Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 6 prej 6
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    219
    Faleminderit
    22
    18 falenderime n 15 postime

    Lightbulb Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit dhe Balkanologu Niko Stillo

    Nga Dr. Laurant Bica - Pedagog pran Universitetit Kristal

    1. Jeta

    Niko Nastas Stillo (Stylos) ka lindur n gjysmn e dyt t shekullit njzet. Nga e ma Panajo ibuqi (mbiemri i vajzris) rrjedh direkt nga fisi i Boarve, prej fisit t Marko Boarit. Tradita e Boarenjve ruhet ende e gjall n familjen e tij, ashtu si ruhen t gjalla t prcjella brez pas brezi, kngt pr suljott. Ndrsa i jati, Anastasi, shqiptari i krishter i amofshatrave mbi Prevez, q kan ruajtur shqipen t gjall n shekuj n at mjedis, ka prcjell tek Nikua traditat shqiptare prallat e legjendat e lashta came, folklorin e pasur t trevs s amris, q vjen si burim i kulluar, i pastr, i ruajtur me xhelozi nga antikiteti iliro-pellazg. Nikua sht vlla i pes vllezrve (i madhi ka vdekur tani) dhe i dy motrave t martuara q jetojn n Athin.

    Nikua sht bir i fshatrave t Prevezs, prej nga ka dal edhe humanisti shqiptar i Rilindjes Europiane, Mihal Artioti (Trivoli), i njohur si n Perndim, si n Bizant ashtu edhe m n Lindje, n Rusi. Kta fshatra t jugut t thell shqiptar me gjith stuhit e kohve, ashtu sikurse fshatrat e zons fqinj t Fenerit (Frarit), e kan ruajtur shqipen, dhe greqishtja me gjith presionet e ndryshme nuk bri kurr aty fole. Pikrisht i rritur n kt mjedis, i kalitur n kudhrn familjare dhe pastaj i ndodhur nn ndikimin e Spiro Muselimit, nj intelektual popullor i trevs s Epirit, arkiv i gjall pr suljott e mbar trevn e Thesprotis, u formua dijetari Niko Stillo.

    Niko lindi n 18 prill t vitit 1946 n fshatin Ftin (Aidhonja sot apo emri i vjetr sllav Verbic) fqinj me fshatin Kanal fare pran Prevezs. Ftina n mal dhe Kanali n fush jan si t thuash binjak siamez. Mbaroi gjimnazin n Prevez dhe pastaj doli si emigrant n Perndim. Ve me nj dallim nga emigrantt e tjer, Niko ishte nj emigrant arsimor, dhe pr kt nuk zgjodhi Athinn por Italin. Studioi vet (duke punuar n ndrkoh) n universitetin e vjetr t Bolonjs pr degn statistike ekonomike, pr dy vjet e gjysm.

    Pr t mos pasur pun me policin me dokumentet si emigrant, l studimet prgjysm dhe shkon n Gjermani. Pr tre vjet mbaron Akademin Pedagogjike n qytetin e Eslingenit pran Shtutgartit. Ndrkoh q bn jetn e studentit n Universitetin e Esenit, njkohsisht bn pun t ndryshme pr t vetfinancuar kto studime t tij. Mbaron pr katr vjet degn e Ekonomi-Bisnesit me rezultate t shklqyera dhe vendoset n qytetin Mylhaim pran Duizburgut. Jasht puns vazhdon me korrespondenc pr dy vjet nj shkoll t lart pr arkitekt i interiereve. Me punn e tij ai arriti t bhet nj mjeshtr i profesionit t vet, i njohur n Gjermani, sidomos pr restorantet luksoze, nj pjes e t cilve ishin n dor t bashkvendasve t tij nga Epiri.

    Mbi 12 vjet arsimim t lart, me katr fakultete dhe me nj mori gjuhsh q i msoi n shkoll dhe rrugve t mrgimit, Niko Stillo n vite u b nj intelektual i kompletuar, ndrsa puna q bnte si arkitekt pas nj jete plot sakrifica pr tu arsimuar e liroi nga privacionet e shtrngimi ekonomik, e bri t lir.

    Nikua sht martuar me nj bashkshoqen e vet gjermane, Andrea, n vitet e studimeve n universitet, q sht edhe ajo nj punonjse sociale, tepr humaniste. Nga martesa Nikua ka nj djal me emrin Filip, i cili vazhdon aktualisht shkolln e lart me rezultate shum t mira. Niko Stillo sht nj bashkshort dhe nj baba model, sa tradicional aq dhe modern, q baltn e fshatit t tij t lindjes, Ftins shqiptare t Prevezs, ende e ruan n kpuct e veta

    Esht nj dijetar dhe nj poet, ashtu si dhe nj gjurmues i apasionuar sa i historis s lasht shqiptare, aq edhe i gjuhsis. Ai zotron rreth dhjet gjuh dhe sht helenisti shqiptar m i madh q kemi sot pr sot.

    2. Veprimtaria

    Aktiviteti i Niko Stillos sht shumplansh, polidimensional, tepr i gjer. Nj jet e tr q kakaluar prej kohsh gjysmshekullin, e mbushur me veprimtari t dendur. N krye do themi n aspektin profesional. N lvizjet npr Gjermani n shrbim t puns e zanatit t vet, ai u b nj artist i persosur i profesionit t vet, nj mjeshtr n t, aq sa mjedisi ku punon e respekton n maksimum, po dhe e nderon edhe si njeri fjalpak e punshum.

    Nikua sht nj njeri social, i lidhur ngusht me jetn, me njerzit e familjes, me ambjentin q e rrethon. Ai ka ndrtuar me ta marrdhniet m t mira, qofshin gjerman, vendas apo emigrant, qofshin shqiptar, grek, turq, etj. Nikua nuk ka paragjykime t fardolloji. Mbi t gjitha shikon njeriun, humanizmin e tij, apo thn ndryshe njerzillkun e tij. Ka miq t mir nga kombe t ndryshme. Ambienti gjerman ku jeton, i mundson edhe nj gj t till. Vet akti i martess s tij flet mjaft pr kt. Ai ka ndrtuar lidhje t tilla me mjedisin familjar, apo at ku banon, t puns, t shkolls, universitetit t qytetit ku banon, apo dhe n nj plan m t gjr, t cilat i bjn nder atij si njeri, si person human. Ai se ndjeu kurr vehten t huaj. Katr dekadat e jets n Gjermani e kan br at krejt vendas.

    Kryesorja n njeriun Niko, ajo q prbn thelbin e tij, sht puna. Ai sdi t pushoj. Shpesh n takimet me t kur vjen n Shqipri, nga goja e tij dalin shprehjet: Ju nuk punoni sa dhe si duhet, apo un sa t shkoj n Gjermani do t punoj, skam koh. Nikon e ke para kompjuterit, duke punuar vazhdimisht, ndrkoh q ai sht i lidhur me njerzit ngusht, bn shum pr ta, kur duhet sakrifikuar pr ta, sht me nj fjal njerzor. N raporte me t tjert ai sht tepr i komunikueshm, dhe ka sht m e rndsishmja di t dgjoj.

    Niko studion, studion shum. Jeta e tij me gjith privacionet e pengesat q i kan dal, sht e lidhur shum me librin. Studimi sht kthyer n nj tipar t veant pr t. Lexon libra q i blen dhe i vendos n bibliotekn e vet, por shum prdor n shrbim t vet sistemin bibliotekar gjerman, q brenda nj muaj i siguron do libr, i do lloji q t jet, n bibliotekat gjermane apo n Austri e n Zvicr. Duke prdorur kartelen universitare q e vazhdon q nga koha kur ish student, ai trheq librat q i nevojitn.

    Tek ai bashkohen n nj informacioni q merr nga librat ashtu dhe nprmjet kompiuterit, dhe kjo e ka br q n t t grumbullohet e prpunohet nj mal diturie. Nikua n vite e dekada sht br nj barts i dijes. N kt drejtim i japin dor dhe gjuht q zotron. Pra tek ai bashkohen n nj puna, njeriu, dija, dhe kto s bashku na japin njeriun e thjesht Niko Stillo. Ai sht nj studiues i prhershm. Ndrkoh ka vite e vite, vitra, si shprehet n dialektin am, q ai dhe krijon, shkruan libra, studime, veprat e veta.

    Studiuesit e sotm, sidomos ata shqiptar, po flasin gjithnj e m shum pr fenomenin Niko Stillo, pr metodn Stillo n fushn e krkimeve gjuhsore, ashtu edhe at t krkimeve historike. Esht nga t rrallt e njerzve t dijes q, pasi ka studiuar n fushn e shkencave ekzakte, natyrore, merret me pasion me deg t tilla t dijes si gjuhsia, filologjia dhe historia. Esht sidomos ajo q e intereson: lashtsia e popullit t vet dhe raportet e tij n shekuj, sidomos me fqinjt e vet, e n mnyr t veant me at grek.

    Nikua ka lvizur shum si n Gjermani ashtu dhe jasht saj. N mnyr t veant jan dy pjes t kontinentit ton, Europa Perndimore dhe Ballkani. Ai ka vizituar, kudo ku ka shkuar, sidomos n Itali apo Holland, Greqi, pa folur pr Gjermanin, rrnojat arkeologjike, ka qmtuar mbishkrimet e lashta t tyre, ka vizituar muzeumet e do lloji, ka shetitur duke par vlerat monumentale t nj Firence, Venediku, po dhe t Dodons pran Janins, t Delfit n Peloponez, po dhe ato t lashtsis n Turqi, n Stamboll e gjetk. Esht nj shtegtar, nj turist q shkon gjithandej. Kjo i ka dhn dor q t zgjeroj horizontin e vet, dijet e veta, dhe kshut t bhet nj njohs shum i mir i antikitetit greko-romak, atij shqiptar iliro-pellazg etj.

    Njkohsisht nuk i ka munguar pasioni t hulumtoj n folklorin e krahins s vet amri, duke filluar nga prindrit e vet dhe duke vazhduar me mjedisin prreth ku ai u rrit e u b burr.

    Nikua shquhet pr lidhjet tepr t ngushta me vendlindjen. Tre jan pikat ku ai shkon m shpesh, q e lidhin me familjen e farefisin e vet n shtetin grek. Preveza dhe fshati i lindjes Ftina, e amofshatrat shqiptare, s dyti sht kryeqendra e Epirit Janina, ku ka njerz t afrm, dhe s treti Athina ku prap jetojn njerzit e vet. Sa her shkon n Greqi, dhe kjo sht e prvitshme, e mbase m shpesh, Nikua takohet me shokt, miqt, rrethin e vet. Njeri pa qibr, ai ulet si me bashkfshatart e vet, ashtu dhe n tribuna shkencore flet me shkenctart si i till, sepse i till sht br nj jet t tr, n saj t puns s vet t palodhur.

    Nikon e intereson dhe e trheq si me magnet bota shqiptare, dheu am,Shqipria, Kosova, Maqedonia, shqiptart kudo q jan n trojet etnike apo n diaspor, ndaj ai nuk heq dor na kontaktet me ta. Ka shum miq n Kosov, po dhe tek shqiptart e Maqedonis n Shkup, Tetov e gjetiu, t cilt e duan dhe i do. Sidomos vlerson brezin e ri t pedagogve q po rritet n universitetet shqipfolse t trevave shqiptare jasht kufijve. Ato jan e ardhmja, thot me thjeshtsi e menuri, i kontakton, i respekton, i nderon dhe i inkurajon n punn e tyre. Ndrkoh mban lidhje me krijues e studiues n to.

    Po aq e dashur pr t sht Shqipria, ku ai, sidomos pas vitit 2000, i ka shpeshtuar vizitat e kontaktet e veta. Kudo Nikon e rrethon respekti dhe dashuria e njerzve.

    Por nuk mund t mos prmendsh dhe lidhjet e tij me botn greke. Qysh nga fminija Nikua sht biling. Tek ai kan qen t pandara shqipja dhe greqishtja. Ende e ruan nnshtetsin greke. Ai shkon n Greqi vazhdimisht, sht n kontakt me njerzit e thjesht, intelektualt e njerzit e bots shkencore e t dijes n Athin, Janin, Prevez. Jan lidhje t formuara n dekada. Dhe veprat e veta Nikua i ka shkruar n greqisht, qofshin kto studime apo dhe vllime n poezi. Ndofta mjedisi dhe greqishtja si gjuh e kultivuar e kulturs, ia ka imponuar kt.

    Nikua sht nj njeri q rreth dy dekadat e para i kaloi n amri, n Greqi, ndrsa dekadat e tjera t jets s vet i ka kaluar n Europn Perndimore, n Gjermani, pra ka nj formim europian, nj mentalitet europian dhe sht br nj dijetar i prmasave europiane. Ai rrmon n lashtsin iliro-pellazge, n lashtsin ame, n at greko-romake.

    Njkohsisht ai sht nj atdhetar i shquar, i lidhur me vendin e vet, me truallin e vet. Nikua i takon shkolls s Janins, nga doln vllezrit Frashri, Kristoforidhi, Vretua, Ismail Qemali, Abedin Dino e t tjer njerz t shquar t karvanit rilindas. Ai ecn n gjurmt e tyre, n hullin e elur prej tyre, krahas amve e arbrorve t ndritur t s djeshms, si nj Anastas Kullurioti e Panajot Kupitori, ashtu dhe t s sotmes, si nj Jorgo Maruga, Vangjel Lapi, Jorgo Miha, Aristidh Kola, t cilin e ka pasur shok e mik t ngusht, Jorgo Jeru e shum e shum t tjer.

    Ai sht br nj rilindas i sotm q ecn n gjurmt e t parve t vet. Ai sht nj prfaqsues i shquar jo vetm i bots intelektuale dhe akademike me standardet e veta shkencore, po dhe nj prfaqsues i denj i popullsis shqiptare t krishter t amris q jeton pandrprer n trojet e veta etnike dhe ruan t paprekur identitetin e saj kombtar.

    3. Veprat

    Nikua ka nxjerr nj seri veprash n greqisht dhe n shqip. Nj nga veprat e tij t para sht Elemett parahistorik t strlasht arvanit, botuar n greqisht n Athin n shtator 2003, e cila u prkthye n shqip nn titullin Historia e shenjt e arvanitasve n Prishtin 2004, me rreth 340 faqe.

    Vepra tjetr Fjalori i Marko Boarit doli n Tiran 2007 dhe ka rreth 500 faqe. Me rndsi sht studimi hyrs q i paraprin, mbi 100 faqe, me titullin greqisht Isagogji dhe prbn gati 1/3 e librit me nj informacion me vler jo thjesht pr vepren, pra gjuhsor, po dhe jasht saj pr amrin, historin e saj, suljott etj.

    Libri i studiuesit dhe dijetarit Niko Stillo nga Preveza, Fjalori i Marko Boarit sht libri i tij i par q botohet n Shqipri nga shtpia botuese Arbria. Esht nj libr me vlera shkencore e kombtare pr t djeshmen pr t sotmen e, sidomos, pr t ardhmen. Kto dit u vun n qarkullim edhe dy libra t tjer t albanologut Niko Stillo. I pari sht fjalori i Daniil Voskopojarit n katr gjuh q prfshin prgjat tij disa studime q ashtu sikurse te fjalori i Boarit kapin nj vllim afrsisht prej 100 faqesh. Ky fjalor u nxor n drit nga shtpia botuese e Universitetit Kristal dhe u shtyp po n shtypshkronjn e ktij universiteti. Fjalori greqisht-shqip i Panajot Kupitorit prmban 20.000 fjal t ishullit t Hidrs n territoret ishullore arvanitase. Nikua e ka sjell n gjuhn e sotme, duke br dhe transkriptimin prkats nga shqipja me alfabet grek n shqipe me grma latine, si dhe duke prshtatur disa fonema pr ta pasqyruar sakt t folurn e ktij ishulli arvanitas. N vitin 2010 doli libri Etruskishte-Toskrishte, vllimi i par me 319 faqe, n t cilin Nikua spjegon se gjuha etruske sht e lidhur me shqipen pazgjidhshmrisht. N vitin 2011 u botua libri Duke mprehur thika me poezi t poetit Niko Stillo me 144 faqe, q dshmon pr nj dimension t ri t studjuesit dhe albanologut Niko Stillo. Ai n rinin e tij ka botuar dy vllime me poezi n gjuhn greke, njrin prej t cilve tani e kemi n shqip, ndrsa tjetri me titull Dhjet fjal (Dheka leksis) pret t shoh dritn e botimit n t ardhmn. N poezin e tij dominojn tonet sa laike aq dhe sociale e artistike, me tema t marra nga jeta, nga realiteti i prditshm, pa anashkaluar karakterin e tyre lirik, ku spikat njeriu i thjesht, i ndjeshm por dhe i menm, dijetari dhe shkenctari Niko Stillo.

    Pritet t dal s shpejti edhe nj poem e shkruar n greqishten katharevusa prej 217 faqesh n origjinal, shkruar nga Grigor Stavridhi (Perliev) me titull Eposi i Skenderbeut. Nikua ka gati nj studim voluminoz pr teqet e bektashinjve n Greqi, q mendon ta botoj n t ardhmn e afrt n gjermanisht dhe greqisht n Gjermani, vendi ku jeton dhe punon, pr t trhequr vmendjen e opinionit publik shkencor e botror, si pr lashtsin e bektashinjve q jetojn n Greqi, ashtu dhe pr gjendjen e sotme t tyre dhe t objekteve t kultit t tyre. Ky libr sht frut i krkimeve shumvjeare brenda dhe jasht Greqis dhe konstatimit t situats n terren. Nj vepr e mirfillt shkencore sht dhe Leksikografia Toske nga Th. Kavalioti gjer te K. Kristoforidhi q pret t shoh edhe ajo, n nj t ardhme, dritn e botimit.

    4. Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit

    Nikua me tre fjalort e shqips, t Boarit, t Kupitorit dhe t Dhanilit t Voskopojs t tre trevave tona t Jugut, hedh drit mbi toskrishtn. S pari, Mbi t folmen e Voskopojs, Oparit, Kors dhe hinterlandit pr pjesn shqipe dhe kjo pr shekullin e XVIII. S dyti, Mbi t folmen e amris t asaj kohe, fundi i shek. XVIII, fillimi i shek XIX, po edhe mbi greqishten popullore t Epirit, duke na sjell fjal, shprehje, fjali e fraza t asaj kohe q i bjn jehon jets e jetess s amve e suliotve, ktyre toskve e shqiptarve t nj brumi t veant. Aty gjen gjurm t gjuhs, folklorit, historis e gjeografis s ktyre trevave t lavdishme. S treti, n fjalorin e Kupitorit me 20 000 fjal q prfshin ai dhe punn plotsuese t shklqyer q ka br Nikua me t tre fjalort pr ti prditsuar, pra pr ti kthyer n shqipen n germa latine e greqishten e sotme, si dhe pr ti pajisur me aparatin ndihms teknik prkats, hidhet drit se kush ka qen dhe sht popullsia e ishujve t Egjeut, Hidrs, Species, Psaras, ishullit Paros, Kos (Hios), etj.etj. Hidra ka folur e flet shqip sot e gjith ditn. Pra Nikua, duke e nxjerr me njmij e nj vshtirsi nga arkivat e bibliotekat e Greqis, Athins etj., duke e sjell n parametrat e fjalorve shkencor t sotm normal dhe duke i komentuar e pajisur me shnime, ka br nj pun si rrallkush, t jashtzakonshme, duke u hapur tre fronte t mdhej pune, sidomos gjuhtarve. Nikua na ka sjell jo vetm tre vepra t tij, por njkohsisht studjuesit, specialistt e gjuhs e m gjr dhe kushdoqoft kan tre miniera arit si shprehen shkodrant, pr krkime e reflektime t mtejshme, pr fjalorin e shqipes t dy shekujve, qindvjearit t tetmbdhjet e nntmbdhjet.

    Q nga Gjermania, albanologu e atdhetari Niko Stillo na jep modelin e njeriut t prkushtuar shkencs s mirfillt e shtjes kombtare. Qarqet shkencore dhe ato atdhetare duhet t dijn ta vlersojn e ta vn n vendin q i takon. Nuk sht puna thjesht e nj dekorimi nga Presidenca apo titulli akademik nga Akademia e Shkencave t Shqipris, por t subvencionohet pr botimin e veprave q po nxjerr e q do t nxjerr n t ardhmen. Njerz si njeriu-akademi, Niko Stylos, jan fabrika t mendjes q nxjerrin vetm produkte t cilsis m t lart. Le t ndiqet shembulli i Akademis t Shkencave t Edukimit me kryetar t saj, Prof. Musa Kraja, q e bri antar t saj, dhe Universitetit Kristal, me president zotin Ahmet Mua, q i botoi njrin prej fjalorve t tij. Ti hapen dyert n Shqipri si ia ka hapur Kosova e t ecet n gjurm t tyreKjo do ti nderoj t gjith ata q do ta bjn kt.

    Pra, Nikos i bhen tre fjalor, nj triad. Me Marko Boarin na ndrion amrin e Suljott, dhe u v prfundimisht kapelen e shqiptarit suljott am dhe shqiptar. Me fjalorin katrgjuhsh t Daniil Voskopojarit, Tiran 2011, Niko Stillo jep ndihmesn n rrafsh ballkanik, del si balkanolog pr vllahishten, bullgarishten, greqishten e shqipen; si t thuash na jep Ballkanin n pllmb t dors, me nj studim perl. N fillim pr emrin e Voskopojs, me nj argumentim, sa t natyrshm aq binds t emrit Moskopolis q, sipas tij, e ka origjinn nga shqipja nga fjala ka (dem). N fjalorin e Kupitorit na jep tapin e ishulli t Hidhrs dhe ishujve t tjer arvanit t Egjeut. Kontributi i Nikos sht i jashtzakonshm. Duhet t mendohen Instituti i Gjuhsis, i Historis, Qendra Albanologjike dhe Akademia e Shkencave pr t vlersuar kt ndihmes shum, shum t vyer. M vjen mir q universiteti im Kristal ka dhn nj kontribut t veant pr botimin e njrit prej ktyre fjalorve; merit e gjith ekipit shtpi botuese-shtypshkronj, me n krye drejtuesit m t lart t ktij universiteti. Ky ekip, punoi me prkushtim pr ta nxjerr n kohn m t shpejt e me parametra cilsor m t lart.

    ǒprmban ky fjalor q sot kemi n duart tona?

    Ve parathnjs s shkurtr, dinjitoze pr nj punim dinjitoz si ai i studjuesit Niko Stillo, t shkruar me kultur t lart dhe me kompetenc profesionale nga profesort e nderuar Valter Memisha dhe Marenglen Verli, vjen nj hyrje e autorit. Aty ai, midis t tjerash, jep prejardhjen e emrit t Voskopojs Moskopolit, prej nga ishte dhe autori i fjalorit katrgjuhsh, Dhanil Voskopojari.

    Pas dhnies s fotokopjuar t 36 faqeve t fjalorit n fjal, vjen nj studim pr alfabetet epirote, i cili, bashk me studimet e tjera lidhur me botimet e ribotimet e ktij fjalori, nga autor t tjer pasardhs, si anglezi Martin Leake, apo dhe dorshkrime si fletoria e Papa Nastas Gegs, e vitit 1902, shkon n rreth 100 faqe. Pra, sikurse te fjalori i Marko Boarit, afrsisht n t njjtat permasa, kemi nj studim t thukt pr fjalorin n fjal dhe alfabetet e shqipes me germa greke. N nj kuptim, ky studim te Fjalori i Dhanilit sht vazhdim e n vazhdimsi i studimit mbi njqint faqe (Isagogji) t Fjalorit t Boarit. Nikua me kt studim thellohet n alfabetet e shqipes me germa greke dhe trason nj rrug, q do par jo vetm n veri, alfabetet e shqipes me germa latine, por edhe n jug pr alfabetet shqipe me grma greke. Madje, ktu gjurmimet t ojn n shkrimin e shqips n shekujt e par t ers son, n mos m heret. Pas Dhimiter Shuteriqit, Nikua sht nj pionier q po nxjerr n shesh traditn jugore t shqipes, e cila pr munges t njohjes t gjuhs greke, neglizhimit t ksaj ane, apo dhe moskompetencs profesionale, sht ln n harres

    Me t drejt autort e parathnies shkruajn pr punn e Niko Stillos: Niko Stylo zbret me kujdes n thellsi t shekujve dhe t mijvjearve, jo prmes emotivitetit dhe dshirs utopike, por me pun t shkallshkallshme e t qndrueshme, zbret atje ku ka pak drit, por edhe atje ku errsira sht e plot, zbret atje ku mjegullnaja pret t largohet dhe ku krkimet nuk kan njohur qasje, jan ln prgjysm apo shpesh i jan larguar shqipes.

    Me nj prkushtim q duhet marr si shembullat e gjen gjithmon n krkim t asaj q sht e shqipes a q t shpie te shqipja. Ky personalitet shkencor ka hyr dinjitetshm n kulturn shqiptare me tri profile veprash: me vepra t mirfillta shkencore, q lidhen me historin e shqipesme ribotimin e veprave leksikografike n shekuj (pr shqipen LB) me krijimtari t mirfillt artistike n shqipe e n greqishte (poezi etj., LB)

    Me plot t drejt autort e parathnies, me nj gjuh t kursyer, vn n dukje kontributin e veant t Niko Stylos si nj botim i plot, studim trsor, q spikat nga nj akribi e vlersueshme n t gjitha aspektet. N. Stylos sjell ardhjen e veprs n nj udhtim mbi 250 vjear prmes botimeve, her si vepr e plot e her n prbrje t punimeve t studjuesve a albanologve t ndryshm, q jo vetm kan njohur veprn, por edhe prurjet dhe vlerat e saj.

    Prof. Dr. Valter Memisha dhe Prof. Dr. Marenglen Verli, theksojn se Fjalori Katrgjuhsh i D. Voskopojarit, nuk sht thjesht nj qasje n shekullin e ri t nj vepre q mungonte n bibliotekat tona t puns, por edhe nj punim prfshirs i botimeve e ribotimeve t fjalorit n shek. e XIX-t. Ardhja e veprs n prmasat n t cilat ajo shprfaqet, nderon autorin, pasuron kulturn ton kombtare dhe lehtson punn e studjuesve.

    Jemi plotsisht dakord me konkluzionin e dy profesorve t nderuar se Vepra e prgatitur nga ky studjues, nuk sht thjesht nj ribotim, ajo sht nj enciklopedi, q nis q nga historia e shkon deri te gjurmimi i shkrimit t shqipes dhe i alfabeteve t saj, sidomos t shqipes toske. Vet albanologu e balkanologu Niko Stillo sht nj enciklopedi e gjall, nj bibliotek q ecn dhe kjo manifestohet edhe n tr veprat e tij. Bibliografia n fund t librit n tre gjuh, n gjermanisht, n shqip e n greqisht, prej rreth 50 titujsh, sht edhe ajo nj tregues sinjifikativ pr kt. Niku ka tre apo katr tipare t pandara n punn e tij: s pari, durimi i tij i jashtzakonshm n krkimet e veta, s dyti, nj puntor i palodhur, s treti, puna sistematike dhe, s katrti, akribia shkencore. T gjitha kto gjenden t mishruara n tr veprat e Nikos, n gjith punn e tij krkimore-shkencore

    Nga shqyrtimi q i kemi br fjalorit t sapodal, nga nj vshtrim i prgjithshm, na rezulton se te ky fjalor dallojm disa linja: s pari, nuk mund t mos e them me knaqsi, Nikua sht miqsuar me rilindasit tan dhe n studimin n fjal del dhe N. Veqilharxhi dhe H. Tahsini dhe S. Frashri, si dhe Kullurioti me Kupitorin. Por gjithashtu del edhe nj emr i ri, zbulim i Nikos, Angjelin Cacos, apo i mirnjohur edhe Anthim aos.Nga grmimet e Nikos, del se rilindasit tan i kan njohur me themel alfabetet e lashta dhe kan pasur dije t thella, solide edhe gjuhsore, kan qen kapacitete t dijes shkencore; s dyti, Nikua hedh drit t re mbi Voskopojen dhe dijetart e saj, prfshir dhe Dhanil Voskopojarin, i anashkaluar apo i pastudiuar, qoft nga shkenca gjuhsore shqiptare apo edhe ajo greke; s treti, ai sht nj nga njohsit m t mir t alfabeteve t lashta greke dhe atyre shqiptare me alfabet grek dhe i sheh ata n vazhdimsin e tyre, n lidhjen e tyre, n historikun e tyre. Puna e Nikos n kt drejtim sht si rrallkush, sa e vshtir po aq e vlefshme. Ndihmesa e tij sht e pazvendsueshme. Kemi prpara nj njohs t shkelqyer t greqishteve, nga e lashta deri tek e reja, nj helenist t shquar si ai. Esht fat pr shqipen q nj personalitet si Niko Stillo merret me t, s katrti, veprat e Nikos kapin nj gam t gjr krkimesh nga dokumentt arkivale, n vepra t plota apo t pjesshme, n bibliotekat e ndryshme t bots, n botimet bashkkohore, n libra apo n internet, n vende kulti apo n muze, n mbishkrime arkeologjike a n monedha t vjetra; s pesti, veprat e tij ndriojn segmente t caktuara t historis dhe gjeografis t amris apo Epirit q nga lashtsia e deri n ditt e sotme. P.sh. ndriohen momente historike q kan t bjn me Ali Pash Tepelenn, t atin e Abedin Pash Dinos, Ahmet Dino etj.

    Ajo q mund t them pr fjalort (variantet e fjalorit t Dhanilit, LB) q prmbahen n veprn e Niko Stillos t sapodal, sht se ai ka punuar mbi ta, i ka sjell nga greqishtja e kohs n greqishtn e sotme t re, dhe pjesn shqipe n shqipen e sotme me germa latine. I ka plotsuar e sistematizuar dhe, kur ka pasur n fjal t caktuara pasaktsi prkthimi, i ka ndrequr. Puna e Nikos sht pr tu admiruar. M tre fjalort q u ka dhn n dor, sidomos studiuesve, e veanrisht specialistve t gjuhsis, Nikua u ka hapur nj front t gjr pune pr krkime t mtejshme. Nikua i ka nxjerr nga arkivat apo bibliotekat, ku i kish mbuluar pluhuri i harress, me qllim apo pa qllim dhe sot i kan gati me tr aparatin shkencor prkats e ve t shpien prpara krkimet shkencore mbi to. Brezat e rinj t studiuesve do ti jen prjet mirnjohs Niko Stillos pr kto dhurata q po u bn atyre n fush t studimeve t mirfillta shkencore pr shqipen.

    Ai i prqas fjalort, i krahason, i vlerson dhe gjen aty lnd t pasur n funksion t ides s tij pr shkrimin e kryehershm t shqipes. Grmat shtes t alfabetit grek, q i gjen q nga kodikt e ndryshm e deri tek fjalort dhe po ashtu n veprat e vjetra, Nikua i lidh me arvanitasen e tij, me shqipen dhe na v prpara zbulime t mdha e t vogla, ku vetm mikroskopi i ktij studiuesi t zellshm t shqipes e greqishtes mund t hyj dhe, n fund, sjell jo vetm kndvshtrime t reja, por arritje q zn vend e meritojn vlersim e rivlersim. Nikua t imponohet me dokumentin e qmtuar me pasion e kmbngulje, me analizn e ftillimin e imt, me argumentin e argumentiminNiko hyn me kompetenc shkencore n lami t gjuhsis, duke u mbshtetur fort n studimet e shumta, n historin moderne dhe t kryehershme t Ballkanit, n historin e popujve t lasht e t sotshm t trevave t ktij gadishulli n rrjedh t shekujve.


    (Vot

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Kreksi
    Antarsuar
    20-11-2004
    Vendndodhja
    Franc
    Postime
    5,601
    Faleminderit
    336
    42 falenderime n 41 postime
    E pergzojmi vepren e Niko Stilos, duhet te jemi te knaqur, mirpo, sht per tu habitur se si nuk doli asnj dijetar edhe nga Kosova apo Shqiperia deri me sot qe ta verttoje kete pun, ne e dijmi se Ameriken e zbuloi Kristofor Kolombo por kapakun ia vuri Amerigo vespui.. dhe iu tha te tjerve si Kolombo gabonte, nuk sht kjo India por nje Tok e Re..!
    Kto gjra q i thot Niko Stillo sot, i kan thn edhe Akademit europiane para 150 vitesh...se; greket e sotem nuk jane autoktone por nje popull i ardhur, dhe se; para se te vinin greket aty jetonte edhe nje popull tjeter qe greket e quanin "pellazg"...sht e njejta gj, sikur erdhen turqit ne Ballkane dhe aty gjeten sllavet...dhe per pushtuesit truq sllavet ishin banor para turqve, mirpo shtrohet pytja; a kishte banor tjeter me te vjeter se sa eta slalvet e turqit ne Ballkan ?
    Normal qe kishte, ishin ilirt...
    Dhe tani po e marrim se pas 4000 vite (rreth vitit 6000 pas krishti) na del nje studiues i cili do e vertetoje se ne keto troje te ballkanit ka jetuar nje qytetrim i zgjuar qe ndertonte minare...mirepo pas tij do dali edhe nje tjeter qe do thoje se para ketyre minareve paska patur edhe nje popull tjeter...qe ka folur gjuhen sllave....
    Kshtu vepron edhe Niko Stillo sot, pa u interesuar fare se kush ishin banoret jo vetem para grekeve por edhe para pellazgeve (para turqve e para sllavve) ai na paraqet vetem se gjysmen e hnes...e jo faqen tjeter te henes...se, do ishte tragjike nese nje studiues sot e nis piken ZERO te popujve te ballkanit me pellazget...!
    Pra, te gjithe studiuesit tane deri me sot, asnjeri nuk i njehe gjuhet e popjve tjere perpos greqishtes...dhe sot populli shqiptar shihet vetem nga atje posht, e jo edhe nga ana e siperme e hemisferes...vall, si ka mundesi kjo ?
    Univerzitet e sotme private ndoshta jane ne interes per lemi tjera si matematika e fizika e jo per studime e hulumtime gjuhesore e rrth historis s popullit shqiptar...me keto studime duhet te mirren profesoret kompetent nga arsimi e akademia...prandaj, Niko Stillo duhej te bashkepnoje me profesoret tane shqiptare e sidomos me ata nga Kosova e Maqedonia te cilet e njohin edhe gjuhen sllave...se, nuk do thoe se po e njohem gjuhen greke i dijmi te gjithat...
    Askush nuk te pyt: 'ka bere atedheu per ty por 'ke bere ti per Atedheun ! - JFK

  3. Anetart m posht kan falenderuar Kreksi pr postimin:

    violativo (08-08-2018)

  4. #3
    i/e regjistruar Maska e illyrianboyful
    Antarsuar
    24-08-2012
    Vendndodhja
    Kush t bri nga Toka kaq t prsosur
    Postime
    309
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 3 postime

    Pr: Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit dhe Balkanologu Niko Stillo

    Citim Postuar m par nga Kreksi Lexo Postimin
    E pergzojmi vepren e Niko Stilos, duhet te jemi te knaqur, mirpo, sht per tu habitur se si nuk doli asnj dijetar edhe nga Kosova apo Shqiperia deri me sot qe ta verttoje kete pun, ne e dijmi se Ameriken e zbuloi Kristofor Kolombo por kapakun ia vuri Amerigo vespui.. dhe iu tha te tjerve si Kolombo gabonte, nuk sht kjo India por nje Tok e Re..!
    Kto gjra q i thot Niko Stillo sot, i kan thn edhe Akademit europiane para 150 vitesh...se; greket e sotem nuk jane autoktone por nje popull i ardhur, dhe se; para se te vinin greket aty jetonte edhe nje popull tjeter qe greket e quanin "pellazg"...sht e njejta gj, sikur erdhen turqit ne Ballkane dhe aty gjeten sllavet...dhe per pushtuesit truq sllavet ishin banor para turqve, mirpo shtrohet pytja; a kishte banor tjeter me te vjeter se sa eta slalvet e turqit ne Ballkan ?
    Normal qe kishte, ishin ilirt...
    Dhe tani po e marrim se pas 4000 vite (rreth vitit 6000 pas krishti) na del nje studiues i cili do e vertetoje se ne keto troje te ballkanit ka jetuar nje qytetrim i zgjuar qe ndertonte minare...mirepo pas tij do dali edhe nje tjeter qe do thoje se para ketyre minareve paska patur edhe nje popull tjeter...qe ka folur gjuhen sllave....
    Kshtu vepron edhe Niko Stillo sot, pa u interesuar fare se kush ishin banoret jo vetem para grekeve por edhe para pellazgeve (para turqve e para sllavve) ai na paraqet vetem se gjysmen e hnes...e jo faqen tjeter te henes...se, do ishte tragjike nese nje studiues sot e nis piken ZERO te popujve te ballkanit me pellazget...!
    Pra, te gjithe studiuesit tane deri me sot, asnjeri nuk i njehe gjuhet e popjve tjere perpos greqishtes...dhe sot populli shqiptar shihet vetem nga atje posht, e jo edhe nga ana e siperme e hemisferes...vall, si ka mundesi kjo ?
    Univerzitet e sotme private ndoshta jane ne interes per lemi tjera si matematika e fizika e jo per studime e hulumtime gjuhesore e rrth historis s popullit shqiptar...me keto studime duhet te mirren profesoret kompetent nga arsimi e akademia...prandaj, Niko Stillo duhej te bashkepnoje me profesoret tane shqiptare e sidomos me ata nga Kosova e Maqedonia te cilet e njohin edhe gjuhen sllave...se, nuk do thoe se po e njohem gjuhen greke i dijmi te gjithat...

    'kan t bjn sllavt dhe ghuha sllave q duhet bashkpunuar me ata q din gjuhn sllave pr lashtsin e ballaknit dhe Ilirin???????????????????


    Niko stilo JAV THAU

  5. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    30-03-2006
    Postime
    289
    Faleminderit
    13
    31 falenderime n 30 postime

    Pr: Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit dhe Balkanologu Niko Stillo

    Nese dikush e ka versionin e Nikos per fjalorin e Danielit pa pati mundesi te na e tregoje
    une kam gjetur kete ketu fjalori kater gjuhesh

  6. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    26-07-2014
    Postime
    64
    Faleminderit
    11
    8 falenderime n 6 postime

    Pr: Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit dhe Balkanologu Niko Stillo

    Cili ishte qellimi i autorit me kete fjalor?
    Albanians, Vlachs, Bulgarians, speaker of other languages, rejoice, and prepare yourselves all of you to become Romioi (Greeks), leaving the barbarian language, voice and customs, that to your descendants will appear like myths.
    Daniel Moscopolites

  7. #6
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    30-03-2006
    Postime
    289
    Faleminderit
    13
    31 falenderime n 30 postime

    Pr: Fjalori katrgjuhsh i Daniil Voskopojarit dhe Balkanologu Niko Stillo

    Ky fjalor shikohet vetem per rendesine e tij linguistike. Krishterimi kur erdhi ne greqi dhe gjithe evropen gradualisht i eleminoi fete dhe traditat pagane dhe ato qe nuk i "luftonte" dot i pervetesonte. Keto gjera dihen nuk ka pse te habitesh. Edhe pse shume gjera te kultures boterore kane humbur per shkak te kalimit nga politesimi ne monoteizem ishte nje shkalle e domosdoshme kalimi pasi gjithe bota e qyteteruar ne krishterim e ka themelin. Me gjithe problemet e tij krishterimi eshte baza e botes perendimore te qyteteruar, dhe popujt pagane apo jo te krishtere jane keq e mos me keq. (japonia ndoshta eshte nje perjashtim )

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •