Tentativa e qeveris dhe Bashkis Tiran pr t shembur godinn e Teatrit Kombtar, prmes nj ligji t posam i cili do t kaloj tinz n Kuvend me votat e mazhorancs, po gjen kundrshti t madhe jo vetm nga artistt, por edhe nga opinionistt n vend. Lapsi.al sjell prmbledhtazi qndrimet e Artan Fugs, Mark Markut, Agron Gjekmarkajt, Andi Bejtes dhe Mustafa Nanos. N shkrimin Teatri i turpit kombtar te Panorama, Mark Marku e cilson tipik mafioz projektin e qeveris. Ai thot se Rama dhe Kumbaro e din shum mir se shembja e godins s teatrit sht nj marrzi, teksa sjell shembullin e Teatrit t Komedis n Paris, nj godin modeste, q vazhdon t qndroj aty mes kullave t larta.

T shembsh Teatrin Kombtar dhe tia japsh pr t ndrtuar kulla nj ndrtuesi sht thjesht nj krim, nj rrugari kulturore, nj bjerrje e vetdijes intelektuale, nj degradim moral e sdi far t them tjetr, pasi gjuha shqipe sht ende e varfr pr ti shnjuar laprdhi t tilla, thot Marku. Ndrsa pr kryebashkiakun Erion Veliaj, shprehet se ai hyn n at takm njerzish q ska as thelb, as prmbajtje dhe se jeta pr t sht pema q mbjell vet prpara kamers.

Ata e din po bjn dhe skan as nj dyshim pr kt: n i lnt shoqria shqiptare, do ta bjn, shkruan Marku, teksa po bn thirrje pr rezistenc dhe rrethim t Parlamentit, n mnyr q deputett t mos ken nga t futen. Dhe nse qytetart nuk i mbshtesin, ather bhet e qart se kjo shoqri nuk e meriton Teatrin, le ta gzoj estradn qeveritare, e mbyll shkrimin Mark Marku.

Pr Agron Gjekmarkajn kjo q po ndodh me Tetarin Kombtar sht nj tragjikomedi q po luhet n oborrin e asaj godine. Njsoj si Mark Marku, edhe Gjekmarkaj drejton gishtin nga kryeministri Edi Rama, ministrja Mirela Kumbaro dhe kryebashkiaku Erion Veliaj. Kta dy t fundit thot Gjekmarkaj, prgatitn projektligjin famkeq q i saldon ata n krah t interesave t Edi Rams dhe i vendos si askend tjetr kundr artistve, njerzve t kultures e kujdo q respekton dicka nga tradita e ktij vendi

Edi Rama nuk ka fuqi ta mbaj mbi vete kt. Ai do ta ndaj kt prgjegjsi t turpshme me parlamentin duke i br t gjith, bashkfajtor! Edi Rames i intereson nomadizmi, nj vend pa kujtes, pa kritik q ti sundoj m leht shqiptart. Si mund t pretendosh integrimin ne Europe kur shemb t vetmin Teatr Kombtar?, thot Gjekmarkaj n analizn e tij t botuar te Panorama.

Gjekmarkaj, prve reagimit qytetar krkon edhe politizim maksimpal t ksaj shtje prej opozits, pr ti dal n mbrojtje Teatrit Kombtar. Opozita duhet t mobilizoj qytetart. Ktu nuk kemi nj audiopergjim q pret ekspertiz, kemi nj grabitje, nj dhun t hapur e cila me vendosmri mund t ndalet, shprehet Gjekmarkaj.

Profesor Artan Fuga, tentativn pr prishjen e Teatrit Kombtar e shikon n nj knd m t gjer sesa thjesht prishja e nj godine. Sipas tij, Teatri Kombtar si prmbajtje sht i marr fund pr shkaqe t ndryshme q ai i analizon n shkrimin me titull Shkallmimi i Teatrit: Psikanaliza e nj vetvrasje kolektive, botuar te Panorama. Fuga shkruan se radha e shkallmimit t ndrtess s teatrit, po vjen pasi jan shkatrruar nj sr vlerash paraprake.

Ndrtesa e teatrit sht hallka e fundit simbolike e nj sistemi shkatrrues q na ka pllakosur ndr vite. Ndrtesa e teatrit sht rnia e fundit. Shkallmimi i fundit. Ra arti shqiptar, ra drama shqiptare, ra trupa e aktorve, ra kultura artistike e popullsis, ra qyteti duke u kthyer n fjetore e vend ndihmash sociale, ra arkitektura dhe vlerat e s kaluars, ra trashgimia kulturore. Tani duhet t bjer edhe ndrtesa e teatrit, sikurse bie nj kokrr moll pasi ke prer trungun e pems dhe degt q e mbanin, shkruan Fuga, duke theksuar se ndrtesa e teatrit paguan haraet e drams s teatrit, e teatrit si art skenik

N vijim t analizs s tij, Fuga shikon nj urrejtje t politiks ndaj teatrit.

Ndrtesa e teatrit trheq mbi vete inatin me teatrin, sepse arti skenik prodhon plastik individsh t adhuruar nga turmat. Inkoshienca e politikanit e do kt, t luaj vetm n skenat e vendit. Skena e mitingut t mos konkurrohet nga skena e tetarit, nga auditort, t mos brohoras tifozi futbollistin n fush. E gjitha do t ishte nj energji e ikur kot politikisht. Prandaj ka nj urrejtje simbolike q prplaset te muret e dobta t ndrtess s teatrit, e cila n fakt paguan inatin kolektiv politik kundr teatrit, vijon shkrimi i tij.

