Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 1 prej 1
  1. #1
    Moderator Maska e Lazo
    Antarsuar
    04-01-2011
    Postime
    1,116
    Faleminderit
    140
    102 falenderime n 90 postime

    Armanda Hysa: Prejardhja pellazge e shqiptarve pr shembull nuk sht mit, por rren e pastr

    Etnologia dhe antropologia Armanda Hysa, sht nj z mjaft origjinal pr opinionin publik shqiptar dhe jo vetm. Studimet themelore dhe pasuniversitare i ka kryer n Universitetin e Tirans, prkatsisht n Degn e Historis. <<Pazaret e vjetra t qyteteve shqiptare n fund t shek. XIX dhe fillim t shekullit XX-t>> qe tema e saj e disertacionit, t ciln e mbrojti n po kt universitet n vitin 2012. N fakt, karriera e saj, duket q sht mbushur me krkime e studime. Kshtu, n vitin 2001, pran Institutit t Kulturs Popullore, prkatsisht Akademis s Shkencave t Shqipris, nisi nj karrier studimore n lmin e etnologjis, ndrsa pas vitit 2008-t n Institutin Antropologjis Kulturore dhe Studimeve t Artit, Qendra e Studimeve Albanologjike. Ajo ka punuar krkuese shkencore dhe lektore n Alexander Nash Fellow in Albanian Studies pran School of Slavonic and East European Studies, University College London n Londr, n vitet 2012-2014.
    Por preokupimet e saj nuk ndrlidhen vetm me shtje q kan t bjn me natyrn e fushat prkatse studimore, por edhe prtej tyre, me nj angazhim t prgjithshm dhe t vazhdueshm intelektual pr kauzn m t madhe kulturore q ndrlidhet me ndrgjegjsimin dhe emancipimin shoqror. Pr rrjedhoj, ajo sht ndodhur shpeshher n ball t diskutimeve q kan t bjn me pozitn e gruas n shoqrin shqiptare dhe nevojn e saj pr tu integruar duke i fituar t drejtat q i takojn. Aktualisht Dr. Armanda Hysa sht koordinatore e skuadrs shqiptare n projektin e BE Horizon 2020 INFORM: closing the gap between formal and informal institutions in the Balkans. Ajo ka botuar mbi 20 artikuj shkencor mbi temat e prmendura m sipr dhe ka marr pjes n m shum se 50 konferenca shkencore kombtare e ndrkombtare.

    N kt intervist pr Gazeta e Re ajo ka reflektuar mbi tema q kan t bjn me kontekstin kulturor e politik ballkanik, mitet n tekstet e historis, trashgimin osmane dhe qasjen e studiuesve ndaj saj si dhe lvizjet e reja q kan pr objektiv emancipimin e gruas n shoqri.

    GER: Shqiptart i referohen vitit t largt 1389-t, ashtu sikurse serbt, n kontekstin e nj reference historike, por historiant e t dy popujve e interpretojn ngjarjen sipas tekeve t veta. Si rrjedhoj, tekstet e historis, jo vetm t ktyre dy popujve brenda Ballkanit, por edhe e t t tjerve, jan t mbushura me mite. A mendoni q studimet e mirfillta antropologjike e etnologjike, mund t kontribuojn n dekonstruktimin e ktyre miteve?

    Armanda: Nuk mund ti prgjigjem ksaj pyetjeje pa u marr pak me historin si disiplin. Shkrimi i historis sht nj proces i ndrlikuar, ku ndrthuren faktort objektiv e subjektiv; faktort ideor e ideologjik, q mbizotrojn n periudha t caktuara kohore; si dhe faktort etik, perceptimet mbi t mirn dhe t keqen. Faktort objektiv mbshteten tek faktet, n rastin e historis ato jan burimet parsore e dytsore, dokumentet pra dhe literatura. Faktort subjektiv prbhen nga disa nivele: subjektiviteti i kronikanit dhe i dokument-shkruesit; subjektiviteti i atyre q disa dokumente i kan ruajtur e disa jo, si dhe subjektiviteti i vet historianve. Vet subjektivitetet kan lidhje me moralin, etikn, idet dhe ideologjit e caktuara t nj periudhe kohore. Historiant profesionist jan t vetdijshm pr kt kompleks dhe prpiqen t prballen me nivelet e ndryshme t subjektiviteteve kur bjn analizat historike. N Ballkan shkencat humane jan themeluar me nj qllim t prcaktuar mir q n nisje, ti shrbejn kombit prkats. Ato i jan nnshtruar pra q n fillim ideologjis nacionaliste e historiant kishin detyr mes t tjerash, t formulonin tezat mbi t drejtn historike mbi territoret prkatse kombtare. Me daljen e dekonstruksionit, n shkencat humane lindi prirja tjetr q do grand narracion ta quaj mit. Historian e antropolog iu vun me zell analizs s ideve e t platformave ideologjike n kuadr t s cilave ishin shkruar studimet historike e etnologjike, duke e nxjerr do histori t mbushur me mite. E vrteta mbeti jetime nga t dy kto prirje duke marr automatikisht pr t mirqen se miti sht gnjeshtr. Por pse mitet na qenkan gnjeshtra? Le t flasim pr mitet e mirfillta, pr shembull Mujin dhe Halilin, ose m sakt ciklin e Eposit t Kreshnikve. Tani sigurisht se nuk po argumentoj ktu q Muji e Halili dhe gjith personazhet e eposit jan figura historike. Por prmes prshkrimeve t ambienteve t tyre jetsore dhe strukturave t mendimit t shprehura prmes dialogve, figurave e simboleve, a nuk msojm ne dika mbi zeitgeistin mesjetar t malsive t veriut? Apo mbi njfar organizimi shoqror t tyre? Apo mbi marrdhniet me grupet e tera etnike e fetare? A nuk nisim t pyesim veten pse fuqia dhe pushteti merren nga linja amsore prmes qumshtit t zanave? Pse e mbinatyrshmja sht femrore n ato ambiente tipike patriarkale? Tani flitet shume mbi mitet e komb-formimit, pra miti i origjins dhe i vazhdimsis. Kjo sepse mungojn faktet objektive historike q ti mbshtesin ato teza. Por a mund t themi se ato jan gnjeshtra t pastra? Jo, pasi po njsoj mungojn edhe faktet objektive pr t kundrtn. Ather prmes analizs s burimeve dytsore mund t hidhen hipoteza t ndryshme, disa prej t cilave rezultojn t jen m t logjikshme e disa t tjera jo. Prejardhja pellazge e shqiptarve pr shembull nuk sht mit, por rren e pastr. Prejardhja ilire ose trako ilire mbeten hipoteza deri diku t logjikshme. Mund t flasim pr mit t prejardhjes ilire t shqiptarve kur bhen prpjekje t kota pr t provuar vazhdimsin mijra vjeare n t njjtin territor, duke mbyllur syt ndaj dyndjeve t shumta t popujve gjat 900 viteve (200-1100 era jon) apo faktort asimilues roman e helen, por nuk sht se nuk ka t vrteta fare aty. Prejardhja prej albanve t Kaukazit pr shembull nuk sht fare mit, por rren e pastr edhe ajo. Tani dalim te pyetja. A e kan sajuar historiant serb historin e Betejs s Fush Kosovs? Jo, fare nuk mendoj kshtu. Por problemet lindin tek shumllojshmria e burimeve t prdorura. Tani historiant serb mbshteten kryesisht n burimet sllave, pak jan prdorur ato osmane, por nuk mund t themi se ata gnjejn. Ata ndoshta i bien shkurt, apo ln n heshtje, aleatt ballkanas, por pjesmarrja e aleatve nuk v dot n dyshim faktin se ajo betej u udhhoq nga mbreti serb, ka e vendos Serbin e kohs n qendr t ndodhis, njsoj sikurse betejat e Sknderbeut vendosin arbrit n qendr t ngjarjeve edhe pse nuk mund t mohohen ndihmat q Sknderbeu merrte n forca njerzore e financiare nga jasht. Prpjekja e historianve shqiptar n lidhje me Fush Kosovn fokusohet te legjenda e Millosh Obiliqit, pra ishin shqiptart ata q vran sulltanin e jo serbt, por kjo mbetet nj prpjekje e vakt q nuk prek thelbin. Prdorimi i ciklit t kngve t betejs s Fushkosovs nga ana politike dhe ideologjike sht problemi, por jo miti n vetvete. Prdorimi i atij miti si arm pr t siguruar t drejtn mbi territorin sht gjja q duhet kritikuar e mbi t ciln duhet ngritur debati mes studiuesve, por n ann tjetr askush nuk ka t drejt t cenoj mitet mbi t cilat ngre vetdijen e vet nj grup etnik. Le t marrim si shembull kngn Vidovdan, tingujt e fjalt e t cilave kan shoqruar represionin serb n Kosov n dekadn 1989-1999: Kud od da krenem tebi se vracam ponovo/ ko da mi otme iz moja dusha Kosovo po kjo kng nuk ka fare lidhje me ciklin origjinal epik t kngve t Kosovs (Kosovske pesme). Ajo u kompozua n vitin 1989, sht manipulim i pastr dhe dshmi mbi prdorimin politik t mitit si arm lufte. Ose pr shembull marrim kngn e bukur t serbve t Kosovs: Gusta mi magla padnala, na toj mi ravno Kosovo Ra mjegulla, mbi rrafshin e Kosovs sime teksti u transformua n na toj mi ramno Kosovo, pra mbi Kosovn q ma kan rrmbyer. Sot tekstet historike, sidomos n Shqipri e Serbi, nuk jan aq t mbushura me mite sesa me gjysm t vrteta, n sensin e bazuar n mnyr t njanshme vetm n nj pal dokumente, por m gjat mbi to do ju rekomandoja studimin e Shklzen Gashit mbi tekstet e historis n Shqipri, Kosov, Serbi, Mal i zi e Maqedoni. Aty del m qart ky raport.

    GER: Duke u nisur nga gjendja politike e kulturore e rajonit, fitohet prshtypja q popujt me shum vshtirsi do t mund ti kaprcejn armiqsit e kultivuara me shekuj, n kt kontekst, a mund t themi se ekziston njfar mendsie ballkanase, kryenee, fisnore e primitive?

    Armanda: Un nuk besoj se ka miqsi e armiqsi mes popujve. Mos shih gjendjen mes serbve e shqiptarve t Kosovs, apo mes shqiptarve e maqedonve. Problemet politike territoriale dhe e shkuara e prgjakshme jan ende shum t freskta. Por nse politika do i jepte fund shtjes, pra me njohjen e plot t pavarsis s Kosovs, e nse elitat intelektuale do merrnin hapin madhor t uljes s toneve, si bn intelektualt perndimor n fund t L2B-s, n krye t 2 a 3 dhjetvjearve kjo lloj armiqsie qe ndjehet ne ajr (por jo dhe aq n kontaktet individuale) do zbutet goxha. Nuk do shkoj sigurisht n marrdhnie simpatie e stereotipet do ekzistojn, por fundja sot nj francez apo anglez as nuk e do por as nuk e urren nj gjerman.

    GER: Me t drejt mund t themi se logjika patriarkaliste si nj rrnoj kulturore e s kaluars, ende po merr frym n vendet tona, a mendoni q megjithat, sht duke zn vend nj realitet i tjetr, q synon ndrtimin e nj sistemi t ri vlerash?

    Armanda: Patriarkaliteti nuk ka kudo t njjtn form e prmbajtje, por ndryshon sipas krahinave, ku sidomos zonat q m par kan qen zona kanuni (e diku ende jan) kan nj intensitet m t lart t patriarkis. Duhet t dallojm mes patriarkis si mnyr e organizimit familjar e shoqror dhe patriarkis si form dominimi mashkullor. t dyja jan t lidhura sigurisht, pasi n thelb t patriarkis si sistem organizimi hierarkik qndrojn burrat, e pastaj grat sipas grupmoshave: pra babai, pastaj nna, pastj djali i madh e pastaj djemt m t vegjl, motra e madhe e motrat m t vogla, e krejt n fund, nusja e madhe e nuset m t vogla. Diku, diku, grat as nuk jan pyetur fare, pra nuk kan pasur vend n hierarki, por diku, diku edhe grat jan pyetur, sipas hierarkis, ku pr shembull nna, nusja e madhe dhe motrat e pamartuara, mund t ken marr pjes n vendime familjare, ama jo n ato publike (si fshat). T shthursh patriarkin si sistem duket si nj krkes emergjente e kohs, pasi sot ka koncept tjetr mbi t drejtat individuale dhe familja konceptohet si nj brtham ku vendimet duhen marr nga t gjith personat n mosh madhore. Ama ta thuash kt sht nj gj, e ta zbatosh nj tjetr. Kur shthuret nj sistem ai duhet zvendsuar me nj tjetr, dhe kjo mund t ndodh kur vet nyjzat e ksaj strukture e duan kt gj. Pr shembull ka shum vajza e gra q do kishin dashur t ishin shkolluar, t kishin zgjedhur vet partnerin e jets, t kishin punuar, t mos ishin ndjer t nnshtruar nga hierarkia, jo baba, jo vllai, jo vjehrri, jo vjehrra, q merrnin vendimet pr to. Por imagjino tani ato gra q edhe pse i kan dashur kto gjra, nuk kan mundur ti ken, e m n fund u ka ardhur mosha e statusi q ato t ken pak pushtet brenda familjes: atyre u qllojn fmij q krkojn t jen t pavarur n vendime, por q kan nevoj por ndihmn e tyre n rritjen e fmijve ather kto gra ndjehen se kurr pra nuk patn mundsi t urdhrojn n jet, sa qen t reja u detyruan t binden, e tani n kt mosh, krkush nuk i dgjon, madje krkojn ende punn e tyre pr t rritur fmijt, jo sipas eksperiencave t tyre, por sipas urdhrave t nuseve. Kjo sjell pastaj at q kto gra do t mundohen tu kujtojn djemve t tyre traditat, se burri q sht burr ia mbledh nuses, etj me radh. Gjith kjo situat sjell konfliktet brenda familjeve, por un mendoj se sht shtje breznish, n dy a tre breznit e ardhshme kjo nuk do t ndodh m, pasi vajzat e grat e reja sot shkollohen e punojn e edhe pse nuk shkputen dot nga traditat patriarkale trsisht, prap mendojn m ndryshe, i rrisin fmijt m ndryshe. Dua t them q nse ndryshimet ndodhin gradualisht, struktura patriarkale shprbhet pa trauma t theksuara shoqrore, ama si grat edhe burrat duhet t prpiqen pr kt. N Kosov pr shembull kt mund ta nisin edhe vet vllezrit, duke respektuar ligjin e duke i njohur t drejtn e pronsis motrave. Nuk pres q kt ta bj babai e nna, por vllezrit po, e edhe vajzat vet duhet t prpiqen pr lirin e tyre. Liria (kupto e drejta pr t vendosur n paqe me shpirtin dhe jo duke pranuar me dhimbje far vendos familja) dhe t ndjerit e barabart me vllain (jo nuk kam detyrim me e la e shpla, me e ushqy, por brenda familjes n mnyr t dyanshme duhet ta ndihmojm njri tjetrin, nuk kam detyr t bindem pse sht vllai, por sigurisht ia marr mendimin se m do e e dua, e edhe ai duhet ta marri pr baz kshilln time), jan elsat pr kt ndryshim q them. Kjo do t sjell edhe rnien e dukshme t dhuns brenda familjes, edhe shum gjra t tjera. A ka sfida? Po patjetr, ama kurr nuk ka pr t pasur nj shoqri apo nj periudh kohore pa sfidat e saj. T fussh kokn si struci brenda pushtetit q t ka pas garantuar tradita, sht frik pr t prballuar sfidat dhe aspak trimri. E njjta vlen edhe pr vajzat apo grat e reja q mendojn se jan burrat ata q duhet ti mbajn, kjo si munges vullneti e dshire pr t msuar e punuar. O vajza, po edhe djemt nuk sht se studiojn me qejf e dshir t madhe, e po t kishin mundsi financiare t bollshme nj pjes e tyre nuk do punonin, por jeta i ka kto sfida, e do gj sht e negociueshme.

    GER: N kt realitet t ri q sht krijuar, me sy i sheh Armanda entitetet e reja, si fjala vjen, lvizjet feministe?

    Armanda: N fakt mua nuk m duket se feminizmi sht dhe aq i ri ndr shqiptar. Ndoshta termi, por jo edhe prpjekjet pr t drejtat e grave. Hedhja e themeleve t shtetit shqiptar pas vitit 1920 shnon edhe fillimin e reformave modernizuese e laike nga lart, por kishte sigurisht baz t gjer n shtresn intelektuale t kohs, pjes e t cils ishin edhe grat. Vajzat e familjeve t mesme e t pasura nisn t shkollohen masivisht e gjat viteve 30, e t vazhdonin studimet e larta n vendet perndimore. Liceu i Kors e Institituti Nna Mbretnesh nxorn intelektuale t mirfillta q m pas do bheshin msuese, gazetare, soprano, e plot profesione t tjera. Poetja Musine Kokalari, biologia Sabiha Kasimati, etnologia Andromaqi Gjergji, gazetarja Ikbal ika, soprano Tefta Tashko (Koo), motrat Qiriazi, jan vetm disa nga shembujt q do prmendja ktu. Shtypi i kohs s mbretris glonte nga debatet mbi t drejtat dhe emancipimin e gruas. Kur pushtetin e mori PKSH, nj pjes prej ktyre grave i persekutoi rnd, ndrsa pjesn tjetr q vinte po nga kto familje i prdori, n sensin q i futi n pun n skutat m t thella t vendit, si msuese. Vet regjimi komunist, emancipimin e gruas do ta prdorte si arm ideologjike luftn kundr fes dhe traditave e zakoneve t ndryshme, dhe de jure, do i jepte grave barazi t plot me burrat. Por regjimit komunist gruaja i duhej si krah pune dhe emancipimi shkonte deri n njfar vendi. Me daljen n pun por me vazhdn e ngarkess s punve shtpiake, grat n Shqipri u ngarkuan dyfish dhe ky qe faktori kryesor q bri q pas rnies s diktaturs t ndodhte ajo q tashm quhet ripatriarkalizim i shoqris. Megjithat arsimimi masiv i detyrueshm, dhe dhnia me ligj e t drejtave t barabarta (rrog e barabart pr pun t njjt, krijimi i erdheve e kopshteve) si dhe lufta shtetrore kundr disa zakoneve (zhdukja e fejess n djep pr shembull), kombinuar me trajtimin e ktyre temave n letrsin zyrtare, e ndryshuan goxha pozitn e gruas n Shqipri. Gjithsesi ai thelbi patriarkor i ndarjes s pushtetit brenda familjes, nuk ndryshoi dhe aq. Gjendja pas vitit 1990 do ndryshonte. Disa e quajn kthim mbrapa, pasi tregu i puns u ngushtua e s pari duhej t punsoheshin burrat, prve ripatriarkalizimit q prmenda. Por n fakt nuk do isha dhe aq dakord me ato konstatime, pasi ligjet n Shqipri vazhduan t jen t barabarta. Tregu q disfavorizonte grat ishte i prkohshm madje grat kan m shum akces n punt me rroga jo t knaqshme. Por duke qen se rrogat kto jan, ka ndodhur madje q burrat t rrin pa pun ose t shkojn n emigracion n munges t punve me paga t larta, e t punojn vetm grat. Mjaft t prmend fasonerit, fabrikat e kpucve, tregun e rrobave, shitoret, supermarketet, msuesia, infermjeria, etj. Kto fusha punsimi kan m shum gra. Mbetet problematike pjesmarrja e grave n politik dhe n punt me paga t larta menaxheriale, ku un mund t them me intuit dhe nisur nga prvoja ime personale dhe e kolegeve t mia, se ka nj far diskriminimi me baz gjinore, por mbi kt nuk ka studime t mirfillta sasiore e cilsore.
    Sa i prket Kosovs, gjendja ndryshon pasi reformat modernizuese aty nisn vetm pas Lufts s Dyt. Socializmi jugosllav nuk i fuste dhe aq hundt n zakonet e traditat familjare, e duke qen se Kosova kishte nj status dytsor dhe popullsia e shihte Jugosllavin si pushtues e jo si shtet tamam t vetin, disa gjra nuk ndryshuan kurr, sidomos n zonat rurale. Nuk m takon mua t flas mbi feminizmin n Kosov, por lvizja feministe aty sht shum m e organizuar dhe gjenuine se sa n Shqipri, ndoshta pikrisht ose Kosova nuk i kaloi do reforma shtetrore as n periudhn e MSKS e as nn Jugosllavi. Por pikrisht pse sht e till, q lind nga vetdija dhe organizimi i vet grave e vajzave, kjo lvizje do t arrij m shum rezultate se n Shqipri, ku njerzit jan msuar q shteti t mendoj pr ta e jo ata pr veten.
    M shqetson nj prirje pr tiu kundrvn lvizjes feministe n Kosov, nga nj shtres e shkolluar por me prirje konservatore fetare. Ato harrojn q zemra e shpirti i konservatizmit (se u plqen t krahasohen me konservatort e Britanis e SHBA) sht liria individuale dhe t qenit i prgjegjshm. Ndrsa strukturat tona patriarkale kan thelb kolektivist. Kta njerz i sheh duke u tallur do dit me feministet (me thnie t tipit, ra ortek n Brezovic, ku jan feministet? U vra nj puntor n kantier ndrtimi, ku jan feministet? ) duke refuzuar t kuptojn se feministet/t flasin dhe luftojn kundr asaj dhune apo padrejtsie q ka baz gjinore. Feministet jan ato q ua trheqin veshin edhe atyre vajzave apo grave q e perceptojn burrin si krah pune e kulete. Pastaj edhe brenda feminizmit n Kosov ka disa grupacione, nuk jan nj z i vetm, ama ajo q i prbashkon sht shqetsimi i sinqert dhe prpjekjet deri n sakrifica personale pr ti dhn fund pabarazis, seksizmit dhe dhuns verbale e joverbale me baza gjinore. T vrassh kt lvizje q n embrion do t thot t lejosh strucat t fusin kokn nn sqetullat e pabarazis patriarkore e t bjn trimin prej andej. Kjo nuk e bn t sinqert as vet shoqrin, e nuk e on askund.

    GER: Ka nj klas fanatiksh (historian, shkrimtar, politikan etj), q urren do lloj trashgimie kulturore q ndrlidhet me periudhn e Perandoris Osmane, duke thn se kjo nuk na duhet tash kur po e synojm Evropn, shpjegim u jepni ktyre individve?

    Armanda: Sa i prket grupit t intelektualve q prmend, rrnjt e diskursit antiosman shkojn thell n shekullin e XIX. Vet diskursi modernist dhe reformat moderniste kan qen njkohsisht edhe reforma deosmanizuese. Nuk dua t prsris ktu ato gjra q Enis Sulstarova i ka shpjeguar m s miri n librin e tij Arratisje nga lindja. Thelbi i diskursit antiosman qndron te gjetja e fajtorit pr prapambetjen eventuale. Imagjinata e ktyre intelektualve shkon aq larg sa t flasin brokulla pr zhvillimin e Arbris paraosmane. Si kundrpesh ka lindur nj tjetr frym osmano nostalgjike sipas s cils gjat periudhs osmane do gj ishte roz, shqiptart kishin pushtet, miletet respektoheshin dhe kishin m shum t drejta se sa kan sot minoritetet sipas Karts s t Drejtave t Njeriut, kishte toleranc fetare t hatashme e mir, si nuk ka dal kush t thot q miletet duheshin mes tyre si me qen vllezr. Srish e vrteta mbetet jetime. Kjo sepse t dy kto grupacione nisen vetm nga ideologjit prkatse dhe nga hallet e t sotmes e asnj nuk ka interes t dij si ka qen historia e pes shekujve. Po, gjat 500 vjetve shqiptart u rritn n simbioz me popullatat e tjera t perandoris, bn tregti, ndrtuan, udhtuan, u bn bejler e pashallar, luftuan sigurisht shqiptart burra. Po grat? Cila ishte jeta e tyre brenda haremit (jo n sensin sulltanor)? A kishin ndonjher z n sfern publike? Po, kishte toleranc, por ishte kryesisht toleranc negative, pr t prdorur termin e Robert Hayden (antropolog amerikan). far do t thot toleranc negative? N thelb t saj qndron fakti se miletet kishin t drejtn e organizimit dhe prfaqsimit, por a qe mileti ortodoks me t njjtin status shoqror e politik si ai musliman? E dim se jo. Toleranca negative pra ka t bj me nj situat paqeje mes grupeve armike, ajo njher merr fund dhe pastaj Zoti na ruaj nga ferri q pason. Dhe ai ferr shprtheu gjat gjith shekullit XIX e deri n prfundim t Lufts s Par Botrore. N periudhn osmne ortodoksve t pasur e pushtetshm pr shembull u ndalohej t ecnin me at (kal) n mes t pazarit edhe po t kishin t njjtin status ekonomik. U ndalohej ngjyra e bardh n kostume popullore, u lejohej rikonstruktimi i kishave, por jo edhe ndrtimi i kishave t reja. Jo se qe e pamundur, por qe tepr e vshtir t merrej nj leje e till. Por duhet theksuar se kto gjra qen shum m t prparuara se sa n Evropn Perndimore t kohs, ku pr shekuj me radh katolikt e protestantt nuk e pranonin njri tjetrin pran e pran. Franca pr shembull mbeti vend katolik pasi protestantt i shfarosi shteti francez brenda nats s famshme t Shn Bartolomeut. Apo t kujtojm ktu Luftn 30 vjeare. Me kto dua t them q ata q nuk respektojn trashgimin osmane n fakt, nuk e njohin, ose refuzojn ta njohin at. Ata do prpiqen q ndrtimet e zanatet, si dhe folklorin gojor, zakone e tradita t ndryshme ti quajn origjinale shqiptare, e n kt kuadr ka ndodhur nj dm i pariparueshm. Nuk u mblodh kurr folklori shqiptar q nuk u kndua n shqip. U deformuan tekstet, u dogjn a u humbn dorshkrime e dokumente n osmanisht, u shembn pazare, ura, xhami, teqe. Shqipja e spastrua me dhun. E shkuara jon sht n arkiva n Tiran e Stamboll e nuk ka osmanist ta grmojn at. E gjitha kjo fatkeqsi nisur nga dritshkurtsia 100 vjeare intelektuale me pikpamje si grupi q prmende n pyetje. Por jo m kot prmenda edhe rreziqet e osmano nostalgjis. Nostalgjia sht nj pal syze si ato t magjistarit t Ozit. Nse t shkuarn do e shohim prmes saj, kurrgj nuk do i kontribuojm pyetjes s ankthshme: kush ishim dje? far ndodhi? Pse? Nostalgjia nuk sht tjetr vetm se simotr e harress./Gazetaere.com/
    Silence is golden.

  2. Anetart m posht kan falenderuar Lazo pr postimin:

    Kreksi (20-10-2018)

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •