
    Bjere me shendet
    *martalloz njeri i armatosur, rojtar qe ruan malin e nje katundit te mos e prishin bagetit e katundeve te tjera
    *peksime buke me miell te bardhe dhe pjekur dy here; peksimadh, galete
    *stopane i pari i barinjve; celiku


    Shqiptaret e Molizes-Arbereshet e Sicilise

    Dagandrishe, dagandrisheze
    Mirsevjen nga do, e na vjen
    Sbora u jos mbi malet tane
    Sosi dimbri e jardhi vera
    Me gjith lulezit, me diegin
    Se ti u prore, o dagandrishe
    Bui folezen nene dritsores
    Nene dritsoren e shpin time
    Te me zgjosh menat njize
    Te te jap gjagje te hash
    Me gjith bijzat ce do kesh
    Dagandrishe, dagandrisheze
    Mirsevjen, nga do e na vjen

    Shpat-Elbasan

    Lumja ti moj lulevere
    Qi me ke nanen topsheqere
    Kur te con te ledhaton
    Tyj qafen moj te drejton
    Mjera ti moj manushaqe
    Qi me ke njerken si farmaqe
    Kur te con moj te dermon
    Tyj qafen moj te shtrembnon
    ***
    Ju moj lule gjithsa jinni
    Te pare cin kini?
    E para lulkaceza
    E dyta manushaqeja
    E treta lulvereja
    E katerta trendelina
    E pesta trandafili
    ***
    Siper e ma siper-e
    Dalim mu ne maje te malit-e
    Mu ne shesh te lules-e
    Vin e na kepusin-e
    Tufa-tufa na ujdisin-e
    Po ne krye na vinin-e
    Po ne brez na shtinin-e
    Po me kambe na shkelnin-e
    Po me mshese na mshinin-e
    Me lopate na mbshillnin-e
    Ne govate, na shtinin-e
    Ne krye na ngrinin-e
    Ne plehnit na hidhnin-e
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  6. #6
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Llazoret

    Kur vjen pranvera, femije ne moshe te rritur, burra, etj dalin ne mbremje vone dhe shkojne dere me dere duke kerkuar veze; ne gjuhen popullore quhen llazore; kane dale llazoret dmth po vjen pranvera. Ja disa nga kenget qe kendohen ne kete feste

    Shengjergj

    Llazoret ke dera
    Dil se po vjen vera!
    Llaxore, llaxoriska
    Due vene qi tban lariska
    Po sma dhe
    Ka qori
    Tshkofte plori;
    Ka carani
    Tshkofte shegani!

    *lariske - pula pika-pika
    *carani - dy guret qe vihen si shenje per te dalluar vatren ne ode te zjarrit; midis ketyre vihen drute
    *shegan - emeri i kaut


    Pogradec

    Lele, lele, moj llazore
    Ngaj na hyre ngaj na dole
    Neper bace flytyrove
    Lele, lele, moj, llazore


    Juge

    O pellumth, o pellumth-o
    Mos me pe Lazuare?
    Ketu drejt me shkuane
    Nde dere te Zotit
    Ay zot, se qysh punon:
    Kille asper numuron
    Darovit Lazuare
    Ashtu dalc gezuare!
    Me djathe nde napez
    Me nuse per qafez
    Sa lule nde Tomor
    Aqe nuse nde oborr!
    Sa lule nde qershi,
    Aqe djem ndeper shtepi!

    *kille/a -mase bereqeti, 40-45 okesh
    *asper/a - para e motshme e argjende


    Cameria

    Erdhi Lazeri mbe dere
    Bjeri pulese te pjeve
    Jepni Lazerit nje ve
    Se u err e do te ve
    Do te veje nde More
    Jane turqit e te kreshte
    Hane gjalpe monove
    Ngatje para vjen andara
    Shenmeria tye klara
    Tye klara e tye thire
    Se i vrane monobire
    Mbelithni lule, lule malit
    Ta ja veme torre varrit.

    *andara - furtune
    *torre - kulle, grumbull; perqark, per reth
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  7. #7
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Per te rrene shi ne vere: Kur bente thatesire e madhe ne vere, te rinjte benin dordolec duke e mbuluar nje shokun e tyre me fier dhe shkojne me te ne shtepi e kendojne. Ne kete kohe del nje njeri nga shtepia dhe i hedh dordolecit nje qyp me uje ne koke. Pastaj gostit djemte me veze.

    Kenge qe kendohen:

    Tirane

    Dordolec, bjerna shi
    Te na behet misri ri
    Misri ri sa trari
    Te na mbushet hambari


    Tirane

    Ma sa i dhemb gja caracit
    Njaqi me dhimt mu;
    O carac, e im vlla
    Vlla ste kam e vlla do tzaj
    Ethet e mia ty do ti laj
    O mal i Dajtit
    Me marsh te ligat e shtatit!
    O mal i zi
    Me jep shendet e fuqi!
    O zogu fluturac marrc te ligat e fukarase!
    O zogu i zi
    Marrc te ligat e djalit te ri
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  8. #8
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Rusicat eshte feste qe behej 25 dite pas Pashkeve. Kete feste e benin femijet e vegjel dhe grate. Ne kete dite, ne Polene te Korces grate formonin grupe dhe mblidheshin ne nje shtepi. Aty mbledhin nje sasi te hollash me te cilat blinin miellin gjalpe vaj sheqer dhe te tjera sende qe u duheshin. Me keto bejne lakror, revani, baklava, bukevale dhe te tjera embelsira qe mund tu pelqenin. Perpara se ti hanin do te hiqnin nga nje cope per ta cuar secila ne shtepine e saj, se ishte per te mire, qe te hanin edhe njerezit e tjere te shtepise nga lakrori i rusicave. Si i hanin keto, kendonin dhe loznin valle gjithe diten.

    Ne kete dite femijet e vegjel, me shume vajzat, ngriheshin qe ne mengjes me qeska e me shporta ne duar shkonin neper shtepi per te mbledhur miell, gjalpe e veze qe te benin dhe ato lakror per rusicat. Kur shkonin neper shtepite kendonin kengen e rusicave.

    Pastaj si mblidhnin keto, i conin ne nje familje. Aty gatuajne e pastaj hanin dreke, shoqeruar me kenge dhe valle. Pas dreke cdo grup vishte nga nje vajze te vogel si nuse dhe e shetisnin neper rruget e fshatit. Ndaj te perenduar te diellit dilnin jashte fshatit duke kenduar se do te shkonin te mbulonin nenen e diellit. Atje, si germonin me shat nje grope ne forme varri, benin fytyra njerezish prej balte dhe i mbulonin me dhe gropat e hapura; pastaj mblidheshin rreth gropes, duke vajtuar e duke thene: neno moj neno ardhi delli e nuk te gjeti. Pas kesaj ndanin misra te zier prane gropes per shpirtin e nenes se diellit.

    Si mbaronin ceremonine, mblidheshin se bashku grupet dhe shkonin duke kenduar ne fshat e shperndaheshin me pas neper shtepite e tyre.
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  9. #9
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Shengjergji

    Ne rrethin e Korces, duke gdhire dita 23 Prill, diten e Shengjergjit, te vegjel e te medhenj ngrihen heret ne mengjes qe te mos i zere dielli ne gjume e dalin jashte fshatit, ku gjejne shelgje me gjethe; kepusin nga nje dege dhe e mbeshtjellin pas brezit, duke besuar se, kur te prashisnin misrat, nuk kane per te patur dhimbje mesi; sjellin dhe disa dege te tjera ne shtepi e duke i thurur kurore i vene rreth tundesit qe te jete i ftohte bulmeti, kur te mblidhet ne vere; u vene nga nje kurore te gjitha eneve te bulmetit dhe te ujit.
    Gjithe diten mblidhen grumbuj neper lagjet dhe peshohen.
    Ne Polene, diten e Shengjergjit, grate ngrihen qe ne mengjes shpejt, marrin enet dhe vene te mbushin uje. Kur kthehen, u vene eneve nga nje degez shelgu. Shume te tjere dalin e shetisin dhe ku gjejne ndonje shelg a plep, marrin degeza dhe i vene ne krye dhe ne mes.
    Ne Drenove vene e varen neper thana qe te jene te shendoshe e te kuq si ajo.
    Cdo shtepi do te there ndonje kafshe: kendes, shqere, ose tjeter.
    Kete dite marrin zile dhe dalin e shetitin shtepi me shtepi o kopesht me kopesht qe te trembin krimbat qe mos te hane pemet e lulet.

    Picall - Tirane

    O Shengjergj i bardhe
    Njishti motmet mgjec me i djale
    O Shengjergj mushtullu
    Njishti motmot, mgjec martu
    Sa ky li
    Te bahen flokt e mi
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  10. #10
    carpe diem Maska e drini_n_TR
    Antarsuar
    28-09-2002
    Vendndodhja
    Tiran, AL
    Mosha
    32
    Postime
    1,589
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Dita e Falnderimit

    Presidenti Rugova tha se Dita e Falnderimit sht nj fest tradicionale popullore dhe familjare e Kosovs




    Prishtin, 23 tetor - Sot n mjediset e hotelit "Grand" n Prishtin u organizua ceremonia e fests tradicionale kosovare, e Dits s Falenderimti - Darka e Lams, e cila sht organizuar nn patronatin e Presidentit t Kosovs Ibrahim Rugova. N kt manifestim ishin t pranishm edhe kryeparlamentari Nexhat Daci, ZV.kryeadministratori arlls Brajshou, prfaqsues t KFOR-it, prfaqsues t zyrave diplomatike n Prishtin, deputet dhe ministra si dhe mysafir nga komunat e Kosovs.
    Presidenti Rugova, duke folur n kt manifestim, tha se
    Festa e Dits s Falnderimit - Darka e Lams sht nj fest tradicionale popullore dhe familjare e Kosovs dhe n viset e tjera shqiptare.
    Duke folur pr traditn e fests s Darks s Lams, Presidenti tha se ajo sht shum e vjetr. Madje edhe autort antik e kan shnuar q nga shekulli V para Krishtit si fest e vitit tek ilirt, t part e shqiptarve q sht festuar rreth 23 tetorit. Autorve antik ia ka trhequr vmendjen kjo fest e rndsishme e kulturs shqiptare, tha ai.
    Presidenti Rugova tha se kjo fest npr shekuj sht ruajtur deri n dit tona. "Populli yn ka shum festa t vitit, q lidhen me solsticin, si shum popuj t tjer, q prmbyllen, me Darkn e Lams, q sht m e njohura n Kosov", theksoi ai, duke shtuar se vitin e kaluar e ka shpallur fest tradicionale shtetrore t Kosovs, e cila do t festohet n do familje n Kosov.
    "N kt dit kemi menduar si t part tan, t'i bjm falenderim Zotit pr t mirat q na i ka falur brenda nj viti dhe t'i lutemi Atij q n vitin tjetr, n motin tjetr t na fal, t na dhuroj m shum t mira" vlersoi Presidenti Rugova deh shtoi se "kjo Dit Falnderimi na obligon dhe na prkujton se duhet t'i shtojm prodhimet tona t toks". "Po ashtu na obligon q prodhimet e toks s Kosovs t'i prpunojm, t'i bjm m cilsore pr t gjith qytetart tan dhe pr eksport pr kombet e tjera. Dhe n kt dit ne i lutemi Zotit pr kt". Njherit paralajmroi se q nga viti i ardhshm pr ditn e ksaj feste nuk do t punohet dhe do t jet dit q i kushtohet falenderimit.
    "Shpresoj se kjo fest do t pasurohet me forma t ndryshme t manifestimit n t ardhmen", tha Presidenti Rugova, duke i ftuar t pranishmit q t knaqen me tryezn e shtruar e me prodhime kosovare tradicionale.
    "Zoti e bekoft e Kosovn dhe t mirat e saj", tha n fund t fjals s tij Presidenti i Kosovs Ibrahim Rugova, duke folur n kt Dit Falenderimi, n Darkn e Lams.

  11. #11
    carpe diem Maska e drini_n_TR
    Antarsuar
    28-09-2002
    Vendndodhja
    Tiran, AL
    Mosha
    32
    Postime
    1,589
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Dita e Vers, 14 Marsi, nj zakon arbresh

    Dita e Vers quhet e till sepse m 14 Mars bimsia zgjohet nga gjumi dimror. N kt dit bimsia fillon t thith lngjet nga toka dhe kshtu t rritet. Ndonse kjo dat vazhdon t festohet madhrishm n qytetin Skampa (Elbasan), ajo i prket t gjith arbrsve-arbanasve (arbreshve). Shenjat e festimit t ktij zakoni arbresh jan:

    1) Marrja datn 13 Mars t nj tufe t vogl bari t njom bashk me rrenjt dhe dheun, me qllim q t gjendet mngjezin e dats 14 Mars n shtpi.

    2) Gatimi i ballakumeve, q gatuhen nj ose dy dit prpara dats 14 Mars, me qllim q mngjezi i dats 14 Mars ti gjej ballakumet n shtpi.

    GATIMI I BALLAKUMEVE

    MASAT

    1 kg sheqer, 0.4 kg tlyn (gjalp), 7-8 kokrra vez, 1 kg miell misri i situr, nj dor miell gruri,

    1 fixhan kafeje qumsht; nj en e madhe bakri e pakallajisur ose prndryshe prej qelqi.

    GATIMI

    Tretet tlyni dhe lihet te fundrrojn kriprat e tij. Pastaj tlyni i vakt dhe pa kriprat e rna n fund rrihet me sheqerin deri sa t bhet nj mas e bardh. E mira sht q rrahja e mass t bhet me dor, sepse prfundimi i przjerjes ndjehet kur t duket se prek fije me dorn q po przien masn e krijuar. Ndrkoh vezt jan przjer me qumshtin m par dhe shtohen dalngadal tek sheqeri i rrahur, duke vazhduar przjerjen e ktij t fundit.

    Pastaj hidhet mielli dalngadal duke vazhduar perzjerjen me dor. Mielli i grurit hidhet nga fundi. Duhet patur kujdes me hedhjen e miellit, sepse mielli i teprt i bn t forta ballakumet pas pjekjes. Prandaj, pasi sht harxhuar sasia e paracaktuar e miellit, brumi lihet 15-30 minuta n qetsi pavarsisht se ai mund t duket i qullt. Kjo koh mjafton q grimcat e miellit t thithin lagshtirn e brumit t qullt. Nse shihet se brumi ka mbetur prsri si i qullt, athere atij mund t'i shtohet edhe nj dor miell. Kshtu me kt brume ballakumet nuk do t shtrihen gjat pjekjes.

    PJEKJA

    Tepsiat lyhen me pak tlyn dhe sprkaten me pak miell. Pastaj, nga brumi tashm i gatuar, formohen me dor gurabiet me madhsi jo t vogl dhe vendosen mbi tepsi t larguara nga njra tjetra. Paraprakisht furra sht nxehur n 170oC. Futet tepsia n furr dhe lihet aty derisa ballkumet t formojn pak kore (jo t skuqen). Nxirret pastaj tepsia nga furra dhe lihet t ftohet, me qllim q ballakumet t shkputen lehtsisht nga ajo.

    Gzuar!

  12. #12
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Viti i Ri

    Naten, perpara se te vije viti i ri, ne Kosove te Permetit, grat e do familjeje gatuajne nje byreksheqer dhe perpara se te shtrohet darka, shkojne ne do vend te shtepise duke kenduar:

    Olek bolek plot me buk e bereqet
    Me hambare e me qilare
    Me nuse e djem gezuar


    Ne Paftal te Beratit mblidhen njerezit e familjes rreth vatres, hedhin ne zjarr flete perckash ose kokra gruri dhe kujtojne nate ast emrin e njerit psh per NN. Po te hidhet perpjete percka ose kokra e grurit e te kercase, tregon se do te gezoje shendet te plote gjithe ate vit; po nuk u hodh percka a gruri perpjete tregon te kunderten.

    Bejne edhe kula me brume te ardhur dhe vendosin nje para brenda. Darken e vitit te ri kete kula e presin ne aq pjese sa jane njerezit e familjes dhe te gjithe marrin nga nje cope. Kush gjen parane ai do te kete fat.

    Ne disa vise bejne byrek me trahana e kula me veze dhe diten e vitit te ri ne mengjes shkojne ne vreshte dhe rrukullisin femijet neper hardhite; pastaj presin tri dege hardhi, te cilat i marrin dhe bejne kurore duke u vene edhe nje llastar ulliri. Vendit te hardhise ku u pre dega i hedhin vere e i vene pak byrek me trahana.

    Kuroren e hardhise, qe e ruajne jashte shtepise, e hedhin diten e Ujit te Bekuar ne krua ose ndonje rreke me uje.

    mbledhur si material me 1955
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  13. #13
    i/e regjistruar Maska e EXODUS
    Antarsuar
    15-06-2003
    Vendndodhja
    Intravenous..
    Postime
    1,668
    Faleminderit
    23
    60 falenderime n 46 postime
    Llazore

    Llazore, mi llazore,
    Ku ma ke llazorn?
    Te udh e limont.
    T limoft shpata,
    Shpatat tek i Zoti.
    Oj Zoti, Shndelli!
    As na jep nj kokr ve,
    M t' rruashin tre pend q.
    Sa lesh mi tre desh,
    Aq bereqet t kesh.
    Sa lule mi Tomorr,
    Aq dhen e dhi, 'oborr.
    Sa drrasa mi ardhak,
    Aq nuse me duvak.
    Sa lule mi qershi,
    Aq trima n shtpi.

  14. #14
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Viti i ri mir se na gjet

    Viti i ri mir se na gjet*
    m mir mot se sivjet
    me shendet e bereqet
    kush ka njerz n kurbet
    i ardhin me shendet
    me nj mij lira n xhep!

    Mrtiraj - Vlor, 1948

    *Diten e veres (keshtu quhej dita e pare e pranveres kur niste viti i ri bujqesor) gatuanin kulee duke u shtire brenda veze. Pastaj do te shkonin te bagetia ne kullote, duke sjelle aty ve kuleeve, nje kungull, lakra e bar te njome dhe nje hosten. Kulain do ta rrokullisnin ne mes te bagetive. Ne qofte se kulai do te binte mbare, edhe bagetite do te kishin mbaresi ate vit; po te binte prape, ne bageti do te kishte dem. Qet do t'i ferkonin me kungullin qe te shendosheshin porsi ai; pastaj me bar e me lakra te njoma, qe gjithe vitin te kishte njomishte te bollshme per qet. Me ne fund merrnin hostenin dhe vetem sa i preknin qet me te, duke thene keto vargje:

    Une u pofsha
    Zagali mos u poft
    N brazd mos gulofshi
    Arat mir i lrofshi...

    mbledhur nga F. Rrapaj
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  15. #15
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,802
    Faleminderit
    68
    70 falenderime n 57 postime
    Dita e Veres, rrenjet e festes pagane

    I takon pikerisht qytetit te Elbasanit merita e festes se Dites se Veres, sepse ndryshe nga gjithe qytetet e tjere, Elbasani diti ta ruaje traditen edhe ne ato vite kur u duk se gjetiu ajo u zbeh. Prej vitesh tanime, Dita e Veres eshte nje feste zyrtare, gje qe ben qe Elbasani te shnderrohet ne nje vend pelegrinazhi nga mbare Shqiperia.

    Ne fakt, Dita e Veres eshte nje feste pagane me origjine te lashte. Ajo eshte feste arbereshe e trasheguar ne vecanti nga qytetaret e VALM-it Elbasanit (Skampa e lashtesise) dhe festohet me 14 mars. Festimi kryhet ne nderim te natyres se bukur shqiptare dhe bimesise qe rigjallerohet me ardhjen e stines se ngrohte. Data 14 mars el festivalin 1-javor te pjellorise dhe rilindjes se natyres, duke e cuar drejt 21 marsit, qe eshte Dita kalendarike diellore e Veres. Sipas profesoreve te etonografise, ritet e dimrit qe "japin shpirt" me ardhjen e pranveres, jane te dokumentuara te pakten prej tre mije vjetesh. Ato jane pasqyruar ne mitologji, ne veprat e Homerit etj. Kemi te bejme, keshtu me nje tradite mesdhetare. Dita e Veres ishte dita e fillimit te vitit sipas kalendarit shume te lashte te shqiptareve, pra nje dite qe kremtohej shume shekuj para se te lindte krishterimi. Ajo kremtohej me 1 mars te kalendarit Julian, diten e pare te vitit te ri ( sipas kalendarit Gregorian, "14 mars"). Ishte nje feste mbareshqiptare, qe kremtohej si ne Veri edhe ne Jug, por me nuanca te ndryshme, sipas krahinave.

    Pse dita quhet e Veres, kur ne fakt festivali eshte pranveror?
    Kjo ndodh sepse ne kalendarin diellor ilir/shqiptar (dhe te disa popujve te tjere), ka vetem dy stine, Vere dhe Dimer, dhe stinet nisin me barasnetet (ekuinokset) ne mars e shtator dhe arrijne mesin me solsticet ne qershor e dhjetor, atehere kur festohet perkatesisht Mesvera dhe Mesdimri. Nderkaq, nga pikepamja gjeografike, festa kremtohet nga mbare shqiptaret, ne qytete e ne fshatra, ne fusha e ne malesi, ne atdhe apo edhe ne mergim. Fakti qe kremtimi i Dites se Veres eshte bere edhe nga arbereshet (aq sa disa autore e kane quajtur "feste arbereshe"), eshte deshmi e perhapjes se saj te hershme nder shqiptaret. Keshtu pra, ndonese kjo dite vazhdon te ruhet dhe festohet madherishem ne qytetin e Elbasanit, ceremonite me kete rast nuk mungojne ne gjithe Shqiperine, ku njerezit ngjiten pergjithesisht ne maja te larta per te qene sa me afer Perendise se Diellit, jetedhenesit, para te cilit luteshin per begatine pergjate vitit te ri.

    Festimet per Diten e Veres

    Natyrisht qe kohet moderne i kane ndryshuar disi ritet dhe per rrjedhoje edhe menyren e festimit te Dites se Veres. Megjithate, baza e festimeve eshte ruajtur dhe mbetet e njejta. Ceremonite e festes pagane qe ka origjine dhe tradite shqiptare, i dedikohen sikurse shume shekuj me pare, stines se pranveres, gjate se ciles rigjallerohet gjithcka pas nje gjumi te lodhur dhe te gjate dimeror. 14 marsi e ka origjinen qe ne kohen kur njerezit i faleshin perendive. Tempulli ka qene ne zonen e Cermenikes, ne afersi te Librazhdit te sotem. Sipas kalendarit te vjeter, njerezit orientoheshin sipas diellit, henes dhe gjelberimit. Po ashtu, edhe sot, 14 marsi per shumicen e shqiptareve simbolizon fundin e dimrit te acarte dhe hyrjen e pranveres me celjen e luleve. Ne kohet antike, paraardhesit tane Iliret, udhetonin nga te katra anet per t'ju falur perendise se riperteritjes dhe gjithesise, Diana Candieviensis. Ritet jane trasheguar brez pas brezi ndoshta per me teper se 24 shekuj me radhe. Dikur dedikimet i kushtoheshin perendise Diane, ndersa sot ato praktikohen per nje jete me te mire, te mbushur me hare, gezim, dashuri dhe begati. Zakonisht, sikurse edhe ne kohet antike, njerezit me kete rast linin banesat e tyre per t'ju drejtuar zonave me gjelberim, si nje forme pikniku ku gezonin shoqerine e njeri-tjetrin me gatimet me te mira tradicionale. Edhe sot, ne piknikun klasik te Dites se Veres, sidomos elbasanasit lene qytetin per t'ju drejtuar pikave turistike ne Byshek, Gjinar, Gurren e Labinotit, Ullirit te Qefit, Kroit te Kalit, Cezmes se Lepurit, Ujit te Ftohte ne Labinot etj.

    Ballokumja, si pergatitet embelsira tipike elbasanase
    Eshte embelsire karakteristike elbasanase. Ka qene dhe mbetet sinonim i Dites se Veres. Ka nje formule te vecante gatimi, qe njihet vetem ne kete qytet, edhe pse ballokumja tani pergatitet thuajse kudo. Ne vija te pergjithshme, nje ballokume pergatitet keshtu:
    Ne nje ene te posacme prej bakri hedhim gjalpe te fresket, sheqer, veze, nje maje miell misri dhe pak finje zjarri. Te gjithe perberesit perzgjidhen ne kushte natyrale. Megjithate, pak persona e dine se nje kg miell ballokumesh del pas nje cikli sitjesh nga 7-8 kg miell misri. Edhe sheqeri ndryshon nga ai i zakonshmi, pasi eshte i imet, ndersa e njejta gje ndodh edhe me edhe gjalpin, i cili duhet te jete prodhuar ne fshat dhe te kete nje ngjyre te vecante. Gjalpi i fresket tretet dhe vendoset ne enen e ballokumes. Mbi gjalp hidhet pak e nga pak sheqeri dhe te dyja se bashku rrihen per nje kohe te gjate me nje luge druri. Me pas hidhen vezet nje e nga, nderkohe qe rrahja me luge vazhdon. Pastaj e ka radhen hedhja e majes se miellit te misrit. Maja e miellit hidhet me ngadale dhe perzihet vazhdimisht me lugen e drunjte. Ne masen e formuar hidhet pak finje zjarri. Rrahja duhet te behet me dore, jo me mjete te posacme elektrike. Brumi i formuar nga kjo perzierje merret me luge druri dhe vendoset ne topa ne tepsi dhe futet ne furren me dru zjarri. Piqet dhe sherbehet ne formen e kulaceve qe te gjithe i njohim dhe i shijojme.

    Traditat dhe zakonet, verorja
    Tradicionalisht, me 13 mars njerezit marrin nje tufe te vogel bari te njome, bashke me rrenjet dhe dheun, qe ta kene ne mengjesin e dates 14 mars ne shtepi. Ky zakon i lashte ruhet dhe festohet jo vetem ne Elbasan, por edhe ne Diber, Struge e Prespe, si nje shenje mbaresie dhe prosperiteti per familjet e tyre. Po keshtu, me kete rast femijeve dhe te rinjve beqare u lidhen ne dore veroret tradicionale, te bera me fill te kuq dhe te bardhe, thurur me njeri-tjetrin. Mendohet se termi verore ka ndoshta lidhje me emrin e stines se veres ne gjuhen shqipe. Pasi i heqin pas dy javesh nga dora ose qafa, vajzat i lene veroret ne dege pemesh ose ne shkurre. Ne qofte se zogjte i marrin veroret per te stolisur folete e tyre, atehere mendohet se vajza beqare do te martohet brenda vitit. Kjo tradite vijon te ruhet ne shume zona te vendit. Sic shkruan Konica, me verore rrethoheshin edhe deget e thanave, dellinjave, dafinave apo shelgjeve te nderura. Ne shume raste ne Diten e Veres thureshin kurora qe vareshin ne portat e shtepise, per te sjelle fat.

    Elbasani dhe Tirana
    Prej 6 vitesh, Dita e Veres kremtohet edhe ne Tirane. Kjo pasi festa e Veres qe kremtohet ne qytetin e njohur ndryshe si "qyteti ne kerthize te Shqiperise", nuk eshte vetem per elbasanasit. Pervec pjesemarrjes ne nivel shteteror, vizitore nga mbare vendi vizitojne ne kete dite Elbasanin, per te pare nga afer festimet e organizuara nga bashkia, si dhe per te shijuar ballokumen e famshme. Thuhet se kushdo qe kalon keto dite Uren e Zaranikes, per te hyre ne qytetin e Elbasanit, ka ndjere qe ne deren e ketij "oborri-qytet" aromen e ballokumeve, si simbol i festes se Dites se Veres. Por, prej disa vitesh, qe ne vigjilje te festes, aroma e festimeve nis te ndihet edhe ne kryeqytetin e Shqiperise, ku bashkia ofron nje fond te vecante per festen. Ne parqe e bulevarde programohen koncerte festive, lojera te ndryshme per te rinjte dhe te vegjlit, ndersa vizitore nga i gjithe vendi mesyjne ne Tirane.

    Si festohet dita e veres, nga veriu ne jug
    Ne Tropoje, nenat zgjohen heret kete dite, mbledhin lule, gjethe dhe fije bari. Keto pastaj i hedhin me kujdes mbi fytyrat e femijeve dhe mbi jastek kur ata ende flene, duke u lagur edhe syte me disa pika uje. Ne skajin verior te Shqiperise, ashtu sikurse edhe ne Diber, femijet gjate gjithe dites kepusin dellinja dhe krijojne me to mullare, te cileve u vene flaken ne mbremje, duke kercyer rreth flakeve. Ne Tropoje, Dita e Veres kremtohet me 22 mars, ndoshta per shkak te klimes paksa me te ftohte krahasuar me Shqiperine e Mesme dhe ate te Jugut. Ne fshatin Luzhe te Tropojes, njerez supersticioze kerkojne ndihme dhe mbaresi nga varre dhe gure te kthyer tashme ne idhuj. Te medhenj dhe te vegjel udhetojne neper terrene malore per t'u sjelle rreth nje guri varri. Nderkaq, ne Diber, rreth ores kater te mengjesit njerezit zgjohen "per te mbyllur dyert". Ky term do te thote qe te zgjohesh heret dhe kycin e portes ta lidhesh me penj. Simbolika e ketij veprimi nuk dihet. Vezet e ziera dhe "beteja" e tyre, jane gjithashtu tregues i kesaj dite. Nderkohe, ne Lushnje bashke me vezet zihet edhe misri dhe u jepet femijeve qe vijne verdalle duke kenduar dhe duke perplasur dy gure me njeri-tjetrin. Ata kerkojne miser ose veze te ziera. Elementet e perbashket nga veriu ne jug i japin kesaj dite nje unitet qe tregon per karakterin pagan shqiptar.

    Edhe Kosova feston Diten e Verezes

    Dita e Verezes festohet edhe ne Kosove, sipas nje tradite te lashte, te ngjashme me Diten e Veres ne Elbasan. Pjese e festimeve jane daljet e te rinjve e te rejave ne sheshe fshatrash, ne bjeshke, mbledhja e luleve te para, vallezimi e kendimi, ndezja e zjarreve dhe gatimet speciale me miell misri e gruri, te cilat kane ngjashmeri, por nuk jane si ballokumet e Elbasanit. Ne keto ane me blegtori te zhvilluar, nder shume ushqime qe shtrohen ne sofer jane mishi i qengjit dhe flija. Kjo feste behet me besimin se Dita e Verezes sjell fat, shendet, mbaresi, perteritje e dashuri njerezore dhe ritet nderlidhen me zgjimin e bimesise, gjallimin dhe kalimin nga dimri ne pranvere.

    Dita e Veres, sipas Faik Konices
    "C'eshte Dita e Veres? Eshte dita ne te cilen stergjyshit tane, kur skish lindur edhe krishterimi, kremtonin bashke me romaket dhe me greket e vjeter, perendite e lulevet, te shlegjevet. Kur shkrin dimri, kur qaset vera buzeqeshur, e holle dhe e gjate si ne pikture te Boticelit, zemra e njeriut shkarkohet nga nje barre, shijon nje qetesi, nje lumteri te embel. Ne kete gezim, stergjysherit tane ndienin nje detyre t'u falen perendivet qe siellin keto miresira. Dhe ashtu leu festa hiroshe qe e quajne Dita e Veres. Ne pake dite ne Shqiperi, besniket e fundme te pagamizmit, besniket pa dashur dhe pa ditur, do te rrethojne me verore deget e thanave, te dellinjavet, te dafinavet, te gjitha shelgjevet te nderuara. Do te keputin dege te gjelbera dhe do t'i vene permbi kryet e shtepivet. Te mos i leme te humbasin keto festa te vjetra te races sone. Nuk i bejne dem njeriut. Sjellin nje gezim te kulluar ne shtepi. Nje vend ku jeta e te vegjelvet eshte aq e trishtuar, djelmuria dhe vajzat kane nje rase te rrale per te defryer. Per te medhenjte, Dita e Veres ka nje shije poetike te holle e te rralle" Faik Konica, shkruante per Diten e Veres rreth 100 vjet me pare, ne kohen e sundimit osman

    Koha Jone
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  16. #16
    i/e regjistruar Maska e fattlumi
    Antarsuar
    03-01-2010
    Postime
    3,534
    Faleminderit
    0
    2 falenderime n 2 postime

    Festa t vjetra shqiptare.

    Nuk me ra ne sy nje teme me festat e vjetra nga tradita e lashte shqiptare dhe ilire.Disa nga keto festa edhe sot e kesaj dite festohen,diku me shume e diku me pak sipas trevave te ndryshme shqiptare.
    Ju lutem forumisteve te sjellim diturine,pervojen ose edhe perjetimet ne lidhje me festat e vjetra shqiptare, per datat se kur festohen ato, variantet e ndryshme lokale te disa festave, emertimet e tyre etj. Posaqerisht eshte mire te sjellim te dhena per ato festa qe jane krejtesisht me karakter lokal, te panjohura per pjesen tjeter te kombit si dhe te kujtojme ato festa qe pothuajse jane zhdukur tani ne kohen 'moderne'. Tregoni aq s'a keni dijeni per keto dhe poashtu mundesisht sjellni edhe pervojat e juaja personale dhe familjare.
    Ne vazhdim do i sjelli tri festa qe ende ne shume treva shqiptare jane shume te fresketa dhe vazhdojne edhe sot e tutje te festohen.


    Darka e lames

    Ne kete dite, populli i falenderohet Zotit mbas korrjeve-fshirjeve dhe kjo dite festohet duke e shtruar ne lam (ku eshte bere fshirja) nje darke me q'rast shtrohen gjith te mirat ne sofer dhe thirren te afermit e miqte si shenje respekti per ta. Kjo ka qene pak a shume karakteri origjinal i kesaj feste.
    Tash kjo feste eshte edhe feste kombetare tradicionale ne Kosove.Eshte vendosur me ligj nen perkujdesjen e presidentit Rugova.Si date ka mbetur 24 tetori.


    Darka e pastermes

    Perveq darkes se lames, ne disa treva shqiptare, deri para disa viteve eshte festuar edhe darka e pastermes. Kjo darke asht ba zakonisht ne dimer, pra ne kohen kur prehen pastermat. Ate dite, prej mengjesit jane mbledhe disa burra (zanatli), kryesisht kusherinje e bashkefshatar edhe kane ndihmu ne prerjen dhe rjepjen e pastermes, dhe e kane pergadite mishin , e kane coptu dhe e kane kryposur.
    Per dreke zakonisht kane qendruar ata qe kane ndihmuar ne prerjen e postermes.
    E per darke perveq atyre te drekes, jane thirre edhe miq e dashamire. Kane shtru darke se e kane siguru mishin per dimer e me gjate, e darken e pare e kane ngrene me musafir.
    E si gjelle kryesore e darkes se pastermes thuhet se kane qene mishi me lakra.

    Dita e Vers

    Dita e Vers sht nj fest me origjin t lasht. Ajo sht fest arbreshe e trashguar n veanti nga qytetart e VALM-it Elbasanit (Skampa e lashtsis) dhe festohet m 14 mars.

    Festimi kryhet n nderim t natyrs s bukur shqiptare dhe bimsis q merr jet n kt dat. Tanim kjo fest sht br edhe dit kombtare pushimi. Shenja dalluese e ktij festimi sht gatimi i ballokumeve.

    Ndrsa n Lezh Ditn e Vers ndizeshin zjarre purifikues e pr t'i dhn forc diellit n oborr e n kopshte. Nga grat bheshin rite magjike e kundr qenieve t tjera dmtuese, grabitse. Ndonse kjo dit vazhdon t ruhet dhe festohet madhrishm n qytetin e lashte te (VALMIT) Elbasanit, ajo sht fest e t gjith shqiptarve. M 13 mars njerzit marrin nj tuf t vogl bari t njom bashk me rrnjt dhe dheun, q ta ken n mngjesin e dats 14 Mars n shtpi. Ky zakon i lasht ruhet dhe festohet jo vetm n Elbasan po edhe n Dibr, Strug e Presp.


    Dita e Vers ishte dita e fillimit t vitit sipas kalendarit shum t lasht t shqiptarve, pra nj dit q kremtohej shum shkuj para se t lindte krishtrimi. Ajo kremtohej me 1 Mars t kalendarit Julian, ditn e par t vitit t ri ( sipas kalendarit Gregorian, "14 Mars") Ajo ishte nj fest mbarshqiptare, q kremtohej si n Veri edhe n Jug, por me nuanca t ndryshm, sipas krahinave.

    pamje nga festimi i "Dites se Veres"

  17. #17
    ^ Maska e baaroar
    Antarsuar
    18-03-2005
    Postime
    1,618
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Gjendja baz Kng pr ritualet kalendarike nga krahina e Labris

    Kng pr muajt, stint, ditt e javs, kohn, festat popullore kalendarike etj.

    1
    JENARI - KMBMBARI

    Jenari,
    kmbmbari.
    N janar,
    me tagar.
    N shkurt,
    hiq e mos kput!
    Marsi,
    pemt i mbarsi.
    Erdhi prilli,
    z kngn birbili.
    N maj,
    zure t'ia mbaj!
    Korriku,
    vjen rrotull shiniku.
    O korrik,
    as na jep ca fiq!
    Gusht e gun,
    vjesht e pun.1)
    Q n gusht,
    nga nj grusht!
    Kaloi vapa me gusht
    dhe vreshta me rrusht.
    N shndr
    ha e kurc!

    Muzin-Sarand, 1948

    1) I thon edhe: "vjesht e lug".


    2
    N JENAR - JEPU DHNVE BAR!

    N jenar,
    jepu dhnve bar!
    Ugari jenarit,
    vlaga e beharit,
    N shkurt,
    mat dheun me kut!
    N mars,
    bujku v maras!
    N prill,
    z puna fill.
    N maj,
    bn kosa vaj.1)
    N qershor,
    merr draprin e korr!
    N korrik,
    ha e ngopu fiq!
    - Kur e ka bujku ajamn?
    - Gushtin dhe vjeshtn e par.
    N vjeshtn e par,
    hiq e hiq palcar.2)
    N vjeshtn e mesme,
    hambarin ngjeshe.
    N vjeshtn e prasme,
    buzagaze.
    Dymbdhjet shnndre,
    luan si zogu n v.3)

    1) zhurm e koss kur korr.
    2) Misra t njom.
    3) N disa variante pr kt muaj thuhet edhe: "Keci i shndreut" etj.

    Gumenic-Vlor, 1946

  18. #18
    ^ Maska e baaroar
    Antarsuar
    18-03-2005
    Postime
    1,618
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    3
    LISI DYMBDHJET DEGA

    Lisi dymbdhjet dega,1)
    sa t buta, aq t egra,
    do deg katr fol,
    do fol me shtat v.

    Delvin-Sarand, 1946

    1) Gjegjz pr vitin, muajt, javt, ditt e javs.

    4
    E HNA I THA T MARTS

    E hna i tha t marts,
    t'i thosh t mrkurs,
    e mori vesh e njtja,
    dhe i tha t prmtes,
    kjo i tha s shtuns:
    "t diel kemi t krmte."

    Piqerras-Sarand, 1946

    5
    SOT SHT E SHTUN

    Sot sht e shtun,
    krcejn dy majmun,
    krcejn e kndojn,
    Bardhin e martojn.1)

    Gumenic-Vlor, 1967

    1) I thon fmijt ditn e shtun pr t'u zbavitur.

    6
    VITI I RI MIR SE NA GJET

    Viti i ri, mir se na gjet1)
    m mir mot se sivjet,
    me shndet e bereqet,
    kush ka njerz n kurbet,
    i ardhin me shndet,
    me nj mij lira n xhep!

    Mrtiraj-Vlor, 1948

    1) Ditn e vers (kshtu quhej dita e par e pranvers kur niste viti i ri bujqsor) gatuanin kule duke u shtir brenda vez. Pastaj do t shkonin te bagtia n kullot, duke sjell aty ve kuleve, nj kungull, lakra e bar t njom dhe nj hosten. Kulain do ta rrokullisnin n mes t bagtive. N qoft se ky do t binte mbar, edhe bagtit do t kishin mbarsi at vit; po t binte prap, n bagti do t kishte dm. Qt do t'i frkonin me kungullin q t shndosheshin porsi ai; pastaj me bar e me lakra t njoma, q gjith vitin t kishte njomishte t bollshme pr qt. M n fund merrnin hostenin dhe vetm sa i preknin qt me t, recitonin vargje: Un u pofsha,/ zagali mos u poft, n brazd mos gulofshi,/ arat mir i lrofshi...

  19. #19
    ^ Maska e baaroar
    Antarsuar
    18-03-2005
    Postime
    1,618
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    7
    IK IK N DRRAS

    ik, ik, n drras,
    mos m diq se t kam vash!
    ik, ik, n thngjill,
    mos m diq se t kam bir!
    Xhi, xhi, kokoshi,
    sa ika n ati,
    aq dhn e aq dhi,
    aq pela n shtpi!1)

    Zhulat-Gjirokastr, 1955

    1)Thuhen nga fmijt ditn e vitit t ri, kur shkojn npr familje "pr t br kmb" pr mbarsi; njkohsisht ata shkrepnin urt e zjarrit q t ngriheshin shkndijat.

    8
    DOLLA N MAJ T MALIT

    Dolla n maj t malit,
    zheva n buz t marsit;
    - Drc, o dimr, se ta hodha!
    tha plaka buzs s marsit,
    edhe shtllungat i torri,
    kopen nga dimri e nxorri,
    Po marsi u zmrua
    edhe shkurtit iu ankua;
    - More shkurt; more vlla;
    m jep tri dit hu
    ta bj plakn si dua?!
    Shkurti tri dit ja fali:
    plot me bor 'u mbush mali,
    bor, breshr e furtun...
    Stani e plaka u bn gur.1)

    Muzin-Sarand, 1980

    1)Si thuhet, plakat e marsit jan: tri n fillim t muajit (n ditt 1-3 mars), tri n mes dhe tri n fund. Pr plakat e para kur bnte dimr, thoshin:"Nj plak e madhe qnka grindur me nusen nuk do t'i ket br kafe, apo s'i ka dhn t haj e t pij mir etj. Nga mesi i ktij muaji, mund t bj dimr, mund t bj edhe koh e mir. Po t bnte koh e mir, plaka ishte e ngrn dhe e pir mir. Po kshtu n fund t marsit gjndja e kohs varej nga gjndja e plaks. Meq n mars koha ndryshon shpesh, populli thoshte se "marsi tri her e ngorth, tri her e qelb".

    9
    IKNI GJARPRINJ

    Ikni, gjarprinj,
    ikni shtrpinj,
    erdh vangjelizmoi,
    u theri e u shoi,
    me kordhn t ngjeshur,
    me llrt prveshur.
    - Nemna, zonj, ven,
    se s'ta kemi ngen!
    N mos na dhn ven,
    ti rafsh m nj ferr:
    T bift nj lis n vatr,
    dhe prefsh kmbn me spat!

    Shvasi-Sarand, 1981

    Shvasi - Shn Vasil, ose Shovasi n t folmen krahinore.(shnimi im)

    10
    E FORT SI THANA

    E fort si thana,
    e kuqe si molla,
    e urt si qngji,
    e majme si derri.1)

    Kodr-Tepelen, 1950

    1)Ditn e vers n mngjes hert, nj djal apo vajz, godiste me nj shufr thane me lule gjith pjestart e familjes q ishin ende duke fjetur. T goditurat i shoqronte me vargjet e msiprme.

  20. #20
    ^ Maska e baaroar
    Antarsuar
    18-03-2005
    Postime
    1,618
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    11
    LAZORE - MILAZORE

    - Lazore, milazore
    ku m ke lazuar?
    - Te Udh' e Limuar,
    - T limoft shpata!
    - Shpata tek i zoti.
    - O i zoti Shndlli,
    toli, tomeli.
    Shkoi elua npr ne.
    - As m jep nj koqev
    a m'i pa tri pnd q.
    Sa lesh n tre desh,
    aq bereqet t kesh!
    Sa lule n Tomorr,
    aq dhn e dhi n oborr!
    Sa lule n qershi,
    aq trima n shtpi!
    Sa shkndija n oxhak,
    aq nuse me duvak!
    Sa furka n kasolle,
    aq nuse farktore.

    Dukat-Vlor, 1945


    13
    TY, TY, TY, TY DELEZA

    Ty, ty, ty, ty, delez
    dhmb kuumbelez
    ku ku fjetur sonte?
    - Nd ar t Vasilit,
    bith trndafilit.
    Trndafili flet-flet,
    mori malet prpjet.
    - Pa del nuse 'sht ai?
    - sht nj arap i zi,
    jo i madh po zogomi1)
    n nj kal me uzengji,
    shkoi e vate n Dhrmi.
    Dhrmiu s'e priti dot;
    po e prin palasikot.
    Palasikot far-far,
    dimbdhjet pleq t par,
    do rihnin Belul Agan.
    Mo rihni Belul Agan;
    po at Belul Katin,
    se na prishi varfrin,
    varfrin e Vlors,
    dng e dng kmbors;
    dng e dng dhe ziles,
    n vesh t kopiles.
    - Kopile, o kopilaqe,
    kush t'i puthi buz e faqe?
    - Ai djali pa mustaqe,
    i pavn brisk n faqe.

    Palas-Vlor, 1955

    1)Cinxami, crmli.

Tema t Ngjashme

  1. Tradita e Shenjt: Rruga q t shpie n shtpi
    Nga Albo n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 20-07-2005, 01:05
  2. Ritual i turpshm kundr tradits
    Nga Veshtrusja n forumin Aktualitete shoqrore
    Prgjigje: 7
    Postimi i Fundit: 19-03-2005, 19:32
  3. Festivali Folklorik i Gjirokastrs 2004
    Nga dodoni n forumin Folklori shqiptar
    Prgjigje: 10
    Postimi i Fundit: 05-10-2004, 06:47
  4. Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 31-05-2003, 18:04
  5. Roli i Tradites ne Kishen e hershme
    Nga Seminarist n forumin Komuniteti orthodhoks
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 28-11-2002, 16:26

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •