Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 3 prej 3
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    5,980
    Faleminderit
    232
    282 falenderime n 262 postime

    Dita Botrore e Teatrit

    Sot, Dita Botrore e Teatrit

    27 marsi njihet si Dita Botrore e Teatrit q nga viti 1962, pasi kjo dit ishte iniciuar n Kongresin e 9-t botror t Institutit Ndrkombtar Teatror – INT t UNESCO-s n Qershor t vitit 1961, me propozim t Finlands.

    Shnimi i ksaj dite bhet nga rreth njqind qendra t INT-s.

    Instituti Ndrkombtar Teatror (INT) sht themeluar n vitin 1948 nga UNESCO-ja dhe sht organizata m e rndsishme joqeveritare n sfern e arteve interpretuese.

    INT insiston ta promovoj kmbimin ndrkombtar t njohjeve, ta stimuloj krijimtarin dhe ta rris bashkpunimin ndrmjet njerzve t teatrit dhe mirkuptimit t ndrsjellt me qllim q t prforcohet paqja dhe miqsia mes popujve./ KultPlus.com

    http://www.kultplus.com/teatri/sot-d...ore-e-teatrit/

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    5,980
    Faleminderit
    232
    282 falenderime n 262 postime

    Pr: Dita Botrore e Teatrit

    “Teatri vazhdimisht rilind nga hiri i vet”, porosia n Ditn Botrore t Teatrit

    Shkrimi q aktorja Isabelle Huppert e bri gjat vitit 2017, pr 55 vjetorin e shnimit t Dits Botrore t Teatrit.

    Prktheu: Anita Latifi


    Ja ku jemi edhe nj her. U mblodhm srish n pranver, 55 vjet pas takimit ton inaugurues, t shnojm Ditn Botrore t Teatrit. Vetm nj dit, 24 or, i jan dedikuar kremtes s teatrit kudo npr bot. Nga Parisi mund t bartemi n Japoni t prjetojm teatrin No dhe Bunraku; t projektojm linjn e mendimeve dhe shprehjes aq diverse si Opera e Pekingut dhe Kathakali; t ndalemi mes Greqis dhe Skandinavis duke u mbshtjell me Eskilin dhe Ibsenin, Sofoklen dhe Strindbergun; t fluturojm mes Britanis dhe Italis, mes Sarah Kejn dhe Prinadellos. Brenda ktyre 24 orve ne mund t shkojm nga Franca n Rusi, nga Rasini dhe Molieri tek ehovi, t kalojm Atlantikun dhe n nj kamp n Kaliformi, ku t rinjt srish zbulojn teatrin.

    Sepse teatri vazhdimisht rilind nga hiri i vet. Ai sht nj konvent t ciln duhet shembur vazhdimisht. N kt mnyr ai ngelet i gjall. Teatri ka jet t begatshme t nxitur nga hapsira dhe koha. Pjest bashkkohore ushqehen nga shekujt e t kaluars, repertort m klasik shndrrohen n modern sa her q rivihen.

    Dita Botrore e Teatrit gjithsesi nuk sht nj dit n kuptimin e zakonshm t prditshmris ton. Ai srish ngjall nj hapsir-koh gjigante, dhe q t flas pr hapsir-koh do t desha t kujtoj nj dramaturg francez, sa gjenial aq edhe diskret, Zhan Tardje. Sa i prket hapsirs, ai pyet “cila sht rruga m e gjat nga nj pik n tjetrn…” Sa i prket kohs, ai sugjeron “t matet me t dhjetat e sekonds koha e nevojshme pr t thn fjaln ‘prjetsi’.” Pr nocionin hapsir-koh ai e thot edhe kt: “Para se t bini n gjum, imagjinoni dy pika n hapsir dhe kalkuloni sa koh ju duhet, n ndrr, t arrini nga njra deri te tjetra.” Do ta ruaj frazn “n ndrr”. Duket sikur jan takuar Zhan Tardje dhe Bob Uillson. Mund t rezymojm Ditn ton Botrore t Teatrit duke kujtuar fjalt e Samjuell Beket, i cili bn personazhin e Uinit t shprehet n stilin e tij t rrufeshm: “Oh, sa dit e bukur do t kishte qen.”

