Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 1 prej 1
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    24-09-2010
    Postime
    659
    Faleminderit
    1
    43 falenderime n 32 postime

    eriz Topulli -102 vite pas vrasjes

    eriz Topulli -102 vite pas vrasjes


    Historia e eriz Topullit (lindur ne 1880-vdekur ne 15 (ose 17) korrik 1915), sht historia e nj Heroi t Popullit me t gjith t mirat dhe ndonjher t metat e tij t vogla q mund ti ket do burr.

    Lindi n Gjirokastr n vitin 1880, nj prej 13 fmijve t Agush dhe Haso Topullit. Pas shkolls fillore, shkon n Janin, n shkolln turke. N prill t 1907 komandoi etn e armatosur q vepronte n Shqiprin e Jugut, e sidomos n krahinat e Gjirokastrs dhe t Kors.

    Topullart i kan rrnjt n Sul, krahin n Epir (n amrin e sotme). Suliott ishin aktor me rndsi n Revolucionin Grek t vitit 1821. i pari i Topullarve sht Vasil Sulioti, arvanitas, i krishter ortodoks ai merrej me organizimin e etave lufttar dhe kontribuues i madh n krahinn e Sulit. Pasuesi i tij, Hodo Bej Verdi ishte ndr t paktt gjirokastrit t kohs q mbante titullin bej e q gzonte poste n administratn e Perandoris Osmane. Pas tij, mbiemri u shndrrua n Karagjozi ose syziu n turqisht, Hodo Ahmet Karagjozi pati dy djem: Sali dhe Mehmet Karagjozin. Mehmeti sht i pari n linjn familjare me trajtat e sotme ai ishte i pari, q vendosi mbiemrin Topulli. Arsyeja nuk dihet m sakt ajo mbetet produkt gojdhnash. Mendohet se shndrrimin e mbiemrit n Karagjozi e m tej Topi- Topulli (pr shkak t nj beteje t ashpr q Mehmet Karagjozi bri me Ali Pash Tepelenn). E m pas tregohet mbi nj dokumentacion t dendur jeta e Bajo dhe erizit, dy nga 15 djemt e Ago Topullit. Ago Topulli prbn nyjn kryesore t familjes Topulli. Ai pati 9 djem dhe 2 vajza, prkatsisht: Kapon, Sulejmanin, Bajon, erizin, Namikun, Jonuzin, Halitin, Banushin, Nazifin, Akilen dhe Bakon. Mes tyre, spikatn Bajo dhe eriz Topulli t dy t arsimuar n Stamboll, por me temperamente krejt t kundrta

    Veprimtaria patriotike e eriz Topullit Hero i Popullit, sht e veant e cila fillon q nga viti 1907 kur krijohet eta me n Krye erizin n t ciln u prfshi dhe Mihal Grameno patriot dhe Hero i Popullit i cili e bri t njohur vet eriz Topullin por dhe etn e tij. M 16 maj t 1907-s kapiteni ulqinak Ahmet e solli etn n Shqipri. Ajo zbarkoi diku n afrsi t Dhrmiut. Pr shum koh me radh eriz Topulli dhe njerzit e tij u endn pa ndonj qllim t caktuar n malet e Jugut, q nga Bregdeti, e Kui e deri n Presp e Devoll. Gjat ksaj kohe, me komitt u bashkuan edhe disa antar t rinj. Deri nga fundi i 1907-s ata sulmuan ndonj karvan postar apo shkrehn ndonj batare, sa pr t larguar ushtart q i binin n er gjat rrugtimit t tyre t gjat. (http://gazeta-shqip.com/lajme/2012/0...-nuk-eshte-me/)

    eriz Topulli pati nj veprimtari t dndur patriotike gjat vitit 1908 kundr pushtimit turk pr pavarsin e Shqipris. Me vendim t Komitetit t Gjirokastrs, antar t ets s tij vran n fillim t marsit 1908 n Gjirokastr komandantin turk t xhandarmris. eta e eriz Topullit prbhej nga: eriz Topulli, Mihal Grameno, Muo Qulli, Zeman Mashkullora ose lazaratasi me te cilin n fillim erizi u grind keq por pastaj u bn miq, Harejdini dhe Asllani, ilo Myzeqari, Bajram Ligu nga Prongjia, dhe Hito Habibi (Hito Labi) nga Lekdushi. Nuk mungojn dhe histori tragji-komike t cilat i prshkruan fare bukur Mihal Grameno kur n et hyn dhe ilo Myzeqari apo si e quan Mihal Grameno ilo Ziu. N kujtimet e tij, Mihal Gramenoja rrfen pr nj bari myzeqar, q punonte diku n fshatrat e Jugut. Komitt ia kandisin mendjen q ai t bashkohet me ta. Kshtu edhe i ziu ilo u b kaak,

    N 25 shkurt t vitit 1908 eriz Topuli me etn e tij prej kaaksh vran Bimbashin turk t Gjirkoastrs Halil Musa ( me origjin boshnjake).

    Vrasja e Bibmashit Turk bri buj n Gjirokastr dhe nprmjet shkrimeve t Mihal Gramenos bri buj n t gjith Shqiprin. Nuk ishte thjesht nj vrasje por historia e ndrlikuar e Bibashit qejfli ishte e ldhur edhe me t jm e Enver Hoxhs t ciln ai e ngacmonte. Faktet q ercizi mund t ket qn i dashuri secret i `Anes` jan miqsia e tij me familjen e Hoxha, sidomos me Hysenin, xhaxhain e Enverit i cili ishte i pasur. i Jati i Enverit Halili ishte Hoxh dhe m i moshuar se Aneja e bukur dhe e re.

    Vrasja e Bimbashit nuk do t kishte br buj nse nuk do t ishin rrethanat speci

    Prplasja Bimbash- eriz prflitej n Gjirokastr dhe vrasja e tij nga ana e erizit, bri buj pr vet kompleksitetin e rrethanave nj grua e martuar me nje burre t ri t pasur dhe komit. Argumenti i dyt sht problemi se Halili pasi lindi Enveri e bri `lanet` at duke e ditur se nuk ishte i tiji; sidoqoft pr kt arsye Enverin e ndihmoi xhaxhai Hyseni i pasur dhe mik i Ahmet Zogut.

    Argumenti i tret sht dshira dhe vendosmria e Enver Hoxhs pr t ttrhequr eshtrat e eriz Topullit nga Shkodra n Gjirokastr dhe mbajtja fjalim n Shkodr n vitin 1936, n nj mosh q n fakt nuk i takonte. Enver Hoxha n at koh ishte 28 vje.

    Argumenti i katrt sht kur n vitin 1981 Enver Hoxha n nj takim n Gjirokastr `prkdhel` bustin e erciz Topullit para popullit. Kjo tregon se Enveri e dinte q i jati ishte eriz Topulli. N shkrimin tim t para disa vitesh ``Enver Hoxha djali ilegal i eriz Topullit``, botuar po n gazetn e respektuar SOT, kam hedhur iden se `Aneja` e jma e Enverit ishte n fakt e dashura e fsheht e erizit. Ajo si duke i ka thn erizit q po e ngacmonte Bimbashi, nj argument plus ky pr t vrar Bimbashin.Vrasja ndodhi ashtu si thot knga, erizi me Hito Labin i zun prit Bimbashit dhe e vran me dy plumba t Hitos dhe t erizit. Ndoshta dhe knga u b mtepr pr kt shkak se sa pr ndonj arsye tjetr.

    Pas vrasjes s Bibmbashit, eriz Topulli Drejtoi Luftn e Mashkullors m 5 mars 1908. M 18 Mars eta u rrethua nga 150 forca turke n Mashkullor t cilat kishin ardhur nga Janina, lufta zgjati deri n mbrmje dhe natn eta au rrethimin dhe u largua n mal. Kjo gjithashtu kndohet n kngn e eriz Topullit.

    N korrik 1908 eta e eriz Topullit s bashku me etn e Sali Butks rrethuan Korcn dhe vran Peshkopin grek

    Topulli, Grameno dhe t tjert e vazhduan jetn e kaakut ndr male, deri n shpalljen e Kushtetuts s 1908-s, pak koh pas Lufts s Mashkullors.

    Ather secili shkoi n pun t vet.

    N Selanik i mbyll kujtimet e tij Gramenoja ndejtm 10 dit, pastaj duhej t shprndaheshim. Bajo me erizin e shokt e tjer shkuan me vapor pr n Gjirokastr, ndrsa un i mbetur si i shkret, mora udhn pr n Kor``.

    Nentor 1908 erciz Topulli dhe Bajo Topulli morn pjes n Kongresin e Manastirit, ku erizi bnte pjes n forcat e mbrojtjes.

    eriz Topulli dhe Mihal Grameno, nuk u thirr pr t marr pjes n festimet n Vlor m 28 Nntor 1912 n shpalljen e pavarsis. Madje nuk ishte as Bajo Topulli gj q ra dukshm n sy mungesa e e tij, e Shahin Kolonjs, ibrahim Temos, Dervish Hims, Kristo Luarasit, Mihal Gramenos. Por pas 28 Nntorit, erizi shkoi n Vlor, ku u prit mjaft mir nga ismail Qemali dhe diskutuan pr shumka. erizi u caktua n detyrn e Komandantit t Forcave Vullnetare t Jugut nga ismail Qemali. N at koh erizi komandoi nj trup ushtarake prej 50 lufttarsh. Gjat vitit 1913, trupa me lufttar t eriz Topullit luftoi kundr grekve n disa raste n bashkpunim me ushtrin bullgare sipas Ahmed Njazi Beut i cili ishte n Ohr.

    N 29 maj t vitit 1909, erizi themeloi shoqrin secrete me emrin `Kandili`.

    N at koh eriz Topulli dhe i vllai pati konflikt me Faik bej Konicn i cili nuk i deshte, dhe e quante erizin ` kaak`.

    (https://.shqiperia.com/Historia-e...Topullit.4139/)

    N shtator t vitit 1914 eriz Topullin e Muo Qullin i gjejm n Shkodr, ku mendohet t ken shkuar pr tju bashkuar mbrojtjes s trojeve nga pushtimi serbo-malazez.

    Ajo q dihet dhe pohohet me siguri sht se disa her erizi pati mundsin t takohej me Ded Gjo Lulin, por ka munges informacioni mbi diskutimet e bra mes tyre. erizi do t qndronte n shtpit e disa shkodranve si te Gurakuqt (Lazr dhe Shaqe Gurakuqi), Kojat (Zef Koja), Gjylbegajt (Hamdi Gjylbegu), Vjerdhajt (Palok Vjerdha). Madje takimet me Ded Gjo Lulin jan pohuar prej Hamdi Gjylbegut. Lagjja Parruc ishte vendqndrimi i tij (http://.mapo.al/2016/04/cerciz-to...se-bimbashit/1).

    Arrestohen pr t parn her n 28 qershor dhe lirohen shum shpejt. Por arrestohen srish n 7 korrik 1915 n Fushn e Shtoit (Shkodr) nga nj tog malazeze rrugs pr n etin.

    N mengjes hert t 15 korrikut 1915 ( disa thonw me 17 korrik?!), toga serbe pushkatojn eriz Topullin dhe Muo Qullin, dhe m e trishtueshmja ishte se pas dy orsh vjen urdhri me shkrim nga komandanti i ushtris serbe q ata t liroheshin!!

    Pr 20 vjet eshtrat e dy heronjve mbetn pa varr, n Shtoj t Shkodrs, deri sa u zbuluan n vitin 1936 nga Javer Hrushidi (me origjin abhaze), mik fminie me erizin dhe prefekt i Shkodrs aso kohe. ishte pikrisht ai q identifikoi dhe eshtrat e erizit nga nj dhemb floriri, q e kishin t dy t njjt. N zhvarrimin e eshtarve t tyre mori pjes edhe Enver Hoxha, i cili mbajti edhe nj fjal lamtumire n emr t gjirokastritve (https://.shqiperia.com/Historia-e...Topullit.4139/).

    Ceriz Topulli mbahet mnd dhe pr dy frazat e tij patriotike:

    `Cdo muhamedan ka pr detyre t vdes pr nj t krishter sepse ai sht gjaku i gjakut t tij; n t njjtn mnyr do i krishter duhet t vdes pr nj muhamedan sepse ai sht njlloj gjaku i gjakut t tij``

    Dhe fraza tjetr sht: ``Ne shkojme me pushk n dor npr male pr t krkuar liri dhe drejtsi, civilizim dhe progress pr t gjith.. duk shporrur Turqin nga Mmdheu yn i dashur``.

    Pas 21 vitesh n 1936, Nj delegacion nga Gjirokastra u nis pr t marr eshtrat e gjetura t Heroit. Shkodra i priti me nderime t mdha . N Ndr fjalimet m t spikatura ishin Fjalimi i Patr Anton Arapit dhe Ernest Koliqit. N at podium foi edhe Enver Hoxha si prfaqsues i Gjirokastrs , por n fakt, shkaku i vrtet ndoshta nuk ishte patriotizmi i Enver Hoxhs sesa njohja nga ana e tij e historis q erizi ishte babai i tij biologjik.

    -Nga fjalimi i lamtumirs s Ernest Koliqit para transferimit te eshtrave te eriz Topullit nga Shkodra ne Gjirokaster.

    ``E ju, o ju Hije madhore t eriz Topullit e t Mustafa Qullit, nisnju kah vendet jueja tue ngjallun npr t gjitha buzt nji kang shprese. Zgjoni n kalim zemrat e fjetuna; fuqizoni shpirtrat e ligshtuem. Shka krkon djalria prej Shqypnis? Drejtsi t plot shoqnore.

    O ti, eriz, o ti Mustafa Qulli, q ma tkuq e bat flamurin ton me gjakun e pastr tuj, shpallnja djalris se prparimi m i drejt se drejtsia ma e plot shoqnore mund tarrihen nemn t shqypnis``.

    -Nga fjala e lamtumirs s Pater Anton Harapit:

    Ndaluni! Ku veni burra?!

    eriz e Muo, dy fjal ka me ju Shkodra Kreshnike, ktu n log t kuvendit para se t daheni. Do ta leni Shkodrn, t shkoni e t pushoni atje, ku s parit pat tamblat rreze t diellit, ku, si filiza t shndosht, gzueshm e rritt shtatin, atje prej kah Shqypnija u qiti dhe u ndriti!

    Ve, o burra, qi, dekun, flitni, t metun, njalleni, t hupun, sod ndritni, kah rreth e rrokull ti bini Shqypnis, deh, lshonie nji za, at zanin tuej kumbues si t luajve, diftoni djelmnis shqiptare shka u ushqeu idealin, shka u mbajti karakterin, shka u bani t pavdekshm.

    .Ti diftojm, po, bots, se shqyptart jan njimend burra; se mund t jemi Tosk e Geg, muhamedan e kristjan, e njiherit shqyptar t njimendt.

    Zoti i vrtet e atdheu le t na bashkojn, Zoti e atdheu t na mbajn, me Zot e me Atdhe t lumnojm!

    eriz Topulli sht nderuar me titullin ` Hero i Popullit` m 3 tetor 1947.

    Referenca

    Historia e Popullit Shqiptar, n katr vllime, Tiran, 2002-2008.

    Arkivi i institutit t Historis Tiran.Dokumentat e Vjens, shkresa dt.04.12.1907.

    Arkivi Qendror i shtetit Tiran. Fondi dokumentar 101, dosja 27, fleta 3.

    Arkivi Qendror i shtetit, Tiran, Fondi 9, dosja 30, fleta 302.

    Gazeta Drita Sofje, Bullgari, 15.02.1908.

    Mihal Grameno Kryengritja Shqiptare, faqe 106.

    Bajo Topulli (I ri), Topullart e Gjirokastrs, SHB Albin, Tiran, 2008.

    J.Dilo eriz Topulli me shok, Tiran 1961, faqe 14.

    Zaho Golemi, Lufta e Mashkullors, Revista Mbrojtja, organ i Min.Mbrojtjes s RSH, 03/2003.

  2. Anetart m posht kan falenderuar pirro10 pr postimin:

    SERAFIM DILO (19-07-2017)

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •