Si u vran Qemal Stafa e Vasil Shanto: A u tradhtuan dy komunistt?

Emri:  qemal_stafa_and_vasil_shanto.jpg

Shikime: 187

Madhsia:  25.1 KB

Kujtimet e Naxhije Dumes pr vrasjet enigmatike t dy komunistve

Tregimin m interesant pr vrasjen e Qemal Stafs dhe t Vasil Shantos e ka br nj grua e jashtzakonshme, bashkkohse e tyre dhe personazh i njohur i LAN-it. N kujtimet e saj, Naxhije Dume rrok edhe disa nga pikat m t diskutueshme t historis, ku m t rndsishmet jan pikrisht vrasjet e bashklufttarve t saj. Pr vrasjen e Qemal Stafs, ajo thot se sht mjaft e dyshimt mbrritja e forcave fashiste n bazn ku ai ishte strehuar, pasi ajo ishte baz e re dhe pr t kishin dijeni Enver Hoxha, ajo dhe Drita Kosturi.
Po kshtu, duke analizuar vrasjen e Vasil Shantos, Naxhije Dume ka thn se nuk ishte e drejt q nj antar i KQ t PKSH-s t ishte shoqrues i nj kolegu t tij, pra S. V. Tempos. Edhe pr kt vrasje prgjegjs ishte kreu i PKSH-s.

Vrasja e Qemal Stafs

Emri:  qemali.jpg

Shikime: 115

Madhsia:  10.8 KB

N tregimin e rrethanave n t cilat u vra Qemal Stafa, Naxhije Dume ka thn: N muajt prill-maj, u arrestua Zef Ndoja, i cili si rezultoi m von kishte treguar gjithka q dinte pr bazat dhe teknikn e Partis Komuniste shqiptare n hetuesin fashiste. Menjher pas ksaj ngjarjeje, Qarkori i Tirans mori t gjitha kundrmasat pr tu mbrojtur nga kjo goditje me pasoja gati shkatrrimtare. Por t jemi t sinqert, humbjet tona ishin tepr t mdha e t rnda, sepse edhe prvoja jon mungonte n kushtet e zgjerimit t partis dhe kur ishte i pranishm pushtimi fashist italian, i cili kishte nj prvoj shtypjeje dhe persekutimi gati 20-vjear t lufts kundr PK italiane, lvizjes sindikaliste atje dhe partive t tjera. N kto kushte, Qemali ishte urdhruar q t shkonte me detyr partie n Vlor. Deri ather, ai banonte n shtpin time, n rrugn e Shn Gjergjit nr. 44 dhe m tha q t shkoja e t kontrolloja s bashku me Drita Kosturin, t fejuarn e Qemalit, shtpin fatale, ku nj dit m pas do t vritej. Shtpin un e pash me kujdes. Ajo ishte e porsaprfunduar dhe atje nuk banonte njeri. Shtpia nuk kishte brenda asnj orendi dhe pr shum arsye nuk m plqeu q Qemali t qndronte n at baz. Ndaj, kur e takova, i thash me insistim se ajo shtpi ishte e paprshtatshme pr t qen baz e tij, pasi ishte e pasigurt, e veuar nga banesat e tjera t lagjes dhe ndodhej e zbuluar n mes t fushs, posht Medreses, atje ku sot ndodhet fabrika e buks. Qemali u shpreh se do t qndronte n at baz vetm nj nat dhe kur t kthehej nga Vlora do ta bisedonim prsri. Prve meje, pr kt baz kishte dijeni vetm Enver Hoxha. Pr mua ka mbetur enigmatik fakti edhe sot se nga e dinin Kristoja, e t tjer kt baz kaq t rndsishme n kushtet e konspiracionit ton t madh! Kjo enigm nuk u zgjidh kurr, as pas lirimit. Dua t theksoj se n kushte q nuk i njoh, kt shtpi e kishte marr me qira kundrejt kontrats, n emrin e tij, Beqir Minxhozi, t cilin rastsisht e arrestuan n dyqanin e nj rrobaqepsi. Pas nj kontrolli rutin, q ndodhte shpesh n kushtet e pushtimit, ai deklaroi adresn e tij t banimit. Prve ksaj, Beqirit gjat kontrollit i gjetn n xhep edhe kontratn q kishte br me pronarin e shtpis ku do t banonte Qemali. Ktu doli se Beqiri posedonte dy shtpi, shtpin e tij dhe at ku do t banonte Qemal Stafa. N kt rast, policia dyshoi dhe e arrestoi. E mbajti n hetuesi pr pak koh dhe fill pas ksaj policia vendosi t kontrollonte bazn e re t Qemalit. N kto kushte, e shoqja e Zefit, Drita Kosturi, q ishte e fejuara e Qemalit dhe Marije (Lezha) Jakova, t cilat ndoshta nuk dinin se kishte ndodhur me B. Minxhozin, me shpejtsi doln nga rrethimi i bazs s tyre dhe uditrisht shkuan n shtpin e Qemalit, q Drita e dinte mir, sepse ne t dyja e kishim par dhe skicuar at shtpi pr tja treguar Qemalit. T nesrmen ndodhi vrasja. S bashku me to ishte edhe Kristo Themelko dhe nj shok tjetr, q un nuk e di dhe nuk e mora vesh kurr se kush ishte ai.

Kt shtpi e dinte vetm Enver Hoxha, Bardhyl Minxhozi, un dhe Drita. Ndrkoh, nj her Enveri m tha se po shkoj te Mrkur ela (ushtarak), por kt q po ta them ty nuk do tia tregosh askujt, m kuptove?! Ndrkoh, askush nuk erdhi t pyeste se ku ndodhej Enveri!

Von, pas lirimit, vrasja e Qemalit u rihap srish dhe Beqirin e prjashtuan nga partia, por skaloi shum koh dhe e ripranuan prsri. Prpara se t shkonte n bazn e re, Qemali ndodhej n shtpin ton. Meqense t nesrmen do t udhtonte pr n Vlor, krkoi t bnte banj. Teshat e tij, q mbetn te ne, nna ime ia oi nns s Qemalit, me gjith dhembjen e madhe pr t se e konsideronte si djalin e saj. N shtpin e re, Qemali gjeti Dritn, gruan e Zefit, Marie Lezhn, Kriston dhe shokun e panjohur, ndoshta ky njeri ishte Bardhyl Minxhozi, por un nuk e di dhe nuk jam e sigurt. S bashku ata pritn q dikush tu sillte ushqim, pra e dinte shtpin tjetr! Kur hodhn vshtrimin jasht dritares, vrejtn se forcat policore po i rrethonin. Plasi alarmi pr tu larguar sa m par prej andej. Kshtu, Kristoja, si m i fuqishm dhe m i pjekur, pasi duhet thn se ai kishte kryer edhe shrbimin ushtarak, krceu jasht shtpis, pasi shkatrroi tualetin e improvizuar, me drrasa t dobta arkash, au drejt fushs, nprmjet nj rrpire, kanal i thell, q e favorizoi largimin e tij. T njjtn gj bri edhe Qemali, por mori drejtimin e kundrt pr tu larguar dhe u vonua disi pr t mbuluar me zjarr largimin e tri grave. Ktu ai u plagos dhe vdiq, ndrsa Drita, gruaja e Zefit dhe Maria, u arrestuan nga forca policore, kurse Shulja (Themelkoja) shptoi shndosh e mir, si edhe shoku tjetr.

Vlen t theksohet se Qemali uditrisht ishte pa roj personale! Ndonse shokt kryesor ather nuk kishin truproj apo badigard si ju thon sot, ndaj kush rreket t vrtetoj t kundrtn, un them se nuk thot t vrtetn. Kjo ishte ngjarja m tronditse pr ne shokt e tij, q e prjetuam me shum dhembje ato dit dhe m von. Mendoj se asnjher ky problem kaq i rndsishm nuk u sqarua plotsisht, aq sa edhe ditt e fundit kam ven re n shtyp nj polemik spekulative. Nse Kristo Themelko do t kishte faj pr kt q ndodhi, jam e bindur se Enveri dhe t tjert nuk do ta linin pa e ndshkuar rnd. E njjta gj do t ndodhte edhe me tri shoqet, q u ndodhn pr momentin aty. Pra, pr mua, konkluzioni prfundimtar do t ishte ky: Enver Hoxhn m shum se kompleksi i neglizhencs, e ka munduar kompleksi i vetfajsis pr vrasjen e Qemalit.

Vrasja e Vasil Shantos

Emri:  200px-Vasil_shanto.jpg

Shikime: 110

Madhsia:  9.0 KB

Hera e fundit q do t bashkpunoja n Kor me Vasil Shanton pr shtje lufte, m ka ln nj breng t madhe. Prse do t thoni ju? Ja se si qndron e vrteta. Ai, si shum her m par, ishte caktuar t shoqronte Tempon apo udhheqs t tjer jugosllav pr n Mal t Zi apo vise t tjera. Pra, as m shum e as m pak, ai ishte caktuar si nj korrier i thjesht i S. V. Tempos apo t tjerve. Kto raste, un i kam quajtur shprdorimin m t madh q i bhej ktij personaliteti t fuqishm t LAN-it n Shqipri dhe ksaj figure qendrore t lvizjes.

Ende sot, pyes e indinjuar: Vall ky qndrim duhej mbajtur me nj antar t Komitetit Qendror si Vasili? Ky hero, atentator i prsosur, mjeshtr i madh i lufts guerile n qytete, sidomos n Shkodr e n Tiran, klandestin i paprsritshm e q ishte aq i vyer pr Shqiprin, duhej keqprdorur si shoqrues-korrier i nj udhheqsi 30-vjear jugosllav, qoft ai dhe antar i Byros Politike?! A thua nuk kishte sa t duash t tjer partizan trima q mund ta shoqronin Tempon?! Aq m tepr q Vasil Shanto e kishte br disa her kt rrug t rrezikshme dhe ishte ekspozuar. Un them jo, nuk duhej vepruar kshtu! Ky ishte nj gabim i madh fatal. I nisa Vasilin dhe Tempon me nj automjet q e drejtonte nj njeriu yn i besuar. Aq e vrtet sht kjo sa un ju dhash me vete nnn time, pr ta lehtsuar kalimin e tyre npr postblloqet e armikut, t cilt ishin br thuajse t pakalueshm si rezultat i kontrolleve t shpeshta dhe t imtsishme. Vasili, Tempoja dhe nna kaluan pa probleme. Mbrritn n Tiran dhe u vendosn n bazn ton t sigurt, q ishte shtpia e familjes s Zeqi Agollit. Prej andej, t dy shokt udhtuan pr n Shkodr e Mal t Zi. Para se t largohej nga Kora, Vasili m tha: Naxhije, mendoj se ky do t jet udhtimi im i fundit. N fakt ashtu ndodhi. Vasil Shantoja u vra n rrethana enigmatike, n breg t Liqenit t Shkodrs, duke u kthyer nga misioni i tij i fundit luftarak. Ksisoj, me vrasjen e Vasilit, lufta jon humbi nj nga heronjt e saj t pazvendsueshm, sht shprehur Naxhije Dume.

Tirana Observer