    Duke menduar pr porosin q duhet t prcjell, kujtova t gjitha ato ndrra nga gjith ato skena. Andaj, m duhet t them q un nuk kam ardhur vet n kt sall t UNESCO-s; t gjitha personazhet q i kam interpretuar jan me mua dhe t gjitha rolet q duket sikur ikin n momentin q lshohet perdja, por t cilt vazhdojn t bjn nj jet nntoksore brenda meje, duke pritur t ndihmojn ose t shkatrrojn rolet q do t vijn pas tyre; Fedra, Araminta, Orlando, Heda Gabler, Medea, Mertej, Blansh Diboa…. M ndjekin edhe t gjitha personazhet t cilat i kam dashur dhe u kam duartrokitur si spektatore. Andaj un i takoj mbar bots. Un jam greke, afrikane, siriane, venedikase, ruse, braziliane, persiane, romake, japoneze, njujorkase, filipine, argjentinase, norvegjeze, koreane, gjermane, austriake, angleze – nj qytetare e vrtet e Bots.

    N Ditn Botrore t Teatrit m 1964, Lorens Olivier deklaroi se pas prpjekjeve mbi nj shekullore, n Mbretrin e bashkuar u themelua Teatri Kombtar, pr t cilin ai shpresonte se do t jet nj teatr ndrkombtar, s paku sa i prket repertoarit. Ai e dinte mir q Shekspiri i takon bots. Duke br hulumtime pr t shkruar kt mesazh, msova q n vitin 1962 n inaugurimin e Dits Botrore t Teatrit, prcjellja e mesazhit iu besua shkrimtarit Zhan Koktou, autorit t librit ‘Rreth bots prsri pr 80 dit’. Kjo m bri t kuptoj q un kam udhtuar npr bot n nj mnyr ndryshe, prmes 80 shfaqjeve apo 80 filmave. Po e prmendi filmin sepse pr mua nuk ka dallim aktrimi n teatr dhe ai n film, dhe sa here q e them kt nxis habi, por sht e vrtet. Un nuk shoh dallim mes tyre.

    Derisa flas tani, un nuk jam vetja, un nuk jam aktore, un jam vetm nj nga shum njerz t cilt teatri i shfrytzon q t vazhdoj t ekzistoj. Dhe kjo sht detyra ime. Dhe nevoja ime. Teatri nuk ka nevoj pr ne, m shum mund t thuhet se ne ekzistojm fal tij. Teatri sht shum i fuqishm. Ai i reziston gjithkaje, mbijeton mbi gjithka: luftrat, cenzurat dhe mungesn e mjeteve.

    Mjafton t thuhet se “skena sht bosh, koha e pacaktuar” – dhe t hyj aktori n sken. Ose aktorja. ka do t bjn ata? ka do t thon? A do t bisedojn? Publiku po pret, do ta kuptoj s shpejti – publiku pa t cilin nuk ka teatr – kurr mos e harroni kt. Nj person i vetm n sall sht publik. Por, t shpresojm q nuk do t ket shum ulse boshe n sall! Shfaqjet e Ioneskut jan gjithmon plot. N fund t nj pjese t shkruar nga ai, nj zonj e moshura thot: “Po, po, t vdesim n lavdi. Le t vdesim q t hyjm n legjend…. S paku do t kemi rrugt q do t mbajn emrat tan …”

    Dita Botrore e Teatrit ekziston tani m 55 vjet. Brenda ktyre 55 viteve un jam gruaja e tet e ftuar t drgoj porosin – nse fjala porosi sht me adekuatja. Paraardhsit e mi (oh, si imponohet bota mashkullore) flasin pr teatrin e imagjinats, liris dhe origjinalitetin duke evokuuar t bukurn, multikulturalizmin dhe duke parashtruar pyetje q s’kan prgjigje. N vitin 2013, vetm para 4 viteve, Dario Fo tha: “Zgjidhje e vetme pr krizn ngelet shpresa q kundr nesh dhe n veanti kundr t rinjve t cilt dshirojn t msojn mjeshtrin e teatrit, t ndrmerret nj prndjekje e madhe: nj diapor e re artistsh t teatrit, t cilt, prej ktij prjashtimi, pa dyshim, do t nxjerrin prfitime t paimagjinueshme n favor t nj rishfaqjeje t re.” Prfitime t Paimagjinueshme – tingllon si nj formulim i bukur, q meriton t prfshihet n retorikn politike, apo jo?
    Pasi q gjendem n Paris n prag t zgjedhjeve presidenciale, u apeloj atyre q do t marrin pushtetin t jen koshient pr prfitimet e paimagjinueshme q sjell teatri. Por, kujdes, pa prndjekje t shtrigave!

