(Fakte shencore)

Probemi i Origjins s Vojsava Kastrioti Tribalda ose Triballa, sht prekur nga shum autor dhe t gjth jan bazuar tek Dorshkrimi i Gjon Muzaks (Molosaki) i vitit 1515, me titull `Kronik e shkurtr mbi Gjenealogjin e Dinastis Muzaka` (http://www.albanianhistory.net/1515_Musachi/index.html).

Origjina e saj n se ishte me origjin sllave apo shqiptare ka ngritur nj zhurm t madhe n t ciln jan prfshir historian dhe amator, politikan dhe anti shqiptar disa nga t cilt shajn apo lvdojn Mustafa Nanon i cili ka br nj shkrim ku pohon se Vojsava Tribada ishte sllave (m sakt serbe).

Problemi i ngatrress qindra vjeare pr kt problem sht se:

S pari, nuk ka shum t dhna pr kt grua. Dokumentacioni vjen nga historian serioz q njihen, Ja kush jan ata q kan dhn fakte se ku jetonte dhe kujt etni i prkiste Vojsava Tribalda (Triballa):

Shum studiues nuk bien dakort pr origjinn e saj n se ishte arbr-epirote q banonin n Maqedoni apo ishte me origjin serbe madje disa thon bullgare me emrin Vojisllava.

Zyrtarisht sipas literaturs sllave, kishte kt origjin familjare.

Vojsava Kastrioti-Tripalda- Orthodokse-bizantine.

Voisava Tripalda (lindur? n Pollog - vdekur n 1405
Voisava -Volislava, e njohur si gruaja e Gjon Kastriotit me te cilin pati 9 femije.
Prinderit: Grgur Golubi? (Brankovic) dhe e jema Teodora?!
Bashkeshorti: Gjon Kastrioti (vdekur n 1437, varrosur n Hilanda Pirgu Arbanas.)
Femijet: Mara, Elena, Mamica, Vllajka, Angjelina, Stanisha, Reposh, Gjergj, Konstandin,
Nipi: Gjon Kastrioti
Gjyshi: Branko Mladenovi??!

Si perfundim, Petrovski hedh dhe nje te dhene gjenealogjike qe vijne nga dokumentat zyrtare te asaj kohe flitet per Grgurin e Panjohur ose Grgur Brankoviqin e ku rezulton se bashkeshortja e ketij Grguri quhet Todora. Me pastaj, therritet dhe nje informacion tjeter sipas nje shkruesi te nje manastiri i bere ne vitin 1371, Krale Marko jetonte me Teodoren, gruaja e Grgurit. Dhe me kete te dhene mbyllet dhe kapitulli mbi Vojsaven, me pretendimin qe Todora eshte e jema e saj.

Sipas studiuesit dibran Hilmi Sadiku n studimin e tij ai pohon se Andrea Engjll Flav Komneni e nxjerr Vojsava Kastriotin nga familja e Muzakajve. Po n kt punim t tij rreth prkatsis etnike t Vojsavs thuhet se Kostandini, djali i Gjon Muzaks, mbshtetur n gjenealogjin q i drgoi Andrea Engjll Flav Komneni i bri nj shtes kroniks s t atit (Gjonit), pr tua ln pasardhsve n t ciln thuhet: Vojsava jepet e bija e Momcinit, q u b shoqja e Gjonit, t cilve u lindi Gjergj Kastrioti.

Kostandin Muzaka princin e Pollogut na e paraqet t kombsis arbrore e pr pasoj e t njjts etni rezulton edhe e bija e tij Vojsava.(http://www.forumishqiptar.com/thread...Vojsaves/page5).

Autori tjetr, Johann Georg von Hahn (18111869), thote se Vojsava ishte nga familja e Branai e fisit t Vrana Konti.

Autori yn Fan S. Noli (18821965), permend se Vojsava vinte nga Familja Muzaka.

Historiani Oliver Schmitt (b. 1973), historian austriak thote se Vojsava vinte nga familja Brankovic dhe ishte serbe e afert me Mara Brankovic.

Boban Petrovski (b. 1972) historian maqedonas, thote se Vojsava Tripalda nga Pollogu ishte e bija e Gergur Brankovic, apo edhe e Vuk Brankovic.

Strashimir Dimitrov (18921960), historian Bulgar, thote se Vojsava ishte e bija e nje bojari bullgar nga Maqedonia.

S dyti, t gjith pranojn se sht nga Pollogu i Maqedons. N krkimin tim vura re se t paktn ka tre vnde n Maqedonit cilat kan emrin Pollog. Dhe q ktu mesa duket ka lindur ngatrresa. Ka disa vnde me emrin Pollog n Maqedoni.

-Ka nj fshat me emrin Pollog (Polloshko) afr lumit t Zi (Crna River) ku gjndet aty afr, Manastiri i Shn Gjegj Pollogut. Ky manastir e ka origjinn n shek 13-14. N vitin 1340 noteri (charter) i Car Dushanit, deklaron se vllai i Car Dushanit sh varrosur n at manastir. Kshtu me krkes t nns s tij, Car Dushani e ktheu Manastirin n nj shtes t Manastirit t Hilandarit. N 1378 vllezrit Dejanvci e kthyen n nj shtes t Manastirit t Shn Pantelejmonit t Malit Athos.Ky manastir sht i famshm pr afreske dhe ikonostase t cilt tregojn disa monedha maqedonase.

-N Bashkin e Novaci gjndet nj Pollog tjetr n perndim ka nj qytez me emrin afr fshatit Gnilesh, dhe n perndim gjithashtu ka nj qytez me emrin Tepavci N veri perndim ka Manastirin e Shn Gjergjit.

- Zona tjetr sht zona ku ka m shum mundsi t ket jetuar Vojsava Tibalda (vdekur n 1405), Rajoni Pollog q prfshin Tetovn, Gostivarin dhe Mavrovn q jan n kufi me Kosovn dhe Shqiprin.

N kt zon Gjon Katrioti ka dhuruar dy fshatra Radostunja dhe Trebinja.

Gjon Kastrioti i dhuroi Manastirit t Hilandarit ne vitin 1426 dy fshatrat e mpsiprm, nga pronat e veta ne rajonin e Gostivarit, dhe bleu pirgun e Shen Gjergjit (i njohur edhe me emrin Pirgu Arbanas) dhe ne kete manastir nje nga djemte e tij, Reposhi, e kaloi jeten si murg derisa vdiq me 25 korrik 1431. Ne epigrafin e varrit, Reposhi mban titullin e larte fisnik duke (Reposh Castrioti- Dux illyricum).

Dihet q prdorimi i pr sqarim t personave n at koh me epirot dhe ilir, tregon se kta persona ishin orthodoks por as sllav dhe as bizantin-grek por arbr sipas Prof. Kristo Frasherit.

Kjo tregon se n kt pron t Gjon Kastriotit ka jetuar edhe e jma e tij Vojsava t ciln serbt dhe bullgart e prkthenin si Volisllava, por n fakt emir Vojsava ka kuptim n shqip dhe jo n sllavishten e vjetr, ashtu si e sqaron autori me emrin Naim Flamuri: Vaissa- vajza, kurse vet lulja n malet e Pollogut quhet sot Vaissa, ajo e vajzse kuqja.me nj prapashtes slave `va`. ose pr meshkujt `vic`, si ishte moda e asaj kohe

(http://library.ohio-state.edu/record=b2234497~S7 and http://library.ohio-state.edu/record=b2231916~S7).

S treti, si ka mundsi q Vojsava t mbante mbiemrin Tribalda (Triballa) n nj koh kur sipas autorve sllav serb dhe bullgar bashkshorti e kishte mbiemrin sllav: n njrin rast Grgur GOLLUBIC ose BRANKOVIC (do ti spjegojm m posht)!?

Ky burim i ri t dhnash pr origjinn Vojsava Tripalda n t ciln autori shum serioz Naim Flamuri, n shkrimin q ka botuar tek Linku elektronik Konica.al nj shkrim me titull: `NNA E SKNDERBEUT (pr ata q duan ta din)``, t dt.17 Korrik, 2017, i bazuar n t dhna t sakta, ka shkruar: ``Gjergj Kastrioti u lind nga nna shqiptare me fe askohe ortodokse Vojsav (Vaissa- vajza) Triballa, e bija e Grgur Triballs nga Gradeci Pollog, princ i Pollogut i shpallur n kishn e Leshs (Leshk/Leshok), Tetov, n dinastin e Topiajve, dhe baba katholik shqiptar, Gjon Kastrioti, i biri i Pal Kastriotit me preardhje nga nj familje fisnike e Matit-Dibrs, princ i zons prreth Krujs e Dibrs. ishte edhe nj lidhje edhe m e veant q kishte Sknderbeu me kt qendr dhe banort e saj. Sipas burimeve del se Sknderbeu-Gjergj Kastrioti kishte dajallart e vet n Gradec, sepse e ma, e shoqja e Gjon Kastriotit, Vojsava, ishte bij e ksaj qendre Qytez e Pollogut me emrin e lasht -Draodakum, e quajtur nga burimet kishtare Gradec (qytez). Mbeturinat e murit q rrethonin qytezn antike Draodakum ekzistojn edhe sot. N baz t burimeve ka vrtetuar se Tribalda sht mbiemr personal i Vjosavs dhe nuk ka t bj me at se ajo i ka takuar fisit t Tribalve, fis i cili ka qen Thrrakas dhe nuk sht shtrir n Pollog``.

N shum burime historike, Gradeci njihej n juridiksionin e Tetovs. Fshati shtrihet rrz malit Sharr, prpara ka fushn e pjellshme t Pollogut.

Tani, administrativisht, sht nn juridiksionin e Gostivarit. Ndodhet n kilometrin e trembdhjet t rrugs prej rreth 25 km, Gostivar-Tetov. Gradeci, fshat i ish-komuns se Negotins s Pollogut ish-komuna e Gostivarit tani komuna e Vrapishtit (rrethi i Gostivarit), popullsia rreth 7.000 banor. Banort e ktij fshati jan shqiptar, vendas autokton me histori t gjat. N t kaluarn ky fshat ka ekzistuar me emrin e vjetr Draodacum, pastaj Gradec, si njihet dhe sot ``(http://konica.al/2017/07/nana-e-sken...-duan-ta-dine/).

Varianti m i prhapur q prkrah origjinn sllave t Vojsavs dhe q ka ngatrruar Historiant e sigurisht edhe Mustafa Nanon sht variant i Pollogut q gjndet n Komunn e Prilepit me emrin e njjt, Pollog (Polloshko) afr lumit t Zi (Crna River) ku gjndet aty afr, Manastiri i Shn Gjegj Pollogut.

Ky manastir e ka origjinn n shek 13-14. Ktu lind historia e Grgur Gollubi i cili ishte martuar me nj Vojsava e cila sigurisht nuk mund ta kishte mbiemrin e vet Tribalda por Gollubi ose Brankovic.. E jma e ksaj Vojsave e kishte emrin Teodora. Sipas historis serbe, Marko Krajlevi pr t cilin jan br kng epike serbe dhe bullgare (madje edhe tek epika elegjendare e Gjeto Bashe Mujit dhe Halilit i kndohet lufts kundr Markos), u nga nga gruaja e tij Helena dhe i rrmbeu gruan me emrin Vojsava, Grgur Gollubiit apo Brankoviit, dhe bashkjeton pr disa koh m Vojsavn. M von Marko Krajlevii ri-martohet me Helen pra me gruan e par t tij, pasi i jep vjehrit t tij (i cili jetonte n Hlapen), Vojsavn gruan e Grgur Gollubiit. Ri martesa bhet n kishn e fshatit Kallugjerac n prani t nj prifti Scribe Dobren i cili shkruan: ``Lavdi Zotit Prmbaruesit, amin, amin, amin. Ky libr u shkruajt n Poreje n fshatin Kallugjerac, n ditt e t prshpirtshmit Mbret Marko, ku ai dorzoj Todorn gruan e Grgurit tek Hlapen dhe ri mori bashkshortten e tij t par Helena, Bijn e Hlapenit``. https://holingpixel.com/wiki/Prince_Marko).

Pra shihet se kjo Todor dhe ky Grgur nga t cilt lindi nj Vojsav q serbt dhe bullgart pretendojn se sht e jma e GjergjKastriotit-Sknderbeut dhe gruaja e Gjon Kastriotit, sht me t vrtet serbo-bullgare, por nuk mund t jet gruaja e Gjon Kastritotit pr kto arsye:

-sepse Gjon Kastrioti mori grua nj bij t nj fisniku t nderuar ose si quheshin n at koh sipas serbve zhupan (pa emrr t veant), me emrin Grgur Triballa, dhe e bija quhej Vojsava Triballa. Zona ishte e Pollogut afr zzotrimeve t Gjon Kastriotit

- sepse Pollogu n t cilin gjndej Manastiri i Shn Gjergj Pollogut sht larg nga zotrimet e Gjon Kastriotit dhe gjndet diku n kufi me Greqin e sotme afr Hilandarit.

- s treti nse Gjon Kastrioti do t merrte nj grua nga etnia e tij dhe fisnike , ai mund ta merrte nga Zhupani i i madh Andrea Gropa i cili ishte afr fare pronari i Ohrit dhe i Dibrs dhe ishte martuar me zonjn Qyrana, bija e dyt e zotit Andrea Muzaka Despot i Epirit.

http://www.albanianhistory.net/1515_Musachi/index.html).

-S katrti, pohimet e Gjon Muzaks n Memoarin e tij, nuk prmnd n asnj rast ndonj zhupan serb a bullgar. Ai spjegon lidhjen e ngusht farefisnore me Vojsava Tribada nga linja e Nns se saj e cila quhej Maria (dhe jo Teodora si thon serbt dhe bullgart), dhe un po e prkthej fjal pr fjal nga dorshkrimi:

``Dihet q Zoti Gjon Kastrioti ishte babai i zotit Scanderbeg dhe ishte martuar me zonjn Voisava Tripalda me t ciln pati katr djem dhe pes vajza.

Gjyshi i zotit Scanderbeg quhej Pal Kastrioti dhe zotronte dy fshatra: Signa (Sinja) dhe Gardi ipostesi (Gardhi i poshtm).

Zotit Pal Kastrioti i lindi Gjon Kastritoti i cili u b Zot i Matit., dhe gruaja e Gjonit quhej Vojsava Tribalda e cila ishte nga nj familje fisniksh. Ju duhet ta dini gjithashtu se ata ishin t lidhur me Markezin e Tribalda-s. Le tju informoj ju se si ata (Gjon Kastrioti), ishin lidhur me kta (Markezin Tribalda) nprmjet gruas s tij (Vojsavs).

Si e dini ju, Zotit Vlash (Blaise) Muzaka i kishte lindur zonja Teodora, e cila ishte martuar me zotin Pal, djalin e zotit Vuk Zardari. Ky Zoti Vuk Zardari ishte vet nj Pronar i nj toke q quhej Zardaria (Zall Dardha?).

Dhe Zonja Theodora dhe Zoti Pal, lindn Zonjn Maria, e cila ishte Dukesha Ferrandina. Kshtu, nse e kuptuat drejt, le tju them ju se Zotit Muzaka i lindi Zoti Andrea, gjyshi im dhe zoti Vlash (Blaize).Gjyshit tim Andrea i lindi Zoti Gjin, babai im dhe zonja Maria, e cila ishte nna e zonjs Skanderbeg (pra Vojsava). Zotit Vlash ( Blaise) i lindi Zonja Theodora e cila u martua me Zotin Pal Zardari. Atyre u lindi Zonja Maria e cila ishte dukesha Ferrandina.

Un vet Zoti Gjon Muzaka m lindi djali Zoti Gjin. Zonja Qerana ( Chirana), nna ime ishte bije e Zonjs Maria, motra e Zotit Vuk Zardari.

Nna ime dhe Zoti Pal, babai i dukeshs Ferrandina ishin kshtu kushrinj gjaku. Por martesa e Zonjs Maria me Zotin Vrana konti ndodhi n kohn kur pothuajse t gjith Princat e Shqipris u shpartalluan nga Sulltani. Kshtu Zoti Vranakonti u b Duka Ferrandina.`` (http://www.albanianhistory.net/1515_Musachi/index.html)

N prfundim t ktij diskutimi t hapur pr Gjenealogjin e Nns s Gjergj Kastriotit-Sknderbeu, Vojsava Tribalda, e cila u martua me Gjon Kastriotin e pr Nn kishte Maria Muzaka (e jo Teodoran e sllavve), dhe Baba kishte Markezin Tribalda, i cili, ashtu si tha z. Naim tek shkrimi i titj quhej Grgur ( ose Grigor nj emr orthodox, ose Guri) Tribalda, cili zotronte zonn e Pollogut, me qndr fshatin Gradec. Lidhjet e Familjes Kastrioti me zonn e Pollogut vrehen edhe m von ashtu si e tham m sipr kur Gjon Kastrioti dhe t tre bijt e tij, me prjashtim t Stanishs, i shitn pr 50 florinj

Dy fshatra te zons s Gostivarit t sotm Radostunja dhe Trebinja t cilat duhet t ishin pron e t vjehrit Grgur Tribalda-s.

Gabimet e Autorve kan ardhur nga prania e disa vndeve me emrin Pollog n Maqedoni t cilat pr Pollogun afr Prilepit e shfrytzuar Serbt dhe Bulgart pr ti dhn Vojsava Tribalds origjin Slllave, t dhna shum t akta pr babain e Vojsavas, Markezit Grgur (Grigor) Tribalda q banonte n Gradec t Pollogut, si dhe tradita e kohs q ashtu si dhe n kohn e sotme shqiptart, epirott dhe arbrit e djeshm prdornin emrat e shteteve t cilat ishin m t fuqishme se ta. N at koh ishin sllavt, kshtu q emrat mund t ishin sllav. N kohn e Perandoris Bizantine dhe asaj Romake t perndimit sipas religjionit njerzit vendosnin emrat sipas fes. Po kshtu n kohn e pushtimit nga Perandoria osmane emrat jan vn sipas religjionit mysliman. Kurse sot ku kultura perndimora e kryesisht ajo anglo-amerikane dhe m pak italian dominon tek n-emrat vendosen sipas religjionit katolik, protestant, evangjelist, dhe m pak emra orthodoks dhe mysliman. Kt duhet t kishin patur parasysh t huajt por dhe z. Nano, prsa I prket emrit t babait t Vojsavas- Grgur, I cili n fakt sht ose Grigor sipas emrit orthodox ose Guri.

dhe gabimet n prkthime apo mos studmi i mir i matrialeve. Nga kto t dhna q mora un del se Vojsava Tribalda e cila pa edhe endrn e famshme e cila sht teguar goj m goj se do t lindte nj Dragua q dot shkatrronte armiqt, ishte me origjn arbr orthodokse. Ajo vdiq n vitin 1405. Nuk i dihet datlindja e saj, dhe se ku sht varrosur.

Literatura e vjetr

-Marin Barleti (1450-1513), the Albanian-Venetian historian, wrote in his biography of Skanderbeg (published between 1508-1510), that she was the "daughter of a lord of the Triballians".[1][2] in another chapter, when talking about the inhabitants of Upper Debar that defended Svetigrad, he calls them "Bulgarians or Triballi".[3] Hoever, the term "Triballians" (Triballoi) appears frequently in Byzantine and other European orks of the Middle Ages, referring exclusively to Serbs.[4][5][6]

-Gjon Muzaka (fl. 1510), an Albanian nobleman of the Muzaka family, alleged in his Muzaka Chronicle (published in 1510) that the "Marquis of Tripalda" as maternally related to the Muzaka.[7] Furthermore, in another chapter, he assigns the "Triballi" to the Serbs.[8]

Literatura Moderne

-Johann Georg von Hahn (1811-1869), an Austrian expert in Albanian studies, had several theses on the geneaology of Voisava in Albanesische Studien (1854), including a possible relation ith the Branai family or Vrana Konti.[9]

-Karl Hopf (1832-1873), a German historian and expert in Byzantine studies, in Chroniques Greco-romanes (1873) concluded that Voisava was daughter of a Serbian lord from Polog.[10]

-Fan S. Noli (18821965), an Albanian-American riter, in his biography of Skanderbeg (1947), adopted the vie that Vojsava came from the Muzaka family.[11][12] Harry Hodgkinson, too, considered her a member of the Muzaka family,[13] although his ork does not provide information from any modern original research.[14]

-Strashimir Dimitrov (1892-1960), a Bulgarian Academician, said that Vojsava as a daughter of a local Bulgarian lord (boyar) from Macedonia.[15]

-Boban Petrovski (b. 1972), a modern Macedonian historian and author of Voisava Tribalda (2006), the only ork about Voisava and her possible geneaologies, concluded that Voisava as of undoubtedly Slavic origin, most likely Serb, as she as the daughter of a lord of the "Triballians" (Serbs) in Polog, that had ruled before the Ottoman conquest.[16] He had several theses on the ultimate identity of Voisava's father: "If the Brankovi? family indeed governed Polog in the last decade of the 14th century, it arises the chance that Voisava as a daughter of Grgur Brankovi? or even Vuk Brankovi?."[17]

-Oliver Schmitt (b. 1973), a professor of South-East European history at Vienna University, in his biography Skanderbeg: Der neue Alexander auf dem Balkan(2009) supported that she as a Serbian nobleoman of the Brankovi? family and a close relative to Mara Brankovi?.