Babai
(Tregim)



ndrrimi i njerzve t mi sikur
sht populluar nga tmerret, vlla!


I

Nj pasdite m erdhi n studion e sajuar n nj shprqendrim t ngusht. Urdhro! i thash. Ti je ai skulptori? pyeti dhe vrente prqark, shikonte npr mure te skicat apo te qoshet te allia dhe gdhendiet. Tha: Ke koh t pim dika te lokali? Lshova daltn dhe e shikova i prqendruar.
- Ja, te lokali ktu, tha.
Kmbeva shpejt veshjen dhe dolm. Pasi porositm, ai nxori nga portofoli i but, i gjat e i meshint nj fotografi bardhezi. Qe foto burri. Babai! tha.
- Babai juaj? mrmrita dhe shikoja fotografin.
- Dua q Babain ta kem bust n shtpi.
Un vazhdoja t shikoja fotografin ca t vjetruar dhe biseduam pr dimensionet e bustit. Nuk u zgjatm shum n pazar dhe prfundimisht vendosm: 900 mij dhrahmi dhe do ta gdhendja n mermer. - Po paret? fola me belbim. - N fillim?
- Sa n fillim? tha ai.
- Njhereprnjher paret e mermerit. Edhe dika se t ushqehem! - pshprita sikur ti flisja vetes.
Ai hapi srish portofolin dhe tha: Kaq?
- Po, i thash.
- Urdhro edhe kto, tha dhe lshoi n tavolin disa kartmonedha t tjera.
Un shnova te blloku i vogl emrin e porositsit t bustit, datn dhe sasin e pareve q m la at dit.
Kur u ngritm, ai m tha: Hypim tek automobili im dhe shkojm deri te marketi ku punoj. Shikoje dhe t kthej un n studio.
Ai qe nj minimarket q, si msova ca dit m von, e kishte marr me qira.


Nisa menjher punn me bustin dhe ndjeva se m shkonte mbar.I interesuari shfaqej herpashere dhe shikonte. Vetm shikonte, nuk bnte vrejtje, por e kuptoja se ikte i knaqur. Kshtu m dukej!Un i telefonoja nganjher dhe i thosha, se ja, po prfundoj. Pas ksaj telefonate, ai, gjithashtu e kuptonte se duhej t m sillte pare t tjera. Arrita ti marr 820 mij dhrahmi.
Isha duke e prfunduar dhe i drgova fjal se pas ca ditsh mund t vinte ta merrte. Domethn gjithashtu, t m sillte edhe 80 mij dhrahmit dhe mbyllej tr pazari.

Pas ksaj, disa dit nuk fola dot n telefon se zilja e tij qe e mbyllur. Dhe u bn jav q ai spo shfaqej n studion time. Madje, nj paradite n rrug, sikur mu shmang. Kshtu m qe dukur! Un u shqetsova nga kjo.
Ai duhej t m jepte edhe 80 mij dhrahmi. Domosdo, n krahasim me 820 mij dhrahmit q m kishte dhn, shuma tjetr nuk ishte ndonj gj e madhe. Po mua dhe gruas na dukej sikur ajo mbetje do t na nxirrte nga situata e fundit. Ktu leku sht uj! Sesi shkrin!

Spo vinte! Do ti shkoj n dyqan, i thash gruas.
Mos u bj harbut, m tha ajo. Mos, ai do vij!Por ai spo dukej. T vij t marri babain! thesha i zemruar duke u sjell npr odn e ngusht.Babai rrinte aty posht prapa ders s jashtme, te sheshqndrimi i ngusht n t djatht. Dhe priste. Ai m vshtronte i pari kur hyja! Edhe un t shikoj, i thosha. Po t bj! T bra, t vij!Nganjher ai Baba m ngjante sikur m shikonte me ngulm me syt q ia kisha gdhendur dhe q tani m dukeshin t mbushur me pikllim dhe sikur m pyeste: Ku?
Un ngrija supet.
Ku djali?!
Ngrija supet dhe pshertija. Kur ngjitja shkallt, sikur ndjeja bustin q nxirrte frym sthelli dhe fillonte t shkumohej nga pikllimi.


Nj dit i shkova te minimarketi q ta krkoja. Po minimarketi qe i mbyllur. Ditn e katrt me than se ai dyqan shapej m. M than dyqanxhinjt pran. Ai falimentoi, than ata.
Po Babai! mrmrita dhe ndjeva se flladi i liqenit m frynte te buzt. Pu ine lin? pyeta ather n fillim, kur arrita ktu si emigrant. Ku sht liqeni?
Nuk vjen, jo, m than dyqanxhinjt fqinj.
Ai ka Baban! thash prap me vete.
Baba nuk ka. Ohqi, tha njri. Ahu, ohqi, jo. Babai i tij fle prtej me koh e me vaht!
Un shikoja i prhumbur.
Ohqi baba, pedhja!
Ska, mendova. Se kishte baban, po tani ia gdhenda n mermer dhe sa shtyj dern e prjashtme, q t hyj n shtpi, ai m shikon i pari dhe sikur se m pyet!
Un fola me z disa fjal t ngatrruara.
Njri nga dyqanxhinjt, si uli gotn plastike t frappes, zgjati krahun dhe pllmba e shndetshme i shikoi sipr te gjethet e rrapit. Pas ksaj, ai e ktheu pllmbn prmbys dhe u koll dhe tha: Sia doli: falimento, pedhja! Nuk i eci, ndaj iku emigrant n Gjermani. Q t shlyhet. Greku ecn n tregti, por ai sia doli, pedhja. Dhe shih: me ky!
Un shikova qepengjen e ulur t ngrysur t minimarketit dhe kyin e madh si qen i ulur i mbledhur kutulla q e ruante.
Po Babai! mrmrita si i dambllosur.
Njri nga dyqanxhinjt, m shikoi ndryshe: me ca habi. Pastaj i tha shokut: ǒllafos ky?!
ǒt llafosja?!
U ktheva hapazvarr dhe m duket se nuk i prshndeta ata q lash aty. Qesh i trishtuar. Helm. Na dukej sikur ato 80 mij dhrahmi q do t m shlyente kstin e fundit, pasi t merrte bustin, qen shum m tepr se ato t 820 mijt q m kishte dhn dhe q ne i kishim fitilasur. Sesi, po i prishm! Dhe tani ai humbi diku si emigrant! Si un! Po n Gjermani. Ktu, mbase, e kishte ln nj shtpi t vetn. Ai do t punonte atje larg dhe nj dit do t shlyente borxhet. Mbase!
Ndrsa mua, atje prtej piks kufitare, diku larg, te qyteti yn i vogl m priste vetm nj dhom q pikonte, vizatimet q, o Zot mbase nuk qen lagur! disa vjersha n nj fletork dhe nj aparat televiziv bardhezi i hershm. Dhe asnj shok. Un, gruaja, djali dhe vajza ktu.


Sa shpres kisha tani tek ky bust, te kto 80 mij dhrahmit! Deri sa t m dilte ndonj pun tjetr. Po prpara meje po vinte nj plak tr mjerim n pamjen e vet. E tr fytyra e saj ishte nj mas rrudhash. Kisha mbajtur apat dhe po mendohesha, kur dgjova t m fliste dikush.
Ishte nj vejush. Ajo ndaloi dhe nxori nj fotografi t pastr mashkulli dhe m tha: Qirje, e bni kt?
Bust!
Ajo sikur shqetsoi qerpikt teatralisht dhe zgjati kraht dhe bashkoi dy pllmbt e hapura. Kaq, tha pastaj.
Jo ashtu? e pyeta dhe i tregova nj bust t ngulur mbi nj platform t lart buz liqenit. Pu ine lin? Ku sht liqeni? pyesja ditn e par kur zbrita si emigrant.
Ohqi, tha vejusha.
A: jo. Domethn: reliev. Kaq, i thash dhe hapa dy pllmbt e shtrira duke ngjitur dy gishtat e mdhenj t trash.
Ne, tha ajo.
Po, i thash un n vend q ti flisja n gjuhn e vet me at Ne. Pra: po. N dru? i thash.
N dru arre, tha vejusha. Do t sjell un dru arre; zemr arre.
Po, moj mavri, mrmrita. Ne, mavro, i thash vetes n gjuhn e saj pasktaj.
Pun, ku? tha ajo.
Bm ca apa dhe u mundova ti dftoja kthinn se ku punoja.
N t vrtet un nuk dshiroja q ajo vejush t hynte n at skut n t ciln punoja dhe kisha gjetur te vetja guximin ta quaja studio. Mundsisht askush t mos m vizitonte n at studio! Aty mezi hapja vend pr kavaletin dhe nga q ishte errsir hijet ngjanin si t gdhendura.
Kalla, tha dhe u kthye t ikte. Ajo ecte si grua e fuqishme, me vshtrim trimosh dhe kishte dika prej gjimnazisteje, dhe sikur asq i shkonte ndrmend se duhet t ishte e przishme.
Ej, i thirra, ndrkoh q truri im e kishte prkthyer shqip Mir at fjal Kalla t saj.
I dhash telefonin q t m gjente shpejt, po qe se sdo t kthente mndje.
Ajo shnoi numurin e celularit tim dhe zgjati prap fotografin dhe e dftoi fytyrn me gishtin tregues. Tha: Ky sht Ministri yn i Jashtm.
Sot?
Ne, ne, pedhja.
Po, mrmrita prap n vend q t thoshja Ne.
Do ta bjm, thash.
Telefon, tha ajo. Un telefon ty.
Do ta qndis, gati thirra.
Qirje, llafos!
Do t mbeteni e knaqur, i thash.
Ajo tundi ngarkesn e llrve, ngarkesn e bizhuterive dhe tha: Ministri yne i Jashtm! Nesr, ahu!
Ngriti mjekrn pr t shkruar n hapsire: Nesr m Lart! Ahu!
Dhe e puthi fotografin, m duket, dhe m bri shenj se do t m telefononte patjetr.


Mbeta vetm dhe qahesha s brendshmi, duke menduar se si ky Ministr i Jashtm sm ndihmoi: Si su porosit q tani relievi pr t?! , Vejush?!
Asnj Ministr i Jashtm sm ndihmon mua, thash. Kush e ndihmon at plak tr mjerim n tr pamjen me at fytyr me tr at mas rrudhash?


apitesha i vetm i ngarkuar me hutim dhe as q e ndieja liqenin prskaj.
Alo!
Ishte gruaja: H? tha. Mbaje at Baba, i thash. Ta mbajm, mos avullon.
St kuptoj, tha gruaja sikur n goj t kishte flokt e shprishur t qullur.
Baba! thash.
Gruaja me fjalra me leshra t qullur t trazuara n goj se ankohej dhe un e mbylla celularin. Edhe shpenzimet pr celular na duhen tani, mendova.

Megjithse sisha n t, elsi i vogl nuk u thye kur e rrotullova n brave, dhe shtyva dern. Prball Babai! Ai m shikonte me nj pikllim t zi sikur t m pyeste pr dika q e mundonte rndshm. Un ndjehesha aq i rnduar nga paknaqsia sa m dukej sikur do t marrosesha.
ǒt t them, Baba! Djali iku n Gjermani, o i zi! Mrgim, i thash! Fukarenj, mrmrita.
Dhe heshta, dhe ndjeva t prplitesha.
Keq, tha ai sikur e gatoi me lot fjaln e fundit. Fjal puese ajo!
E shikova drejt te syt e gurt t gdhendur dhe nj ast kujtova se po e mbuloja me globet e prgjakur t myshkur t syve t mi. Syt e mi rrinin n lagshti.


Nuk u prmbys qielli i zi e u mbytm, foli ime shoqe n krye t shkallve. Ngrita kokn, e lshova prapa dhe mu duk sikur ajo u kput e tra dhe varej n ajr.
Sa qe ligur ime shoqe! Ajo kishte qar dhe lott i kishte fshir. Por un them se kur njeriut i qan shpirti dhe i le lott t kullojn dhe pastaj i than, i dallohen m shum gjurmt e lagshtitur.
Eja, tha.
Pu ine lin? mrmrita.
Me je edhe burr, tha gruaja dhe u kthye dhe m mori nga dora.
Babai! mrmrita dhe prhumbur kujtova Babain tim tek ulej te skaji i oborrit atje te qyteti yn i vogl plot jetimri, dhe dridhte duhan, dhe bhej m i zymt tek thithte tymin e zi.
Le t rrij, tha gruaja ime pr Babain e grekut.
Un e shikova drejt: Babai?!
Ska gj. Ai Babai i tjetrit! Gjynah!
Pshertiva sikur t nxirrja prjashta tym t zi me mrzi.


U ngjitm te dhoma me at komfort t ngatrruar aq t uditshm. Atje t gjitha ambjentet jan t ngushta dhe ne mund t lvizim e t sillemi kur ndodhemi aty t katrt njhersh, vetm drejt, n kmb. Sa m drejt. Po, ato hyrje jan shum t larta dhe pllmbt duhet ti ngjitim pas t qepurave t pantallonave apo veshjeve t tjera kur qllon t kmbehemi me njeri - tjetrin. Prandaj bjm kujdes q t zgjatim trupin.
Qyshkur u kaptuam refugjat, edhe un kisha filluar t ngjatesha, ikja lart. Edhe gruaja. Edhe djali e vajza veanrisht. Dhe tani na duket sikur zgjatemi, se jemi ngucur n kt apartament dhe zgjatim qafat dhe kryet i mbajm lart sikur t krkojm dritn e qiellit. Hollohemi.
Do na njohin kur t kthehemi Atje? Sepse ne refugjatt sikur jemi ngjyrosur!


Pr fat gruaja gjeti njhersh disa pun npr disa shtpi zonjash dhe at jav su ankua. Madje, sa her q kthehej von pasditeve, sbashku me ushqime t tjera, sillte edhe birr.
Un vazhdoja t vrdallesha npr qytetin e bardh me shum rrape veanrisht, dhe gjuaja t kapja ndonj porosi. Por akoma hi.
Kur, kur do t m qeshi ylli i fatit, Ministri i Jashtm, Kur?!
Nuk dija t mendoja. Shikova prball. Busti i babait mu duk si busti i ndonj filozofi t lasht dhe un vrejta se ia kisha gdhendur thell syt. Dhe sikur ata sy m pyesnin: Ku, ku djali?!
Ngrita supet dhe skuptova pse m thoshte mua Ku djali?!


U ula t surbja nj kafe ekspres atje Te Lokali i pastr nn Rrap.
Pas ziles s celularit, fjala e gruas m tha: Pr sot gjeta edhe dy pun t tjera. Rrofsh! N mundsh, gdhende prap Shn Mrin! Mir, pi kafe. Un gjeta edhe dy shtpi. Mir? Po Shn Mrin bje prap! T keqen! Mir?
U preka, por sdi se Sa t hyj n at biim apartament q kemi zn me qira, gjja e par q do t bj, do ti brtas gruas: Pse?! Pse ke lvizur at stol dhe ke ngacmuar ktu? Ajo do t vshtroj nj ast t vogl mbi mua dhe do t apitet si nj kuti e vogl pikllimi. Dhe e di se do ti trembet nyja e gyks dhe do prlagi qerpikt. Ndrsa un, pas ca, do shkoj n tualet dhe fshehurazi do thaj lott te syt e mi.
Jan dit nervoze. Dit me koh orliga.


Megjithat un sia mohoja t drejtn vetes q t ulesha diku te nj tavolin Te Lokali nn Rrapin e Madh dhe t porosisja kafe. Dhe pas nj ekspresi, afendikoi do t m drgonte nj ekspres t dyt falas. Pr artistin, m thoshte kamarieri. Nga afendikoi, m thoshte ai.
Kjo sht vepr arti, thash me vete. Ky Rrap i madh i hatashm me kt arkitektur t habitshme! Natyra! Dhe Liqeni! Pu ine lin? pyesja ditt e para kur zbritm n kt qytet. Q t mbytem, thosha me vete kur m soseshin shpresat se mund t gjeja pun. Ather flisja edhe me z dhe e folura ime shpesh artej.
Nj dit, mu prskaj Te Kafja e Rrapit, kalonte nj femr e bukur. Ajo ecte lirshm dhe qe shum e brisht dhe mua mu duk si simbol i dlirsis dhe ndjeva peshn e rnd t bukur t femrs. Dhe po m ndizeshin ndjenjat. Por u ndjeva i humbur. Shum.
Pas ca, duke shikuar nn degt e Rrapit, syt m mbetn te trungu i tij i bshm, si nj plak i mir i mbufatur dhe mu kujtua Babai dhe m doln prpara syt e Tij. Ata dridheshin dhe m shikonin gjat. M shikonin ngulshm me nj jetimri rrnqethse. Baba! foln syt e mi.
Babai vazhdonte t m vrente hetueshm, heshtur.
Un u prqendrova t lexoja se po m thoshte. Dhe sikur belbzova: Liqeni!
Se mrmriti!
Q t hidhem n t, t humb, mendova pas ca.
Para se t vdiste, Babai im vshtroi tutje Te Varrezat dhe tha: Ata, ata tej Te Varret jan mir: T shtrir. Dhe bashk. Mbledhje jo, partira jo, refugjat jo.
Dhe pinte duhan, dhe sikur iu pre ndrrimi.
ndrrimi i njerzve t mi sikur sht populluar nga tmerret, vlla.


Ai qe i gjat dhe i shndetshm dhe me flokt drudh gri t dendur. U ul, m rrahu shpatullat miqsisht dhe tha: Artist!
E shikova drejt dhe druhesha mos nuk m qen thar dy pikat e lotit q kishin arritur t bnin shteg dhe t lagnin qerpikt.
Filani?
Filani, thash.
Ke ngritur at bust n an t udhs me asfalt n filan vend?
Po, thash.
Bukur, tha. Birr?
Mora kafe, thash. Sa.
Birra! thirri burri i gjat, i shndetshm dhe me flokt drudh gri t dendur. Un jam kryeplaku i fshatit N. Ke dgjuar?
Po, thash. Kam dgjuar emrin e atij fshati.
E, dy vet n fshatin ton q kan jetuar m par punuan dhe pastaj, si t tr, ikn t flen. Kishin mbledhur pare dhe kishin ln testament q ato ti prdori fshati pr spital e pr udh, e pr t tjera. Bm osa rregullime n fshat. Tani fshati yn do q tju bj nga nj bust. T dyve.
Biseduam pr dimensionet e busteve dhe pr pagesn. Kryeplaku i fshatit N m premtoi t m paguante mir. Ai m krkoi numurin e celularit dhe, kur do t ikte, m pyeti se sa dhrahmi duhet t m linte fillimisht.
Kur do piqemi? i thash.
Vij nesr, tha.
Sill edhe nga nj fotografi pr secilin, i thash.
Kryeplaku i atij fshati erdhi t nesrmen dhe m solli nj fotografi. T tjetrit skemi, tha.
Po si t bjm?!
Ja ta bjm! tha. Sesi! Gjeje!
U mendova ca dhe i thash: A gjendet diku ndonj q i ngjan?
Ai heshti, pastaj belboi:
Sdi! ... Po edhe mbase! N fshat n prgjithsi ngjajm me njeri - tjetrin. Njri, m duket! Dgjo, a vjen nesr e shih njher?
Ai erdhi t nesrmen dhe m mori me automobilin e vet.
Ata qen t vendosur q t vendosnin n fshat dy bustet e T Dy ish bashkfshatarve q u kishin ln pasurin me testament. Jemi njerz dhe nuk bn t mos jemi mirnjohs, than.
Pastaj ndejtm te nj lokal me xhamllk i fshatit dhe po kqyrnim se kush mund ti ngjante atij, q si kishin gjetur fotografi.
Atij vet, thon, si gjeje fjal n goj. Vetm pun. Domosdo q sdo t ket fotografi. Se kam arritur, po thon! Askush nga kta q jetojn cuk: nuk ka fotografi pr t. Pa shih, shih at q kalon matan!
Kryeplaku i fshatit e preu fjaln, lvizi dhe thirri nj burr q kalonte prjashta. E uli n tavolin dhe sepse e pyeste. Mua m qlloi te gjuri me gjurin e vet nn tavolin. Kur ai burri iku, kryeplaku m tha: Mbase ky i ngjan?!
Ai foli sikur ngriti supet.
Ndrkoh un kisha shkoqitur situatn, qesh menduar, dhe thash: E fiksova. Po.
T lumt!
Aty erdhn edhe disa t tjer nga pleqsia e fshtatit dhe u bisedua gjat dhe me gjallri pr T Dy Bustet q do t ngrinin.
Ja, atje ti ngrem, dhe nga prapa tyre t mbjellim dy lisa dhe prqark busteve t mos i shuajm lulet.
N fund kryeplaku m tha: Sa dhrahmi duhen pr mermerin?
Un i thash shumn.
Edhe dika parapagim, tha npr goj. Se je refugjat dhe do jetosh.
Un shnova n bllokun e vogl datn dhe sasin e pareve q m dha kryeplaku.



U ktheva n qytet dhe, para s t hyja n shtpi, i hodha nja dy kriklla me birr. Dhe mendohesha, dhe kuptova e ndjeja se kisha etje e uri pr pun.
Porosita mermerin dhe mnjanova babain. Dhe bra shum skica me tush dhe shpejt e shpejt nisa gdhndjen.
E shtyva prap m tej at babain e grekut t Gjermanis.
Nj dit m telefonoi kryeplaku i atij Fshatit t T Dyve dhe m krkoi nse mund t vinte t nesrmen q t shihte se si shkonte puna.
Un e lviza dhe e nguca m thell bustin e babait t grekut t Gjermanis dhe e mbulova me lloj - lloj hedhjesh.
T nesrmen kryeplaku i Fshatit t T Dyve erdhi vet i tret dhe ata mbetn t knaqur.
Lre punn tani, m than. Pa hajde t kthejm nga nj birr dhe t na lpij nj ik flladi i Liqenit.
Kur u ulm te lokali, njri nga ata t tre tha:
Lan pasuri t madhe pr fshatin ton dhe tr fshati i ka merak Bustet e ktyre. T nderohemi. Edhe fshatin e bjn m t bukur, ashtu t dukur n mermer.
At tjetrin e solle, e gjete dot me mend se si mund t ket qn? m tha kryeplaku.
E mbrtheva, m duket. Po, e mbrtheva!
T lumt! Po t lm edhe kaq dhrahmi se hallexhi: refugjat je dhe t duhen.
Ai numuroi nj tuf me kartmonedha dhe i shtyu pran meje. Domethn u bn?
Un i thash shumn q kisha marr.
Ata ikn dhe un prap, para se t kthehesha n apartamentin e ngusht, po t lart, i ktheva dhe nja dy kriklla t tjera me birr.


Gruaja e shikoi bustin e njrit prej T Dyve. Shikoi fotografin dhe tha: Sa mir! Po me tjetrin?
Do ta gjejm, i thash.
T shoh njik at, Babain!
Lre, se e kam mbuluar q t mos e dallojn.
Po ta shoh njik! tha ajo me fjal t ngrata.
M lr tani!
Po un sbra gj! mrmriti ajo dhe m vshtroi me pezm.
Pu ine lin? Ku sht Liqeni? Q t mbytemi.
Pse pyet pr Liqenin! tha. ǒtu b kshtu! Dhe ngaher pyet: Ku sht Liqeni? Pu ine lin? Ja, dy apa! E pse t mbytemi?!
Se do e hedh n t kt Baba, thirra dhe q at ast mendimi im nisi nj hov t paturpshm.
Baban?!
ǒBaba, moj!
At!
At! M mbiu ktu! Ku ta mbaj! Skthehem dot n kt cop vend dhe varrin e Babait tim e kam larg. Edhe ti. Sthua mir q po i bj varr nj liqen t tr?!
Ajo m shikoi si guhak dhe me sy t mekt. Lvizi, u ngjit lart e shushatur me qerpikt e rnduar.
Duke thn se at bust do e flakja n liqen, i tri kuptova se po rrezikoja shum dhe kt rrezik sikur po e ktheja n mnyr jetese. Keq! mrmrita dhe kujtova qytetin tim t lindjes t vogl dhe ai m avitej i rrnuar dhe i kafshuar. Dhe i topitur n gjumra dhe n ndrra t liga.
Gruaja doli dhe iku n pun dhe un e ndjeja t vetmuar dhe t mjer.
Von n dark, kur u kthye, shtroi edhe pije dhe sillej npr dhom me gaz sikur edhe ajo prgatitej t shkonte n kish pr t kremte.


Fjeta fare pak dhe u ngrita dhe punova gjer n mngjes. Dielli qe shtruar mbi Liqen dhe un i prfundova T Dy bustet e atij Fshati. I Dyti u b Babai i grekut t Gjermanis.
Le t shikohet me diellin n at Fshat, thash. Nuk do ta njohin. Mbase!
E godita leht me dalt n nja dy vende diku n fytyr, i bra ca grvishtje dhe, sa t dilja, do i telefonoja Kryeplakut T Fshatit t T Dyve.
Babai! tha ime shoqe.
T Dy, thash.
Sdo ta flaksh?!
Ajo shikoi tjetrin: ish baban e grekut. Dhe nuk tha: n liqen. Nuk tha: Sdo e flaksh n Liqen?
Do e drgoj n fshat pr riedukim, pshprita dhe mu kujtuan format e edukimit n kohn e Diktaturs n vendin ton.
Ajo hapi syt shum dhe tha: Po sikur?!
Un e shava me ulurim se ajo m preku te plaga: Se mos e njihnin! Po sikur?!
Ik, m ik ktej! i thirra.


Kryeplaku i Fshatit t T Dyve erdhi vet i katrt. Ata i plqyen bustet dhe u kthyen prsri e i morn. M paguajtn vrtet shum mir dhe ditn e ceremonis, kur i ngritn, m ftuan sbashku me gruan.
Babai! mrmriti ajo e dridhur n astin kur filloi ceremonia.
Thonjt! i pshprita. T hodha thonjt!
Por edhe vet ndjeja dridhma sikur t qe dhjetor i ftoht dhe un t isha i pangrn dhe t isha veshur holl. N t vrtet qe gusht i nxeht Mesdheu. Ajri qe i ngopur me diell dhe dridhej. Dhe atje n at dridhje m shfaqej Babai im. Ai thoshte: E grism jetn. Haruam t kndojm! Po t kndojm, do m dalin lot!




II

Nj pasdite pas gjasht vjetsh, te dera e prjashtme dikush shtypte butonin e ziles.Kur dola, po e njoha: Qe i biri i Babait t grekut t Gjermanis! Erdha, tha.
Un e shikoja i dalldisur n fytyr.
Prgjithmon, tha.
Un i zgjata ngathtsist dorn sdyti.
T shoh nj ik Babain! tha. T t paguaj kusurin dhe ta marr, tha.
Un i thirra gruas t m sillte trikon e trash, e shikoja grekun n fytyr sikur do ti bja vrim dhe i hodha krahun te shpatullat.
Dolm dhe u ulm te nj lokal buz Liqenit. Athtima e ajrit mbi ujrat e tij mu duk si paralajmrim ogurzi.
Greku u ul te bregu i Liqenit me dshirn e lexueshme hapur: t shijonte liri. Kur shikonte n Liqen, dallova se i qe rreshkur fytyra.
Oh, Liqeni! mrmriti dhe ngriti fytyrn me syt e zgropt greku q ishte kthyer nga Gjermania. Ai sikur shikonte tej meje. Oh, un! mrmriti sthelli.
Ai fliste me vete dhe mu duk sikur zri i tij vinte si nga larg. Ai grek qe i padjallzuar e i iltr. Larg ktij Liqeni! foli me ngashrim me fjal t ngathta gjithsesi. Dhe shikoi prap liqenin, shtriu kraht n tavolin, shfryu ajr dhe m vrejti drejt sikur t m thoshte: H!
Dgjo! i thash.
Syt e tij qen drejt e n gojn time.
Dgjo, thash prsri: ǒpun bj un?
Artist, tha.
Dhe pse kam ardhur gjer ktu?
Halli! Halli, vlla!
Si edhe ti n Gjermani! Por atje bn m shum pare, thash. ?
Eh!
Ai ia bri Eh! dhe sikur e kishte mndjen te vetja e tij.
Un punoj tek ajo kthin pr bukn e gojs dhe jemi katr vet, thash.
Kuptoj, tha. T kuptoj, si kupton ti brengn time pr Babain. Po?
Midis fytyrave tona kaloi me frushllim dhe me athtim era e freskt e Liqenit. Ajo nxitonte sikur krkonte dika.
Un se kam Babain jot dhe nuk kam 820 mij dhrahmi t ti kthej. E prfundova bustin e tij, po ti serdhe!
Un !
ǒt t jap! thash.
Babain! belbzoi me fjal me palc prej shpirtit q mbante brenda nj liqen ndjenjash, nj breng t madhe.
Heshtja varej midis nesh si plumb. Pastaj, sikur t ngrija nj pesh t rnd, thash:
E varrosa At. I gjeta varr. Se ku ta shpija? Ku ta mbaja?!
Fytyra e tij u handakos dhe greku mrmriti: Qirje, ke shpirt! Dhe i tri njhersh u b ankth dhe m shikonte me syt e mbushur me ankth t zi.
Po Babain e dua!
Ai fliste ashtu si n nj mdyshje dramatike dhe nisi t dridhej si fleta e drurit. Mndja e tij qe e mjegulluar dhe un sisha ndjer kurr m ngusht. Nga goja e hapur m rrzoheshin fjalt:
E varrosa Babain jot. Ku ta mbaja?! Ku?!
Oh, un trillani, fliste qenia ime me vete. Un i thash ashtu dhe e kuptova se po i jepja vetes t drejt pa prgjegjsi.
E varrose?!
Po.
Ai m nguli ca sy t frikshm dhe un u mundova ti shtrmngesha vshtrimit t tij.
E varrosa, fola prhumbur sikur ti binja n gjunj dhe ti mbuloja kmbt me kraht e zgjatur me shuplakat e duarve. Ti lutesha.
Qe br heshtje dhe ai m shikonte i meritur. Npr gojn e hapur era vajtimtare e liqenit i frynte violins me pikllim dhe mua m ngjante sikur atij po i ngrihej nj z i brendshm si prej humbelle. Dhe vetja akoma m shum m ngjante edhe m e uditshme, edhe m e panatyrshme.
Era mbi liqen qante sikur t kishte mbledhur vajticat e Greqis. Shpirti im qante. Lott tan qen ai: greku q krkonte Baban.
Greku q krkonte Baban arriti t ngrinte pak mjekrn e mpreht dhe tha:
Po ku gjete varr?
Atij vazhdonte ti shpeshtohej frymmarrja e rnd n gjoks.
Belbzova si fukara:
Nuk bleva tok pr varr.
Ai ngriti akoma mjekrn dhe me syt e shqyer tejmase pyeti prhumbur:
Si?!
Ja varri!
U b heshtje sikur ktheheshim nga varrimi.
Ai vshtronte lodhshm mbi ujrat. Vajticat vazhdonin t qanin mbi tr liqenin. Ato ishin br shum dhe mu duk sikur sapo ishin ngjitur nga tragjedite antike, apo sikur mbi t kishte zbritur Kori i Pleqve Teban.
Aty e hodha; ja: aty n Liqen. Ka varr m t madh? Sidoqoft: un t lyp falje!
Pas nj heshtjeje tjetr tejet t gjat u ndam si dy vdektar nn shiun me pikllim t yjeve.
Si kishte br ca apa, ai ndaloi, u kthye dhe n errsir, ashtu midis gulit belbzoi: Pa Baba!
Me varr, thash. Tr Liqeni!
Un pshprita me fjal krejt t zhveshura dhe tej vetvetes. Greku u kthye i tri nga liqeni dhe u zgjua prnjmend. Tha si i trembur: Nj dika!
Urdhro?
Po fotografin?
Fjalt i qen rralluar dhe n t njjtn koh, ai dukej sikur dgjonte nj mendim prbrenda vetes.
Do e gjej, thash. Do mundohem dhe do t ta sjell. Do m ndjesh?
Iku. Majat pa flet t drurit tundeshin sikur po numronin ort tona. Qielli dukej i helmt dhe hna qe ligur, qe piklluar. Edhe ca yje shfaqeshin krejt t plogt.
Qe nj pasditenat shum e gjat dhe shum e lodhshme. Mu duk se u rrudha njhersh, se u voglova dhe u plaka dhe se liqeni po bhej gati q t egrsohej dhe t turrej. Pastaj mbeta n terr dhe mundohesha q t gjeja pak drit q t vshtroja.
Liqeni frynte dhe dukej sikur qante. N qiell drapri ishte hollak. Thash me vete: Sa hna e sa diej po shkojn dhe jeta jon prap nj rropatje!


Po, sm ngjitte gjumi. Kapakt e syve m rndonin si pllaka varri. Gruaja m pyeti dhe une i tregova t vrtetn sikur po i dftoja me t folurn e par t bots.
U b heshtje dhe ndjeja frymmarrjen e thell t gruas q ishte ulur mbi kapakt e varreve t shpirtit tim. Befas ajo foli:
Po sikur ai t shkoj n at Fshat?! Po sikur ti bjer udha dhe ta shoh?!
Po sikur?! mrmrita me vete brenda n varr nn kapakt e ftoht.
E njeh, thua?! foli prap gruaja.
E njeh, thua?! pshprita i shtrir brenda n varrin me lagshti.
Si e ke br? Si thua?
Si e kam br?! Si t them?! Ajo vejusha


Ajo vejusha m porositi shum her q relievi q do i bj pr Ministrin e Jashtm ti ngjaj shum, fare shum Ministrit t Jashtm. Ktij q m sheh n fotografi, tha. T duket i gjall, m porositi vejusha. Ndaj, me t tilla porosi, q t jetojm, un, m shum mbrthehem te ngjashmria. Edhe Ai Babai i grekut
Babai ?
Babai Te Fshati!
Heshtje dhe errsir. Prjashta ndihej buitja e liqenit.
Gruaja foli:
Por ama, baban nuk e ka n fund n lluc n Liqen.
Po, thash. Vese ia kmbeva emrin; ia ndrova dhe
Pik e zez!
M dukej sikur mjekra e lagur e liqenit t egrsuar po ngjitej te hekurat e ballkonit.


M n fund, n nj paradite, arrita t prfundoja relievin e Ministrit t Jashtm. Pastaj trhoqa stolin dhe u ula n t prball Ministrit. Mu kujtua ajo vejush me vshtrimin plot drit dhe me ato ije t ngrohta q kur ecte kishte apo bnte n lvizje dika prej vajzuke. Ajo sdukej hi e przishme dhe ngjante sikur shkonte n fest. Si e para e fests, pa pik pezm.
Tashti sdo t merrem me ty, i thash. Me juve. Tani do t merrem me Babain.


Fotografin e Babait t grekut q ishte kthyer nga mrgimi e gjeta t paprishur n nj dosje n nj valixhe t vogl.
Ndjej dhembje dhe sdua t vdes nga dhembja, ndaj fillova t bja skic pas skice dhe pas ksaj pune, nisa gdhendjen pr bustin. Dhe dit t tra se ngrita kokn nga puna.
Nj buzmbrmjeje i telefonova grekut: E nxora Babain dhe do t ta sjell, i thash.
Babain?!
Babain n bust, i thash.
E nxore, Babain tim?!


Prjashta dikush qante. Gruaja ime sipr n odn e vogl?! Apo un?! Gjuha e ers q lpinte Liqenin?! Apo djali i Babait t grekut?!
Matan, prmbi valixhen e vogl, sipr npr dritn e pakur ishte nj dritare dy pllmb e lart. Trhoqa kanatin dhe dallova Liqenin. Dhe m ngjau sikur se shkreptiu!
Se u ndezllua npr liqen!




Tiran, Caffe, Bar Wintergarten, Korrik 2003



p.s. Tregimi i mesiperm u dergua ne adrese te Forumisht Shqiptar nga . Loloci