E megjithat n fund ai tregohet optimist duke thn se pavarsisht t gjithave askush nuk do t jet n gjendje ta shkallmoj ndrtesn e teatrit. N dallim nga Marku dhe Gjekmarkaj, Fuga nuk bn thirrje pr rezistenc apo protesta.

Un nuk besoj se ka nga ata q e prballojn fajsimin q sjell knaqsia e astit pr ta fshir nga fusha pamore dika q sjell trauma t paprballueshme. Me gisht do t shnohej kushdo q do ta ndrmerrte at akt jasht kontrollit t arsyes. Dhe n gjunj do t binte duke qar me lot, pa mundur m t riparonte at q u shkatrrua, pikrisht se ka ngjizur kombin dhe q simbolizon demokracin. At q me heshtjen, ndoshta me amiantin e vet, na tregon se kush jemi e nga se vuajm, prfundon Fuga.

Gazetari Andi Bejtja, n shkrimin me titull Beteja pr teatrin, betej mes civilizimit dhe barbaris, botuar te Lapsi.al shkruan ndr t tjera se rezistenca pr t ndaluar prishjen e teatrit sht m shum sesa prishja apo rindrtimi i nj godine. Ai thot se kemi t bjm me nj betej midis civilizimit dhe barbaris.

Sot, kjo betej, edhe pse deri tani ka pak njerz t prshfshir n t, sht nj betej historike dhe historia ka vetm dy an: o me civilizimin o me barbart. Sot Sqhipria nuk ka as t majt, as t djthat, as qendr, sot o je me civilizmin o je me barbarin. Mund ti shptosh gjykimit t historis sot, por askush nuk ka pr ti shptuar nesr. Sot ke vetm dy rrug pr t zgjedhur o t jesh qytetar o barbar, shkruan Bejtja.

Mustafa Nano sht i mendimit q Rama e ka ndar mendjen pr ta uar deri n fund iden e tij pr shembjen e godins s teatrit dhe ndrtimin e dy kullave, por ai i sugjeron se duke e tepruar me skemn e partneritetit publik-privat, do t thyej qafn. Pr Nanon ideja e ndrtimit t nj teatri t ri sht trsisht jo transparente.

E gjith kjo pun po bhet me ngut, si fshehurazi, si pr inat, si pr nj karshillk. Kshtu ka nisur qysh n krye t hers, qysh me lajmin se ndrtesa e Teatrit Kombtar do shembet e n vend t saj do ndrtohet nj tjetr. Pastaj erdhi konferenca pr shtypin q organizoi Kryeministri Rama, n t ciln publikut iu hodh syve nj projekt i Teatrit t ri. Nuk u mor vesh se nga mbiu ai projekt, pse ish br, pr sa koh q askush nuk e kish krkuar. Nuk u mor vesh se ku sht ai projekt, pasi askush nuk e ka par me sy, nse prjashtojm nj karabin q sht par npr portale, thot Nano n nj intervist pr Tema Tv, duke theksuar gjithashtu se deri m tani Edi Rama ska denjuar as t pres n nj takim protestuesit pr teatrin.

Formn e PPP-ve, thot Nano, njerzit e perceptojn si nj ortakri ilegale mes qeveris e biznesit pr t br nj shprndarje t pilotuar t ca parave publike n duar private. Duke komentuar kullat q do t ngrihen n at zon, Nano shprehet se Rama krkon t mbetet n histori si krijuesi i nj qyteti tjetr, i nj monstre n fakt, sepse e till sht Tirana e krijuar prej tij, nj monstr, nj Frenkenshtein q t kall datn. Po ti shtojm ktij qyteti edhe shtat kullat, Frenkenshteini bhet edhe m i frikshm. sht qyteti m i shpifur n Europ

Sa i prket rolit t Erion Veliajt, n shembjen e teatrit, Nano thot se ai i atashohet vullnetit t Rams. Verbazi. Me entuziazm, kur vjen puna tek vendimet e mdha. Sipas Nanos, Veliaj as q e on n mend ti kundrvihet Edi Rams. N dallim nga Gjekmarkaj q i bnte thirrje opozits ta politizonte kt shtje, Nano sht i mendimit se opozita mund t jet e prfshir kok e kmb n kt biznes dhe pr ta fshehur kt gj, bjn sikur jan t shqetsuar. Ai shton se qndrimet e opozits vetm sa kan br pis protestn e aktorve, duke mbajtur larg protests shum njerz.

Nano bashkohet me Gjekmarkajn kur thot se kjo sht nj bm e madhe, prgjegjsin e s cils Rama nuk do ta mbaj vet, prandaj po e on ligjin n Kuvend. Ai shprehet i bindur q deputett e PS-s do ta votojn dhe se kjo sht tashm nj shtje e mbyllur.

Vetm nj protest e madhe civile, qytetare, mund ta bj Ramn ta kthej mbrapsht vendimin e tij. Mirpo, nuk shoh q nj protest e till t ndodh. Ktu sht vrar njher e mir ideja e protests civile, shprehet Nano.

LAPSI.al