    Teatri pr mua paraqet at Tjetrin, ai sht dialog, munges urrejtjeje. “Miqsi mes popujve” – nuk jam shum e sigurte ka nnkupton kjo, por un besoj n bashksi, n miqsi mes publikut dhe aktorve, n unitetin e t gjith atyre q teatri i bashkon – atyre q e shkruajn, atyre q e prkthejn, atyre q e ndriojn, veshin, dekorojn, atyre q interpretojn dhe publikut. Teatri na mbron; na strehon… Besoj q teatri na don… aq sa ne e duam at….

    Kujtoj nj regjisor me t cilin kam punuar, i cili para se t hapej perdja n mbrmje, uluriste ‘Hapni rrug pr teatrin!’ – dhe kto do t jen fjalt e mia pr fund./ KultPlus.com

    http://www.kultplus.com/teatri/teatr...re-te-teatrit/
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 27-03-2018 m 16:03

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    5,980
    Faleminderit
    232
    282 falenderime n 262 postime

    Pr: Dita Botrore e Teatrit

    Mbi teorin e publikut t teatrit

    Haqif Mulliqi - Telegrafi.com

    Teatrot tona ngeln pa publikun e tyre tradicional, ndrsa ne as nuk mund t flasim se po ndodh e ashtuquajtura klas n ngritje, q do t duhej t pretendohej pas lufts n kt liri t kushtzuar q po e jetojm me rata ndrsa ata q po i mbajn institucionet shoqrore dhe kulturore ndr ne, jo q nuk po ia dalin q ta edukojn nj klas t publikut t teatrit, por n fakt, pr fatkeqsin ton dhe t tyre, madje akoma as vet nuk e kan msuar as A-n e edukats kulturo-teatrore.

    KUR DHE SI NDODH PRANIMI APO RECEPTIVITETI AKTUAL I SHFAQJES TEATRORE

    Mendoj se vet titulli i artikulli tim nnkupton dy pandehma elementare. Mirpo t nisemi nga ajo m e kapshmja pr t gjith ne: nj lloj i teoris s publikut sht i mundshm vetm nn pandehmn se dika (shfaqja teatrore, drama, vepra letrare, teksti kritik) krijohet me vetdijen mbi mundsit, kushtet dhe krkesat t receptimit. Thn pak m ndryshe, dikaja intendon publikun e vet – autori ka parasysh karakteristikat, pritjet dhe mundsit receptive t atyre t cilve ua dedikon at q e krijon. Kjo sht, s’do mend, vetm nj pandehm bukur e mundshme, si kusht pa t cilin teoria e publikut madje as nuk mund t nis, ngase sht fare e mundshme edhe e kundrta, nj pandehm m pak e besueshme, sipas s cils krijimtaria zhvillohet n mnyrn e cila, jo vetm se parashtron kushte, por q e hedh posht edhe vet iden e receptimit. Kjo dilem nuk bie n rrafshin e teoris s publikut, e madje as n rrafshin e teoris s teatrit n kuptimin m t gjer; por me te merret psikologjia e t krijuarit, ndrsa teoria e publikut z fill nga vet pandehma se n akcilin akt krijues ekziston nj lloj i receptivitetit (pranimi) autorial t vetdijes.

    Pandehma e dyt, domosdoshmrisht e imponuar nga kjo e para, mund t tinglloj kshtu: ekziston nj lloj ndjenje e pritjes, e pandehmave dhe e dukurive receptive t ciln e posedon publiku lexues apo edhe ai shikues. Me t, jo vetm se sht e kushtzuar mundsia e receptimit, pra e pranimit n prgjithsi, por akoma m shum, del se madje edhe jan t veuara dhe t precizuara modalitetet e saja t mvetshme. Thn pak m ndryshe: pranimi apo receptiviteti aktual sht i mundsuar me takim apo edhe pajtueshmrin e ksaj pjese, me mundsit receptive t publikut, dhe t asaj pjese t karakteristikave t prshtatshme t cilat autori i ka shnuar n veprn e tij. Pa nj prfundim t favorshm, me rastin e ktij takimi sigurisht se nuk mund t ket recepcion pozitiv: andaj dhe teoria e publikut duhet n fakt t nnkuptohet edhe se hulumtuese t njrs dhe t pjess tjetr, apo edhe m sakt t t dy gjinive, si dhe mundsit pr bashkdyzimin e tyre.

    PRVOJA DHE NJOHJA E KONVENTAVE

    Takimet tona t para me artin, me teatrin apo edhe romanin po desht, jan t paluara diku thell n lashtsi dhe rndom nuk i kujtojm dot. Fundja, kush prej nesh e mban me aq saktsi mend se kur e ka par skein e par teatror n shkoll, shfaqjen e par pr fmij apo ciln prrallz mund ta ket dgjuar me aq shqetsim dhe tendosje n fmijrin m t hershme? Mirpo, ato ngjarje t kaluara moti sigurisht se paraqesin themelin e dijes son mbi artin: prvojn e par t ndarjes s reales nga fiksioni, gj q, pr shembull, sigurisht fitohet q me shkuarjen e par n teatr akt i cili deri n fund t jets na mson se n asnj mnyr nuk bn t ngjitemi n sken q t’i mbrojm m t dobtit apo edhe t’i ndshkojm fajtort apo keqbrsit. Natyrisht se me koh arrijn edhe prvoja t tjera si njohja e konventave t shfaqura, mbi t cilat mund t mbshtetet nj autor kur e cungon kohn n dram pa frikn se publiku do t ankohet pr at se Othello me nj shpejtsi aq t madh arrin n Qipro; apo edhe konventat zhanrore, t cilat na mundsojn q t’i kuptojn ndrthurjet erotike, ta zm, te Rasini dhe Fejdoja, q t mos qeshemi n rastin e par apo t jemi shum serioz tek rasti i dyt: apo edhe konventat skenike, t cilat ndonjher i lejojn q vendin e ngjarjes ta shnjojn me nj tabel me mbishkrim, ndrsa hern tjetr e identifikojn me nj dekor t pasur dhe natyralist, q njrn her sugjerojn bartjen e maskave, ndrsa hern tjetr n aktrim ekspresiv.

    Duke u mbshtetur n kto njohuri t fituara paraprakisht si dhe prvojs s fituar ne n teatr kurr nuk shkojm plotsisht t virgjr, por gjithmon e marrim me vete nj bagazh m t vockl apo edhe m t madh t paranjohurive tona dhe t krkesave tona t fituara n saje t vizitave t mhershme q u kemi br shfaqjeve teatrore. Edhe pse ky horizont i krkesave dallon nga nj shikues tek tjetri, n varshmri t prvojave t tyre individuale q ka akcili, ai mund t jet i prbashkt pr t gjith shikuesit e nj kohe: n kt rast mund t flitet pr horizontin epokal t krkesave, t krijuar nga konventat prfaqsuese, zhanrore dhe skenike t cilave nj koh u jep prparsi, si dhe nga rrjeti i dendur i lidhjeve intertekstuale si dhe preferencave ideore dhe tematike. Roli i saj sht i dyfisht dhe ai, jo vetm q kushtzon receptimin m t prgjithshm n nj periudh kohore, por n mnyr t pashmangshme ndikon edhe n produksion duke prcaktuar kufijt e asaj q mund t shfaqet dhe mnyrn se si shfaqet.

    Shikuar n kt kuadr, mund t thuhet se, kriza e publikut n teatrot tona e ka zanafilln pikrisht ktu, do t thot tek mungesa e koncepteve, tek mungesa e ideve dhe e vizioneve q, n radh t par t ecet n hap me kohn, e kjo, n kt kuadr nnkupton q t ecet n hap me krkesat e publikut teatror duke krijuar art q pretendon t jet i vlershm, pr nj publik n nj koh t caktuar dhe n rrethana t caktuara politike, kulturore dhe historike.

    KOMEDI PO, POR JO UNIFORMIM TE REPERTORIT TEATROR

    Nse n kuadr t ksaj q tham inkorporojm edhe ndonj teori q ka t bj me dramn apo edhe me teatrin, shum dijetar gati sa nuk kan ardhur tek nj konstatim i ngjashm apo edhe identik, jo vetm si vler artistike e nj evenimenti por edhe si imperativ i nevojave t publikut q arti, e n kt kuadr teatri t ecn jo vetm n hap me krkesat e tyre, por edhe n hap me nevojat e tyre. Andaj pandeh se s’sht e kot q n kt kontekst, ta prsris nj mendim jashtzakonisht interesant lidhur me dramn dhe teatrin, sipas t cilit, po aq sa njerzit kishin nevoj n antik pr tragjedin greke, apo n shekullin e nntmbdhjet pr t ashtuquajturin roman qytetar, n kohn e pas krizave dhe tundjeve t mdha (ndrsa Kosova ka dal vetm para m pak se katr vjetve nga lufta) njerzit kan nevoj pr komedin.

    Natyrisht se as un nuk do t doja q tr produksionin, sado t pakt dhe t brisht teatror q kemi ta uniformojm brenda nj zhanri, qoft ai edhe psikoterapeutik (e qeshura thon se ka kt efekt), por megjithkt jo rrall jam ndodhur i habitur , ta zm me mnyrn n t ciln jan sajuar apo edhe sajohen repertort tek ne. Un natyrisht jam pr at q n teatrin ton, veanrisht nj teatr q ka sufiksin kombtar t ket n repertorin e tij nj vepr t Shekspirit, fundja kshtu sht n do teatr t bots, mirpo pr mua ishte dhe vazhdon t jet krejt e pakuptueshme se prse n nj teatr si sht Teatri Kombtar i Prishtins t viheshin tri pjes t Shekspirit, t thuash n varg (Hamleti, Magbethi dhe ndrr e nj nate vere), edhe pse ta zm ishte m se evidente q pjesa e par e ksaj “trilogjie” nuk e sfidoi e as nuk e joshi publikun pr ta sjell n teatr. Apo, si ndodh sot, dy tre regjisor (joshqiptar) t zvendsojn njri-tjetrin, prvitshm duke inskenuar pra dramatike me m shum apo edhe me m pak vler, por duke br shfaqje mediokre q nuk i shkojn prshtati nj institucioni madhor t kulturs son kombtare.

    Ndrkoh, regjisort m t mir shqiptar vegjetojn pa mundsi pune. Apo edhe dukuria tjetr, krejtsisht e pakapshme dhe pr shumk e pajustifikueshme sht tentativa e disa regjisorve, veanrisht atyre t brezit m t ri q n teatr t sprovohen duke sjell vepra t cunguara, apo akoma m keq t ndrtuara mbi motive t filmave t cilt jan pjes e produksioneve t kushtueshme filmike, e t cilat, shpesh, pr t mos thn gjithmon n teatr (n teatrin ton, ktu e kam fjaln) dalin t jen vepra t sakatosura deri n terrorizim estetik t tyre, por edhe t nevojs s publikut q t vazhdoj pr t ardhur n teatr, qoft edhe npr ato pak premiera q kemi. Dhe kjo gjendje, gjithsesi e padurueshme, srish na cyt q t grvishtim paksa nga gzhojat e t ashtuquajturs teori t publikut pr t ciln n fillim t ktij teksti u tha se dikaja sht ajo q intendon publikun e teatrit. Nuk ka asnj lloj dyshimi se stacioni i par n t cilin do t ndalojm n t cilin mund t ndalojm q t prcaktojm faktort kryesor q ndikojn n receptimin e nj shfaqjeje me intervenim t drejtprdrejt n rrafshin e t horizontit t asaj q presim dhe t strategjis interpretative t publikut sht kritika e teatrit. Fundja kjo edhe do t duhej t ishte detyra themelore e saj: “t vlersuarit” dhe “objektiviteti”, apo akoma m keq “t vlersuarit objektiv”. E themi “akoma m keq” ngase t gjith ne e dim se “t vlersuarit objektiv” sht t pamundshm, ngase, kush prej nesh mund ta thot, ta zm, se cila sht pozita nga e cila nj kritik mund t shprehet n mnyr “objektive”dhe t jap nj gjykim t vlershm!?

    SI U KRIJUA “DRAMATURGJIA E HAMBURGUT”

    Ndoshta rasti i kritikut t par modern Gothold Lesingut, se burimisht kjo veprimtari sht shum e prafrt me punn e nj dramaturgu: ngase ky, pra kritiku, sikundr edhe dramaturgu sht nj si ndrmjetsues ndrmjet shfaqjes dhe publikut. N kohn e krijimit t Teatrit Popullor t Hamburgut, teatrit t par nacional gjerman, Lesingu sht angazhuar si dramaturg i atij teatri q si i till t shkruaj pr veprat q do t inskenoheshin n kt teatr. Nj repertor krejtsisht i ri i ktij teatri, si dhe qllimet m t qarta t cilat i kishte para vetes, krkonin edhe nj publik fare ndryshme, nj publik t ri, t ciln tek tashti sht dashur q ta krijojn – do t thot q te shikuesit potencial t grvishtet nj si horizont i kureshtje prmes strategjis s caktuar artistike si mundsi receptive pr teatrin e ri.

    Kshtu me nj fjal lindi Dramaturgjia e Hamburgut, nj thesar prej ndonj njqind kritikash teatrore t cilat sot mund t lexohen si libr nga teoria e drams. Shfaqja e nj tipi t ktill t kritiks moderne di m pas edhe n Franc do ta konfirmoj kt tez: pas Revolucionit Francez teatrot ngeln pa publikun e tyre tradicional, ndrsa kritika kishte pr obligim q prfaqsuesit e klass n ngritje, e cila i kishte marr nga pararendsit institucionet shoqrore dhe kulturore, t’i edukoj n kuptimin teatror. Tek ne, fatkeqsisht, as n Prishtin e as n Tiran nuk mund t flasim, jo pr ekzistimin e kritiks teatrore, jo pr ekzistimin e profesionalizmit n kt lmi, por as pr nj kritik t vetm. Tek ne fatkeqsisht sht fjala vetm pr artikullshkrues t zakonshm, gazetar dhe gazetaruc t cilt jo q kan ndonj paranjohuri pr t br nj vlersim kritik nj shfaqjeje teatrore dhe at vlersim si t till, n mnyr sado pak autoritative ta prezantojn para publikut t teatrit, por me mosdijen e tyre irritojn publikun dhe krijuesit n prgjithsi duke i dekurajuar ata pr t ardhur n teatr n t ardhmen.

    Ta zm, jo rrall na bie q pr shfaqje teatrore t cilat ln prshtypje t zbehta, e nganjher edhe e ka irrituar shikuesin e pakt (edhe t premierave), kta gazetar, gazetaruc apo edhe “aktivist kulturor” shkojn aq larg sa q me vlersimet e tyre t pamatura dhe kuturu, duke u shprehur kot, me injoranc apo edhe me lajka dhe servilizm, kryesisht me superlative, shkaktojn konfuzion tek njerzit q ishin n teatr asaj mbrmjeje t premiers, apo edhe atyre q eventualisht shkojn pr t par ndonj prej reprizave e q e kan lexuar, dgjuar apo edhe par storien n televizion. Natyrisht se kjo gj sht e dmshme dhe ndikon negativisht edhe n faktorin e ndryshimit t mundsive receptuese t publikut, shija dhe ndjenja e t cilit goditen banalisht nga paaftsia e pseudokritiks ndr ne.

    Por kjo nuk sht kshtu vetm tek ne shqiptart, por edhe gjithandej. Kshtu q nj si shembull vrtet eklatant i huqeve t kritiks i cili prmendet gjithher n teatrologji, por edhe tek teoria e publikut sht ai i Parisit dhe shkrimeve lidhur me pjesn “Duke pritur Godon” t Samjuel Becket. N Franc edhe tashti sht nj si adet q kritikt, edhe m t njohurit, t shkojn n parapremiera, aty t’i shohin shfaqjet dhe vlersimi i tyre pr to t dal ditn e premiers. N fakt gjithmon sht pretenduar se kta me vlersimet e tyre mund t kanalizojn dhe cytin publikun q ta vizitoj nj premier. Kshtu njri nga kritikt teatror i cili e kishte par parapremiern e “…Godos” m 4 janar t vitit 1954, n Teatrin Babilon t Parisit, n mbrmjen e asaj parapremiere do ta botoj nj shkrim pr “veprn e nj romansieri i cili ishte inspiruar me pozitn e mjer t bredharakve n jug t Shteteve t Bashkuara”(!!!)
    Natyrisht raste t ktilla kishim edhe tek ne, kur, ta zm, viteve t gjashtdhjeta, i njjti kritik i cili e kishte satanizuar “Ervehen” e Ahmet Qirezit n regji t Muharrem Qens, pasi q kjo shfaqje n nj ambient jogjuhsor shqiptar (n Novi Sad – Vojvodin) mohet shum, i njjti kritik pas nj kohe do t shkruaj n superlative pr veprn t ciln, t shprehem me nj fjalor militarist e kishte pushkatuar ndonj muaj m par.
    Raste t ktilla ka shum, por kjo nuk do t thot se kjo q u tha n asnj mnyr nuk duhet kuptuar si argument kundr kritiks s teatrit, ngase kritikt e teatrit din dhe ia huqin ashtu si din t’ia huqin ndonjher edhe dramaturgt edhe regjisort e edhe aktort, por sht pretendim q t konstatohet nj prej faktorve q ndikon n rrafshin e problemit t mosprezencs s publikut teatror npr teatrot tona, veanrisht n Teatrin Kombtar t Prishtins i cili po ballafaqohet me nj kriz t papandehur t publikut jan edhe kta, pra “kritikt”. Ndrkaq, mendojm se faktori ky i cili ndikon te ne n shtjen e krizs s publikut npr teatrot tona sht repertori i teatrove, (mos)planifikimi i produksionit vjetor, apo edhe seleksionimi negativ i vlerave duke u nisur nga shkrimtart (dramaturgt), pastaj regjisort e deri tek aktort pr t cilt flitet se angazhohen n projekte klanore e t cilat jo gjithmon, por del t mos jen edhe t prshtatshme pr nj projekt.

    KUR NDODH ABSURDI N TEATR?

    N kt kaos jan dy kategori q e psojn m s shumti, n radh t par krijuesit e m pas publiku i teatrit t cilit tashm me nj sukses t habitshm ia kemi msuar rrugn pr t ardhur n teatr. Ne e dim far sht drama e absurdit, apo t paktn kemi dgjuar apo edhe lexuar dika pr t. Dim aq sa dim, por e ta themi edhe at se absurdi n teatr ndodh ather kur teatri nuk vizitohet nga publiku. M vjen keq ta them, por pr kt del t jemi kombi m i talentuar n bot, ndrsa e keqja tjetr qndron n faktin se pr kt gj askush nuk e an kryet dot.
    Pra, teatrot tona ngeln pa publikun e tyre tradicional, ndrsa ne as nuk mund t flasim se po ndodh e ashtuquajtura klas n ngritje, q do t duhej t pretendohej pas lufts n kt liri t kushtzuar q po e jetojm me rata ndrsa ata q po i mbajn institucionet shoqrore dhe kulturore ndr ne, jo q nuk po ia dalin q ta edukojn nj klas t publikut t teatrit, por n fakt, pr fatkeqsin ton dhe t tyre, madje akoma as vet nuk e kan msuar as A-n e edukats kulturo-teatrore. As nga teoria e publikut, nga teoria e teatrit n prgjithsi, e as nga ky ese imi, sigurisht se nuk mund t presim ndonj kshill praktike e cila do t ndikonte n krijimin e nj shfaqjeje apo edhe t nj teatrit t vizituar dhe t pranuar nga publiku. Sikundr edhe t gjitha drejtimet tjera t teoris s artit, edhe kjo vjen “mpastaj”: hulumton, sistemon dhe prgjithson at t ciln tashm krijuesit e kan br dhe e kan shfrytzuar. Kjo mbase mund t sheh dhe t pohoj shtjet t cilat dramaturgt e mdhenj i kan shfrytzuar gjithmon n veprat e tyre: q, pr shembull, vija e vmendshmris s shikuesit sillet prej befasueshmris, interesimit e deri tek shikueshmria e vmendshme.
    Kshtu fillon edhe Edipi Mbret edhe Mbreti Lir: vmendshmria n mnyr inicale sigurohet me befasueshmri, me t pazakonshmen dhe t befasueshmn, apo q t’i kthehem terminologjis s msuar n shkoll, me frustracionin e horizontit t pritjes s shikuesit. Mirpo teoria mund t ndihmoj, pak, fare pak n krijimin e artit; mirpo kt mund ta bjn vetm krijuesit e vrtet dhe t mirfillt, ama vetm ather kur institucionet nuk qeverisen nga njerz t paaft dhe t pa vizion pr t br institucionin. Nj dihet dhe do ta them n fund se nuk mund t ket publik pa teatr e as teatr pa publik. Shqiptart nuk e kan as njrn e as tjetrn, por, n fund t fundit kjo sht shtje me t ciln merret dhe duhet t merret sociologjia empirike e teatrit ngase politika as nuk mundet, as nuk duhet e as nuk di ta bj.

    https://telegrafi.com/mbi-teorine-e-...ut-te-teatrit/
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 28-03-2018 m 08:56

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •