Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 10 prej 10
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea kohn

    PROBLEMI I UBIKACIONIT DHE I IDENTIFIKIMIT DISA VENDBANIMEVE N DARDANI DHE DACIA MEDITERRANEA KOHN E HERSHME BIZANTINE
    Zef Mirdita
    N kt punim trajtohen dy probleme t rndsishme pr studimet arkeologjike n gjendjen e tashme: shtja e ubikacionit dhe e identifikimit t disa, vendbanimeve n Dardani dhe Dacia Mediterranea n kohn e hershme bizantine.
    Duke folur pr- problemin e hulumtimit t territorit t Ballkanit Qendrot dhe pr burimet q disponohen sot lidhur me t Nikolla Vuliq, njri prej historianve dhe arkeologve m t dalluar serb n mes dy luftrave, ndr t tjera konstaton: „Pr fat t keq, burimet tona mbi kt pjes t Ballkanit jan shum t mangta dhe t zbeta.
    Ato nuk na tregojn asgj pr shum shtje t cilat vetvetiu na imponohen dhe jemi t detyruar t supozojm se ka ka qen.
    Hipotezat ktu jan t domosdoshme.



    Por do hipotez ka n vete dika subjektive dhe nuk mund t provohet doemos.
    Andaj do t gjenden edhe skeptik, t cilt nuk kan pr t'i pranuar t gjitha ato q jan thn n punimet e mia" .1
    Ky mendim, edhe pse sht shprehur para dyzet vjetsh, n saje t gjendjes s shkencs s sotme arkeologjike t ktij territori, vlen edhe sot.
    Por megjith-kt, edhe ato pak dshmi t materialit arkeologjik, t rixjerra n drit, flasin bindshm se elementi etnik dardan sht ruajtur dhe ka vazhduar t jetoj edhe m tutje n vendbanime t cilat ishin t shkputura nga vendi am ose t detyruara nga invadimet e srishme t barbarve dhe t Sllavve t trhiqen n vendet e paarritshme pr invaduesit.
    Prandaj, pa marr parasysh se n koh t caktuara kufit e territorit t dardanve qen ngushtuar ose zgjeruar, (duhet pa tjetr t theksohet se disa kufi pr periudhn pr t ciln e kemi fjaln ishin t karakterit fiktiv me qllim t administrimit sa m t leht, si sht rasti me kufirin lindor t Dacia Mediterranea e cila krijohet n fund t shekullit t IV t e.s.) territori i dardanve, n saje t pozits s volitshme gjeografike, ka qen q prej kohsh m t lashta i banuar dhe nga ky territor kan qen t njohura vendbanimet e mdha si n kohn romake ashtu edhe n kohn e hershme bizantine.
    Pr kt periudh dhe pr sa tham m par na dshmojn t dhnat q flasin pr punt ndrtimore t Justinijanit I (527-565).
    Si msojm nga Prokopi i Cezares2 perandori Justinian kishte ndrtuar n Dardani tet kastra t reja ndrsa kishte prtrir gjashtdhjet e nj t tjera.


    Edhe pse n listn e vendeve t ndrtuara rishtas dhe t atyre t prtrira nuk prmenden edhe kto pr t cilat e kemi fjaln ktu ai megjithat, „flet gjersisht n prshkrimin gjeografik t dardanve" europian", t pjess bizantine t Ballkanit.3

    Kshtu Prokopi n veprn e tij „De aedificiis" ndr t tjera thot: „Diku tek dardant europian, t cilt jetojn prtej kufive t epidamnasve, pran fortess s quajtur Bederiana, gjendet fshati Taurisium. . . dhe pran ktij vendi nj qytet madhshtor q e quajti Justiniana Prima".4
    Nse merret parasysh se kjo vepr sht e vitit 558. t e.s. e n t prmenden shum emra t kasteleve t kastrave dhe t qyteteve pa t dhna precize gjeografike q na msojn pr integritetin e kufive t provincave, ather sht e qart se n far vshtirsish has se cili q merret me problemin n shqyrtim.

    Me shtjen e ubikimit dhe t identifikimit t Justinians s Par jan marr shum shkenctar tash e dy shekuj, duke filluar nga qindvjetshi XVIII dhe XIX.
    At e kan ubikua n Prizren, Ohr, ustendil, Lipjan, Cariin Grad, Scupin e lasht etj.

    N kohve t fundit lidhur me ubikacionin e Justiniana Prima tek ne jan shfaqur dy mendime t kundrta.
    Franja Berishiq, duke i rezimuar mendimet e deritanishme q jan shfaqur n veprat e shkenctarve gjat ktyre tre shekujve, prfundon se ajo duhet t jet shtrir n „nj krahin kufitare thrako-ilire",5 rrespektivisht „qyteti-gjendej n Dacia Mediterranea",6 kurse Tome Tomovski7 konsideron, sipas mendimit tim edhe me t drejt, se Justiniana Prima duhet t ubikohet te Taurisiumi, te fshati i sotm Tavor, jo larg Scupit t lasht.
    Kujtoj do t ishte e teprt t parashtroheshin t gjitha mendimet e deritanishme rreth ktij problemi, pr arsye se mund t gjenden n punimin e prmendur t Fr. Barishiqit, por edhe gjetiu.8

    Ndonse m duket q mendimi i Toma Tomovskit sht m i arsyshm dhe m i pranueshm, pr shkak se autori sht njohs i shklqyeshm i terrenit, prapseprap, pr hir t s vrtets duhet t theksohet se materiali arkeologjik pr nj ubikacion t ktill sht jo vetm i mangt, por edhe ai q e kemi n dispozicion sht i tejet pakt.
    N baz t materialit arkeologjik ka pasur prpjekje q Justiniana Prima t identifikohet me Cariin Gradin lokalitet n t cilin kan filluar grmimet arkeologjike qysh n vitin 1912 dhe rezultatet e t cilit jan tejet madhshtore e mund ta bindin secilin q e ka par ndonjher kt lokalitet.9
    Por, n baz t autopsis s terrenit dhe t analizs s tekstit t Prokopiut i cili thot: „Ai themeloi nj qytet tjetr fqinj (sc. Ulpians, Z. M.) q e quajti Justinopol, me emrin e ungjit t tij (Justini 11518-527/, Z.M.)",10 mund t arrihet n per-fundimin se Cariin Gradi mund t identifikohet leht me Justinopolin.



    referencat


    1.Shiqo N. Vulic, Jugosllovenski Istorijski Casopis, 1-4 (1937), Beograd, fq 322.
    2. Krh. Procopit Caesarensia, De aedificiis IV 1 (1-12), recog. Jakobus Haury, Lipsia in aedibus B. G. Teubneri 1913.

    3 Krh. Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije I, SAN, knj. CCXLI/3, Beograd 1955, fq. 54. (Prej tashit: VIZINJ I).
    4.Procop. De aedifi. IV 1.. 17-19 (N prkthim kan konsultuar Fr. Barisic, VIZINJ I dhe S. Islami, Burime t zgjedhura pr historin e Shqipris I. Ilirt dhe Iliria te autort antik, Tiran 1965. 5
    Shih Fr. B a r i s i c, Dosadasnji pokusaji ubikacije Justiniana Primo,, n: Zbornik Filozofskog fakulteta VII (1963), Beograd fq. 139ss (Prej tashit ZFF VII).
    I njjti: VIZINJ I, fq. 55, n. 118?.
    6 Krh. Fr. Barisic, n t njjtin vend.
    7 Shiqo Tomo T o m o v s k i, Taorskoto gradiste (Taurisium-Bederiana-Justiniana Prima), Antika XVII (1967), fq. 233ss (Prej tashit: Za XVII) Krh. Zef Mirdita, Dardanci i Dardanija u antici, Zagreb 1972, fq. 419-433 (Dissertatio n dorshkrim).
    9. Krh. VI. Potkovic, Les fouilles de Tsaritchin Grad, Cahiers Archeologiques III (1946), 40-48. me gjith literaturen e lasht Dj. ManoZisi Iskopavanja u Caricnom Gradu, n Starinar n. s. (1952-1953), V-VI (1954-1955).
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 16-03-2018 m 14:42

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    Pr nj identifikim t till na shtyn edhe fakti se largsia n mes Ulpians, q gjendet te Graanica, 7 km. n Juglindje t Prishtins, n afrsi t fshatit t som Laple Selo, dhe Cariin Gradit, i cili gjendet 7 km. n veri t Lebanit, n arealin e fshatit Shtulca, 27. km. n jug t Leskovcit nuk sht aq e madhe dhe pr kt mund t bindet dokush q do t udhtonte rrugs Prishtin-Madvexh-Tullare-Leban.
    Pr ekzistencn e nj rruge t till q n kohn romake, na flasin dshmit epigrafike t gjetura n kohn e fundit.
    Ndr t tjera, edhe vet materiali arkeologjik i zbuluar n Cariin Grad, i cili mund t na fliste pr identifikimin dhe ubikimin e Justinians Prima nuk sht i qart e as i mjaftueshm! Sepse, si thekson me t drejt J. Kovaeviq, vrtet lidhur vetm pr nj detal, por mjaft t rndsishm: „Kapiteli i zbuluar rishtas me monogramin n t cilin m e besueshme sht se fshehet emri i perandorit Justinian (edhe pse monogrami mund t lexohet si Anastasius ose Justinus"),11 sht tepr i mangt.
    Ve ksaj, sa sht e njohur, emri i Justinianit kudo q t jet i skalitur, kryesisht gjendet s bashku me emrin e bashkshortes s tij, Theodors, gj q ktu nuk e kemi.
    far sht gjendja arkeologjike dhe a bn t mundshm ubikacionin e Bederians dhe t Taurisiumit n vendbanimet e lokaliteteve t sotme Bardovc dhe Tavori q gjenden n afrsi t Shkupit, pr t cilt Prokopi tregon se kan qen afr njri tjetrit.
    N arealin e fshatit t sotm Bardovc jan zbuluar mbeturina arkeolo-gjike qysh kah mbarimi i Lufts s Par Botrore, ndr t tjera mbeturinat e nj bazilike t shek. IV. t e.s., nekropola dhe dy sarkofag t shek. III dhe iv.12 Qiro Truhelka13 konstaton se n vitin 1928 sht zbuluar nj pjes e banjs s vogl t qytetit t shek. IV t e.s.
    Por hulumtimet e mvonshme kan treguar se kto mbeturina nuk mund t lidhen m me banjn e vogl t qytetit, por fjala sht pr nj „villa rustica", kurse objekti i prmendur i prket ksaj vellae e jo banjs s qytetit.14
    Besoj se po t vazhdonin germimet arkeologjike n kt vend kishin pr t nxjerr n drit shum materiale edhe pr kohrat e mvonshme.
    Sa i prket Taurisiumit dhe jets s tij n kohn romake, bile edhe para-romake, nuk mund t dyshohet aspak.
    Pr kt na flet qart materiali arkeologjik i njohur pr t gjith hulumtuesit e deritashm.15
    I tr territori i Scupit juglindor n kohn romake vrtet nuk ka ndonj vendbanim t rndsishm, prve vicur-ave t vegjl; kurse n rjedhn e poshtme t lumit Pqinja dhe ngushtics s Vardarit dominonin tre oppida te fshatrat Studenani, Taor dhe Haxhilar (Mladenovci), kurse „t dy t fundit jetn e kan vazhduar vendbanimet me karakter t vicus-it dhe at t pasur".16


    10 Procop De acdif, IV 1, 30. Shih J. Kovaevid, Arheoloski prillog preciziranju hronologije slovenskog naseljavanja Balkana, n: Simpozijuin.
    Predsalavenski etnici elementi na Balkanu u etnogenezi Juzni slovena Akademija Nauka i Umjetnosti Bosne. i Hercegovine, knj. XLI/4, Sarajevo 1969, fq. 72.
    12 Krh. R. G r u j i c, Skopska Mitropolija, n: Spomenica pravoslavnog hrama. sv. Bogorodice u Skoplju, 1935, fq. 5.
    13 Krh. Ceiro Truhelk a, Arheolose beleske iz Juzne Srbije, n Glasnik Skopskog Naucnog Drunva V (2), 1929. fq. 78ss. (Prej tashit Gsnd).
    14. Krh. A. Mocsy, Gesellschaft und Romanisation in der romischen Provinz Moesia Sunperior, Buduapest 1970, fq. 6.; I v a n Mikulc, Teritorija Scupia, n: ZA XXI (2) 1911, iq. 474
    15. Krh. J. A. E v a n s, Antiquarian researches in Illuricum Parts I-IV, Wiestminster 1883-1885, fq. 144ss.; J. G. v. Hahun, Reise von Belgrad nash Saloniks. Wien 1868, fq. 157.: T. T o m o v-

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    Sidoqoft, duke pasur parasysh pozitn gjeografike t ngushtics s Taorit, sht e pamundur q t ket mbetur e pashfrytzuar edhe n kohn e Justinianit I.
    Megjithat nga e gjith kjo q u tha del qart se materiali arkeologjik sht m se i pamjaftueshrn dhe nuk bn t mundshm t jipet nj prgjegje e sakt lidhur me problemin e ubikacionit t lokaliteteve t prmendura n kohn pr t ciln bhet fjal ktu.
    Tani mbetet analiza e fragmenteve t autorve bizantin t cilt flasin pr lokalitetet e prmendura dhe shqyrtimi i ipeshkris s sotme t Shkupit, n t ciln, n saje t dokumentave, mund t shihet trashgimia dhe kontinuiteti i Metropolis dhe Arpezhgvnis s Justiniana Prima q i merr mbi vehte t gjithat ingerencat politike dhe kishtare t cilat i kishte pasur Scupi.
    Nga teksti i Prokopiut q u prmend m lart e i cili sht i prgjithsuar, vshtir se mund t nxirret ndonj prfundim.
    Madje ka mjaft rndsi fakti se Prokopi i Cazares, njohs i mir i perandorit Justinian I dhe sekretar ministrit t tij t shqyar Belizarit, sht aq i cekt rreth prcaktimit dhe tregimit mbi vendlindjen e perandorit sa q knaqet vetm me konstatimin se ai sht Taurisiumi q gjendej afr Bederians, ku ,,...ka lindr perandori Jus-tinian, themelues i perandoris botrore".17
    Por, prkundr ksaj t dhne t cekt t Prokopit, n krahasim me autort e tjer bizantin, t cilt e prmendin Justiniann Prima ky sht me i pranueshm si do t shihet n trajtimin e mtejshm. Analiza e fragmenteve t veprave t autorve bizantin t dhnat e tyre na i paraqet mjaft kontradiktore.
    Agathia, duke folur pr Hunt Kutrigur n vitin 559 dhe pr mbrojtjen e Hersones, t ciln e kishte organizuar Germani, i biri i Doroteut, gjeneral i shklqyer i Justinianit, ndr t tjera thot, se „atdheu i tij (sc. i Germanit, Z.M.) ka qen qyteti ilir i cili q prej kohrave sht quajtur Bederiana, e m von emri iu shndrua n Justiniana Prima"18 pr t ciln thot se ka qen nj vend i panjohur, t cilin e ka zbukuruar me ndrtesat madhshtore.
    Bederiann si vendlindje t Justinit e prmend edhe ProkopI 19 por edhe autort e tjer.
    T dhnat e fragmenteve t prmendura rreth problemit t Justinians Prima jan tejet t pasakta.
    I vetmi q disi dallohet sht Gjoni i Antiohis.
    Ai, n realitet, shprehimisht thot se kashteli Bederiana, vendlindja e perandorit t Justinit, gjendej n afrsi t qytetit ilir Nish: ,,. Justini, nga Bederiana, kashteli i cili afrohet Nisit ilir".20

    16. Shiqo I. MikuliCIC ZA XXI (2) 1971. fq. 465.
    17 Procop. De aeciff. I J 1, 17.
    18.A g a t h i a, Hist. V 21, edidit L. D i n d o r f, Historici graeci minores II, Lipsiae in ae-dibus B. G. Teubneri.
    19 Joannis Malae, Chronographia, pag. 410, 1-3, recen. L. Dindor f, -Bonnae 1831.
    20.Joannis Antiochei, Chronici gragmenta, ed. Th. Mommsen, Hermes VI (1872), 339.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 16-03-2018 m 15:26

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    Si mund t kuptohet ky kontradikcion te kta autor t prmendur?
    N realitet t gjith njohsit e mir t ktyre autorve, si t Agathis ashtu edhe t Malals, theksojn se nuk jan aq t besueshm dhe se nuk i kan prdorur dokumentet e shkruara.
    Kan shkruar jo n saje t autopsis, por n baz t tregimit gojor, dhe, edhe n qoft se kan shfrytzuar ndonj burim, athere ate e kan br nga dora e tret ose e katrt dhe pa ndonj vshtrim kritik.

    Dija e tyre sht mjaft e cekt dhe jo e qart;21
    Prkundrazi kjo nuk mund t thuhet edhe pr Prokopin.
    Ve ksaj, duhet ta kemi parasysh edhe situatn historike dhe perspektivn e kohs s autorve t prmendur n shkrimin e veprave t tyre se Gjoni i Antiohis q rreth vitit 610 t e. s. shkruan pr kohn kur dyndjet barbare bhen t shpeshta dhe t rezikshme, dhe kjo koh sht mbarimi i shekullit t VI. t e.s.
    Prandaj sht edhe e kuptueshme pse Bederiana, vendlindja e perandorit, ubikohet n afrsi t Nishit i cili n koh sht pararoj e Perandoris Bizantine.22
    Por kso kontradiktash riuk ka ndrmjet Prokopiut t Cezares dhe t Justinianit, i cili n aktet e tij juridike ka qen i detyruar t shprehet n mnyr precize.

    Tekstin e Prokopiut duhet ta kuptojm n konceptin etnografik kur thot n tokn e dardanve" n krahasim me Noveln XI t Justinianit, n t ciln flitet n aspektin administrativ ku thot n Dacia Mediterranea". Sidoqoft, kjo divergjenc n mes t Prokopiut dhe Justinianit nuk do t thot q Justiniana Prima t lypet n vende t ndryshme.

    far na afrojn lidhur me kt tekstet juridike t Justinianit?
    sht e ditur se para ardhjes s Justinianit n pushtet, Iliriku n aspektin administrativ kishtar paraqet nj trsi t tr.
    Duke lexuar Novelen XI t dats 14 IV 535. t e.s. q n thelb sht dekret i karakterit institucional, ku thuhet:. Megense aq fort dshirojm t lartsojm me mnyra t ndryshme vendlindjen ton... dshirojm q edhe pr sa i prket pushtetit kishtar ai t rritet n shkalln m t lart kshtu q drejtuesi shpirtror i sotm dhe ndritshm i qytetit ton Justinisna e Par t bht jo vetm mitropolit, por edhe arqipeshk dhe nn pushtetin e tij t jen disa provinca dhe pikrisht si vet Dacia e Brendshme, ashtu edhe Dacia Analumase, gjithashtu edhe Myzia e par, Dardania, provinca Prevalitane, Maqedonia e Dyt dhe nj pjes nga Panonia e Dyt, e cila sht n krahinn e qytetit Bacensit" .23
    Shihet qart se Justiniaria Prima bht qendr administrative kishtare e pjess perendimore t Ilirikut Lindor, kurse pjesa lindore e tij, Maqedonia mbetet nn pushtetin shpirtror t Thessalonics.24
    Akt i Justinianit, si mund t konkludohet n saje t reagimit t paps s roms, Agapetit t I (535-536) ka qen i kryer pamvarsisht prej Kishs s Roms. Papa n realitet, drgon nj delegacion q ta shqyrtoj situatn n vend.25



    21, Krh. VIZINJ I, 1955, fq. 74, 82.
    22 Krh. T. Tomovsk i, ZA XVII (1967), fq. 238.
    23 Nov. XI: Multis et variis, modis nostram patriam augere cupient. . et circa sacerdo atlem censuram eam volumus maximis incrementis , ampliare, ut Primae Justinianae patriae nostrae pro tempore scrosanctus Antistes non solum ,Metropolitanus sed etiam Archiepiscopus fiat, ut caeterae provinciae, sub eius sint auctoritate id est tam ipsa Mediterranea Dacia, quaxn Dacia Ripensia nec non Mysia Prima, Dardania et Praevalitana Provincia et secunda Macadonia et pars seamdae, etiam Panoniac, quae in Bacensi est civitaten.
    Corpus Juris civilis.
    Novellae, recognovit R. Schoel et opus Schoeli morte interceptinn absolvit G. Kroll, Breolini 1954, Bacensi ktu duhet t lexohet Bassianensi, qytet n Panonia Inferior, n rrugn Sirmium-Taurunum, gjegjsisht ndrmjet fshatrave Putci dhe Petrovci n Srem. (Krh. J. Zeiller, Les origines chrtinnes dans les previnces Danubiennes de l'Empire Romanie, Paris 1918 fq. 38P.-
    B. Granic, Osnivanje orhiepiskopije Justinianae Primae 536- godine posle Hristai n: GSND I (1925), fq. 127, n. 45.; W. Tomaschek, PWRE II, col. 105.
    24 Krh. L. Duchesne, Autonomies ecclesiastiques.
    Eglises spares II, ed. Paris 1905, fq. 230ss.




  5. #5
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    N fakt me kt akt Kisha e Roms gjendej para nj akti t kryer, pr arsye se nuk dihej aspak se far rezultati kishin aritur prfaqsuesit e paps.
    E njjta gj kishte ndodhur edhe n kohn e pasardhsit t Agapetit, paps s Silvestrit (536-537).
    Ndryshe nga Novela XI, Novela CXXXI e dats 18.111. 545 t e.s. gjend-jen e lart prmendur e sankcionon definitivisht.
    Por, nga teksti mund t vrehet se kjo sht br me lejen e paps s Roms, Vigillit.26
    N baz t ktij akti juridik, territori i cili gjendej nn pushtetin e arqipeshkvit, si thot vet Justiniani „Prima e Justinianae nostrea patriae", ka qen ndrruar.
    Sufragan t ksaj Arqipeshkvie kan qen ipeshkvi t provincave t Dacia Mediterranea, Dacia Ripensis, Prevalitane, Dardanis, Myzis s Eprme dhe Panonis, por jo edhe t Maqedonis Salitaris,27 e cila tani gjendej sigurisht nn vikariatin e Thessalonices.

    Nga Novela CXXXI mund t prfundohet se Cateliani, arqipeshkvi i Justinians Prima ka qen edhe prpara drejtues i ksaj administrate integrale.
    Kjo shihet nga fakti se n konilin V ekumenik, t mbajtur n. Konstantinopoj n vitin 553 t gjith ipeshkvit e Dardanis paraqiten si sufragan t aripeshkvit t Justinians Prima.28

    Duke pasur parasysh sa u tha m sipr del se Justiniani me t dy novelat e bn t pavarur Justinicinn Prima n aspektin kishtaro-juridik, si mitropoli ashtu edhe arqipeshkvi me t gjitha ingerencat q i kishte prpara Sirmimumi si vikariat i paps s Roms pr tr Ilirikun q m von, me ndarjen e Ilirikut i merr Thessaloniku, kalojn n Justiniana Prima.29

    Megjithat, Justiniana Prima n kto periudha t vrullshme, plot turbu-llira dhe pasiguri, si pasoj e dyndjeve t pandrprera t popujve t ndryshm barbar dhe t sllavve, nuk do t qndroj gjat.
    Ajo prmendet pr her t fundit n aktet kishtare n vitin 602, kur Gjonin arqipeshkvin e saj prpiqet ta ndrroj perandori Maurik (582 602).
    Kundr dshirs autokritike t ktij perandori angazhohet papa i Roms, Gregori i Madh.30

    Nga kjo shihet qart se Justiniana e Par, prandaj edhe i tr territori administrativ i Mitropolis dhe i arqipeshkvis gjendet nn jurisdikcionin e Kishs s Roms.

    Kjo mund t shihet qart nga korrespondenca e pap Gregorit t Madh letrat e t cilit adresohen pr Gjonin, arqipeshkvin e prmendur dhe kan t bjn lidhur mosmarveshjen n mes ipeshkvve Palit dhe Nemesiut prkitazi me selin ipeshkvore t Diokletians.
    Nga kjo korrespondenc kuptohet se ai mbetet ende drejtues shpirtror i ktyre viseve, prkunder kundrshtimit t perandorit Maurik.



    rreferencat
    25 Do quo simul negotio, sed et de Justiniana civitate, gloriosi natalia vesteri conscia, nec-non de nostrae sedis vicibur injungendis, quid, servato, beati Petri, quem diligitis principatu, et vestrae pietatis affeetu, plenius deliberari contigerit, per eos quod ad vos dirigimus legatos (Deo propltio) celeriter intimamus".
    Agapeti papae, ep. 4. „Licet de Sacerdotii".
    Ad Justinianum, n: J. P. Migne, Patrologiae cursus ccrmpletur„ series latina LXVII col. 38-41., Parisis 1866. (Prej tashit PL).; D. J. Mansi, Sacrorum canciliorum nova et amplissima collectio Florentiae-Veneiiis-Parrisiis-Lipsiae 1759-1927. VIII, 850-852 (Prej tashit Mansit).
    26. Novell. CX.XXI, c. 3: „...et in subiectis sibi provinciis locum obtinere eum sedis apostolicae Romae secundum ea quae definita sunt a sanctissimo papa Vigilio",
    27. Krh. J. Zeiller, Les origines . . fq. 164.

    Mansi IX 199-200. " Gaspar G jini, De fontibus Historico-Juridicis Ecclesiae Scopiensis, Romae 1968,
    fq. 43. (Dissertatio ad laurearn consequendarn in Jure Canonico. N dorshkrim).
    30.Gregorius papa, ep. Scripsit mihi" Anatolio diacono Constantinopolitano. n: Gregcrii papae registrum epistolarum, ed. P. Ewald L. Hartmann, n: Monumenta Germaniae Historica Auctores Antiqui, voll. II, Berolini 1887-1899, fq. 508, n. 277 (prej tashit MQH AA).

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    31. Ve ksaj, ai sht edhe ipeshkv i fundit q prmendet si areipeshkv i Justinians Prima.32
    Pas ksaj kohe m nuk prmendet askund, megjithq me nj konstatim t till disa autor nuk pajtohen.33
    Pas krejt 'u tha shtrohet me t drejt shtja e kontinuitetit kishtaro-administrativ t ipeshkvis s Scupit t lasht dhe Justinians Prima dhe kontinuiteti i ktyre t dyjave n ipeshkvin e sotme t Shkupit.
    N qoft se kjo mund t provohet, gj pr t cilen n baz t materialit dokumentar q disponojm nuk ka arsye dyshimi, ather edhe ubikacionet e lokaliteteve, si jan: Justiniana Prima, Taurisium, Bederiana dhe Justinopolisi nuk sht vshtir t provohen.

    Prandaj pyesim, a mund t flitet pr trashigimin kishtaro-administrative dhe shpirtrore t Justinians Prima me at t Scupit t lasht? N saje t materialit q kemi, do dyshim sht i teprt.
    Pr hir t s vrtets, duhet t theksohet se pr Scupin e lasht, pas trmetit katastrofal t vitit 518 t e.s. nuk flitet m.

    Comes Marcelini, duke folur pr termetin e prmendur, thot se „me njher u shkatruan" n provincn e Dardanis 24 kashtele ndr t cilat ishte edhe Scupi, banort e t cilit, n saje t faktit se po iknin para armikut, shptuan.34
    Edhe t gjitha burimet q flasin pr Scupin dhe ekzistencn e tij, edhe pas termetit, kryesisht tregojn pr gjendjen paratij.35
    N kto kohhra tragjike, nga nj an katastrofat elementare e nga ana tjet& dyndjet e pandr-prera barbare, n fronin ipeshkvor t Scupit prmendet Gjoni, ipeshkv, pr fatin e t cilit nuk dihet asgj.
    Por, mund t thuhet me siguri se n vitin 515. t e.s. ka marr pjes n koncilin ilir, ku participonin rreth 400 ipeshkv nga Iliriku dhe Greqia dhe n t cilin sht vendosur q ta braktisin arqipeshkvin e Thessalonikut, n bashksin e t cilit kan qen t detyruar t mbesin nga ana e perandorit Anastaziu i I (491-518).

    Ata i drejtohen paps s Roms me shkres q ti pranoj n bashksi, unitet me Kishn e Roms.36
    Megjithat duhet t theksohet se uniteti i ipeshkvive t provincs s Dardanis me Kishn e Roms sa q mund t vehet n dyshim edhe prkundr presionit t perandorve t Konstantinopojs.
    Prandaj, pr nj ndarje heretike dhe mospajtim doktrinal t Kishs s provincs s Dardanis me Kishn e Roms nuk mund t flitet.37
    Edhe nse kishte ndodhur dika e till, athere kjo ishte pasoj e presionit t perandorit Anastazi I.
    Edhe ky presion ka qen vetm provizor dhe efemer, pr arsye se ndryshe nuk mund t kuptohen fjalt e ipeshkvit t Vjens, Avites, i cili n letren drguar paps Hormisdit (514--523) flet pr konvertizmin e Dardanis, e respektivisht fjalt e paps Hormisdit t njjtit ipeshkv t Vjens, Avitit, i cili e njofton pr kthimin e Dardanis n strukun e Kishs s Roms.38



    31.Ggregorius papa., ep. „Quando mala" Iohatni episcopo Primae Justinianae, n. 280.; ep. „Quae dilectissimus" Constantino episcopo Scodritano, n. 281.; n: MGH AA, fq. 512-513.
    32. Krh, J. Zeller, vep. e cit., fq. 393.; B. Granie, vep. e cit. fq. 132
    33. Krh. G. Gjini, vep. e cit., fq. 45, n. 2.
    34,,...In prcvincia Dardaniae assiduo terrae motu XXIV castella unomomento collapsa sunt quorum duo snis habitatoribus demersa . . Scupus namque metropolis licet sine civium suorum olim hostes tuglentium clade, ttmditus tamen ruit". Marcelin, V. Comitis, Chronicon ad an. 518, n: MGH AA, 100, ed. Th. Mommsen, Berolini 1894, fq. 100. 35.Krh. Z. Mirdita, vep. e cit., fq. 423, n. 605.
    36. Krh. J. Migne, Patrologiae cursus completus, series graeca CVIII Parisils 1863, col. 378 (Prej tashit PG.); Mansi VIII, 537-538.
    17 „Dans la Dardanie, il n'y avait en rupture, mais peut-tre seulement des raports plutot qu'union proprement dite." H. Leolerqu, Illyricum, n: Dictionaire d'archologie chrtienne et de liturgie VII/1. Paris 1926, col. 177.,

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    Ve ksaj edhe vet fakti q Justiniani e ndrton Justiniann Prima dhe e ngriti at n aspektin kishtar n rang t arqipeshkvis dhe mitropolis me t gjitha prerogativat e prmendur, bile pas jo plot 27 vjetve pas tragjedis q e kaploi kt termeti katastrofal, besoj se ai do t ket pasur nj baz n saje t s cils ka qen i detyruar t vepronte.
    Vrtet, papa, me aktet institucionale t Justinianit, qe i ballafaquar me nj akt t kryer.
    Megjithat, Justiniani ishte i vetdijshm q pr tr nj organizim administrativ t till, ishte e domosdoshme leja e paps.
    Kjo ndr t tjera shihet edhe nga vet prmbajtja e Novels CXXXI, kur thot: ,,. set ab eo (ec. Arshepiscopo Primae Justinianae, Z.M.), hos ordinari, ispum vero a proprio ordinari concilio e t in subiectis sibi provinciis locum obtinere eum sedis. apostolicae Romae secundum ea quae definitasunt a sanctissimo Papa Vigilio".39 (Nnvizoi Z.M.).
    Sipas mendimit tim kt baz t aspektit kishtaro-administrativ dhe shpirtror duhet krkuar n ipeshkvin e prparshme t Scupit, paria shpirtrore e s cils ishte gjithnj n unitet me Kishn e Roms.
    N fakt, t gjith njohsit e mir t ktij prob-lemi njzrit pohojn se Justiniana Prima sht trashgimtarja e ipeshkvis s Scupit t lasht.40 Por, a mund t flitet pr kontinuitetin e Justinians Prima n at t ipeshkvis s sotme t Shkupit?
    Q m lart u theksua se Justiniana Prima pr her t fundit prmendet n vitin 602 t e.s.
    Pas ksaj, n kohn e invadimeve t pandrprera t barbarve dhe t sllavve, pr tr kt trev fillon nj periudh e vshtir.
    Qytetet dhe fshatrat shkretrohen. Vshtirsohet situata si n prodhimtari ashtu edhe n aspektet tjera t jets.
    N „Miracula s. Demetrii" II, duke folur pr ngjarjet e vitit 618, ndr tjera mund t lexohet: ,,Kurse t tjert prsri, prej atyre nga Nishi clhe Sardika, pasi e kan psuar rrethimin e qytetit nga ata (sc. avaro-sllovene). tregonin me lot: ikm nga andej dhe arritm ktu q t vdesim me ju; se nj e qlluar e gurit t tyre ka pr t'i shkatrruar mure".
    41 Interesant sht pr shnuar se n listn e ktyre qyteteve nuk prmendet Justiniana Prima.
    Disa mendojn se kjo tash m gjendej nn okupimin e bullgarve.42
    T tjert jan t mendimit se at e kishin shkatrruar dhe rrnuar sllavt.43
    Prkundr ktyre mendimeve t kundrta dhe mospajtimeve, sht interesant q n koncilin VII ekumenik q sht mbajtur n Nic n vitin 787, cili trajtonte problemin e ortodoksis s ikonoklazmit, n mesin e ipeshkvve q ishin „lindur, rritur dhe edukuar n kt herezz" 44 marrin pjes edhe ipeshkvit e Dardanis.45





    38. Krh. S. Aviti, Vinnensis Hormisdae papae, ep. 87, n: PL LIX, col. 288,, S. A v i t Epistolarum ad dzverse.s XLII, n: MGH AA, VI, para posterior Berolini 1883, fq. 71-72; S. Hormisda e P. ep. X, n PL LXII, col. 396.; PG. LXIII, col. 432.
    39 Novall. CXXXI. c. 3: „.... dhe ato t nadhheqen prej tij.
    Por ai vet t jet i drejtuai nga sinodi i tij dhe n provincat q i nnshtrohen atij t jet zvnds i fronit apostolik romak, sipas prcaktimit t paps shenjt Vigilit."
    40.Krh. J. Zeiller. vep. e cit., fq. 385ss.; N. Vulic, Justiniana prima, n: Glas Srpske Kraljevske Akademije CLV (78, Beograd. 1933, fq. 60.; G, Gjini, vep. e cit. fq. 34.
    41 Fr. Barisic VIZINJ I, fq. 196, n. 24.
    42 Krh. Farlati, Illyrici sacri I, fq. 77.
    43 Krh. G. Gjini, vep. e cit., fq. 49.
    44 Mansi XII 1031.

    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 17-03-2018 m 12:22

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    Sidoqoft, pr kishn e ipeshkvis s Shkupit kjo periudh sht e errt46 dhe pr nj koh t gjat nuk kemi lajme lidhur me t.
    A mund t mendohet se nuk ka ekzistuar n kt koh?!
    N saj t t dhnave t autorve t ndryshm shihet se kto vise i kishin okupuar fiset e ndryshme sllave.
    Me siguri se edhe pr kishn e Shkupit fillon nj peiudh e vshtir, plot rreziqe.
    T krishtert fiflojn t trhiqen n vende t fshehta,47 e me siguri se pas tyre kan shkuar edhe barinjt shpirtror, priftrinj dhe kierarkia tjetr kishtare.
    N kto aste t veshtira, me siguri edhe kierarkia do t ket psuar momente t pamira.
    Do t jet detyruar q jetn pastorale t ia prshtas kohs.
    Sipas Konstantin Porfirogenetit48 n trevn e Dardanis n kt koh e predikonin fen e krishter misionart e kishs romake megjithq kt shnim t ktij autori bizantin disa e vn n dyshim, kurse t tjert e mohojn.49
    Por, pjesa drmuese e atyre q e njohin kt problem, pr t cilin bht fjal n dshmin e Konstantin Porfirogenetit, e pranojn si t sakt.50 Sido q jet kjo shtje duhet t shqyrtohet edhe nga aspekti i marrdhnjve t prioritetit n mes Perndimit dhe t Lindjes, rrespektivisht n mes t kierarkive kishtare t qendrave t tyre, q me siguri nuk do t ken len anash edhe kishn e Shkupit, gjegjsislit trevn e Dardanis.
    Kshtu, Leoni III (717 741) i cili n kohn e krizs s ikonoklazmit q n vitin 727 t e.s. vendos „publikisht t deklarohet kundr ikonave",51 ia nnshtron Patriarkis s Konstantinopojs Siqilin dhe Kalabrin dhe provincat e tjera q kishin qen nn jurisdikcionin e vikarijatit apostolik Thessalonikut, ndr to edhe Justiniann Prima.52

    Kjo situat reflektohet edhe n aktet e koncilit II ekumenik. Nicean, t mbajtur n vitin 787 t e.s.53
    Me siguri se papati i Roms me kt situat nuk do t ket menduar t pajtohet dhe do t jet munduar q n do mnyr ta rregulloj kt gjndje.54

    N kt kontekst shtrohet pyetja se 'kishte ndodhur me kishn e Shkupit n kt koh.
    Pr kt ipeshkvi, pas ktyre ngjarjeve t turbullta gjejm t dhna nga mbarimi i shek.IX., gjegjsisht n vitin 864. e.s.
    N fakt, n nj dokument, t shkruar n gjuhn greke t fundit t shek. IX, n mesin e diecezave t ndryshme, prmendet edhe dioeza, peshkvia e Shkupit.
    Por nga sa u tha, ky vit nuk mund t mirret si „terminus post quem" i fillimit t ksaj dioeze.55
    Por, meqense kjo periudh n historin kishtare karakterizohet me kriza dhe mosbesim n mes t Kishs Lindore dhe asaj t Perendimit, q do t prfundoj me ndarjen e Kishs Lindore nga ajo e Perendimit, barts i s cils sht patriarku i Konstantinopojs, Fotiu sht e qart se pr gjendjen dhe zhvillirnin e kishs s Shkupit nuk mund t dihet asgj.



    referencat
    45 Krh. E. Golubinskog, Kratkij ocerk istorii Pravoslavnih cerkvej Bolgarskoj, Serbskoj i Rumunskoj ili Moldo Valsskoj, Moskva 1871, fq. 549, n. 16. ne, congrgantes se coeperunt super cacumina, ac forita loca, castella et aedificia, prout poter
    46. Krh. F. Cordignano, S. J., L'Albania a traverso ropera e gli scritti di un grande Missionario italiano il P. Domenico Pasi, S. J., II, Roma 1934, fq. 110.
    47.Presbyterus Diocleatus „At Christiani, videntes se in magna tribulatione et persecutio ant construere, ut vel sic euaderent manus eorum... ,,Regnum Slavorum, c. 7., n Scriltor rerum Hungaricarum, Dalmaticarum, Croaticarum. et Sclavonicarum veteres ac genuini, II, ed. Schwandtner I. g., Vinclobona e 1748, fq. 479., cit. ap. G. Gjini vep e cit,-. 49, n. 5.
    48 Const. Porphirogeniti., De administrando imperio, c. 32., n: PG. CXIIT col. 291.; Krh. edhe E. Golubinskago, vep. e cit., fq. 444.
    49.Kh. Angelo Pranice L imperatore Eraclioi storia Bizantina. Firenze 1905, fq. 195.
    50.Krh. St. Stanojevic Borba samostalnost Katolicke cerkve u Nemanjicskojskag derzave Beograd 1912 f.q.15 E. Golubinskago vep.e cit fq.444

    51.Krh O s t r o g o r s k i, Istorija Vizantije, Beograd 1969, fq. 171
    52.Krh. St. Stanojevic vepe cit., fq. 15-17; G. Gjini, vep. e cit., fq. 51.
    53.Mansi XIII 133.
    54.Krh. G. Gjini, vep. e cit.; fq. 52, n. 4.
    55.I njjti, fq. 54.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 17-03-2018 m 12:40

  9. #9
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    [B]N realitet do t largoheshim shum nga shtja sikur t analizonim ktu marrdhnjt e kishave provinciale ndaj Roms ose Konstantinopojs.
    Por nj sht e sigurt: paria e ktyre kishave si m par ashtu edhe tash ishin nn jurisdikcionin e papatit, prkunder situatave politike t kohrave t caktuara.
    Pr nj gj t till, sidomos sa i prket kierarkis kishtare t trevs dardane, mund t mesojm nga korrespondenca e pap Inocentit III (1198-1216).56
    N kto letra flitet pr aprovimin e primatit t ipeshkvit t Ternovitans mbi tr Bullgarin.

    Prve dy arqipeshkviv, prmenden edhe pes ipeshkv sufragan si vijon: Scopiensis (i Shkupit, Z. M.), Nissienses (i Nishit, Z.M.), Budmensis, Brandizu-berensis, gjegjsisht Branicenensis dhe Prisdianensis (Prisrenensi Prizreni ose Prishtinensis-Prishtina, Z.M.),57 Ky unitet me Kishn e Romes me siguri ka ekzistuar edhe n kohn e sundimit t Asenit II (1218-1241) kur dominimi i bullgarve n Ballkan sht fakt, bile edhe n kohn e aleancs antilatine t sunduesve ortodoks, d.m.th. t besimit t krishter ortodoks, iniciator i s cils ishte vet Aseni II.58

    Edhe ai bashkim q u b me Kishn e Roms n kohn e Kalojanit (1197-1207) pr t ciln gj G. Ostrogorski thot se „nuk ka qen e rrnjosur n Buligari",59 pra ishte jetshkurtr.
    Kisha bullgare prsri shkputet nga papati.60
    Meqense kjo periudh sht koha e sundimit t Asenit II dhe e dominimit t tij n Ballkan, kisha e Shkupit, gjegjsisht dioezi i saj do ta psoj fatin e njjt t simotrave t saj, n saje t situats s re politike.

    Por, nga aspekti kishtar, prkundr peripetive t ndryshme, koh pas kohe edhe t ndrprerjeve, t kushtzuara me situata politike, dioezi i Shkupit mbetet gjithmon n jurisdikcionin e papatit dhe i bashkuar me Kishn e Roms.
    Pr nj gj t till gjejm dshmi n at q na thot Farlari, sipas t cilit del se kisha e Shkupit n vitin 1316 gjendet drejtprsdrejti nn jurisdikcionin e Roms, gjegjsisht „immediate subiectus Ecclesiae Romanae" dhe prsri numrohet n katalogun e kishave t rangut t mitropolive, por pa sufragana.62

    Pas gjith kesaj q u tha vrtet mjaft prcipt a mund t prfundohet vall se Justiniana Prima vazhdon t jetoj n ipeshkvin e Shkupit?
    N fakt pyetja sht m tepr e karakterit t puns s sa q ka ndonj arsye.
    Pr hir t s vrtets, duhet t pranohet fakti se, si u tha m sipr, pr ipeshkvin e Shkupit dika m afr dihet kah mbarimi i gjysms s dyt t shekullit IX., kurse emrin e nj ipeshkvi t saj e njohim n fillim t shekulliit XIII.




    56. Inocentius III PP., ep. „Rex regumn, Archiepiscopo Trinovitano, ne PL.CCXV,col, 280, 294.
    57Krh. G. Gjini, vep. e cit., fq. 59. n. 3.
    58. Krh. G. Ostrogorsk i, vep. e cit., fq. 434
    59. N t njjtin vend.
    60.Krh. E. Golubinskag o, vep, e cit., fq. 80ss.; G. Gjini,vep.e cit fq.69.ss
    61 G.Ostrogorski.vep.ecit. fq.434
    62 Krh Farlati, Illyrici Sacri, VII, fq. 16-17.-P VIII, fq 2 Pe njohjen e diocezes se Shkupit jetn kishtare n kohn e sundimit t mbretrve turk t ktyre vendeve shih veprn bashk me literaturn lidhur e cit., fq. 60-85.
    Trinovitano, n: PL. CCXV col,
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 18-03-2018 m 07:07

  10. #10
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    855
    Faleminderit
    32
    69 falenderime n 63 postime

    Pr: Problemi i ubikacionit dhe i identifikimit disa vendbanimeve n dardani dhe dacia mediterranea

    N fakt ky ishte njfar Marinues „episcopus. .. indignus sanctissimae Dei Genitricis de Scopia" si nnshkruhet n letrn e drguar pap Inocentit III. 1204.63
    Si t kuptohet nj hiatus kaq i gjat?
    A mund t shpjegohet ruajtja e ktij emri si respekt i thjesht i tradits ndaj nj arqipeshkvie dhe mitropolie si ishte Justiniana Prima, emri i s cils nuk prmendet m q nga viti 602, ose me faktin q kisha e Shkupit prkundr peripetive t ndryshme historike sht ruajtur dhe u ka prballuar me sukses t gjitha presioneve, duke i mbajtur t gjitha ingerencat, megjithq koh pas kohe t cnuara, t cilat i kishte pasur dikur Scupi i lasht, gjegjsisht Justiniana Prima.
    M duket se, edhe prkundr t t dhnave t pakta dhe mjaft t errta, kisha e Shkupit asht, t gjitha ingerencat shpirtrore dhe veorit e tjera kon-tinuitet i Justinianes Prima rrespektivisht i Scupit t lasht.
    Edhe prkundr mendimeve t tjera eventuale, kujtoj se, n saje t materialit q disponojm tash pr tash si dhe n saje t nivelit t som t shkences lidhur me kt shtje, prfundimi im i lartprmendur sht i drejt.
    Nuk duhet t harrojm se Kisha e Roms e rrespekton shum traditn si n doktrin, ashtu edhe n administrat dhe hierarki.
    Bile, sot e ksaj dite sht praktik q t emrohen ipeshkv titullar pr ato ipeshkvi t lashta, q sot gjeografikisht nuk ekzistojn.


    Prandaj, n munges t t dhnave orkeologjike, analiza e teksteve t Prokopit, Cezares dhe t Justinianit nga nj an dhe t dhnat e historis s dioezit t Shkupit nga ana tjetr na bn t mundur t prfundoim, se Justiniana Prima gjendej t Dacia Mediterranea e jo n Dardani, si mendohej m par nga ndonj shkenctar.64
    Prokopi thot: „Ai themeloi ktu pran (sc. Taurisiumit, Z.M.) nj qytet madhshtor q e quajti Justiniana Prima".65
    Ky shnim flet qart se at duhet ta lypim n mes t Bederians, pr t ciln Prokopi thot se e ka rindrtuar dhe Taurisiumit. Justiniana Prima sht qytet krejtshish i ri.
    sht interesant q Prokopi, duke folur pr forcimin e qyteteve Naissus, Serdika, Pautalia dhe Germana, t cilat i bn t papushtueshme, pr nj qytet aq madhshtor si sht Justiniana Prima, i zbukuruar me kisha t bukura dhe shum ndrtesa tjera, nuk flet asgj.
    Kjo nuk mund t kuptohet ndryshe pas n qoft se pra-nohet fakti se muret mbrojts i kan zvndsuar fortesat Bederiana dhe Taurisium. dokush q e ka par kt terren q shtrihet n mes Bardovcit t som dhe fshatit Tavor mund t bindet n arsyeshmrin e nj prfundimi t till.
    Do t ishte e pakuptueshme si veren me t drejt edhe T. Tomovski,66 q t mbetej pa u mbrojtur nj qendr politike dhe kishtare n kohn e turbullirave t pandrprera gjat kohs s invadimeve t barbarve dhe t sllavve.
    N t mir t ubikacionit ton t Justinians Prima n afrsi t Tau-risiumit pran Scupit t lasht flasin edhe mbeturinat e ujsjellsit t sotm, pr t cilin Prokopi thot: „Perandori ndrtoi ktu nj ujsjells madhshtor q t kishte uj n t gjitha stint".67

    sht menduar se ky ujsjells sht i kohs turke.
    Por, dihet mir, sa m sht e njohur se turqit nuk jan marr me ksi Iloj ndrtimesh, prve ndrtimit t ujsjellsit t Ankaras.
    Fakti i ubikacionit t Justinians Prima n territorin n mes t Tavorit (Taurisium) dhe Bederians (Bardovc) e parashtron vetvetiu edhe pyetjen e kufirit q e ndante Dardanin Dacia Mediterranea.
    Te Hierokoli68 n Dacia Mediterranea prmendn qytetet: Metropola Serdica, Pautalia, Grmae, Naissus dhe Remesiana.69
    Por do t na onte larg ktu pema e ndjekjes s kufive.
    Zaten, ky punim as q ka nj qllim te till.
    Megjithat nga sa u tha rezulton se mund t prcaktohen vetm pikat kufitare ajo m veriore Naissusi dhe m jugorja-Pautalia.
    Por se nga shkonte e shtrrihej linja fiktive e kufirit perndimor, i cili e ndante Dardanin dhe Dacia Mediterranea nuk mund t prcaktohet me saktsi.
    Ka mundsi q ajo t ket kaluar pikrisht n mes Bederians q ka mbetur n Dardani dhe Taurisiumit, q gjendej n Dacia Mediterranea




    63 63. PL. CCXV, col. 289-290
    64. Krh. B. Granic, vep. e cit faq 127 `
    65. Procop. De aedif. IV 1. 19.
    66. KRh. T. Tomovsk ZA XVII cit., fq 127 XVII (1967), fq. 237.
    67.Procop. Dc aedif. IV 1, 21.

    68. Krh. Hierocles Synecdimos 654. 3-7. Recensuit A. Burchardt, Lipsiae dibus B. G. Teubneri.
    69. sht interesant q Fr. Barisic n prpunimin e veprs s Miracula S.Demetrit III. thot se „Nishi dhe Sardika kan qen qytete n Dardani (VIZINJ I, Beograd. 1955 fq. 196 nr.24), gj q nuk del nga t dhnat e Hieroklit.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 18-03-2018 m 07:12

  11. Anetart m posht kan falenderuar Akuamarini pr postimin:

    SERAFIM DILO (18-03-2018)

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •