Shkodra, q gjithnj ka qen nj nga qytetet m arsimdashse dhe t shquara pr kulturn qytetare e artin, ka pasur shkolla q n shekullin XIII.
Dshmit e ekzistencs s ktyre shkollave na vijn nga arkivat e franeskanve.
Sipas studiuesit Sami Rrepishti, shkollat e para n gjuhn shqipe jan hapur n veri t Shqipris nga klerikt katolik.

Dhe pikrisht n Ulqin n vitin 1258, n Durrs n vitin 1278, n Shkodr n vitin 1345 dhe 1359, n Tivar n vitin 1349, n Pult n vitin 1397, n Drisht 1396 dhe nga shekulli XV deri n shek. XVIII me shkolla t tjera n Shkodr e Lezh e n shum qytete t tjera.

Sipas profesorit, kishat katolike shqiptare me franeskant n vijn e par i zhvillonin t gjitha ritet n gjuhn ton, ndaj dhe populli i frekuentonte t gjitha kishat e kuvendet e tyre me dshir, duke marr pjes masivisht n mesha, katekizm, krezma, celebrimin e martesave, etj.

Sipas t dhnave q jep profesori Lutfi Alia, shkollat q jan ngritur n Shkodr n vitin 1416 ishin: shkolla Santa Barbara, shkolla Sam Mercurio, Kryqi i shenjt etj.

Shkolla t tilla do t hapeshin m pas dhe n Kurbin, n Pllan, n Blinisht dhe n Zadrim.

N raportet e etrve franeskan t kohs theksohet roli i madh q kisha katolike i kushton shkolls dhe nevojs s shkollimit t shqiptarve.

Sigurisht q n kto shkolla kryesisht shkonin djem, por kisha katolike do i kushtonte nj vmendje t veant dhe vajzave, duke hapur n vitin 1879 shkolln fillore pr vajzat dhe prkatsisht nga motrat stigmatine, ku u edukuan vajzat me kulturn baz dhe msoheshin si t bheshin zonja t mira shtpie.

N vitin 1882 franeskant eln nj kolegj fetar q do shrbente pr t gjith ata nxns shqiptar q dshironin t bheshin fretr. Msimet u rregulluan sipas programit t gjimnazit t Austris.

Shkollat do t hapen vit pas vitit duke arritur n vitin 1908, kur do t mbahet Kongresi i madh i Manastirit.

Pyetja q sht e natyrshme ishte: nga mbaheshin kto shkolla. Sipas profesorit, ato kryesisht financoheshin nga Austro-Hungaria. Dhe n fakt ka t drejt. Austro-Hungaria ka pasur prej shekujsh nj interes t veant pr Shqiprin, duke investuar n shkolla, n studimin e gjuhs shqipe, etj.

Pra nga statistikat q disponojn franeskant deri n vitin 1911 katolikt kan hapur 47 shkolla shqipe, ndr to 10 shkolla pr vajza. N vitin 1933, me urdhr t Zogut, u mbylln 74% e shkollave fetare katolike dhe n 1945 ato u mbylln plotsisht nga diktatura komuniste.

Faik Konica, n shkrimet e tij, do t lvdonte punn e madhe t shkollave fetare katolike. Ai do t shkruante: Kolegji saverian mbahet n nj shkall t lart dhe t gjith ata q kan par shkollat e Francs e t Evrops mund t dshmojn se ajo e Shkodrs sht e zonja pr pun dhe krahasohet nj me t.

Dhe pikrisht pr kto shkolla kan dhn kontribut t veant klerikt katolik, si At Gjergj Fishta, Dom Ndre Mjeda, At Justin Rrota, Don Ndoc Nikaj, Karl Gurakuqi, Mati Logoreci etj./Konica.al https://www.google.se/url?sa=t&rct=j...zdz54oP7gsQQ7A