Close
Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 33
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    1974- Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe

    Drejtshkrimi
    I
    Gjuhs Shqipe



    1974

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    REZOLUT E KONGRESIT T DREJTSHKRIMIT T GJUHS SHQIPE

    Zhvillimi i hovshm e cilsor i kulturs, i letrsis dhe i shkencs mbi bazn e shndrrimeve t thella historike ekonomiko-shoqrore q jan kryer n Shqiprin socialiste e q kan sjell ndryshime t thella edhe n vetdijen gjuhsore t popullit ton, i ka dhn nj shtys t fuqishme e t pandrprer njsimit t gjuhs letrare kombtare shqipe, themelet e s cils jan hedhur q n kohn e Rilindjes.

    Masat e gjera popullore, n kundrshtim me pikpamjet e ngushta lokaliste, kan luftuar pr nj gjuh letrare t njsuar dhe kan prkrahur me dashuri do prpjekje q i ka shrbyer ktij qllimi. Duke prmbushur gjithnj m mir krkesat e shumanshme t t gjitha fushave t veprimtaris shoqrore, gjuha letrare shqipe ka arritur nj shkall t till zhvillimi, q na lejon t pohojm shkencrisht se populli shqiptar ka tashm nj gjuh letrare t njsuar, norma kombtare e s cils sht kristalizuar n t gjitha hallkat kryesore t strukturs fonetike, gramatikore, fjalformuese e leksikore e n disa hallka t veanta ndodhet n fazn e fundit t kristalizimit. Kjo gjuh letrare prdoret sot pothuajse nga t gjith shqiptart brenda e jasht Republiks Popullore t Shqipris dhe sht br modeli i norms gjuhsore t prbashkt pr t gjith ata q shkruajn shqip.

    Pas vendimeve t Konsults shkencore t Prishtins (1968), si rezultat i zhvillimit kulturor t shqiptarve dhe i prpjekjeve t vetdijshme t punonjsve t kulturs, t arsimit dhe t shkencs, kjo gjuh letrare e njsuar po prdoret pothuajse pa prjashtim edhe nga shqiptart q jetojn n Republikn Socialiste Federative t Jugosllavis - n Kosov, n Maqedoni e n Mal t Zi, n t gjith veprimtarin shoqrore, ndr t tjera edhe n gjinit e ndryshme t letrsis artistike, n proz e n poezi, gj q dshmon si pr gjersin, ashtu edhe pr thellsin e prvetsimit t norms letrare kombtare. Ky sht nj hap i rndsishm si pr zgjerimin e funksioneve kombtare t shqipes letrare, ashtu edhe pr pasurimin e saj. Prpjekje pr t prdorur gjuhn letrare t prbashkt shqipe vihen re edhe tek arbresht e Italis.

    Kjo shkall zhvillimi e shqipes letrare, ndr t tjera krkon q edhe rregullat drejtshkrimore t jen sa m t njsuara e t qndrueshme me qellim q t ndihmojn pr ngulitjen sa m t thell dhe pr prvetsimin sa m t leht t normave t gjuhs letrare t shkruar e njkohsisht t ndikojn pr njsimin e mtejshm edhe t normave t drejtshqiptimit.

    Per kt, me nismn e Institutit t Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, u mblodh n Tiran prej 20 deri m 25 nntor 1972 Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe, ku u prfaqsuan gjersisht forcat e shkencs, t arsimit dhe t kulturs shqiptare.

    Ky Kongres, si forumi m i lart shkencor, analizoi e diskutoi gjersisht parimet themelore, shtjet e prgjithshme dhe shum zgjidhje t veanta t drejtshkrimit t shqipes, si edhe probleme t tjera teorike e praktike, q kan t bjn me normn letrare n prgjithsi.
    Kongresi i Drejtshkrimit, duke u br nj shqyrtim shkencor pr-gjithsues nivelit t zhvillimit t gjuhs s sotme letrare shqipe, prirjeve t evolucionit t saj dhe n mnyr t veant gjendjes s drejtshkrimit,
    konstaton:

    1. Shqipja letrare e kohs son ka hyr tashm n fazn m t lart t zhvillimit t saj, n fazn e kristalizimit t plot e prfundimtar. Ajo funksionon si nj gjuh letrare e prbashkt dhe e njsuar n t gjitha sferat e veprimtaris shoqrore. Kjo shkall e lart zhvillimi krkon edhe prcaktimin e normave drejtshkrimore sa m t plota, sa m t njsuara dhe t qndrueshme.
    Prpara lirimit ritmet e zhvillimit t gjuhs letrare kombtare, pr shkak t kushteve historike-shoqrore t vshtira, kan qen t ngadalshme. Por, m gjith pengesat q u jan vn shkolls shqipe dhe prpjekjeve pr njsimin e gjuhs letrare amtare, populli shqiptar arsimdashs e ka ruajtur at si gjn m t shtrenjt edhe n astet m t rnda t jets s tij historike dhe ka luftuar pareshtur pr ta pasuruar e pr ta ngritur n nivelin e nj gjuhe t prbashkt kombtare sa m t njsuar e t prparuar.

    2. Njsimi i drejtshkrimit ka qen kurdoher pjes e pandar e ktyre prpjekjeve. Drejtshkrimi ka ecur prpara krahas zhvillimit t vet gjuhs, sht prsosur vazhdimisht n saje t zhvillimit t shkencs gjuhsore shqiptare dhe sht prvetsuar e ngulitur nga shkolla jon e re, nga shtypi e botimet e t gjitha llojeve. Ashtu si gjuha letrare n prgjithsi, edhe drejtshkrimi i saj ka qen i pashkputur nga gjuha e popullit. Prhapja dhe zbatimi i nj drejtshkrimi t njsuar n t gjitha sferat e veprimit t fjals s shkruar ka ndihmuar pr prvetsimin e ngulitjen e normave t gjuhs letrare.

    Drejtshkrimi nuk sht vetm nj shtje shkencore, por edhe nj problem i rndsishm shoqror, sepse sht shprehje e drejtprdrejt e njsimit t gjuhs letrare kombtare, e cila luan nj rol t dors s par n formimin e vetdijes kombtare, n zhvillimin e jets mendore.

    3. Projekti i Rregullave t drejtshkrimit t shqipes q u botua m 1967 n Tiran, u mirprit nga bota shkencore, arsimore e kulturore shqiptare dhe gjeti nj miratim t prgjithshm teorik dhe praktik. Parimet themelore mbi t cilat mbshtetet ky Projekt, ndrtimi i tij, si edhe zgjidhjet kryesore u vlersuan shkencrisht t drejta. Kjo tregon se ai sht mbshtetur n realitetin gjuhsor dhe sht hartuar mbi baza t drejta teorike-metodologjike. Zbatimi i rregullave t drejtshkrimit t 1967-s ka sjell rrafshimin e mtejshm t shum lkundjeve drejtshkrimore dhe ka njsuar pothuajse plotsisht gjuhn e t gjitha botimeve shqipe. Puna pr t prvetsuar e pr t ven n jet rregullat e drejtshkrimit solli nj prmirsim t dukshm dhe njsim t mtejshm t gjuhs s teksteve shkollore, t shtypit e t letrsis artistike, t dokumenteve e t shkresave zyrtare etj. Ajo u b nj mjet i gjall pr t prmirsuar m tej msimin e gjuhs shqipe n t gjitha shkollat, si n qytet, ashtu edhe n fshat

    4. Rreth Projektit jan zhvilluar diskutime brenda dhe jasht Republiks Popullore t Shqipris, n shtypin shkencor e n shtypin masiv, si edhe n konsulta t gjera t msuesve t gjuhs e t letrsis shqiptare e t punonjsve t tjer t kulturs. Ky diskutim popullor e ka pasuruar m tej mendimin shkencor pr problemet e drejtshkrimit t shqipes dhe ka sjell nj ndihm t vlefshme pr prmirsimin e mtejshm t tij. Kjo rrahje e gjer krijuese e pikpamjeve shkencore, e cila u plotsua, u thellua e u prgjithsua teorikisht n kt Kongres, u jep zgjidhjeve drejtshkrimore nj karakter t thell popullor e objektiv dhe i bn ato ti qndrojn provs s kohs.

    N dritn e t gjitha ktyre dhe n prputhje me mendimin e prgjithshm e me argumentimet shkencore q u shprehn N referatin Gjuha e sotme letrare shqipe dhe disa probleme themelore t drejtshkrimit t saj, n kumtesat e n diskutimet, duke u mbshtetur edhe n parashtresat e dy komisioneve t veanta t shqyrtimit t vrejtjeve, Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe

    vendosi:

    I

    1. Rregullat e drejtshkrimit t mbshteten sa m gjere n trajtat e prbashkta t gjuhs kombtare shqipe.

    2. Parim themelor i rregullave t drejtshkrimit t shqipes t jet parimi fonetik. Ky parim do t zbatohet n t gjitha rastet kur shqiptimi letrar paraqitet i njsuar; n kt mnyr do t vendoset nj lidhje e ngusht midis forms s shkruar dhe forms s folur t gjuhs letrare. Kur n shqiptimin letrar ka variante normative, drejtshkrimi do t mbshtetet tek ajo trajt q sht m e prgjithshme dhe q pajtohet me prirjen e zhvillimit t sistemit fonetik t gjuhs letrare.

    3. Meqense shkrimi pasqyron jo vetm strukturn fonetike, por edhe veorit e strukturs gramatikore, leksikore e fjalformuese t gjuhs, rregullat e drejtshkrimit do t mbshteten edhe n parimin morfologjik, i cili krkon q fjalt dhe pjest e tyre prbrse t sistemit trajtformues e fjalformues t shkruhen njsoj, pavarsisht nga ndryshimet tingullore q shkaktohen nga ligjet e gjalla fonetike q veprojn n gjuhn ton. Parimi morfologjik do t zbatohet n ato raste kur parimi fonetik do t onte n errsimin e n prishjen e strukturs s sotme morfologjike e fjalformuese t fjals.

    4. Parimi historik-tradicional do t pranohet n pak raste, kur n gjuhn letrare ka nj tradit shkrimi t vjetr, t ngulitur prej kohsh.

    5. Rregullat e drejtshkrimit t jen sa m t thjeshta, t qarta e prgjithsuese. T ket sa m pak rregulla e sa m pak prjashtime.

    6. Rregullat e drejtshkrimit t jen sa m njsuese: t paksohen n masn m t skajshme zgjidhjet e dyfishta.

    7. Duke marr parasysh gjendjen e sotme t norms gramatikore, pr tiu prgjigjur nevojave t praktiks, n Rregullat e drejtshkrimit t prfshihet nj kapitull, ku t trajtohen shtje gramatikore q lidhen ngusht me drejtshkrimin.

    8. Rregullat e drejtshkrimit t zanoreve e t bashktinglloreve t ndrtohen e t renditen sipas shtjeve fonetike.

    9. Kongresi shpreh krkesn q:

    a) duke u mbshtetur n parimet e prgjithshme dhe n zgjidhjet kryesore t Projektit t vitit 1967, brenda vitit 1973 t hartohen prfundimisht Rregullat e drejtshkrimit t gjuhs shqipe;

    b) n baz t ~Rregullave t drejtshkrimit t gjuhs shqipe brenda vitit 1974 t hartohet Fjalori drejtshkrimor i gjuhs shqipe*;

    c) pr t kodifikuar plotsisht normat e gjuhs letrare t folur e t shkruar, brenda vitit 1975 t hartohen Rregullat e drejtshqiptimit dhe Rregullat e piksimit t gjuhs shqipe.

    II

    N hartimin prfundimtar t Rregullave t drejtshkrimit t shqipes t kihen parasysh kto krkesa t Kongresit:

    1. Zgjidhja e t gjitha problemeve t veanta t drejtshkrimit t bhet n sistem, duke ndjekur nj vij konsekuente jo vetm brenda nnsistemeve t gjuhs, por duke pasur parasysh edhe lidhjet midis ktyre nnsistemeve.

    2. Pr drejtshkrimin e zanoreve:

    a) T jepen rregulla sa m konsekuente pr shkrimin e zanores t patheksuar, sidomos n trup t fjals, duke marr m shum parasysh parimin fonetik (shqiptimin e sotm letrar) dhe duke prcaktuar m qart rastet e zbatimit t parimit morfo1ogjik, n prputhje me pikat I,1 dhe I,2 t ksaj Rezolute. N prgjithsi, pasqyrimi n drejtshkrim i zanores t patheksuar t udhhiqet nga synimi pr rregulla sa m t njsuara.

    b) Rnia e zanoreve t patheksuara gjat shqiptimit pr arsye t elizionit, t mos pasqyrohet n shkrim; fjalt dhe trajtat e tyre gramatikore t shkruhen gjithnj t plota.

    c) Grupet e zanoreve ue, ye, ie t ruhen t plota n shkrim.

    ) N pajtim me traditn, pr t shmangur homonimin si edhe pr t ruajtur strukturn e formimit, trajtat e shkurtra proklitike t premrave ia, iu, t shkruhen me i dhe jo me j (ia, iu dhe jo ja, ju).

    3. Pr drejtshkrimin e bashktinglloreve:

    a) Bashktinglloret e zshme n fund dhe para nj bashktinglloreje t shurdht n trup t fjals t ruhen n shkrim si t tilla, pavarsisht nga mnyra e shqiptimit.

    b) Drejtshkrimi i parashtesave sh-/c-/zh- dhe s-/z- t njsohet n prshtatje me natyrn e tingullit nistor t tems, s cils i shtohet parashtesa.

    c) Te emrat q mbarojn me i t theksuar, kur kjo n trajtat e tyre t ndryshme morfologjike ndiqet nga nj zanore tjetr, t mos shkruhet -j- (liri - liria, shtpi - shtpia).

    ) T ruhet bashktingllorja nj n trup t fjals te emrat si brinj, shkronj etj. dhe t prcaktohet norma n mbaresn e shumsit me -nj ose -j pr emrat e tipit ari, bari, ulli, ftua, prrua etj. si edhe pr mbiemrat e tipit i ri. Zgjidhjet t jen n pajtim me prirjet e zhvillimit t strukturs fonetike dhe morfologjike t shqipes letrare.

    d) Grupet e bashktinglloreve mb, nd, ng, ngj t ruhen kurdoher t plota n shkrim.

    dh) shtja e takimit t dy shkronjave q mund t lejojn lexim t dyfisht, t studiohet dhe t zgjidhet n pajtim me krkesat e sistemit fonetik e morfologjik dhe duke mbajtur parasysh edhe ann praktike t saj.

    e) Te foljet me tem m -t n vetn e tret njjs t s pakryers dftore, lidhore e kushtore, kjo bashktingllore, n pajtim me prirjen e sotme t norms morfologjike, t ndrrohet n -s, pr t shmangur kshtu takimin e dy t-ve: fliste, priste, shtiste (dhe jo flitte, pritte, shtitte).

    4. Pr shkrimin e fjalve dhe t emrave me prejardhje t huaj:

    a) Pr fjalt me burim nga gjuht klasike, drejtshkrimi i shqipes t bazohet n trajtat e ktyre gjuhve dhe jo n trajta q paraqesin veori fonetike t ksaj ose asaj gjuhe nprmjet s cils ka ardhur fjala n gjuhn shqipe.

    b) Pr ata tipa fjalsh, shqiptimi letrar i t cilve sht i njsuar dhe i prgjithsuar me koh, ky kriter t jet vendimtar n caktimin e trajts s tyre drejtshkrimore; kshtu t shkruhet aksion, funksion; biiklet, imento; kontroll, llogari etj.

    c) Te fjalt e huaja q kan ia, ie, io, iu me i t patheksuar n trup t tyre, t ruhet n shkrim zanorja i, pavarsisht nga shqiptimi i saj si j n disa prej ktyre fjalve.

    ) Emrat e prvem t huaj t shkruhen duke u mbshtetur n traditn e prdorimit t tyre n gjuhn shqipe dhe duke marr parasysh shqiptimin n gjuhn prkatse.

    5. N Rregullat e drejtshkrimit t trajtohen kto shtje grama-tikore:

    a) Prcaktimi i mbaress s shumsit (, a ose zero) te emirat femror, tek t cilt vihen re luhatje.

    b) Prkimi i mbiemrave e i premrave me emrat mashkullor q e bjn shumsin me -e (male, kujtime).

    c) Shkrimi i nyjs s prparme.

    c) Shkrimi i trajtave t veanta t disa klasave t caktuara leksiko-gramatikore, si p.sh. urdhrorja e disa foljeve, trajta e pashquar e disa emrave mashkullor n njjs etj.

    6. Pr shkrimin e fjalve bashk ose ndaras dhe bashk ose me viz n mes:

    a) Shkrimi i fjalve bashk, ndaras ose me viz n mes t zgjidhet n baz t konceptit shkencor mbi fjaln dhe veorit e saj n gjuhn shqipe, si nj njsi trsore e mbyllur fonetike, gramatikore e semantike.

    b) T prkrahet prirja e shqipes letrare drejt njfjalsimit t disa togfjalshave, veanrisht t disa shprehjeve ndajfoljore, parafjalore e lid-hzore.

    7. Pr prdorimin e shkronjave t mdha:

    a) Kriteri baz i prdorimit t shkronjave t mdha t jet dallimi i emrave t prvem nga emrat e prgjithshm.

    b) Njsimi i rregullave t prdorimit t shkronjave t mdha t mbshtetet edhe m shum n traditn ton drejtshkrimore.

    c) Pjest prbrse t emrtimeve zyrtare t organeve shtetrore, t institucioneve arsimore-shkencore, t ndrmarrjeve e t qendrave t puns t shkruhen m shkronj t madhe: Ministria e Arsimit dhe e Kulturs, Instituti i Gjuhsis dhe i Letrsis, Instituti Albanologjik, Teatri Popullor, Shtpia Botuese e Librit Shkollor etj.

    ) T njsohet m tej drejtshkrimi i emrave gjeografik, i datave, i ngjarjeve dhe i periudhave historike.

    8. Pr ndarjen e fjalve n fund t rreshtit:

    a) Ndarja e fjalve n fund t rreshtit t mbshtetet kryesisht n ndarjen e fjalve n rrokje, duke marr parasysh edhe strukturn morfologjike t fjals. Por asnjher n fund t rreshtit t mos mbetet nj shkronj e vetme e po kshtu t mos kaloj n rreshtin tjetr nj shkronj e vetme, qoft edhe zanore.

    b) Pr rastin kur ndrmjet dy zanoreve ndodhen dy a m shum bashktingllore, ndarja n fund t rreshtit t jet e lir, mjafton q bashktingllorja e fundit t kaloj n krye t rreshtit e ndjekur t paktn nga nj zanore (t lejohet ndarja ko-krra dhe kok-rra, ve-gla dhe veg-la).

    c) Dyshkronjshat n fund t rreshtit nuk ndahen.

    III

    Duke e vlersuar gjuhn letrare t njsuar si nj nga arritjet m t mdha t shoqris son socialiste n lmin e kulturs, si kurorzimin e prpjekjeve t pareshtura t shum brezave q, edhe n koht m t errta, e ndrruan kt dit dhe punuan me vetmohim pr ta br sa m t afrt, Kongresi i bn thirrje gjith popullit shqiptar q ta prdor gjuhn letrare t njsuar si nj mjet t fuqishm t prparimit shoqror dhe ta shoh kujdesin pr zhvillimin e lulzimin e saj t pandalshm si detyr t vazhdueshme.

    1. N mnyr t veant Kongresi u bn thirrje:

    a) Shkolls shqiptare, si vatra themelore e formimit gjuhsor t brezave t rinj, q i edukon ata me dashuri pr gjuhn amtare dhe u zbulon thesarin e pashtershm t saj, ta vlersoj prvetsimin e normave t njsuara t gjuhs letrare e t drejtshkrimit t miratuar nga Kongresi si detyr themelore dhe t zbatoj plotsisht rregullat e reja t drejtshkrimit, duke filluar nga viti 1973-74.

    b) Institucioneve t teksteve shkollore, q t prgatisin dhe t botojn tekste ndihmse dhe mjete t tjera t nevojshme pr prvetsimin dhe zotrimin praktik t normave t gjuhs letrare dhe t drejtshkrimit t saj.

    c) Shkrimtarve shqiptar, t cilt m fjaln e gjall artistike luajn nj rol t dors s par n kristalizimin dhe ngulitjen e norms letrare kombtare, t punojn me kmbngulje pr zbatimin e prhapjen e norms drejtshkrimore t njsuar.

    ) Institucioneve botuese, q ti zbatojn me prpikri rregullat e drejtshkrimit dhe t ndihmojn gjallrisht pr prhapjen e normave letrare dhe pr ngritjen e kulturs gjuhsore t popullit.

    d) Enteve shtetrore, organizatave shoqrore, institucioneve t shkencs e t kulturs, q t marrin masa pr t zbatuar n gjuhn e shkruar rregullat e drejtshkrimit.

    dh) Radio-televizionit, teatrit, kinematografis, q t zbatojn rregullat e drejtshkrimit dhe rregullat e drejtshqiptimit pr t ndihmuar n prhapjen dhe ngulitjen e normave t trajts s folur t gjuhs letrare.

    e) Institucioneve shkencore-arsimore q merren me studimin e gjuhs shqipe, q tu kushtojn vmendje t vazhdueshme problemeve t drejtshkrimit dhe t ndrmarrin studime t mtejshme n kt fush.

    2. Kongresi porosit q, duke marr parasysh ndryshimet q pson gjuha letrare gjat zhvillimit t saj si edhe shtjet e reja q nxjerr praktika gjuhsore, Rregullave t drejtshkrimit tu bhen, n t ardhmen, kur t jet e nevojshme, prmirsimet dhe plotsimet e duhura.

    Kongresi shpreh besimin e tij t plot se kjo thirrje do t prkrahet me entuziazm dhe do t frymzoj arsimtart, shkrimtart, punonjsit e shkencs dhe t kulturs, gjith inteligjencn dhe t gjitha masat punonjse, q me veprimtarin e tyre krijuese ta zhvillojn, ta pasurojn e ta ngren gjithmon m lart gjuhn ton letrare kombtare.

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    DELEGATT E KONGRESIT T DREJTSHKRIMIT T GJUHS SHQIPE

    Tiran, m 25 nntor 1972.

    1. Thoma Deliana
    ministr i Arsimit dhe i Kulturs i RPSH

    2. Prof. Androkli Kostallari
    drejtor i Institutit t Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    3. Prof. Mahir Domi
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    4. Prof. Eqrem abej
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    5. Prof. Idriz Ajeti
    dekan i Fakultetit Filozofik, Prishtin

    6. Prof. Dhimitr Shuteriqi
    kryetar i Lidhjes s Shkrimtarve dhe Artistve, Tiran

    7. Prof. Aleks Buda
    historian n Institutin e Historis t USHT, Tiran

    8. Dr. Rexhep Qosja
    drejtor i Institutit Albanologjik, Prishtin

    9. Prof. Shaban Demiraj
    pedagog i gjuhs shqipe n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    10. B. vj. shk. Lirak Dodbiba
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    11. Kol Koci
    Msues i Popullit, Tiran

    12. Mr. Remzi Nesimi
    pedagog i gjuhs shqipe n Akademin Pedagogjike, Shkup

    13. B. vj. shk. Jorgji Gjinari
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    14. Doc. Anastas Dodi
    zv.dekan i Fakultetit t Historis dhe t Filologjis t USHT, Than

    15. Emil Lafe
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    16.. Doc. Jup Kastrati
    pedagog i gjuhs shqipe n Institutin e Lart Pedagogjik, Shkodr

    17. Engjll Angoni
    specialist pr gjuhn shqipe n Ministrin e Arsimit dhe t Kulturs, Tiran

    18. Ali Abdihoxha
    drejtor i Shtpis Botuese Naim Frashri, Tran

    19. Luigj Franja
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Shkodr

    20. Prof. Josif Ferrari
    studiues arbresh, profesor i gjuhs shqipe n Universitetin e Barit

    21. Mr. Ahmet Kelmendi
    pedagog i gjuhs shqipe n Shkolln e Lart Pedagogjike, Prishtin

    22. Ahmet Limani
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Mamurras

    23. Ajet Bytyi
    pedagog i gjuhs shqipe n Shkolln e Lart Pedagogjike, Prizren

    24. Ali Dhrimo
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    25. Bahri Beci
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    26. Bajram Hajrullaj
    pedagog i gjuhs shqipe n Filialen e USHT, Vlor

    27. Prof. Bedri Dedja
    zv.ministr i Arsimit dhe i Kulturs i RPSH

    28. Besim Bokshi
    pedagog i gjuhs shqipe n Shkolln e Lart Pedagogjike, Gjakov

    29. Doc. Dalan Shapllo
    pedagog i letrsis shqiptare n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    30. Drita Garuci
    msuese e gjuhs dhe e letrsis shqipe, Shkodr

    31. Dritro Agolli
    shkrimtar, Tiran

    32. Dhimitr Samara
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    33. Dhori Qiriazi
    shkrimtar, Ersek

    34. Elsa Vakflliu
    msuese e gjuhs dhe e letrsis shqipe, Berat

    35. Fadil Podgorica
    pedagog i gjuhs shqipe n Institutin e Lart Pedagogjik, Shkodr

    36. Fatmir Agalliu
    pedagog i gjuhs shqipe n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    37. Fatmir Gjata
    shkrimtar, Tiran

    38: Ferdinand Leka
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    39. Gaqo Peci
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Kor

    40. Hasan Sazani
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Gjirokastr

    41. Henrik Lacaj
    pedagog n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    42. Hysen Qosja
    pedagog i gjuhs shqipe n Institutin e Lart Pedagogjik, Elbasan

    43. Isa Bajinca
    pedagog i gjuhs shqipe n Fakultetin Filozofik, Prishtin

    44. Ismail Bajra
    drejtor i NGBG Ri1indja, Prishtin

    45. Ismail Doda
    drejtor i shkolls Gjergj Kastrioti Sknderbeu, Ostros (Kraj)

    46. Ismail Kadare
    shkrimtar, Tiran

    47. Jakov Xoxa
    shikrimtar, Tiran

    48. Jani Thomaj
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    49. Jorgo Bulo
    historian i letrsis shqiptare n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    50. Jorgji erepi
    pedagog i gjuhs shqipe n Filialen e USHT, Durrs

    51. B. vj. shk. Koo Bihiku
    zv.drejtor i Institutit t Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    52 Kol Ashta
    pedagog i gjuhs shqipe n Institutin e Larte Pedagogjik, Shkodr

    53. Kristaq Shtmbari
    prgjegjs i Kabinetit pedagogjik, Fier

    54. Lasgush Poradeci
    shkrimtar, Tiran

    55. Luan Dino
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Prmet

    56. Lumnie Shehetila
    msuese e gjuhs dhe e letrsis shqipe, Elbasan

    57. Llazar Siliqi
    shkrimtar, Tiran

    58. Mehmet eliku
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    59. Menella Totoni
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    60. Mrkur Alimerko
    drejtor i Shtpis Botuese t Librit Shkollor, Tiran

    61. Mikel Zavalani
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Kor

    62. Mufit Trepa
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Peshkopi

    63. Doc. Munir Reso
    pedagog n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    64. Naim Bardhi
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Kavaj

    65. Nesti Bellovoda
    pedagog i gjuhs shqipe n Filialen e USHT, Kor

    66. Nikoleta Cikuli
    gjuhtare n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    67. Niko Tanini
    redaktor letrar n gazetn Zri i popullit, Tiran

    68. B. vj. shk. Osman Myderrizi
    gjuhtar, msues veteran, Tiran

    69. B. vj. shk. Pashko Geci
    gjuhtar, msues veteran, Tiran

    70. Dr. Petro Janura
    drejtor i Degs s gjuhs shqipe n Universitetin e Shkupit

    71. Pjetr Fusha
    msues i gjuhs dhe i letrsis shqipe, Rubik

    72. B. vj. shk. Qemal Haxhihasani
    folklorist n Institutin e Folklorit t USHT, Tiran

    73. Remzi Prnaska
    pedagog i gjuhs shqipe n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    74. Sefedin Sulejmani
    drejtor i Njsis s bashkuar t puns botuese Flaka e vllazrimit, Shkup

    75. Sofika Adhami
    msuese e gjuhs dhe e letrsis shqipe, Vlor

    76. Sofika Morcka
    gjuhtare n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    77. B. vj. shk. Spiro Floqi
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    78. Doc. Stefan Prifti
    gjuhtar, Tiran

    79. Sterjo Spasse
    shkrimtar, Tiran

    80. Shefqet Hoxha
    pedagog i gjuhs shqipe n Filialen e USHT, Kuks

    81. Shevqet Musaraj
    shkrimtar, Tiran

    82. Tomor Osmani
    pedagog i gjuhs shqipe n Institutin e Lart Pedagogjik, Shkodr

    83. Xhevat Lloshi
    gjuhtar n Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis t USHT, Tiran

    84. Ylli Ruli
    pedagog i gjuhs shqipe n Filialen e USHT, Berat

    85. Zana Daci
    pedagoge e gjuhs shqipe n Fakultetin e Historis dhe t Filologjis t USHT, Tiran

    86. Prof. Zihni Sako
    drejtor i Institutit t Folklorit t USHT, Tiran

    87. Zhaneta Nova
    msuese e gjuhs dhe e letrsis shqipe, Gjirokastr

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    PARIME T PIRGJITHSHME

    1. Drejtshkrimi i njsuar i gjuhs shqipe sht shprehje e kristalizimit t norms letrare kombtare n t gjitha hallkat kryesore t strukturs fonetike, gramatikore, fjalformuese e leksikore. Ai pasqyron gjendjen e sotme dhe prirjet e prgjithshme t zhvillimit t gjuhs son letrare, e cila mbshtetet gjersisht n gjuhn e folur t popullit. Duke ngritur n nj shkall m t lart traditn e shkrimit t shqipes, drejtshkrimi i sotm synon njsimin e mtejshm t norms s gjuhs letrare kombtare mbi bazn e trajtave t prbashkta q jan prvetsuar e prvetsohen prej saj.

    2. Parimi themelor i drejtshkrimit t shqipes sht parimi fonetik: n prgjithsi fjalt dhe pjest e tyre t kuptimshme shkruhen ashtu si shqiptohen n ligjrimin letrar. Thelbi i parimit fonetik n drejtshkrimin e shqipes, q mbshtetet n nj sistem grafik ku ka nj lidhje t drejtprdrejt midis shkronjs dhe tingullit-fonem, sht aspekti fonologjik, domethn prdorimi social i tingujve t gjuhs n procesin e marrdhnieve midis njerzve.

    Parimi fonetik synon vendosjen e nj lidhjeje sa m t ngusht midis trajts s shkruar dhe trajts s folur t gjuhs letrare. Prandaj, kur n shqiptimin letrar ka variante t lejuara nga norma e sotme, drejtshkrimi mbshtetet tek ajo trajt q sht m e prgjithshme dhe q pajtohet me prirjen e zhvillimit t sistemit fonetik t shqipes letrare.

    3. Krahas parimit fonetik, drejtshkrimi i njsuar i shqipes mbshtetet gjersisht edhe n parimin morfologjik, i cili krkon q fjalt dhe pjest e tyre prbrse t sistemit trajtformues e fjalformues t shkruhen njsoj, pavarsisht nga ndryshimet tingullore t shkaktuara prej ligjeve fonetike q veprojn sot n gjuhn ton. Parimi morfologjik zbatohet kryesisht n ato raste, kur zbatimi i veuar i parimit fonetik do t onte n errsimin a n prishjen e strukturs morfologjike e fjalformuese t fjalve: ai ndih-mon kshtu pr ta ruajtur sa m t qart n shkrim kt struktur, si edhe njsin e trajtave. Duke pasur si baz analogjit morfologjike, parimi morfologjik lejon rrafshimin e thjeshtimin sa m t madh t rregullave drejtshkrimore t shqipes dhe ndihmon q kto rregulla t pasqyrojn n mnyr sa m organike zhvillimin e bashklidhur t strukturs fonetike, morfologjike e fjalformuese t gjuhs son letrare kombtare.

    4. Grshetimi i parimit fonetik me parimin morfologjik n drejt-shkrimin e shqipes plotsohet edhe nga zbatimi i disa parimeve t tjera, si jan parimi leksikor-kuptimor, ai historik-tradicional etj. Fushat e zbatimit t ktyre parimeve jan m t ngushta dhe prfshijn an t veanta t drejtshkrimit.

    5. Drejtshkrimi i njsuar i gjuhs shqipe kurorzon nj etap t gjat prpjekjesh pr formimin e nj gjuhe letrare t vetme e t prbashkt pr gjith popullin shqiptar dhe el rrugn pr ta prmirsuar m tej normn drejtshkrimore t ksaj gjuhe n pajtim m zhvillimin e mtejshm t gjuhs e t kulturs son kombtare.

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    I. DREJTSHKRIMI I ZANOREVE

    ZANORJA E E THEKSUAR

    1

    Shkruhen me e (dhe jo me ) fjalt ku kjo zanore sht e theksuar dhe ndiqet ose ka qen ndjekur n t kaluarn nga nj bashktingllore hundore (m, n, nj). me e shkruhen gjithashtu fjalt e prejardhura ose t prbra t formuara prej tyre, pavarsisht nga lvizja e theksit:

    (m) dhemb, dhembje, emr, emror, femr, femrore, gjemb, gjemba, e premte, rremb, shemb, shembull, shembullor, i pashembullt, shemr, i shtrembr, shtrembroj, tremb, thembr, zemr, zemroj, i przemrt etj.;

    argjend, argjendar, brenda, brendi, i brendshm, cen, cenoj, mend, (i, e) mendur, dend, (i, e) dendur, deng, dhen, end, gjendje, kuvend, kuvendoj, mend, mendje, mendoj, mendim, prmend, prmendore, mendr, parmend, pend, qen, qendr, qendror, (kam) qen, qenie, qensi, qengj, shpend, tend, vend, vends, vendos, vendim, zvends, zvendsoj etj.;

    e enjte, gshtenj, ndenja, (i,e) ndenjur, penj - penjt, shenj (por shnoj, shnim), (i, e) shenjt, (i, e) shtrenjt, shtrenjtoj, (i, e) vrenjtur;

    dre, fle, fre, gdhe, ndej, (i, e) nder, ngre, pe.

    ZANORJA E E PATHEKSUAR

    2

    Tek emrat femror, t cilt kan nj -e fundore t patheksuar n trajtn e pashquar t njjsit, n emroren e shquar bie -e-ja, ndrsa n rasat e tjera ajo shkruhet:

    artiste - artistja, artisteje; fitore - fitorja, fitoreje; lule - lulja, luleje; lulishte - lulishtja, lulishteje; msuese - msuesja, msueseje; nxnse - nxnsja, nxnseje; perde - perdja, perdeje; qytetare - qytetarja, qytetareje; studente - studentja, studenteje; shishe - shishja, shisheje etj.;

    anije - anija, anijeje; ardhje - ardhja, ardhjeje; shtje - shtja, shtjeje; familje - familja, familjeje; korrje - korrja, korrjeje; nisje - nisja, nisjeje; pyetje - pyetja, pyetjeje; rrokje - rrokja, rrokjeje; ulje - ulja, uljeje etj.

    ZANORJA E THEKSUAR

    3

    Shkruhen me t gjitha fjalt tek t cilat kjo zanore e theksuar i prgjigjet historikisht nj a-je t ndjekur nga nj bashktingllore hundore. Me shkruhen edhe t gjitha fjalt e prejardhura ose t prbra, t formuara prej tyre, pavarsisht nga lvizja e theksit :

    bj, shtje, dm, dmtoj, dhmb, dhmball, dhndr, (kam) dhn, dhnie, e ma, (i, e) mbl, mblsi, ndrr, ndje, frngjisht, grshr, gojdhn, gj, gjm, gjndr, hn, kmb, kmbsor, knd, i kndshm, kng, kngtar, l, lm, lnd, lng, llr, mbrmje, m (pak), (sdua) m, mng, mz, nm, nnt, nntor, (kam) ngrn, nx, nxns, nj, (i, e) njjt, njri, njra, njri-tjetri, njsi, prz, (i, e) rnd, rndoj, (kam) rn, rrnj, rrz, shkmb, shtatzn, shull, (i, e) tr, trsi, trshr, (shtpin) tnde. (kam) thn, parathnie, thllz, z (zri), z, (kam) zn etj.

    4

    Shkruhen me fjalt me prapashtesn -llk:

    bollk, budallallk, gomarllk, hamallk, pazarllk etj.

    ZANORJA E PATHEKSUAR

    -ja paratheksore

    5

    -ja paratheksore shkruhet n kto raste:

    a) n fjalt e parme e n t gjitha fjalt ku ajo i takon rrokjes s par, si edhe n fjalt e formuara prej tyre:

    argtoj, bagti, brryl, dgjoj, dnes, dshir, flliq, fmij, gmush, grryej, gzof, gzhoj, gogsij, gumzhij, gjmoj, hingllin, klysh, kmish, knaq, kndellem, kndoj, knet, kpuc, kpucar, kpush, kput, t kqij, krcej, krrab, krrusem, kshill, kushri, lkur, lmosh, lndoj, lpij, lpjet, lpushk, lshoj, mallngjej, t mdhenj, mkat, mnyr, msoj, msim, mshoj, mushkri, ndrroj, ndrres, shndrroj, pagzoj, pagzim, pllet, pllmb, pllumb, prrall, pshtjelloj, pshtyj, pshertij, qroj, rrfan, rrfim, shllir, shmtoj, shtit, thu, trashgoj, thllz, thrres, thrrime etj.;

    dboj, dbor, dlir, (i, e) dlir, drras, gzoj, ksaj, ksisoj, ksodore, kshtu, kta, kt, ktij, (i, e) ktill, ktej, ktu, lfyt, lkund, i lkundshm, lmekem, lvozhg, mditje, msyj, msymje, smundje, shplaj, tharr, tholl etj.

    b) n fjal t prejardhura, t formuara nga nj tem m - me an prapashtesash q nisin me bashktingllore, dhe n fjal t prbra e t prngjitura q kan si pjes t par nj tem t till m -, t ndjekur nga nj tem q nis me bashktingllore:

    antar, antarsi (an); armtar (arm); atror, atsi (at); bardhsi (i bardh); botror, botrisht (bot); bulzim (bul); burrri, burrror (burr); coptoj, coptim, copzoj (cop); drejtsi (i drejt); flakroj, flakrim (flak; friksoj (frik); frymzoj, frymzim (frym); ftohtsi (i ftoht); gojtar, gojtari (goj); gjatsi (i gjat); gjelltore (gjell); gjersi (i gjer); gjithsi, prgjithsisht (gjith); gjuhsi, gjuhsor, gjuhtar (gjuh); gjunjzoj (gjunj); hollsi, hollsisht (i holl); kmbsor, kmbsori (kmb); kordhtar (kordh); lartsi, lartsoj (i lart); lehtsi, lehtsoj (i leht); lufttar (luft); mbarsi (i mbar); mirsi, prmirsoj (i mir); pemtore, pemtari (pem); pikllim, pikrisht (pik); pjestoj, pjestim (pjes); plotsoj, plotsisht (i plot); puntor, puntori (pun); qetsi (i qet); rreptsi, rreptsisht (i rrept); rrogtar (rrog); shkallzim (shkall); shkishroj (kish); shpejtsi (i shpejt); shterpsi (shterp); toksor, tokzim (tok); trashsi (i trash); thatsi (i that); thellsi (i thell); udhtar, udhtim (udh); urtsi (i urt); valzoj, valzim (val); vshtirsi (i vshtir); vjershtor (vjersh); zbehtsi (i zbeht) etj.;

    anshkrim, armpushim, ather, bashkfjalim, bashknxns, bashkpunoj, bashkshorte, botkuptim, bukpjeks, buzqesh, ciptrash, fardo, datlindje, derbardh, dorheqje, dorshkrim, dorzan, dhjetfishoj, dhjetvjetor, fletgjer, frymmarrje, gojdhn, gojmjalt, grevthyes, gjashtdhjet, gjashtmbdhjet, i gjithfuqishm, gjithkom-btar , gjuhgjat, gjysmhn, gjysmkoloni, hundshkab, i jashtzakonshm, jetdhns, jetgjat, kmbzbathur, kngtar, kokfort, llrprveshur, mbarvajtje, mirbrs, mirbesim, mirdita, i mirfillt, pesvjear, piknisje, pikpamje. pjesmarrje, pulbardh, qafgjat, shumfishoj, shumkmbsh, vetdashje, vetqeverisje, vetshrbim, vetvendosje, vrej, vrejtje etj.

    S h n i m 1. pr shkak t ngulitjes prej kohsh, t shqiptimit dhe t shkrimit n gjuhn letrare shkruhen pa -- fjalt: amtar, besnik, fillestar, furrtar, kishtar, lojtar, meshtar, nevojtar, nevojtore, ngatrrestar, pishtar, rojtar, zyrtar; atdhe.

    S h n i m 2. Nuk shkruhet -ja paratheksore te fjalt e prbra, kur gjymtyra e dyt fillon me zanore: bashkatdhetar, bashkautor, bashkudhtar (bashk); gojmbl (goj); i gjithanshm (gjith); kokulur (kok); i shumanshm (shum) etj. (por: njansi, i njanshm, zmbl, sepse -ja fundore te gjymtyra e par e tyre sht e theksuar).

    c) po kshtu shkruhen me (si zanore mbshtetse) edhe fjalt e prejardhura, q, megjithse formohen nga tema me bashktingllore, kan nj struktur fonetiko-fjalformuese t ngjashme me at t fjalve t msiprme:

    armiqsi (armiq); besnikri (besnik); bujqsi (bujq); djallzi (djall); dobsi (i dobt); fajsi, pafajsi, shfajsoj (faj); fshatarsi (fshatar); fundrri (fund): gjaksi, gjaksor (gjak); hapsir (hap); harktar (hark); kalbzoj (i kalbt); keqsoj, keqsim (keq); kombsi, kombtar, ndrkombtar (komb); krejtsisht (krejt); kryqzor (kryq); lajmtar, lajmroj (lajm); lavdroj, lavdrim (lavd); ligsi (i lig); madhsi, madhshtor (i madh); malsi, malsor (mal); mbretri (mbret); miqsohem, miqsor, miqsisht (miq); mjeksi, mjeksor (mjek); paksoj (pak); plehroj, plehrim (pleh); pleqroj, pleqsi (pleq); qytetroj, qytetrim (qytet); robri, robroj (rob); shndetsi (shndet); shfrytzoj, shfrytzim (fryt); shkrifroj, shkrifrim (shkrif); Shqipri, shqiproj (shqip); shtetror (shtet); trimri (trim); vargtar (varg); vazhdimsi (vazhdim); zdrukthtar, zdrukthtari (zdrukth) etj.

    Sh n i m. Nuk shkruhen me :

    a. fjalt e prejardhura q formohen prej temash m nj bashktingllore me an t prapashtesave -tar(e). -tor(e), -ti, -toj:

    arsimtar, arsimtare (arsim), lirimtar (lirim), flamurtar, flamurtare (flamur), gjyqtar (gjyq), kujdestar (kujdes), lundrtar (lundr), mishtar (mish), oborrtar (oborr), pajtimtar (pajtim), prestar (pres), shkaktar (shkak), shqiptar (shqip), shtegtar (shteg), tregtar (treg), themeltar (themel), zelltar (zell); fajtor (faj), leshtor (lesh); pastrti (i pastr), tregti (treg); caktoj, prcaktoj (cak), dmtoj (dm), mbltoj (i mbl), robtohem (rob), shkaktoj (shkak), shpeshtoj (shpesh), shqiptoj (shqip), shtegtoj (shteg), tregtoj (treg) etj. ;

    b. fjalt e prejardhura, t cilat formohen prej temash m bashktingllore t lngta (-r, -l, -ll) q e kan theksin mbi rrokjen e parafundit:

    afrsi (afr), egrsi (i egr), eprsi (i epr), katrshor (katr), letrsi (letr), misrnike (misr), motrzim (motr), poshtrsi (i poshtr), vjetrsi (i vjetr), zgjuarsi (i zgjuar); mb1si, mblsoj (i mbl), voglsi (i vogl); miellzim (miell), popullsi, popullzoj (popull), rregullsi (rregull) etj.

    ) n fjalt e prejardhura, t formuara prej temash m -r, -rr, -l, -s, -z, me an prapashtesash q fillojn me zanore:

    arbror, arbresh (arbr), ashproj (i ashpr), breshri, (breshr), iltni (i iltr), dimroj, dimror, dimrim (dimr), dhelpri (dhelpr), emroj, emrore, emrues (emr), femrore (femr), gjarproj, gjarprushe (gjarpr), gjelbrim (i gjelbr), misrishte, misrok (misr), mjeshtri, mjeshtrisht, mjeshtrok, mjeshtror (mjeshtr), numror, numrim, numroj (numr), poshtroj, poshtrim (i poshtr), shtrembroj, shtrembrim (i shtrembr), urdhres, urdhroj, urdhrore (urdhr), varfri, varfroj (i varfr), verbrisht (i verbr), zemrim, zemroj (zemr) etj.; me paratheksore shkruhen edhe disa trajta shumsi q jan fonetikisht t ngjashme me fjalt e tipit t msiprm, si gishtrinj, gjar-prinj, priftrinj, zotrinj, po ashtu edhe formimet e tipit mbretresh, priftresh, zotroj;

    ndrrim, ndrroj (ndrr), picrroj (picrr) etj.; vegjli, voglim, zvogloj, zvoglim (i vogl) etj.; npunsi (npuns), prgjegjsi (prgjegjs), rrobaqepsi (rrobaqeps) etj.;

    bulzoj (bulz), njerzi, njerzor (njerz) etj.

    S h n i m. Nuk shkruhen me paratheksore fjalt e prejardhura, t formuara prej temash m -r me an prapashtesash q fillojn me zanore, kur prpara --s ndodhet vetm nj nga bashktinglloret b, d, f, j, k, p. t, v ose nj nga grupet -nd-, -st-:

    algjebrik (algjebr), dibran (Dibr), librar, librari (libr); kodrin, kodrinor (kodr), lodroj (lodr), shkodran (Shkodr); afri, afrim, afroj (afr); ajri, ajroj, ajrim, ajror (ajr); lakror (lakr), mjekrosh (mjekr), mokrar (Mokr); epror (i epr), teproj, tepric (tepr), veproj, veprim (vepr); katror (katr), letrar (letr), vjetrohet, i vjetruar (i vjetr); zgavroj (zgavr}; cilindrik (cilindr), lundroj, lundrim (lundr}, njthundrak (thundr); gjirokastrit (Gjirokastr), kadastroj, kadastrim (kadastr), lustroj, lustrim (lustr), ministri, ministror (ministr), pastroj, pastrim (i pastr), regjistroj, regjistrim (regjistr) etj.

    -ja pastheksore

    6

    Shkruhet -ja pastheksore:

    a) tek emrat femror m -z, tek emrat e mbiemrat mashkullor m -s, -sh dhe te femrort prkats, n t gjitha trajtat e lakimit t tyre:

    drejtz (i, e nj) drejtze, drejtza, drejtzs, drejtzn, drejtzat, drejtzave, drejtzash; fshikz - fshikza, gjuhz - gjuhza, kmbz - kmbza, kryqza - kryqzat, lidhz - lidhza, pjesz - pjesza, thonjza - thonjzat, verdhz - verdhza;

    ardhs - ardhsi, blers, blersi (i, e nj) blersi, blersi, blersit, blersin, blersit, blersve, blersish, blerse, blerseje, blersja, blerses, blersen, blerset, blerseve, blersesh; brejts - brejtsi, els - elsi, endse, endsja, fols - folsi, grykse, gryksja, gjykats - gjykatsi, hers - hersi, mbledhs - mbledhsi, mjelse, mjelsja, munds - mundsi, npuns - npunsi, nxns - nxnsi, nxnse, prgjegjs - prgjegjsi, qits - qitsi, qitse, shpiks - shpiksi, vends - vendsi, zvends - zvendsi, zgjedhs - zgjedhsi, zgjedhse etj.;

    po kshtu shkruhen edhe Durrs - Durrsi, Kuks - Kuksi, Lkurs - Lkursi, Quks - Quksi etj.;

    (trekndsh) barabrinjs, (lnd) djegse, (makin) korrse, (forc) lvizse, (makin) qepse, (makin) shirse etj.;

    dyzetkmbsh - dyzetkmbshi, mijshe, mijshja, pesshe, pesshja, pesgarsh - pesgarshi, qindshe (i, e nj) qindsheje, qindshja, qindshes, qindshen, qindshet, qindsheve, qindshesh; tetrroksh - tetrrokshi etj.;

    (shtpi) dykatshe, (vetur) katrvendshe, (lule) shumngjyrshe etj.;

    b) te mbiemrat m -t n t gjitha trajtat e lakimit t tyre:

    i cekt (i, e nj) t cekti, t cekt, i cekti, t cektit, t cektin, t cektish, t cektve; e cekt - (i, e nj) t cekte, t cekt, e cekta, s cekts, t cektn, t cektash, t cektave; (i, e) dobt, (i, e) errt, (i, e) lagt, (i, e) kthjellt, (i, e) ngatht, (i, e) prbashkt, (i, e) shkatht, (i, e) ult, (i, e) zbrazt etj.

    S h n i m. Mbiemrat e formuar prej nj teme m -h shkruhen me -t. Kta mbiemra e ruajn --n edhe prpara nyjs -t t emrores e t kallzores s shquar t njjsit asnjans e t shumsit t gjinis mashkullore, si edhe prpara mbaresave -sh e -ve:

    i ftoht - t ftohtt, t ftohtsh, t ftohtve; i leht - t lehtt, t lehtsh, t lehtve; i mpreht - t mprehtt, t mprehtsh, t mprehtve, i nxeht - t nxehtt, t nxehtsh, t nxehtve etj.

    c) te trajta e vets s dyt njjs e s tashmes lidhore t foljeve me tem m bashktingllore:

    t dalsh, t flassh, t hapsh, t marrsh, t mbyllsh, t mbledhsh, t ndezsh, t pressh, t prishsh, t zhduksh etj.

    7

    Nuk shkruhet -ja pastheksore:

    a) tek emrat dhe mbiemrat m -l, -r, -rr dhe tek emrat mashkullor m -izm, -azm gjat lakimit, kur pas ktyre fundoreve vjen nj zanore:

    bukl, bukla, pupl - (i, e nj) puple, pupls, pupln, pupla, puplat, puplave, puplash; vegl, vegla etj.;

    ajr, ajri, adr, adra, dimr, dimri, drapr, drapri, dhelpr - (i, e nj) dhelpre, dhelprs, dhelprn, dhelpra, dhelprat, dhelprave, dhelprash; dhndr, dhndri, egjr, egjri, emr, emri, gnjeshtr, gnjeshtra, gjarpr, gjarpri. kulpr, kulpra, lakr, lakra, letr, letra, lundr, lundra, misr, misri, numr, numri, thundr, thundra, urdhr, urdhri, vepr, vepra, zemr, zemra etj. ;

    dokrr, dokrra, ndrr, ndrra, kokrr - (i, e nj) kokrre, kokrrs, kokrrn, kokrra, kokrrat, kokrrave, kokrrash; vjehrr - vjehrri, vjehrr - vjehrra etj.;

    anarkizm - (i, e nj) anarkizmi, anarkizmit, anarkizmin; ateizm, ateizmi, iklizm, iklizmi, majtizm, majtizmi, marksizm-leninizm, marksizm-leninizmi, materializm, materializmi, pleonazm, pleonazmi, reumatizm, reumatizmi, sarkazm, sarkazmi, socializm, socializmi etj.;

    i mbl, i mbli, i vogl - (i, e nj) t vogli, i vogli, t voglit, t voglin, t vegjl, t vegjlit, t vegjlve, t vegjlish; i ashpr - (i, e nj) t ashpri, t ashprit, t ashprin, t ashprish; i iltr, i iltri, i gjelbr, i gjelbri, i kaltr, i kaltri, i pastr, i pastri, i shtrembr, i shtrembri, i shurdhr, i shurdhri, i verbr, i verbri, i vjetr, i vjetri etj.;

    b) te mbiemrat m -m e m -shm gjat lakimit, kur pas ktyre prapashtesave vjen nj zanore ose nj j:

    i jashtm - (i, e nj) t jashtmi, i jashtmi, t jashtmit, t jashtmin, t jashtmish; e jashtme, i mesm, i mesmi, e mesme, i sotm, i sotmi, e sotme -(i, e nj) t sotmeje, e sotmja, s sotmes, t sotmen, t sotmet, t sotmeve, t sotmesh; i vetm, i vetmi, e vetme etj.;

    i ardhshm - (i, e nj) t ardhshmi, i ardhshmi, t ardhshmit, t ardhshmin, t ardhshmish; e ardhshme - (i, e nj) t ardhshmeje, e ardhshmja, s ardhshmes, t ardhshmen; i atjeshm, i atjeshmi, e atjeshme, i besueshm, i besueshmi, e besueshme; i dukshm, i dukshmi, e dukshme; i ndershm, i ndershmi, e ndershme; i pathyeshm, i pathyeshmi, e pathyeshme; i shijshm, i shijshmi, e shijshme; i shklqyeshm, i shklqyeshmi, e shklqyeshme etj.;

    c) para prapashtesave -shm dhe -t n t gjitha trajtat e mbiemrave t formuar prej tyre:

    i natyrshm, e natyrshme (natyr), i prkohshm, e prkohshme (koh), i pjesshm, e pjesshme (pjes), i prbotshm, e prbotshme (bot), (i, e) lkurt (lkur), (i, e) njmijt (mij), (i, e) pest (pes), (i, e) prpikt (pik) etj.;

    ) te. gjymtyra e pare e trajtave t prngjitura t habitores:

    ardhkam, humbkam, marrkam, paskam, qenkam etj.; pasksha, qenksha etj.

    ______________________
    1. Nuk prfshihen ktu ato fjal q n gjuhn letrare kan hyr n trajtn me a, e cila nuk sht m hundore: dhanore, (i, e) mangt, ranishte, shmang, zan, zanore etj.

    2. Shkruhen pa fjalt arsye, arsej, arsim, arsimtar dhe ato q formohen prej tyre.

    3.Nuk shkruhet -ja paratheksore te premrat e pakufishm, te ndajfoljet e te lidhzat e prngjitura q kan si pjes t par fjalt gjith ose kurr: gjithka, gjithmos, gjithfar, gjithher, gjithkah, gjithkund, gjithkush, gjithmon, gjithnj, gjithsaher, gjithsecili, gjithsekush; kurrfar, kurrgj, kurrkund, kurrkush, kurrsesi etj. Po kshtu shkruhet pa - pjesa e par e fjalve vetvete, vetvetiu dhe e fjalve t formuara prej tyre: vetvetor, i vetvetishm.

    4. Po kshtu shkruhen pa -- edhe fjalt tradhtar, tradhti, tradhtisht, tradhtoj.

    5. N pajtim me drejtshkrimin e ngulitur prej kohsh shkruhet prgnjeshtroj, prgnjeshtrim (gnjeshtr), kokrriz (kokrr), purriza - purrizat (purr).

    6. N pajtim me drejtshkrimin e ngulitur prej kohsh shkruhet dhndri, dhndroj (dhndr), gjndrohem (gjndr), motri (motr), siprore, sipri (sipr).

    7. Zanorja - pastheksore e mbaress -r t shumsit t emrave mashkullor shkruhet n te gjitha rasat gjat lakimit: etr - etrit, etrve, etrish; kunetr, mbretr, shtretr etj.

  6. #6
    Perjashtuar
    Antarsuar
    07-07-2009
    Postime
    982
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Kjo eshte nje ide shume e mire por qe do te na hape probleme gjate diskutimit, pervecese do te qendroje si teme informative dhe Z. Dolaku nuk deshiron te diskutojme.

    Me ka bere pershtypje dhe nese ka ndonje qe mund te jape spjegim per kuptimin e saj do te zbardhte , mendoj shume ne vazhdimin e temes.

    4. Parimi historik-tradicional do t pranohet n pak raste, kur n gjuhn letrare ka nj tradit shkrimi t vjetr, t ngulitur prej kohsh.

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    -ja fundore

    8

    Shkruhet -ja fundore te fjalt me theks q n krye t hers n rrokjen e parafundit, duke u ruajtur ajo edhe n trajtat e tyre ku s’sht m fundore.

    Kshtu, shkruhen me -:

    a) emrat femror si buk, fjal - fjals, fjaln, fjalt, fjalve, fjalsh; pun, zhurm etj.; Po kshtu edhe numrort si dhjet, mij etj. (dhjet - dhjets, dhjetn, dhjetra; mij, mijra etj.).

    Shkruhen me - gjithashtu emrat mashkullor q shkojn pas lakimit t emrave femror si bab, daj, geg, tosk etj.; Kol, Lek etj.;

    b) disa emra mashkullor dhe shumica e emrave mashkullor q prdoren edhe si asnjans:

    at, burr, djal, gjalm, gjum, kal, lm, lum; ball (balli, ballt), brum (brumi, brumt), djath (djathi, djatht), drith, drithra, dyll, dhall, dhjam, gjalp, mjalt, uj, ujra etj.;

    c) mbiemrat dhe ndajfoljet e tipit (i, e) but - but, (i, e) ftoht - ftoht, (i, e) gjall - gjall, (i, e) gjat - gjat, (i, e) leht - leht, (i, e) mir - mir, (i, e) ngroht - ngroht, (i, e) shkret - shkret, (i, e) von - von.

    N iftet e fjalve m posht mbiemrat shkruhen me -, ndajfoljet pa -:

    (i, e) drejt - drejt, drejtprdrejt, drejtshkrim; (i, e) fort - fort, (i, e) kot - kot, (i, e) lart - lart, i lartprmendur; (i, e) ligsht - ligsht, (i, e) mbrapsht -mbrapsht, (i, e) mjaft – mjaft, (i, e) plot - plot, i plotfuqishm; (i, e) shpejt - shpejt, (i, e) thjesht - thjesht, (i, e) vrtet - vrtet; po kshtu: larg, pak, pakkush, shkurt;

    ) mbiemrat e formuar me ann e prapashtess -t nga emra njrroksh ose me theks n rrokjen fundore, si edhe nga folje q mbarojn me zanore:

    (i, e) art (ar), (i, e) drunjt (dru), (i, e) gurt (gur), (i, e) lesht (lesh), (i, e) pambukt (pambuk), (i, e) zjarrt (zjarr) etj.;

    (i, e) met (mej), (i, e) mpit (mpij), (i, e) ndyt (ndyj), (i, e) that (thaj);

    po kshtu edhe numrort rreshtor:

    (i, e) dyt (dy), (i, e) tret (tre), (i, e) pest (pes), (i, e) gjasht (gjasht), (i, e) dymbdhjet (dymbdhjet), (i, e) njzet (njzet), (i, e) njzetenjt (njzet e nj), (i, e) gjashtdhjet (gjashtdhjet), (i, e) miliont (milion) etj.;

    d) trajtat e shumsit t emrave dhe t mbiemrave mashkullor si:

    afrikan, amerikan, arab, bullgar, docent, dynym, feudal, fishek, francez, gram, grek, gjumash, hektar, hutaq, kilogram, kroat, kuintal, laborant, lejlek, lek, maturant, matjan, mekanik, memec, motak, partizan, prtac, pionier, puntor, rebel, romak, rosak, serb, spanjoll, student, shkrimtar, shofer, shqiptar, ton, traktorist, (artikuj) ushqimor, ushtar, vesh etj.

    Kjo - shkruhet n t gjitha rasat e shumsit, edhe kur nuk sht fundore:

    partizan - partizansh, partizant, partizanve; grek - greksh, grekt, grekve; puntor - puntorsh, puntort, puntorve.

    S h n i m. Trajta e emrores dhe e kallzores s pashquar shums e emrave t njsive t masave q burojn nga emra njerzish shkruhet pa fundore, por n rasat e tjera t shumsit t pashquar dhe n t gjitha rasat n shumsin e shquar pas tems shkruhet --:

    20 amper, 50 om, 300 herc, 220 volt, 60 vat etj.; 15 ampert, 120 voltve, 30 vatsh etj.

    dh) trajtat e emrores dhe t kallzores s shquar t shumsit t emrave dhe t mbiemrave mashkullor q n trajtn e pashquar mbarojn me nj bashktingllore dhe q jan njrroksh ose q e kan theksin n rrokjen e fundit:

    bijt (bij), desht (desh), djemt (djem), dhent (dhen), miqt (miq), t rinjt (t rinj), thonjt (thonj) etj.;

    armiqt (armiq), barinjt (barinj), t mdhenjt (t mdhenj) etj.;

    e) trajtat e shquara t rasave t zhdrejta t njjsit dhe t emrores e t kallzores shums t emrave femror q mbarojn me zanore t theksuar:

    bukuri - bukuris, bukurin, bukurit; byro - byros, byron, byrot; dhi - dhis, dhin, dhit; gj - gjs, gjn; kala - kalas, kalan, kalat; e re - s res, t ren; rrufe - rrufes, rrufen, rrufet etj.;

    po kshtu shkruhen edhe shkurtimet e gjinis femrore q n emroren e pashquar shqiptohen me theks mbi rrokjen e fundit:

    ATSH-s (ATSH), OKB-n (OKB), SMT-t (SMT);

    e) emrat e formuar me prapashtesn -z prej temash q mbarojn m zanore t theksuar, si edhe emrat me kt prapashtes q kan psuar nj shprngulje theksi n rrokjen e parafundit (ndryshe nga emrat e tipit arkz, lidhz):

    qeliz, syz, vez; dorez, kokrriz, librez, varrez etj.;

    f) emrat femror m -m (t parm a t prejardhur) si:

    astm, basm, dasm, diafragm, dogm, gjysm, kazm, krism, nism, sintagm (dhe jo basm, dasm, gjysm);

    g) premrat pronor yn, jon, tan, ton, son, t mit, t tut, t tijt, t sajt;

    gj) numrort themelor si pes, gjasht, shtat, tet, nnt, dhjet, dymbdhjet, pesdhjet etj.;

    h) foljet me tem m zanore, n vetn e par dhe t tret t shumsit t s tashmes dftore e lidhore:

    (t) mbajn, (t) mbajm; (t) blejm, (t) blejn; (t) vm, (t) vn; (t) dim, (t) din; (t) fshijm, (t) fshijn; (t) punojm, (t) punojn etj.

    Po kshtu, kryesisht pr arsye morfologjike, shkruhen edhe foljet me tem m grup zanoresh, t ndjekur nga nj -j:

    (t) prziejm, (t) prziejn; (t) thyejm, (t) thyejn; (t) ruajm, (t) ruajn, (t) shkruajm, (t) shkruajn etj.;

    i) trajtat foljore t shumsit t s kryers s thjesht, t cilat dalin m nj zanore:

    lam, lat, lan (laj); blem, blet, blen (blej); bm, bt, bn (bj); fshim, fshit, fshin (fshij); zum, zut, zun (z); hym, hyt, hyn (hyj) etj.;

    j) trajta e vets s tret njjs e mnyrs lidhore te t gjitha foljet, duke prfshir edhe ato me tog zanor, ku --ja shkruhet pr arsye morfologjike:

    t humb, t lidh, t mbjell, t prmend etj.; t hyj, t gjej, t laj, t pij, t thaje etj.; t prziej, t shkruaj, t thyej etj.;

    k) pjesoret e foljeve me tem m zanore a m -l, -ll, -r, -rr dhe mbiemrat e nyjshm t formuar prej tyre:

    qar, bler, br, pir, fryr, mjel, vjel, mbjell, sjell, marr, nxjerr etj.;

    (i, e) br, (i, e) pir, (i, e) mbjell, (i, e) nxjerr etj.

    Po kshtu shkruhen edhe pjesoret si:

    dhn, ngrn, qen, thn, vn, zn etj.

    Pjesoret me tem m tog zanor, t cilat theksin e kan n rrokjen e parafundit, shkruhen pa - n fund:

    przier, kryer, lyer, msuar, punuar, shkruar etj.

    9

    Nuk shkruhen me fundore:

    a) emrat dhe mbiemrat m -l, -r, -err, -z, -ull, -ur, t cilt n emroren e pashquar t njjsit nuk e kan theksin n rrokjen e fundit:

    bukl, gogl, pupl, thnegl etj.; (i, e) mbl, (i, e) vogl etj.

    dhelpr, gnjeshtr, motr, numr, zemr etj.; (i, e) ashpr, (i, e) shurdhr, (i, e) verbr etj.;

    kokrr, purr, vjehrr etj.;

    arrkz (ark), dhmbz (dhmb), fshikz (fshik), gishtz (gisht), lidhz (lidh), mollz (moll) etj.; (i, e) bukurz etj;

    hatull, kumbull, nofull, rregull, shpatull, tingull, tjegull, vetull etj.;

    flutur, hekur etj.; (i, e) bukur, (i, e) lumtur etj.;

    b) emrat dhe mbiemrat q n shumsin e pashquar dalin m nj nga bashktinglloret -gj, -q, -j, -nj, t prira nga nj zanore, si n emrore, ashtu edhe n t gjitha rasat e tjera:

    zogj, zogjve, zogjsh; t ligj, t ligjve, t ligjsh etj.;

    fiq, fiqve, fiqsh; miq, miqve, miqsh; pleq, pleqve, pleqsh etj.;

    bij, bijve, bijsh etj.;

    drunj, drunjve, drunjsh; ftonj, ftonjve, ftonjsh; heronj, heronjve, heronjsh; hunj, hunjve, hunjsh; thonj, thonjve, thonjsh etj.

    S h n i m. Po kshtu shkruhen pa -- para nyjs -t dhe mbaresave t shumsit emrat:

    cjep (cjap) - cjept, cjepve, cjepsh;

    desh (dash) - desht, deshve (por deshsh); djem (djal) - djemt, djemve, djemsh;

    dhen - dhnt, dhenve, dhensh;

    qen (qen) - qent, qenve, qensh.

    c) trajtat rasore t shumsit t emrave dhe t mbiemrave q mbarojn me dy bashktingllore n emroren e pashquar t shumsit, si edhe t atyre q mbarojn me -l, -r, -s, -z (kta emra dhe mbiemra para nyjs -t t trajts s shquar dhe para mbaress -sh t rrjedhores marrin nj -i-):

    bujq - bujqve, bujqish, bujqit; krushq - krushqve, krushqish, krushqit; peshq - peshqve, peshqish, peshqit; tirq - tirqve, tirqish, tirqit; ujq - ujqve, ujqish, ujqit; murgj - murgjve, murgjish, murgjit; t mbl - t mblve, t mblish, t mblit; t vegjl - t vegjlve, t vegjlish, t vegjlit; etr - etrve, etrish, etrit; mbretr - mbretrve, mbretrish, mbretrit; i bukur - t bukurve, t bukurish, t bukurit; i egr -t egrve, t egrish, t egrit; i pjekur - t pjekurve, t pjekurish, t pjekurit; blers - blersve, blersish, blersit; ndihms - ndihmsve, ndihmsish, ndihmsit; npuns - npunsve, npunsish, npunsit; nxns -nxnsve, nxnsish, nxnsit; punonjs - punonjsve, punonjsish, punonjsit; sulmues - sulmuesve, sulmuesish, sulmuesit; shits - shitsve, shitsish, shitsit; vends - vendsve, vendsish, vendsit; njerz - njerzve, njerzish, njerzit etj.;

    ) trajta e rrjedhores s pashquar t emrave qe n shums mbarojn me zanore t theksuar:

    grash, kalash, shtpish, byrosh, drush, sysh etj. Po kshtu shkruhen edhe:

    m dysh (dy), m trish (tri), si edhe dyfish, trefish etj.;

    d) mbiemrat e formuar me prapashtesat -()m, -shm:

    i eprm (i epr), i jashtm (jasht), i mesm (mes), i ndryshm (ndryshe), i nesrm (nesr), i siprm (sipr), i sotm ~sot), i tashm (tash), i teprm (tepr), i vetm (vet) etj.;

    i ardhshm, i brendshm, i gatshm, i kndshm, i kujdesshm, i ndershm, i nevojshm, i pafajshm, i prbotshm, i vjetshm etj.;

    dh) mbiemrat e formuar nga emra, numror e ndajfolje me theksin mbi rrokjen e parafundit:

    (i, e) akullt (akull), (i, e) avullt (avull), (i, e) hekurt (hekur), (i, e) misrt (misr), (i, e) panumrt (numr), (i, e) rregullt (rregull), (i, e) thekrt (thekr), (i, e) katrt (katr), (i, e) teprt (tepr) etj.;

    e) pjesoret (dhe mbiemrat prkats) m -ur, -ier, -yer, -uar:

    (i, e) ardhur, (i, e) dashur, (i, e) veshur etj.; (i, e) zier etj.; (i, e) kryer, (i, e) thyer etj.; (i, e) bluar, (i, e) zgjuar etj.;

    ) trajtat e vets s par dhe t tret t shumsit t s tashmes dftore e lidhore t foljeve me tem m bashktingllore ose m -ie:

    (t) djegim, (t) djegin; (t) flasim, (t) flasin; (t) hapim, (t) hapin; (t) mbjellim, (t) mbjellin; (t) mbledhim, (t) mbledhin; (t) presim, (t) presin; (t) tjerrim, (t) tjerrin etj.;

    (t) biem, (t) bien; (t) shpiem, (t) shpien; (t) shtiem, (t) shtien etj.;

    f) trajtat e shumsit t s pakryers s dftores e t lidhores te t gjitha foljet:

    (t) ecnim, (t) ecnit, (t) ecnin; (t) ishim. (t) ishit, (t) ishin; (t) kishim, (t) kishit, (t) kishin; (t) lyenim, (t) lyenit, (t) lyenin; (t) punonim, (t) punonit, (t) punonin; (t) ushqenim, (t) ushqenit, (t) ushqenin; (t) zinim, (t) zinit, (t) zinin etj.;

    g) trajtat e shumsit t s kryers s thjesht t foljeve me tem m bashktingllore, si edhe trajtat e shumsit t ksaj kohe q prmbajn nj grup zanoresh:

    humbm, humbt, humbn; bindm, bindt, bindn; lidhm, lidht, lidhn; dogjm, dogjt, dogjn; ftohm, ftoht, ftohn; ikm, ikt, ikn; u kollm, u kollt, u kolln; vdiqm, vdiqt, vdiqn; gjetm, gjett, gjetn; u ngjitm, u ngjitt, u ngjitn; pyetm, pyett, pyetn etj.;

    prziem, prziet, przien; thyem, thyet, thyen; rrfyem, rrfyet, rrefyen; knduam, knduat, knduan etj.;

    gj) trajtat e urdhrores t foljeve q te kjo mnyr e kan temn m bashktingllore:

    bjer; el, elni; fol, folni; ec, ecni; hip, hipni; hyr; ik, ikni; jep, jepni; lr; shpjer; shtjer; zr, przr; zhduk, zhdukni etj.;

    h) premrat dftor (i, e) atij, (i, e) ktij, (i, e) asaj, (i, e) ksaj, si edhe premrat pronor (i, e) tij, (i, e) saj (dhe jo i atij. e saj etj.).

    ZANORJA U

    10

    Shkruhen me -u- n t gjitha rasat emrat dhe mbiemrat m -uIl, -ur, si edhe fjalt e formuara prej tyre:

    akull, akulli, akullit, akullin, akullore; kukull, kukulle, kukulla, kukulls, kukulln, kukullat, kukullave, kukullash; kumbull, kumbulle, kumbulla; mjegull, mjegulla, mjegullor, i mjegullt; nofull, nofulla, nofulln, nofullat; petull, petull, petullat, petulloj; rrotull, rrotulla, rrotullat, rrotullash, rrotullohem; sqetull, sqetulla, sqetullat; shembull, shembulli, shembullit, shembullin, shembujt, shembujve, shembujsh, shembullor, (i, e) pashembullt ; shpatull, shpatulle, shpatulla, shpatullat; tingull, tingulli, tingullor, tingullimitues ; vetull, vetulla, vetullat etj.;

    (uj) amull, amulli, mashkull, mashkullor, mashkullore etj;

    flutur, fluture, flutura, fluturs, fluturn, fluturat, fluturave, fluturash, fluturak, fluturim; hekur, hekuri, hekurit, hekurin, hekura, hekurat, hekurave, hekurash, hekuros, hekurishte, i hekurt; lepur, lepuri, lepurit, lepurin, lepurush etj.;

    (qytet) i bukur, (lule) t bukura, bukuri, bukurosh etj.

    ZANORET I DHE Y

    11

    Shkruhen me i dhe jo me y fjalt:

    ai, bilbil, direk, fishek, frik, gjilpr, gjilpryer, hipi, hipje, krimb, krimbet, krip, krip, kripore, qilim, qime, rrip, sirtar, shpirt, shqip, shqiproj, shqiptar, shqiptoj etj.

    Shkruhen, prkundrazi, me y fjalt:

    byzylyk, yryk, dysheme, gjym, (i, e) gjymt, gjymtoj, gjysm, gjysmak, ltyr, lyp, lyps, tym, vyshket, zymbyl.

    ZANORET U DHE Y

    12

    Shkruhen me u dhe jo me y fjalt:

    bufe, bulmet, bulmetore, burokrat, duel, duke (punuar), duzin, fruta, frutat, (pem) frutore, grunjra, (i, e) grunjt, gjurm, gjurmashk, gjurmoj, kurbet, parashut, qurra, qurrash, sfungjer, temperatur, tunel, turk, turqisht, turli.

    Shkruhen me y dhe jo me u (as me i) fjalt:

    brryl, bylyk, byrazer, byrek, byro, cyle, yrek, dybek, dyqan, dyshek, fryt, i frytshm, frytdhns, gjynah, myftar, myfti, mysafir, mysliman, myshteri, mytesarif, natyr, natyralist, qymyr, (dhi) shyt, trysni, tyrbe, yndyr, virtyt, xhybe etj.

    __________________________
    8. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh fjala shembllej dhe formimet prej saj, si edhe fjala shemblltyr shkruhen me --. (shmbllej, shmblltyr).

    9. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh fjalt tinglloj, tingllim, tingllim, bashktingllore, t formuara nga fjala tingull duke u shprngulur theksi nga -i-ja e tems, shkruhen me --.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Muhamed Dolaku : 10-01-2011 m 15:09

  8. #8
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    GRUPE ZANORESH DHE DIFTONGJE

    -IE- / -JE-

    13

    Shkruhen me -ie-:

    a) emrat, tek t cilt ky grup zanoresh ndiqet nga nj bashktingllore e lngt (l, ll, r) dhe t gjitha fjalt e formuara prej tyre:

    e diel, diell, miell, qiell, fier etj.;

    diellor, prmiell, miellzim, qiellor, fierisht etj.;

    b) foljet, tek t cilat ky grup zanoresh ndiqet nga mbaresa -j:

    ziej - zien, ziejm, zieni, ziejm; zieja, zieje, ziente, zienim, zienit, zienim; ziem, ziet, zien; ziekam, zieke, zieka...; (kam) zier;

    prziej - przien, prziejm, przieni, prziejn; przieja, przieje, prziente, przienim, przienit, przienin; prziem, prziet, przien; prziekam, przieke, przieka...; (kam) przier;

    ndiej - ndien, ndiejm, mdieni, mdiejn; mdieja, ndieje, ndiente, ndienim, mdienit, ndienin; ndiem, ndiet, ndien; ndiekam, mdieke, mdieka...; (kam) ndier .

    Trajtat e njjsit t s kryers s thjesht t dftores dhe trajtat e dshirores t ktyre foljeve shkruhen me -je-:

    zjeva, zjeve, zjeu; zjefsha, zjefsh, zjeft, zjefshim, zjefshi, zjefshin;

    przjeva, przjeve, przjeu; przjefsha, przjefsh, przjeft, przjefshim, przjefshi, przjefshin;

    ndjeva, ndjeve, ndjeu; ndjefsha, ndjefsh, ndjeft, ndjefshim, ndjefshi, ndjefshin.

    Trajtat psore-vetvetore t s tashmes dhe t s pakryers t ktyre foljeve shkruhen me -i-:

    zihem, zihet, zihen etj.; zihesha, zihej, ziheshin etj.; przihem, przihet, przihen etj.; przihesha, prziheshe, prziheshit etj.; ndihem, ndihet, ndihen etj.; ndihesha, ndihej, ndiheshim etj.

    S h n i m. T gjitha fjalt e formuara nga folja ndiej shkruhen me -je:

    i ndjeshm, ndjesi, ndjenj, parandjenj etj.

    c) foljet, te trajta prfaqsuese e t cilave ky grup zanoresh ndodhet n rrokje t hapur:

    bie, biem, bien;

    shpie, shpiem, shpien;

    shtie, shtiem, shtien.

    Ne vetn e tret njjs t lidhores, n urdhroren njjs dhe n trajtat e shumsit t ksaj mnyre, kur bashkohen me trajtat e shkurtra t premrit vetor, kto folje shkruhen me -j-:

    t bjer, t shpjer, t shtjer; bjer, shpjer, shtjer; bjermni, bjeruni, shpjerini, shtjeruni etj.

    Ne vetn e dyt shums t s tashmes dftore, lidhore dhe urdhrore, n t pakryern e dftores dhe t lidhores, si edhe n trajtat psore-vetvetore, kto folje shkruhen me -i-:

    (t) bini, (t) shpini, (t) shtini; (t) bija, (t) bije, (t) binte; (t) shpija, (t) shpije, (t) shpinte; (t) shtija, (t) shtije, (t) shtinte; (t) bihet, (t) shpihet, (t) shtihet; (t) bihen, (t) shpihen, (t) shtihen; (t) bihej, (t) shpihej, (t) shtihej; (t) biheshin; (t) shpiheshin, (t) shtiheshin etj.

    14

    Shkruhen me -je- foljet me tem m -l, -ll, -rr njsoj si edhe foljet e tjera t ktij tipi me tem m bashktingllore (si rrjedh, djeg, pjek, rrjep); me je- shkruhen edhe t gjitha fjalt e formuara prej tyre:

    mjel, vjel etj.; mbshtjell, mbjell, prcjell, pjell, sjell, shtjell, vjell etj.; nxjerr, tjerr, jerr etj.; mjelse, vjelje etj.; mbjellje, mbjells, prcjells, prcjellje, pjellor, sjellje, ujsjells etj.; tjerrje etj., po ashtu si djegs, bukpjeks etj.

    Kto folje n vetn e dyt shums t s tashmes dhe n t gjitha vetat e s pakryers s dftores e t lidhores, n urdhroren dhe n trajtat psore-vetvetore shkruhen me -i-:

    (t) vilni; (t) vilja, (t) vilje...; vil; (t) vilet, (t) vilen; (t) vilej, (t) vileshin etj.;

    (t) prcillni; (t) prcillja, (t) prcillje... ; prcill; (t) prcillesh...; (t) prcillesha, (t) prcilleshe etj.;

    (t) nxirrni; (t) nxirrja, (t) nxirrje...; nxirr; (t) nxirrem, (t) nxirresh; t nxirrej, t nxirreshin etj.

    GRUPI YE

    15

    Grupi ye shkruhet i plot:

    arsye, i arsyeshm, arsyetoj, arsyetim, dyer, fndyell, fyej, fyerje, fyell, gjilpryer, krye, kryesi, kryesor, kryekput, kryene, lyej, lyerje (por lyr), prlyej, ngjyej, ngjyerje (por ngjyr), i plqyeshm, prkthyes, pyes, pyetje, pyets, i rrmbyeshm, rryeshm, shklqyeshm, shqyej, thyej, thyerje, thyes, i pathyeshm etj.

    GRUPET UA, UE

    16

    Grupi ua shkruhet i plot:

    a) tek emrat dhe mbiemrat si:

    buall, buallic, dragua, duaj, ftua, grua, hua, huazim, i huaj, muaj (por mujor - mujore, tremujor - tremujori, gjashtmujor - gjashtmujori), i prmuajshm, prrua, shuall, thua etj.;

    b) te foljet me tem me -ua, si :

    bluaj - bluan, bluajm, bluani, bluajn; bluaja, bluaje, bluante; bluanim, bluanit, bluanin; bluam, bluat, bluan; t bluash; bluakam, bluake, (kam) bluar etj.;

    dua - duam, duan, duaje, duajeni etj.;

    druaj - druan, druajm, druanim, (jam) druajtur etj.;

    kruaj, quaj, ruaj, rruaj, shkruaj, shuaj etj., si edhe te shumsi i s kryers s thjesht, te habitorja dhe te pjesoret e foljeve me tem m -o: msuam, msuat, msuan; punuam, punuat, punuan; sulmuam, sulmuat, sulmuan; msuakam, msuake, msuaka, msuakemi, msuakeni, msuakan; punuakam, punuake, punuaka, punuakemi, punuakeni, punuakan; msuar, pajtuar, prtuar, punuar, sulmuar, treguar etj.

    17

    Shkruhen me ue emrat dhe mbiemrat foljor t formuar me prapashtesat -s dhe -shm nga folje me tem m -o / -ua; po kshtu shkruhen edhe fjalt e formuara prej tyre:

    botues - botuese, dgjues - dgjuese, edukues - edukuese, gatues - gatuese, msues - msuese, ndrtues - ndrtuese, parashikues - parashikuese, pastrues - pastruese, prpunues - prpunuese, plotsues - plotsuese, shkrues - shkruese, vetmohues - vetmohuese, vetshkarkues - vetshkarkuese, vetveprues - vetvepruese etj.;

    i afrueshm, i dgjueshm, i gzueshm, i paharrueshm, i papajtueshm, i paprtueshm, i pazvendsueshm, i shoqrueshm, i vajtueshm, i vazhdueshm, i vijueshm etj.

    TAKIMI I DY ZANOREVE TE NJJTA

    18

    Kur n formim fjalsh takohen dy zanore t njjta, ato shkruhen t dyja:

    i paaft, i paafrueshm, i paanshm, paansi, i paapelueshm, i paarmatosur, i paarrir, deetimologjizim, kryeengjll, antiimperialist, autoofiin, joobjektiv, joorganik, jooksidues, joorigjinal, mikroorganizm etj.

    APOSTROFI

    19

    Apostrofi prdoret n kto raste:

    a) Pr t shnuar rnien e --s fundore te trajtat e shkurtra t premrave vetor m dhe t, te pjesza t e mnyrs lidhore, e kohs s ardhshme t dftores si edhe te ndrtimet e ndryshme me pjesore (pr t, me t, nj t + pjesore) prpara trajtave t shkurtra t premrave vetor i, u, prpara trajtave t shkurtra premrore ia, iu, ju, jua, ua, si edhe prpara pjeszs u t trajtave psore-vetvetore t foljeve.

    Kshtu shkruhen:

    mi dha; ti dha; ti shkruash shokut; ti zbatosh rregullat; do ti tregoja; do ti them, pr ti pasur parasysh; me ti thn, u nis etj.;

    t mu bsh t fala; do tu thuash; do tu kisha thn; do tu prgjigjem; pr tu dhn librat; me tu dal prpara; me tu thn, u ndaln etj.;

    t mia numrosh nj nga nj; tia thuash: do tia tregoja; do tia njoftoj; pr tia dal n krye; me tia treguar; t mos mia prishni qejfin;

    pr tiu prgjigjur thirrjes; me tiu afruar, e njohu etj.;

    duam tju nderojm; do tju kishim ftuar; do tju lajmrojm; do tju lutesha; pr tju ndihmuar; me tju njoftuar, nisuni etj.;

    duam tjua shpjegojm juve; do tjua kisha treguar; do tjua di pr nder; pr tjua lehtsuar punn juve; me tjua sjell veglat, filloni! etj.;

    t mos mua prishni qejfin; su plqen tua kujtojm; do tua kisha sjell; do tua tregoj shokve; pr tua br t qart nxnsve; me tua dhn lajmin, u nisn etj.;

    nuk mu dha; mu b zemra mal; n mu dhnt rasti etj.;

    si tu duk?; mos tu ndaft e mira!; tu bft pushka top! etj.

    S h n i m. Shkruhen pa apostrof trajtat premrore ma, ta, ku nuk kemi nj rnie t -se, por nj shkrirje dy zanoresh (m + e = ma; t + e = ta):

    ma dha librin; sma jepte; ma jep; jepma; pr t ma treguar; duke ma treguar; me t ma treguar; pa ma thn; nj t ma kujtuar etj.

    b) Pas pjeszs mohuese s dhe pas premrit :

    sarrin; serdhi; se di; ssht; si tha; su prgjigj; sbri; sduhet; spresim; sthuhet; smundem etj.; e do?; sht?; i the?; do?; krkon?; t doj?; koh e bukur!; z i mbl; e dim se qllim ka; sna tha se krkonte etj.

    S h n im. Shkruhen pa apostrof premri i pakufishm do dhe premri pyetes far, si edhe fjalt e formuara prej tyre: do nxns; far do prej meje?; nuk kuptoj far thua? etj.; fardo, donjri, dokush.

    c) Pr te shnuar rnien e --s te nyjat e prparme t, s me kuptim pronor n rasat e zhdrejta t emrave i ati, e ma:

    (i, e) tet, (i, e) sms, me tmn.

    20

    Nuk prdoret apostrofi:

    a) n te gjitha rastet e tjera, n t cilat -ja fundore e patheksuar ndiqet nga nj fjal q fillon me zanore, pavarsisht nga shqiptimi:

    vajz e urt, fush e bukur, shtpin e madhe, miqsis e vllazris, sht e vrtet, han e pin, t enjten, vajzs s urt, t ardhurat, n ato vende, n oborr, n ar, m erdhi keq, le t ikim, n ikt, m i madhi, q ather etj.;

    b) n t gjitha fjalt q mbarojn me nj zanore tjetr (a, e, i), kur ato ndiqen nga nj fjal a trajt fjale q nis me zanore:

    fusha e Myzeqes, nj lule e bukur, detyr urgjente, zyr eprore, mali i lart, drejtori i shkolls, biri i nns etj. (dhe jo fushe Myzeqese, nj lule bukur, mali lart, drejtori shkolls, biri nms etj);

    c) n vetn e tret njjs e shums t premrave vetor t thjesht (pa parashtese), kur kta vijn pas nj parafjale:

    me t, pr t, me ta, pr ta, me to, pr to, prej tij, prej saj, prej tyre, prej sish, prej sosh etj. (dhe jo me t, pr t, me ta, me to, pr to, prej tij, prej saj, prej tyre, prej sish, prej sosh etj.);

    ) te trajtat e premrave pronor q nisin me s ose t (sime, son, suaj, tim, time, tnd, tnde, tan, ton, tona, tuaj etj.);

    vajzs sime, shkolls son, kooperativs suaj, jepjani suajs etj.;

    djalin tim; e kam timin; shtpin time; n fshatin tnd; n rrugn tnde; e kemi tonin; shoqen ton; shokt tan; jemi tant; dshirat tona; qytetin tuaj; ne tonn, ju tuajn etj.

    THEKSI

    21

    N shkrimin e gjuhs shqipe, si rregull, nuk prdoret asnj lloj theksi.

    N raste t veanta, kur konteksti nuk arrin kurrsesi t mnjanoj ngatrrimin e kuptimeve ose nuk siguron shqiptimin e drejt t fjalve t ndryshme, mund t prdoret theksi i mpreht ().

    _____________________
    10. Shkruhet me -je- n t gjitha trajtat folja ndjej (ia fal fajin dikujt), si edhe formimet prej saj: ndjes, i ndjeri.

    11. T dallohen prej trajtave me ye, ua t foljeve t tipit kryej, bluaj, trajtat psore-vetvetore, t cilat nuk kan grup zanoresh: kryhet, thyhet, bluhet, shkruhet etj.

  9. #9
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    II. DREJTSHKRIMI I BASHKTINGLLOREVE

    BASHKTINGLLORET E ZSHME N FUND E N TRUP T FJALS

    22

    Bashktinglloret e zshme b, d, dh, g, gj, v, x, xh, z, zh shkruhen si t tilla, ashtu si shqiptohen kur jan prpara nj zanoreje, edhe kur gjenden n fund t fjals ose n trup t saj prpara nj bashktinglloreje t shurdht a prpara bashktingllores n:

    elb (elbi), gjemb (gjembi), u kalb (u kalba), korb (korbi), lab (labi), rob (robi); invalid (invalidi), fund (fundi), knd (kndi), hibrid (hibridi), mund (mundi), qind (qindi), standard (standardi), shkund (shkunda), vend (vendi); bredh (bredhi), dredh (drodha), gardh (gardhi), lidh (lidhm), livadh (livadhi), ndodh (ndodhet), ndrydh (ndrydhet), zbardh (zbardha); breg (bregu), burg (burgu), djeg (djegim), larg (i largt), lng (lngu), i lig (i ligu), prag (pragu), shteg (shtegu), varg (vargu), zog (zogu); mos e digj (digje), ligj (ligji), u prgjigj (u prgjigjn), qengj (qengji); hov (hovi), urov (urovi); borxh (borxhi), tunxh (tunxhi), xhuxh (xhuxhi); bixhoz (bixhozi), brez (brezi), amakz (amakzi), dorz (dorza), filiz (filizi), gaz (gazi), hauz (hauzi), ndez (ndeza), njerz (njerzit), oriz (orizi), pullaz (pullazi), rrogoz (rrogozi); garazh (garazhi), shantazh (shantazhi) etj.;

    humbte, humbka, humbsha, humbni, i elbt, labe; mundte, mundka, mundsha, mundni, i mundshm, vendqndrim, vendstrehim, vendtakim; i bredht, mblidhte, mbledhka, mbledhsha, mblidhni; lagte, lagka, lagsha, lagni; digjte, digjni; hovte, hovka, hovt, hovni, i hovshm; ndizte, ndezsha, ndizni etj.

    S h n i m 1. Emrat kndes (kndesi), mes (mesi), mngjes (mngjesi) shkruhen me s fundore; po kshtu edhe formimet prej tyre si mesatar, mngjesore etj.

    S h n i m 2. Shkruhen me -s ndajfoljet e formuara me prapashtesn -as: baras, barkas, befas, djathtas, fshehtas, fytas, haptas, kmbadoras, krahas, majtas, rishtas (por: barazi, barkazi, fshehtazi, haptazi, rishtazi etj.).

    SH / ZH / NISTORE

    23

    Fjalt me sh / zh / nistore shkruhen kshtu:

    a) me sh-, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e shurdht (f, k, p, q, t, th etj.):

    shfajsoj, shfaq, shfaqje, shfaros, shfryj, shfrytzoj; shkallmoj, shkarkoj, shkatrroj, (i, e) shkatht, shklqej, (i, e) shklqyer, shkmbej, shkput, shkombtarizoj, shkoq, shkreh, shkrep, (i, e) shkrift, shkrij, shkujdesem, shkul; shpalos, shpall, shpallje, shprblim, shprdorim, shprndaj, shpjegoj, shpjegim, shpif, shpikje, shpoj, shporr, shprish, shpronsoj, shpyllzim; shqep, shqetsoj, (i, e) shquar; shtjelloj, shtrydh; shthur, shthurje etj.;

    b) me zh-, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e zshme (b, d, g, gj, v):

    zhbart, zhbj, zhbiroj, zhbllokoj; zhdavarit, zhdmtoj, zhdoganoj, zhdredh, (i, e) zhdrejt, zhduk; zhgnjej, zhgnjim, zhgrryej; zhgjaksohem, zhgjandrr; zhvat, zhvendos, zhvesh, zhvilloj, zhvillim, zhvleftsim, zhvoshk etj.

    S h n i m. Premri tek t gjitha fjalt e formuara me pjesmarrjen e tij, shkruhet kshtu, pavarsisht nga bashktingllorja q e pason: do, dokush, donjri, far, fardo, i fardoshm, ka, dika, gjithka.

    c) me -, kur kjo ndiqet nga nj zanore ose nga nj bashktingllore e tingullt (1, 11, r, rr, m, n, nj, j):

    armatos, armatim; organizoj, organizim, orientoj, orientim etj.

    liroj, lirim, lirimtar, lodhem, lodhje; regjistroj, regjistrim; rregulloj, rregullim, (i, e) rregullt, rrnjosje; mallem, mend, mendin, (i, e) mendur, msohem, mos; nderoj, nderim, ngjyros; njerzor; jerr etj.

    S h n i m. Shkruhen me sh- fjalt shmang, shlyej, shndrroj, shndrit dhe ato q formohen prej tyre.

    S, Z NISTORE

    24

    Fjalt me s, z nistore, t ndjekur nga nj bashktingllore (disa prej t cilave shqiptohen ngandonjher edhe me c ose x), shkruhen kshtu:

    a) me s-, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e shurdht ose nga nj bashktingllore e tingullt (m, n, l):

    sfak, sfilit, sfrat, sfungjer, sfurk; skalit, skrfyell, skrk, skrmit, skuq; sprkat, sprndrit; sqepar, squfur etj.;

    smag, smalt, smaltoj, smat, smatos, smerald, smeril, smilar, smilat, smilats, smir, smirzi, smiroj, smoking, smuqth - smuqthi, snob, snobizm, slogan etj.;

    b) me z-, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e zshme:

    zbardh, zbatic, zbath, zbavit, zbrthej, zbokth, zbraz, zbres, zbritje, zbukuroj, zbut; zdrukth; zgalem, zgavr, zgrbonj, zgrdhihem, zgrip; zgjat, zgjedh, zgjyr; zvarit, zverdhem, zvogloj etj.

    Ne pajtim me shqiptimin m t prhapur, me z- shkruhen edhe foljet zmadhoj, zmbraps, si edhe fjalt e formuara prej tyre.

    SHKRIMI I J-S

    25

    Shkruhen me j:

    a) emrat ku j-ja ndrzanore i prket tems, si edhe fjalt e formuara prej tyre:

    anije - anija, anijes, anijen, anijet, anijeve, anijesh, anijetar; batanije - batanija, batanijes, batanijen, batanijet, batanijeve, batanijesh; dije - dija, dijes... dijeni, dijetar, i dijshm, vetdije; fije fija, fijes... fijezor - fijezore, fijezoj, fijezim, fijor - fijore; hije - hija, hijes... i hijshm, hijeshi, hijesira - hijesirat, hijernd etj.; korije - korija, korijes etj.; krijes, krijues; pije - pija, pijes, i pijshm etj.; shije - shija, shijes etj.;

    bij - bija, bijs, bijn, bijat, bijave, bijash; fmij - fmija, fmijs, fmijn, fmijt, fmijve, fmijsh, fmijri; mij - mija, mijs etj.; nyj -nyja, nyjs, nyjn, nyjat, nyjave, nyjash, i nyjshm, (i, e) nyjzuar, nyjzim; paj pajime - pajimet, pajis, pajisje, i pajisur; shkndij - shkndija, shkndijs, shkndijim; uj - uji, ujit... ujis, ujitje; vij vija, vijs. vijoj, prvijoj, vijim etj;

    aj - aji, ajit, ajin; faj - faji, fajit, fajin; kallaj -kallaji, kallajit, kallajin, kallajis; lloj lloji, llojit; maj - maji, majit, majin; skaj - skaji, skajit; vaj - vaji, vajit, vajin etj.;

    b) emrat femror q dalin m zanore t theksuar, prve -i-s, n t gjitha trajtat, kur zanorja e theksuar ndiqet nga nj zanore tjetr:

    kala, kalaja, kalaje; para, paraja, paraje; be, beja, beje; ide, ideja, ideje; re, reja, reje; rrufe, rrufeja, rrufeje; e ve, e veja, s veje; gj, gjja, gjje; tablo, tabloja, tabloje; dru, druja, druje; dy, dyja, dyje, t dyja etj.;

    por: bukuri, bukuria, bukurie; cilsi, cilsia, cilsie; dashuri, dashuria, dashurie; dituri, dituria, diturie; dhi, dhia, dhie; li, lia, lie; liri, liria, lirie; ministri, ministria, ministrie; parti, partia, partie; rini, rinia, rinie; shtpi, shtpia, shtpie; ushtri, ushtria, ushtrie; veti, vetia, vetie etj.;

    c) trajtat e gjinores, t dhanores e t rrjedhores njjs t pashquar, si edhe t emrores njjs t shquar t emrave q dalin me -o t patheksuar:

    balo, (i, e nj) baloje, baloja; dado (i, e nj) dadoje, dadoja; depo, (i, e nj) depoje, depoja; kakao (i, e nj) kakaoje, kakaoja; kallo, (i, e nj) kalloje, kalloja; kosto, i1, e nj) kostoje, kostoja; pako (i, e nj) pakoje, pakoja; pallto, (i, e nj) palltoje, palltoja; radio, (i, e nj) radioje, radioja; teto, (i, e nj) tetoje, tetoja; tifo, (i, e nj) tifoje, tifoja; torno, (i, e nj) tornoje, tornoja etj.;

    po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi:

    Bajo, Bajoja; Koo, Kooja; Kristo, Kristoja; Misto, Mistoja; Pirro, Pirroja; Safo, Safoja; Vito, Vitoja; Kajro, Kajroja; Kongo, Kongoja etj.;

    ) premrat (i, e) tij, i tiji, e tija, t tijt, t tijat, (i, e) atij, (i, e) ktij.

    S h n i m. Nuk shkruhet me -j- as n trajtn femrore, as n trajtn mashkullore pronori shums i vets s par: t mit, t miat, (shokt) e mi, (shoqet) e mia. Po kshtu t tria.

    d) trajta e shkurtr e premrit vetor t vets s tret njjs (i), kur i prapangjitet foljes, e bashkuar me nj tjetr trajt t shkurtr premrore ose me pjeszn u t psore-vetvetores:

    tregoja shokut; hapja dern mikut; ngjitju malit; prvishju ksaj pune; largoju s keqes; afrojuni msuesit etj.;

    dh) trajtat e vets s par e t tret shums t s tashmes s dftores, t vets s par e t tret njjs e shums t s tashmes s lidhores dhe t s ardhmes, si edhe trajtat e vets s par e t dyt njjs t s pakryers dftore, lidhore e kushtore t foljeve q n vetn e par njjs t s tashmes dftore dalin me aj, ej, j, ij, oj, ui, yj, iej, uaj, yej:

    laj - lajm, jajn, (do t) laj, (do t) laj, (do t) lajm, (do t) lajn, (do t) laja, (do t) laje;

    mbaj - mbajm, mbajn, (do t) mbaj, (do t) mbaj, (do t) mbajm, (do t) mbajn, (do t) mbaja, (do t) mbaje;

    qaj - qajm, qajn...;

    thaj - thajm, thajn... etj.;

    blej - blejm, blejn, (do t) blej, (do t) blej, (do t) blejm, (do t) blejn, (do t) blija, (do t) blije;

    dfrej - dfrejm, dfrejn, (do t) dfrej, (do t) dfrej, (do t) dfrejm, (do t) dfrefjn, (do t) dfreja, (do t) dfreje etj.;

    bj - bjm, bjn, (do t) bj, (do t) bj, (do t) bjm, (do t) bjn, (do t) bja, (do t) bje;

    arrij - arrijm, arrijn, (do t) arrij, (do t) arrij, (do t) arrijm, (do t) arrijn, (do t) arrija, (do t) arrije;

    fshij - fshijm, fshijn, (do t) fshij, (do t) fshij, (do t) fshijm, (do t) fshijn, (do t) fshija, (do t) fshije;

    gdhij - gdhijm, gdhijn, (do t) gdhij, (do t) gdhij, (do t) gdhijm, (do t) gdhijn, (do t) gdhija, (do t) gdhije;

    vij - vijm, vijn, (do t) vij, (do t) vij, (do t) vijm, (do t) vijn, (do t) vija, (do t) vije etj.;

    qndroj - qndrojm, qndrojn, (do t) qndroj, (do t) qndroj, (do t) qndrojm, (do t) qndrojn, (do t) qndroja, (do t) qndroje;

    punoj -punojm, punojn, (do t) punoj, (do t) punoj, (do t) punojm, (do t) punojn, (do t) punoja, (do t) punoje etj.;

    mbruj - mbrujm, mbrujn, (do t) mbruj, (do t) mbruj, (do t) mbrujm, (do t) mbrujn, (do t) mbruja, (do t) mbruje etj.;

    fryj - fryjm, fryjn, (do t) fryj, (do t) fryj, (do t) fryjm, (do t) fryjn, (do t) fryja, (do t) fryje;

    ndryj - ndryjm, ndryjn, (do t) ndryj, (do t) ndryj, (do t) ndryjm, (do t) ndryjn, (do t) ndryja, (do t) ndryj etj.;

    ndiej - ndiejm, ndiejn, (do t) ndiej, (do t) ndiej, (do t) ndiejm, (do t) ndiejn, (do t) ndieja, (do t) ndieje;

    prziej - prziejm, prziejn, (do t) prziej, (do t) prziej, (do t) prziejm, (do t) prziejn, (do t) przieja, (do t) przieje etj;

    paguaj - paguajm, paguajn, (do t) paguaj, (do t) paguaj, (do t) paguajm, (do t) paguajn, (do t) paguaja, (do t) paguaje;

    shkruaj - shkruajm, shkruajn, (do t) shkruaj, (do t) shkruaj, (do t) shkruajm, (do t) shkruajn, (do t) shkruaja, (do t) shkruaje etj.;

    lyej - lyejm, lyejn, (do t) lyej, (do t) lyej, (do t) lyejm, (do t) lyejn, (do t) lyeja, (do t) lyeje;

    kryej - kryejm, kryejn, (do t) kryej, (do t) kryej, (do t) kryejm, (do t) kryejn, (do t) kryeja, (do t) kryeje etj.

    S h n i m. Foljet q n vetn e par t s tashmes dftore dalin me zanore, si ha, fle, l, nx, v, z, di, pi, nuk shkruhen me -j as n vetn e par e t tret shums t s tashmes dftore e lidhore dhe t s ardhmes, as n vetn e par e t dyte njjs t s tashmes lidhore, as n urdhrore:

    ha - (do t) ham, (do t) han; t ha, t hash; ha!;

    fle - (do t) flem, (do t) flen; t fle, t flesh; fli!;

    l - (do t) lm, (do t) ln; t l, t lsh; lr!

    di - (do t) dim, (do t) din; t di, t dish; di! etj.

    26

    Shkruhen me i dhe jo me j:

    a) trajtat rasore t njjsit t shquar (me prjashtim t kallzores), si edhe trajtat e gjinores, t dhanores e t rrjedhores s njjsit t pashquar t emrave mashkullor me -ua ose me -a t theksuar:

    dragua - (nj) dragoi, (i, e) dragoit;

    ftua - (nj) ftoi, (i, e) ftoit;

    krua - (nj) kroi, (i, e) kroit;

    pallua - (nj) palloi, (i, e) palloit;

    prrua - (nj) prroi, (i, e) prroit;

    vargua - (nj) vargoi, (i, e) vargoit etj.;

    baba - (nj) babai, (i, e) babait (por baban);

    vlla - (nj) vllai, (i, e) vllait (por vllan);

    b) trajta e shkurtr e premrit vetor t vets s tret (i), edhe kur bashkohet me nj trajt tjetr t shkurtr premrore ose me pjeszn u t psore-vetvetores prpara foljes:

    mos ia trego; ia hapi zemrn; iu mbush mendja; iu ngjit malit; mimet iu dham nxnsve me t mir etj.;

    c) veta e tret njjs e s kryers s thjesht t foljeve m -oj ose m -uaj:

    harroi, luftoi, punoi, tregoi, vrapoi, zgjoi; shkroi etj.;

    ) fjalt e formuara prej temash m -i t theksuar me an prapashtesash q fillojn me zanore:

    bashkiak, shtpiak - shtpiake, shtpiar, shtiak, triak, (zile) triare etj.

    S h n i m. Shkruhet vetjak (vete - vetja), dyjar - dyjare (t dyja).

  10. #10
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    SHKRIMI I BASHKTINGLLORES H

    27

    Duke u mbshtetur n shqiptimin letrar dhe n traditn e shkrimit, shkruhen me h:

    a) n fillim t fjals:

    ha, habit, hal, hamshor, hamullore, hap, harabel, hardhi, hardhuc, hark, hart, harr, harroj, hedh, helm, hell, heq, her, hero, hesht, hesht, hn, e hn, hi, (i, e) hidhur, hije, hikrr, hingllim, hink, hipi, hir, hirr, hithr, hoje, i holl, hop, hosten, hov, hu, hua, i huaj, hudhr, humbas, hund, hurdh, hutoj, hyj etj.

    Ktu hyjn edhe nj numr fjalsh t burimit turk:

    haber, hajat, hajdut, hajmali, hajvan, hak, hali, hall, hall, hallk, hallv, hamall, hamam, hambar, ha, hara, harar, harem, harxh, hase, hasll, hasm - hasmi, hasude, hashash, hashure, hata, hatull, hava, havan, hejbe, hem... hem, hendek, hi, hile, hise, hordhi, hoshaf, huq, hurm, hyzmet etj.;

    b) n fund t fjals:

    foljet e tipit deh, fsheh, ftoh, grah, leh, mih, mpreh, ndih, ngreh, nxeh, njoh, rrah, shkreh, shoh etj. n t gjitha trajtat e zgjedhimit t tyre: fsheh, fshehim, fshihni, fshehin; fshihja, fshihje...; (u) fsheha, (u) fshehe...; fshihem, fshihesh...; fshihesha, fshiheshe...; fshehkam, fshehke...; fshehur etj.;

    emrat si ah, gjah, gjynah, krah, moh, pah, pleh, shah, tezgjah etj. n t gjitha trajtat e tyre: krahu, krahut, krahun, kraht, krahve, krahsh;

    c) n mes t fjals:

    trajtat psore-vetvetore t foljeve me tem m zanore:

    lahem, lahesh...; lahesha, laheshe...; lahu, lahuni;

    kthehem, kthehesh...; kthehesha, ktheheshe...; kthehu, kthehuni;

    bhem, bhesh...; bhesha, bheshe....; bhu, bhuni;

    fshihem, fshihesh...; fshihesha, fshiheshe...; fshihu, fshihuni;

    tregohem, tregohesh...; tregohesha, tregoheshe...; tregohu, tregohuni;

    msohem, msohesh...; msohesha, msoheshe...; msohu, msohuni;

    shtyhem, shtyhesh...; shtyhesha..; shtyheshe...; shtyhu, shtyhuni;

    przihem, przihesh...; przihesha, prziheshe...; przihu, przihuni;

    ndihem, ndihesh...; ndihesha, ndiheshe...; ndihu, ndihuni etj.

    Po kshtu shkruhen edhe foljet si dihas, grhas, luhas, mahnit, nuhas, pohoj, ashtu edhe emrat e mbiemrat si grahm, krehr, lehon, i leht, lloh, vjehrr, vjehrra.

    Ktu hyjn edhe nj numr fjalsh t burimit turk: aheng, ahur, bahe, behar, ehre, duhan, kasaphan, mahmur, mhall, muhabet, muhalebi, muhamedan, nahie, pehlivan, pehriz, qehaja, rehat, sahan, sahat, sehir, spahi, tahmin, tespihe, xhahil, xhevahir, zahire, zeher etj.

    Me h shkruhen edhe t gjitha fjalt e formuara prej fjalve t prfshira n kt paragraf:

    hamendje, i hapt, harktar, harxhoj, hidhrim, hingllim etj.; ftohje, i ftoht, krahasoj, krehje, i krehur, lehtsi, luhatje, mohoj, ndihm, ndihms, ngrehin, ngrohje, i ngroht, ngrohtsi, nuhatje, njohje, njohuri, rrahje, shkrehje etj.; gjahtar, plehroj, shahist etj.

    S h n i m. Nuk shkruhen me h fjalt arush, avaz, avlli, eci, esll, iki, memur, yll, vete vetja, vet dhe prej tyre: prvetsoj, vetvete.

    FJALT ME RR

    28

    Duke u mbshtetur n shqiptimin letrar t sotm, shkruhen me rr:

    a) n fillim t fjals:

    emrat: rrabosht - rraboshta, rradake, rrafsh, rrahs - rrahsi, rrahu, rraketake, rrangulla, rrap, rrapllim, rraqe, rrask - rraska, rrasht, rrasht, rrathje, rravgim, rrebesh, rrebull, rreck, rregull, rrem (lopat e barks), rremb (deg, damar), rren, rreng, rrep, rresht, rreshter, rreth, rreze, rrezg - rrezgu, rrezik, rrezhde - rrezhdeja, rrcok - rrcoku, rrfan, rrfenj - rrfenja, rrfim, rrgall, rrkaj, rrke rrkeja, rrmet, rrmore, rrmuj, rrnds, rrnxak, rrnj, rrpir, rrqebull, rrshaje - rrshajet, rrshek, rrshiq, rrshir, rrzall rrz, rrip, rriqr, rrisk, rrjet, rrob, rrobull, rrodhe, rrog, rrogoz, rroj - rroja, rrokje, rrokull, rropam, rropulli, rrot, rrozg, rruaza, rrudh, rrufe, rruf, rrug, rrungaj, rrush, rrushkull, rruzull, rryell, rryl, rrym, rrypin etj.;

    mbiemrat: (i, e) rrall, (i, e) rrem, rremash, (i, e) rrept, (vez) rrufk etj.;

    foljet: rrah, rrapllij, rras, rravgoj, rrej, rrekem, rreshk, rrfej, rrgjoj, rrkllej, rrmbej, rrmih, rrnoj, rrqethem, rrshqas, rrzoj, rri, rrit, rrjedh, rrjep, rroj, rroft, rrok, rrokullis, rropatem, rruaj (p.sh. rruaj mjekrn, por ruaj shtpin) rrudh etj.;

    ndajfoljet: rrall, rreth e rrotull, rrokopuj, rrotull, rrumbull, rryeshm etj.;

    b) n mes t fjals:

    emrat: arr (pema), barr, brryl, birr (pija), burr, curril, ferr, furr, furrik, harrje (insekti), hirr, karrige, karroqe, krrab, krri, korrik, kurrill, kurriz, mshqerr, murrash - murrashi, murriz, murrjel, prrall, prrua, qerre (mjet transporti, por qere smundje e lkurs), qurra, skterr, sorr, sharr, shkurre, shtjerra, turr, thrrime, varr, zorr etj.;

    mbiemrat: krrut, (i, e) murrt, (i, e) pjerrt, sterr, (i, e) vocrr etj.;

    foljet: arratisem, arrij, drrmoj, grryej, harroj, krret, krrus, ndrroj, ngatrroj, ngurroj, picrroj, shkarravit, shkatrroj, turrem, thrres, thrrmoj, urrej, (dhia) vrret etj.;

    ndajfolja kurr;

    pasthirrma urra!;

    c) n fund t fjals:

    emrat: berr, curr, derr, djerr, dokrr, ndrr, gabzherr, horr, kandrr, kokrr, kotorr, morr, oborr, qarr, qorr, sherr, terr, tmerr, turr, varr, vjehrr, zjarr, zhavorr etj.;

    foljet: bjerr (por e kryera e thjesht bora), jerr (por ora), korr, marr (por mora), nxjerr (por nxora), ngurr, prmjerr (por prmora), harr, tharr, tjerr (por tora), tkurr etj.

    Me rr shkruhen edhe fjalt e formuara prej fjalve t prfshira n kt paragraf:

    bjerradit, bjerrafat, burracak, burrri, djerrin, errsoj, (i, e) errt, ndrroj, ferra, ferrishte, (i, e) krrusur, kokrriz, (makin) korrse, korrje, kurrizor, kurrkund, kurrsesi, manaferr, (i, e) marr, marrdhnie, marrveshje, marros, mburracak, mburrem, mburrje; murrtehem, ndrresa, ndrmarrje, ngurrim, oborrtar, pjerrsi, qorrazi, (i, e) rrafsht, rrafshim, rrafshin, rrafshnalt, rrafshoj, rrafshult, rrallher, rralloj, rrapisht, rrasallis, (i, e) rrast, rreckos, rregullisht, rregulloj, (i, e) rregullt, rreptsi, rreptsisht, rreshk - rreshku, (i, e) rreshkt, rreshtim, rreshtoj, rreshtor, rrethan, rrethatore, rrethe - rretheja, rrethim, rrethina - rrethinat, rrethoj, rrethoj, rrezatoj, rrezikoj, i rrezikshm, (i, e) rrgjuar, rrmbim, i rrmbyeshm, rrnim, rrnjdal, rrnjs, rrnjsisht, rrnjsor, rrnjos, rrshqan, rrshqanor, (i, e) rritur, rrjedh, rrjedhs - rrjedhse, rrjedhim, rrjedhore, rrjedhshm, rrjepacak, rrobaqeps, rrogtar, rrojtore, rrotullim, rrotulloj, rrotullues, (i, e) rruar, (i, e) rrudht, rrufeprits, rruga, (i, e) rrumbullakt, rrumbullakoj, rrumbullos, rruzullim, siprmarrje, sharroj, shkarravin, shndrroj, tjerrs, tkurrje, tmerroj, turravrap, thirrje, thirrore, urrejtje, varreza, varrim, varros, vocrrak etj.

    S h n i m. Nuk shkruhen me rr fjalt karot, ngurosem, i ngurt, rac, radh, rebel, remtar, resht (pushoj) dhe formimet prej saj: reshtje, (i, e) pareshtur; regjistr, rnkoj, rol, romak, ryshfet, shter dhe formimet prej saj: shteroj, i pashtershm.

    NJ-JA N TRUP E N FUND T FJALS

    29

    Shkruhen me nj e jo me j:

    a) emrat femror me nj n trup t fjals:

    banj, bitonj, brinj, finj, gshtenj, mushkonj, rrfenj, rrnj, shkronj, shushunj, thinja - thinjat, ujkonj, zonj etj.;

    b) mbiemrat e formuar nga nj tem m -nj:

    (i, e) florinjt, (i, e) drunjt, (i, e) grunjt, (i, e) penjt etj.; po kshtu (i, e) shenjt, (i, e) shtrenjt;

    c) trajtat e shumsit t emrave mashkullor m zanoire t theksuar ose m -ua:

    arinj (ari), barinj (bari), batakinj (bataki), iliminj (ilimi), kallajxhinj (kallajxhi), kallinj (kalli), krcinj (krci), kushrinj (kushri), minj (mi), mullinj (mulli), sharrxhinj (sharrxhi), turinj (turi), ullinj (ulli) etj.; po kshtu shkruhet shumsi i mbiemrave m i t theksuar: t rinj (i ri) etj.;

    budallenj (budalla), maskarenj (maskara) etj.; heronj (hero) etj.;

    drunj (dru), hunj (hu), krcunj (krcu) etj.;

    dragonj (dragua), ftonj (ftua), prrenj (prrua), thonj (thua) etj.

    Me -nj shkruhen edhe trajtat e shumsit t emrave mashkullor si gjarpinj, gjarprinj (gjarpr), lmenj (lm), lumenj (lum), priftrinj (prift), shkmbinj (shkmb), thelpinj (thelb) etj.

    S h n i m. Shkruhen me -j shumsat: kufij (kufi), t kqij, t kqija (i keq, e keqe).

    GRUPE BASHKTINGLLORESH

    MB, ND, NG, NGJ

    30

    Grupet e bashktinglloreve mb, nd, ng, ngj shkruhen t plota si n fillim, ashtu edhe n trup e n fund t fjals:

    mb: mbaj, mbaroj, mbes, mbetem, mbi, prmbi; mbij, mbjell, mbush, mbyt; dhmbt, i mbl, kmb, kumbull, thembr; gjemb, humb, krimb, plumb, shkmb etj.;

    nd: ndaj, ndej, nder, ndesh, ndr, ndrmarrje, ndrmjets, ndrtoj, ndihmoj, ndjek, ndjell, ndodhem, ndrag, ndrioj, nduk; andej, kndej, kndoj, mandej, mundoj, prmendsh, prandaj, sandall (mjet lundrimi); asgjkund, asknd, fund, kurrkund, kuvend, mend, mund, prmend, vend etj.;

    ng: nga, ngacmoj, ngarkes, ngarkoj, ngastr, (i, e) ngatht, nge, ngel, ngij, (i, e) ngordhur, ngric, ngroh, ngryset, ngul, ngushtic, ngut; breng, kng, kungull, i mangt, mng, i shtangt, shtllung, trangull; bung, cung, deng, peng, shmang, trung etj.;

    ngj: ngjaj, ngjal, ngjall, i ngjashm, ngjesh, ngjit, ngjyej, ngjyr; engjll, tungjatjeta, thngjill, ungjill; qengj, ungj etj.

    TAKIME BASHKTINGLLORESH

    TAKIMI I T-S~ ME SH-N

    31

    Te mbiemrat e formuar me prapashtesn -shm dhe te trajtat e dshirores, kur sh-ja e prapashtess takohet me -t-n e tems, shkruhen q t dyja kto bashktingllore (pa u asimiluar n ):

    i begatshm, i uditshm, i mrzitshm, i ndritshm, i prbotshm, i prditshm, i prmotshm, i prshpirtshm, i prshtatshm, i prvitshm, i sotshm, i vjetshm etj.;

    arritsha, arritsh, arritshim, arritshi, arritshin;

    ditsha, ditsh, ditshim, ditshi, ditshin;

    fjetsha, fjetsh, fjetshim, fjetshi, fjetshin;

    futsha, futsh, futshim, futshi, futshin;

    goditsha, goditsh, goditshi, goditshi, goditshin;

    gjetsha, gjetsh, gjetshim, gjetshi, gjetshin;

    kputsha, kputsh, kputshim, kputshi, kputsha

    matsha, matsh, matshim, matshi, matshin;

    mbetsha, mbetsh, mbetshim, mbetshi, mbetshin;

    mbytsha, mbytsh, mbytshim, mbytshi, mbytshin

    ndritsha, ndritsh, ndritshim, ndritshi, ndritshin;

    ngritsha, ngritsh, ngritshim, ngritshi, ngritshin;

    ngutsha, ngutsh, ngutshim, ngutshi, ngutshin;

    pritsha, pritsh, pritshim, pritshi, pritshin;

    shtitsha, shtitsh, shtitshim, shtitshi, shtitshin;

    tretsha, tretsh, tretshim, tretshi, tretshin;

    vrtitsha, vrtitsh, vrtitshim, vrtitshi, vrtitshin;

    vrvitsha, vrvitsh, vrvitshim, vrvitshi, vrvitshin etj.;

    por: paa, pa, paim, pai, pait; vaja, vaj, vajim, vaji, vajit

    S h n i m. N pajtim me shqiptimin e sotm letrar, shkruhen me : ~ mom; fmija sht pes vje, por: para (pas) dhjet vjetsh.

    TAKIMI I G-S OSE I N-S ME J-N

    32

    Fjalt dhe trajtat e fjalve me theks n rrokjen e parafundit, tek t cilat takohet g-ja ose n-ja e tems me j-n e prapashtess a t mbaress, shkruhen me i dhe jo me j, pr t mnjanuar shqiptimin e ktyre dy shkronjave si nj tingull i vetm (gj ose nj):

    djegie, lagie, shmangie, shtangie; biologe biologia, filologe filologia, gjeologe gjeologia, kirurge kirurgia, pedagoge pedagogia, pedologe pedologia, radiologe radiologia; (un) lagia, (ti) lagie; (un) shmangia, (ti) shmangie etj.;

    nie, dhnie, kundrthnie, kundrvnie, lnie, marrdhnie, ngrnie, paradhnie, parathnie, pasthnie, qenie, rnie, thnie, znie etj.; dibrania, indiania, italiania, koreania, partizania, shkodrania etj.

    TAKIMI I D-S, S-S, T-S OSE I Z-S ME H-N

    33

    Fjalt e prejardhura ose t prbra, tek t cilat takohet d-ja, s-ja, t-ja ose z-ja me nj h q vjen pas tyre, shkruhen pa ndonj shenj ndarse midis pjesve prbrse (por ruhet shqiptimi i veuar i shkronjave t msiprme):

    i herpashershm, mesholl, moshapje, moshyrje; shtathedhur; brezhumbur, gazhedhse etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem ku ka takime t tilla: Bethoven, Ethem, Mithat etj.

    TAKIMI I D-S ME T-N

    34

    Kur n formim fjalsh ose trajtash takohet nj d me nj t, shkruhen t dyja kto bashktingllore:

    (i, e) argjendt, (i, e) njmendt, (i, e) njqindt, (i, e) pesqindt, i treqindt etj.;

    mendt; ai po e bindte; n e bindt; po endte; n u gjendt; lindte; n lindt djal; nuk mundte; n mundt; rendte; n rendt; shkundte; n shkundt; tundte; n tundt etj.

    TAKIMI I DY SHKRONJAVE T NJJTA

    35

    Kur n formim fjalsh a trajtash takohen dy shkronja t njjta, njra prej t cilave mund t bj pjes n nj dyshkronjsh, ato shkruhen t dyja:

    knddrejt, nnndarje, kundrrevolucionar, kundrreform, mossulmim, zvendssekretar; n arritt; n mos e goditt; e gjett e mira; n u mbytt; ndritt; n m pritt; n pyett; n u trett etj.;

    i kujdesshm, passhkrim, pjesshm, leshholl, shpeshher, mishshits, veshshkurtr etj.

    S h n i m 1. Kur takohen shkronjat r me rr dhe l ose ll me ll, shkruhet vetm rr ose ll: prreth dembellk, fodullk, hamallk, jeshillk etj.

    S h n i m 2. Lidhza pasi (mbasi), e formuar nga pas + si (mbas+si), shkruhet me nj s.

    S h n i m 3. Trajta e vets s tret njjs e s pakryers dftore, lidhore e kushtore t foljeve me tem m -t, n prputhje me shqiptimin e sotm letrar shkruhet me -st dhe jo me -tt: (do t) fliste, (do t) godiste, (do to) maste, (do t) ngjiste, (do t) nuhaste, (do t) paraqiste, (do t) prshtaste, (do t) priste, (do t) shtiste, (do t) vriste, (do t) zbriste, (do t) zbuste, (do t) zgjaste etj.

  11. #11
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    III. DISA TIPA FFALSH ME PREJARDHJE T HUAJ DHE EMRASH T PIRVEM T HUAJ

    36

    Fjalt me prejardhje t huaj q kan hyr n gjuhn tonq kryesisht pas Shpalljes s Pavarsis, n prgjithsi nprmjet gjuhs s shkruar, dhe q i takojn sidomos terminologjis tekniko-shkencore, shkruhen kshtu:

    a) Fjalt q kan -ia-, -ie-, -io-, -iu-, me i t patheksuar n trup t tyre, shkruhen me -ia-, -ie-, -io-, -iu- dhe jo me -ja-, -je-, -jo-, -ju-:

    -ia-: amiant, australian, austriak, aviator, aziatik, ballkaniad, bolivian, brazilian, diabet, diagnoz, diagonale, diagram, dialekt, dialektik, dialog, diamant, diametr, diapazon, diapozitiv, diare, diatez; dhiat, elegjiak, financiar, ftiziatr, gjenial, gjeorgjian, imperialist, indonezian, industrial, iranian, italian, (kalendari) gregorian, (kalendari) julian, kambial, kardiak, kolonial, kolonializm, material, materializm, miliard, olimpiad, pediatr, piano, pianist, psikiatr, racial, special, specialist, variant etj.;

    -ie-: ambicie, arie, bankier, diet, hierarki, hieroglif, higjien, kantier, karrier, karrocier, magazinier, malarie, materie, minier, mumie, pionier, portier, tastier, variete etj.;

    -io-: agresion, agjitacion, aksiom, aksion, aluzion, ambicioz, antibiotik, aviacion, bakteriolog, batalion, bibliotek, bilion, biografi, biologji, delegacion, dioqez, disertacion, dispozicion, diversion, ekspresionizm, fiziologji, fizionomi, funksion, idiom, idiot, iluzion, impresionizm, injeksion, kamion, kinostudio, koleksion, komision, komunikacion, koncesion, legjion, leksion, lokucion, milion, miop, mision, nacionalizim, nocion, racionalizim, radio, reaksion, reaksionar, recension, revolucion, sanksion, seksion, sesion, simbioz, stacion, studio, televizion, version, violin etj.;

    -iu-: akuarium, barium, helium, herbarium, iridium, kalcium, kalium, po kshtu kolokuium; koniunktur, magnezium, moratorium, natrium, silicium, simpozium, stadium etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t huaj t tipave t msiprm:

    Diana, Iliada, Miltiadi, Oktaviani, Santiago; Danieli, Lavuazie, Molieri, Robespieri, Sevilie; Berliozi, Diogjeni, Diokleciani, Etiopia, Hesiodi, Niobe, Tokio, Violeta etj.

    S h n i m. Shkruhen me -ja-, -je-, -jo-, -ju- fjal si: havjar, plejad; adjektiv, bjellogardist, konvejer, medalje, objekt, objektiv, objektivizm, projekt, sovjet, sovjetik, subjekt, subjektiv, subjektivizm, trajektore, vjenez; bajonet, fjord, major, rajon, pavijon; adjudikat, adjutant etj.

    b) Fjalt dhe emrat e prvem q nisin me togjet e msiprme, shkruhen me ja-, je-, jo-, ju-:

    jafetik, jaht, jamb, janki, japigt, jard; jenier, jezuit; jod, jon, jonizim; jug, juri, juridik, jurisprudenc, jurist, justifikim etj.;

    Jakutia, Jalta, Jasoni; Jemen, Jenisei, Jeronim, Jerusalem; Jokasta, Jokohama, (deti) Jon, Jordan; Jupiteri, Justiniani, Juvenali etj.

    c) Fjalt dhe emrat e prvem me aj, ej, oj, uj shkruhen me j kur kto grupe jan n trup t tyre, por me i kur grupet n fjal jan fundore:

    lajtmotiv, kombajn, kombajner; fejton, konvejer, trolejbus, volejboll; bojkotoj, trojka etj.;

    Azerbajxhan, Bajkal, Bajron, Hajnan, Hajne, Kajro, Lajpcig, Majer, Malajzia, Sajgon, Tajland, Tajvan, Versaj, Xhamajka; Bejrut, Cejlon, Marsej, Rejkjavik, Rio-de-Zhanejro; Llojd, Rojter, Troja; Kujbishev etj.;

    Havai, Kolontai, Mamai, Paraguai, Shangai, Uruguai; Bombei, Broduei, Faradei, Jenisei, Koubei, Sergei, Sidnei; Hanoi, Koshevoi, Sedoi, Tolstoi etj.; por tramvaj, hokej, koktej, kauboj.

    ) Fjalt dhe emrat e prvem me burim prej greqishtes s vjetr, q n kt gjuh kan y (ipsilon), shkruhen me i:

    amidon, analiz, anonim, antonim, antroponim, asintetik, bariton, brakicefal, cinik, daktilografist, dinamo, dinasti, distik, distrofi, dizenteri, dolikocefal, ekinokok, elektroliz, etimologji, faring, filogjenez, fizik, fiziologji, fizionomi, ftiziatr, glicerin, gjimnastik, gjimnaz, gjinekolog, hidrocentral, hidrogjen, himn, hiperbol, hipertension, hipnotizim, hipokrit, hipotek, hipotenuz, homonim, idil, katalizator, klorofil, kriptogram, kristal, ksilofon, laring, limf, linotip, martir, metonimi, mister, mistik, mit, mitologji, mizantrop, nimf, oksigjen, olimpiad, pirik, pirografi, poligjenez, politeknik, psikiatri, psikik, psikolog, ritm, silogjizm, simbioz, simbol, simfoni, simetri, simpati, simptom, sinagog, sinekdok, sinkroni, sinonim, sinoptik, sintagm, sintaks, sintez, skit, stilistik, stilograf, tip, tipografi, tiran etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ksaj kategorie, si edhe fjalt e formuara prej tyre:

    Asiri - Asiria, Bizanti, Egjipti, Frigji - Frigjia, Kin, Libi - Libi a, Miken - Mikena, Olimp - Olimpi, Polib - Polibi, Polinezi - Polinezia, Siri - Siria, Skiti - Skitia; asirian, bizantin, egjiptian, frigas, libian etj.

    d) Fjalt dhe emrat e prvem, kryesisht me burim grek, latin a iliro-trak me au, eu shkruhen edhe n shqipen me au, eu:

    audienc, auditor, autarki, autentik, autobus, autokrat, autokton, automat, automobil, autonomi, autopsi, (kisha) autoqefale, autor, autoritet, autorizim, autostrad, kozmonaut, maurt, mauzole, tautologji etj.; eufemizm, eufoni, eufori, eukalipt, eunuk, euritmi, leucemi, leukocite, neurolog, neurologji, neurom, neuron, neutral, neutron, pleur - pleura, pleunit, pseudonim, reumatizm etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t tipave t msiprm:

    Audata, August - Augusti, Aurora, Australi - Australia, Centaur - Centauri, Glauk - Glauku, Kaukaz - Kaukazi, Mauritani - Mauritania etj.; Euripidi, Eube - Eubeja, Euklid - Euklidi, Pleurat - Pleurati, Teuta etj.

    S h n i m. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me v: Evrop, evropian, nevralgji, nevralgjik, nevrasteni, nevrastenik, nevrik.

    dh) Fjalt dhe emrat e prvem t burimit latin-roman me kua, kue, kui, kuo shkruhen me tog zanor (ua, ue, ui, uo):

    akuarel, ekuacion, ekuator, kuadr, kuadrat, kuadratur, kualifikim, kualifikoj, (teoria e) kuanteve, kuarc, kuartet, (epoka) kuaternare etj.;

    kuestor, kuestur, sekuestrim, sekuestroj etj.;

    ekuilibr, ekuinoks, ekuivalenc, ekuivalent, kolokuium, kuintal, kuitanc, kuintesenc, kuintet, Kuintiliami, rekuiem etj;

    kuorum, kuot, kuotizacion etj.

    e) Fjalt e huaja me -oo- shkruhen me -oo- edhe n shqipen:

    alkool, kooperativ, kooptoj, koordinat, zoogjeograft, zoolog, zoomorfizm, zoopatologji, zooteknik etj.

    ) N pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt me burim nga latinishtja a nga gjuht romane, si edhe nga greqishtja, t cilat n gjuhn shqipe kan nj c t ndjekur nga zanorja e ose i, shkruhen me c dhe jo me a me s:

    acetik, acetilen, celebrim, celebroj, celofan, celsius, celul, celuloz, censure, centilitr, centimetr, central, centralist, centralizoj, centurion, cerebral, ceremoni, certifikat, cezur, docent, dolikocefal, kancelar, koncept, koncert, koncesion, leucemi, lice, procedoj, procedur, proces, tercet etj.;

    agjenci, agjitacion, cikl, ciklamin, ciklik, ciklon, ciklostil, cilindr, cilindrik, cinik, cinizm, cinkograf, cinkografi, cirilik, cirk, cistern, citat, citoj, citrat, civil, deficit, delegacion, elektricist, garanci, incizoj, klasicist, klasicizm, konciz, laicizm, nacional, provincial, publicist, publicistik, racion, recension, revolucion, social, socialist, special, specialist, stoicizm, suficit, teoricien, terciar etj. Po kshtu shkruhet bilanc - bilanci (dhe jo bila-i).

    N pajtim me kt rregull edhe emrat e prvem t ksaj kategorie shkruhen me c:

    Barcelona, Centauri, Cerberi, Cezari, Cikladet, Ciklopi, Cincinati, Horaci, Lukreci, Marciali, Mecena, Sicilia (po kshtu sicilian) etj.

    S h n i m 1. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me : biiklet, iklist, iklizm, imento, motoiklet.

    S h n i m 2. Shkruhen me s fjalt: dispens, mens.

    S h n i m 3. Shkruhen me k fjalt: keltt, keltishtja, kibernetik, kimograf, kinema, makin, makineri, makinist dhe me q fjalt: autoqefal, dioqez, Maqedoni - Maqedonia, maqedonas, qeramik.

    f) Shkruhen me d, t e jo me dh, th fjalt ndrkombtare me burim nga greqishtja e vjetr si:

    anhidrik, anod, daktilik, dekagram, dekametr, delt, demografi, demokraci, demon, despot (sundimtar absolut), despotik, diadem, diafragm, diagnoz, diagonale, dialekt, dialektik, dialog, diamant, diametr, diatez, didaktik, didaskalik, diplomaci, diplomat, diplom, disk, hidrogjen, katod, metod, olimpiad, ortopedi, pedagog, pedagogji etj.;

    antipati, antologji, antropolog, apati, apoteoz, aritmetik, aritmi, artrit, ateist, ateizm, atlet, atletik, ditiramb, entuziazm, epitet, estetik, eter, etnografi, etnos, hipotek, hipotenuz, hipotez, kartotek, liturgji, maraton, metil, paleontotogji, patolog, patos, politeizm, ritm, simpati, sintez, telepati, tem, teologji, teorem, teori, terapi, termik, termodinamik, termometr, termos etj.

    Shkruhen me d, t edhe emrat e prvem grek e romak t tipave t mesiprm:

    Adonis, Afrdita, Alkibiadi, Dedali, Delfi, Demetra, Demokriti, Demosteni, Diodori, Diogjeni, Diomedi, Dioskurt, Dodona, Driadat, Edesa, Epaminonda, Fedra, Heliodori, Herodoti, Hesiodi, Hidra, Iliada, Gadishulli Kalkidik, Kolkida, Leonida, Medeja, Miltiadi, Odiseu, Pelidi, Pindari, Simonidi, Teodoriku etj.;

    Atena, Etiopia, Itaka, Jugurta, Kartagjena, Korinti, Maratona, Metodi, Mitridati, Prometeu, Skitia, Teba, Teodosi, Teokriti, Termopilet, Tesalia, Tesprotia, tesprott, Teti, Tezeu, Trakia, Zakinti etj.

    S h n i m. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me dh, th (dhe jo me d, t) fjalt dhe emrat e prvem q jan kryesisht t prdorimit popullor: dhaskal, dhespot (titull fetar), dhiqel, dhisk (= tabaka), dhjak, idhull, llambadh; themel, thimjam etj.; Alqiviadh, Dhimitr, Dhimosten; Athina, Athin, Kleanth, Thanas, Themistokli, Theodhor, Theohar etj.

    g) n pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt q burojn kryesisht nga greqishtja, latinishtja e nga gjuht romane dhe q n shqipen kan nj gj t ndjekur nga nj e ose i, shkruhen me gj e jo me g:

    agjenci, agjent, agjitacion, agjitator, angjinare, angjin, antropologji, biologji, borgjez, dermatologji, dramaturgji, egjid, elegji, embriologji, energjetik, energjik, farmakologji, filologji, fiziologji, gjenealogji, gjeneral, gjenerator, gjenetik, gjenez, gjeni, gjeometri, gjimnastik, gjimnaz, gjinekolog, gjips, hegjemoni, hemorragji, heterogjen, hidrogjen, higjien, homogjen, ideologji, kirurgji, legjend, legjion, legjislacion, letargji, liturgji, logjik, meteorologji, metodologji, mitologji, oksigjen, orgji, patologji, pedagogji, psikologji, regjent, regjim, regjistr, sugjestion, trilogji etj.

    Me gj shkruhen edhe emrat e prvem t ktyre tipave: Augjias, Egjeu, Egjina, Egjipti, Egjisti, Eugjen, Gjeorgjia, Ifigjenia, Virgjili etj.

    Po me gj shkruhen edhe fjalt e emrat e prvem nga burime t tjera, t cilt jan t tipave fonetik t msiprm, si algjebr, algjebrik, gjiboni, gjiraf etj.; Algjer - Algjeri, Algjeria, Belgjik, Gjermani - Gjermania, Gjenev, Gjenov, Gjibraltar - Gjibraltari etj.

    S h n i m. Shkruhen me xh dhe jo me gj fjalt: inxhinier, inxhinieri, xhandar, xhandarmri, xhenier, xhenio, xhirim, xhiro, xhiroj, xhirues, si edhe fjalt xhaket, xhelatin, xhol.

    gj) Shkruhen me j dhe jo me zh ose xh fjalt:

    adjutant, juri, juridik, jurist, jurisprudenc, projekt, projektim, projektoj, projektor (aparat), projektligj, projektplan.

    Por shkruhen me zh fjalt q jan marr drejtprdrejt nga frngjishtja:

    grupazh, shantazh, zhargon, zhongler, zhul (term i fiziks), zhupon etj.

    h) Shkruhen me gn fjalt: agnosticizm, gneis, gnom, gnoseologji, gnostik, inkognito, magnat, magnet, magnetik - magnetike, magnetizm, magnetizoj, magnetofon, magnez dhe me nj fjalt: dinjitet, injoranc, injorant, linjit, manjolie etj.

    i) Shkruhen me h- fjalt q n greqishten e vjetr fillonin me zanore t aspiruar dhe n latinishten me h-:

    halucinacion, harmoni, harmonik, harmonizoj, harp, hebraik, hedonizm, hegjemoni, hekatomb, hektolitr, hekzaklorant, hekzametr, helenist, helik, helikopter, heliocentrik, helioterapi, helott, hematit, hemisfer, hemofili, hemoglobin, herbarium, herbicidet, heretik, hermetik, hero, heterogjen, hibrid, hidraulik, hidrocentral, hidrogjen, hier-arki, hieroglif, hieromonak, higrometr, higjien, himn, hiperbol, hipertension, hipizm, hipnoz, hipodrom, hipokrit, hipotek, hipotenuz, hipotez, histeri, histologji, histori, homogjen, homonimi, horizont, horizontal, hormon, humanizm, humus etj.; po kshtu: inhalacion, inherent, koherent, kohezion, rehabilitoj etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktyre tipave, si edhe emrat e tjer t prvem q jan fonetikisht t ngjashm me ta:

    Halikarnasi, Hamilkari, Hanibali, Hasdrubali, Hefesti, Hektori, Hekuba, Helespont - Helesponti, Helena, Heliodori, Hera, Herakliu, Herkuli, Hermiona, Hermogjeni, Herodi, Herodoti, Hesiku, Hesiodi, Hidra, Hiparku, Hiperioni, Hipia, Hipokrati, Hipoliti, Homeri, Honori, Horaci etj.

    Habarovsk, Hag, Hamburg, Hanoi, Hanover, Hanxhou, Harkov, Havai, Havan, Helsinki, Himalaja, Holand, Honduras, Hungari etj.

    j) Shkruhen me k fjalt e terminologjis tekniko-shkencore ndrkombtare q e kan burimin te greqishtja e vjetr dhe q prmbajn tema, t cilat n kt gjuh kan pasur nj χ (h):

    anakronik, anakronizm, anarki, anarkik, anarkist, arkaik, arkaizm, arkeolog, arkeologji, arkimandrit, arkipelag, arkitekt, arkitektur, arkiv, arkivol, brakicefal, brakiopodt, ekinokok, iktiolog, hipokondri, kalkopirit, kameleon, kaos, kaotik, karakter, karakteristik, kilogram, kilometr, kimerik, kimi, kirurg, klor, kloroform, koreografi, krestomaci, krizantem, krom, kronik, kronik, kronometr, monark, monarki, oligarki, orkestr, pakiderm, psikiatr, psikik, psikologji, psikoz, teknik, teknologji, tektonik, trokaik etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi: Akili, Aristarku, Arkiloku, Arkimedi, Baku (=Dionizi), Eskili, Kaonia, Karonti, Kerson, Kimera, Kios, Kolkida, Kriseida, Krisi, Krisipi, Krisobuli, Kronosi, Plutarku, Telemaku etj.

    k) Fjalt e huaja q n gjuhn shqipe kan nj -ks- t ndjekur nga nj -io-, n pajtim me shqiptimin e sotm letrar, shkruhen me ks dhe jo me kc:

    abstraksion, aksiom, aksion, deduksion, diksion, fraksion, fraksionist, funksion, funksionar, funksionoj, induksion, infeksion, injeksion, juri-diksion, leksion, reaksion, sanksion, seleksion, seleksionoj etj.

    l) Shkruhen me ks fjalt e burimit grek a latin q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj bashktingllore, dhe me kz fjalt e po ktij burimi q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj zanore ose temat ekzo a hekza:

    ekscentrik, ekskavator, ekskluziv, ekskursion, ekspansion, ekspedit, eksperiment, ekspertiz, eksplorator, eksploroj, eksponent, eksport, ekspozit, ekspres, ekspresionizm, ekspresiv, ekstaz, eksterritorialitet, ekstravagant etj.;

    ekzakt, ekzaltoj, ekzaminim, ekzaminoj, (tifo) ekzantematike, ekzekutim, ekzekutiv, ekzekutoj, ekzem, ekzistenc, ekzistencializm etj.;

    ekzocentrtk, ekzoderm, ekzogami, ekzogjen, ekzotik etj.;

    hekzametr, hekzaklorant etj.

    11) Fjalt e huaja q burojn nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja ose nga gjuht romane dhe q n kto gjuh kan nj l t thjesht ose dyfishe, shkruhen me l e jo me ll:

    alfa, algoritm, ambulanc, ambulant, anakolut, analogji, antologji, arkipelag, atlas, balon, balsam, bilanc, biolog, bulon, deklarat, dialog, diplomaci, diplomat, diplom, duel, etimologji, fals, falsifikim, filokser, filologji, filoshqiptar, fiziologji, flot, galaktik, gjenealogji, gjeolog, gjeologji, halogjen, halucinacion, hemoglobin, holandez, hotel, ideolog, ideologji, ilustrim, iluzion, kilogram, klas, klasik, kolon, koloni, kolonial, kolonj, kolos, kolosal, komplot, komplotoj, konsult, leksikologji, logaritm, logjik, lokomotiv, lord, lotari, luks, luster, lustroj, metalurgji, mitologji, monolog, nekrologji, neologjizm, patolog, pilot, plagjiat, plan, planet, planifikim, plastik, platin, psalm, psalt, psikolog, rezultat, sandale, silogjizm, skolastik, sociologji, spekuloj, tabel, tablo, tautologji, teologji, terminologji, vulgar, vulgarizim, zoologji etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi:

    Apolon - Apoloni, Apoloni - Apolonia, Atlantida, Atlantiku, Babiloni - Babilonia, Galatea, Lukian - Lukiani, Pelagonia, Peloponezi, Penelopa, Platoni, Plutoni, Salusti, Scila etj.

    S h n i m 1. N pajtim me shqiptimin popullor t ngulitur prej kohsh, shkruhen me ll fjalt: apostull, atllas (lloj plhure), ballkanik, ballkon, bllok, bllokad, bllokoj, bullgar, busull, okollat, dishepull, galloshe, gorill, gumallak, idhull, kabllo, kabllogram, karamanjoll, kapitull, kapitullim, kapitulloj, konsull, konsullat, kontroll, kontrolloj, kontrollor, llogari, llogaritar, nitrollak, orakull, pallto, pllakat, protokoll, sallam, sall, sallon, vullkan, vullkanik, vullkanizim etj.

    S h n i m 2. Ndr fjalt me burim nga anglishtja shkruhen me l: gol, golf, kloun, klub etj. dhe me ll: basketboll, futboll, hendboll, penallti, volejboll etj.

    S h n i m 3. Ndr fjalt e reja t burimit sllav shkruhen me l: bolshevik, kolkoz, komsomolas, polak, polka etj. dhe me ll: bjellorus, sllav, sllovak, slloven etj.; po kshtu Bjellorusi.

    m) Fjalt e huaja q jan marr kryesisht nga gjuht romane dhe q n kto gjuh kan rr, shkruhen me rr e jo me r:

    arrestim, arrestoj, arrivist, arrogance, barrikad, hemorragji, irracional, karrier, karrierist, katarr, korrekt, korrektur, korrelacion, korrespondenc, korridor, korrigjoj, serr, surrealizm, surrogat, tarrac, territor, terror, terrorist etj.

    n) Fjalt q burojn nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja a nga gjuht romane ose q jan formuar n shqipen me elemente t ktyre gjuhve, tek t cilat ato kan nj s ndrzanore, shkruhen me z:

    afazi, aferez, analiz, apoteoz, artizanat, aziatik, azil, baz, bazilik, bizon, cezur, dezertim, dezertoj, dezinfektim, dezinfektoj, diagnoz, diatez, dierez, dinozaur, dioqez, divizion, dizenteri, doz, entuziazm, ezofag, faz, fibroz, filozof, filozofi, fizikan, fizik, fiziologji, fizionomi, fizioterapi (po kshtu edhe fizkultur, fizkulturist), ftiziatr, frazeologji, gjenez, herezi, hidroliz, hipnoz, hipokrizi, hipostaz, hipotenuz, hipo-tez, izoglos, izolacionizm, izolant, izomorf, izotermik, tzotop, kazerm, kazino, kazuistik, klauzol, krizantem, kriz, laktoz, metamorfoz, metastaz, metatez, mezolit, mizantrop, mozaik, muz, muzik, muzikor, narkoz, osmoz, parazit, poezi, poz, pozicion, pozit, pozitiv, prognoz, protez, proz, prozodi, psikoz, rezerv, rezolut, rezultat, sintez, teozofi, tez, tromboz, uzin, uzurpator, uzurpoj, vazelin, vizit, vizitoj etj.

    Me z shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi:

    Azia, Belizari, Brazili, Dionizi, Elizi, Elizabeta, Ezopi, Izokrati, Kazablanka, Lozana, Piza, Polinezia, Raguza, Sirakuza, Tezeu, Tuniz, Tunizia, Venezuela etj.

    S h n i m. Shkruhen me s fjalt: president, presidium dhe emrat e prvem: Efesi, Hesiodi, Hesiku, Isaia, Isidori, Isis, Kresi, Lisia, Lisimaku, Lisistrata, Mesopotamia, Moisiu, Nausika, Osiris, Pisistrati, Poseidoni, Teodosi, Trasibuli, Trasimeni etj.

    nj) Shkruhen me -z- n t gjitha trajtat e tyre fjalt me -izm e -azm:

    abstraksionizm, abstraksionizmi; arkaizm, arkaizmi; ateizm, ateizmi; bektashizm, bektashizmi; burokratizm, burokratizmi; centralizm, centralizmi; djathtizm, djathtizmi; dualizm, dualizmi; feudalizm, feudalizmi; globalizm, globalizmi; historizm, historizmi; iluminizm, iluminizmi; klasicizm, klasicizmi; komunizm, komunizmi; leninizm, 1eninizmi; majtizm, majtizmi; marksizm, marksizmi; optimizm, optimizmi; prizm, prizmi; realizm, realizmi; revizionizm, revizionizmi; romantizm, romantizmi; silogjizm, silogjizmi; socializm, socializmi, shkollarizm, shkollarizmi; shovinizm, shovinizmi; zyrtarizm, zyrtarizmi etj.;

    entuziazm, entuziazmi; pleonazm, pleonazmi; sarkazm, sarkazmi etj.

    o) Shkruhen me -zm- e jo me -sm- fjalt q burojn nga greqishtja e vjetr ose q jan ndrtuar me elemente t ksaj gjuhe:

    fantazm, kozmetik, kozmik, kozmodrom, kozmogoni, kozmografi, kozmonaut, kozmopolit, kozmos, plazm, protoplazm, sizmik, sizmograf etj.

    p) Shkruhen me -z- fjalt e huaja t formuara me parashtesn dez- (des-), kur s-ja e parashtess gjendet n pozicion ndrzanor:

    dezinfektoj, dezinfektim, dezintegroj, dezintegrim etj.

    q) Fjalt me parashtesn dis- prpara nj bashktinglloreje dhe ato me parashtesn trans- e ruajn gjithmon s-n e parashtess n shkrim:

    disharmoni, diskreditoj, diskriminim, disnivel, dispeer, disponoj, dispozit etj.; transaksion, transatlantik, transfuzion, transistor, transit, transliterim, transmetim, transoqeanik, transport etj.

    r) Shkruhen me s fjalt e huaja q n gjuht e burimit kan -ss-:

    asimilim, disertacion, glosar, kolos, kolosal, mision, pesimist, regjisor etj.;

    Abisinia, Asiria, Mesina, Odesa, Tesalia etj.; po kshtu mesapt, molost etj.

    rr) Shkruhen me -s- e jo me -z- fjalt e huaja t formuara me ann e parashtess a- prej fjalsh me s nistore:

    aseptik, asimetri, asimetrik, asimptot, asizmik, asocial etj.

    37

    Shkrimi i emrave t prvem t huaj mbshtetet prgjithsisht n shqiptimin e tyre n gjuht prkatse, duke iu prshtatur sistemit grafik t shqipes. Me prjashtim t rr-s, bashktinglloret dyfishe t ktyre emrave nuk ruhen n shkrim n gjuhn shqipe.

    Kshtu, shkruhen:

    Aligieri, Atila, Bajron, Bethoven, Bop, Brams, ehov, Dostojevski, Dvorzhak, Dyma, Eimnesku, Fadejev, Gte, Gorki, Hajne, Hygo, Kamoensi, Karaxhale, Kardui, Kozhbuk, Kujbishev, Lu Sin, Manxoni, Mickievi, Monteskj, Moxart, Myse, Pestaloci, Petfi, Rabindranat Ta gore, Rasin, Saltikov-Shedrin, Sun Jat Sen, Shekspir, Sheli, Shiler, Shopen, Shtajnbek, Tomas Man, Turgeniev, Vagner, Vilhelm Tel, Volter, Xherzhinski, Zhan-Zhak Ruso etj.; Amazona, Azerbajxhan, Bejrut, Bohemi, Bolonj, Bombei, Bon, Bordo, Budapest, Bukuresht, Delhi, Dresden, Filipinet, Hag, Hartum, Havai, Havan, Helsinki, Jenisei, Johanesburg, Kajro, Kalkuta, Kaukaz, Kln, Kopenhag, Krakov, Lajpcig, Leningrad, Lihtenshtajn, Liverpul, Lozan, Luar, Majakovski, Majer, Manester, Melburn, Misisipi, Napoli, Neva, Niagara, Nju-Jork, Odesa, Onega, Oslo, Otava, Prag, Rio-de-Zhanejro, Sahalin, Sen, Sidnei, Sofje, Stokholm, Suez, Tajland, Tula, Tunizi, Uashington, Valencia, Varshav, Vyrtemberg, Xhamajka etj.;

    Arras, Andorra, Kamberra, Sierra-Leone etj.

    S h n i m l. Emrat e prvem t gjuhve sllave, pavarsisht nga mnyra e shqiptimit t l-s n kto gjuh, shkruhen pergjithsisht me l:

    Arhangelsk, Bajkal, Balistok, Blagojev, Bratislava, Dobrolubov, Glinka, Gogol, Jalta, Kaluga, Ladoga, Lermontov, Lobaevski, Lomonosov, Lodz, Lublin, Ludmila, Luganski, Lunaarski, Milan, Milorad, Milosh, Mladenov, Oblomov, Pavlov, Poloni, Ruslan, Sverdlov, Tula, Ural, Vladimir, Vladivostok, Volodarski, Volodja, Vroclav etj.

    S h n i m. 2. Emrat e prvem m -lj t burimit rus shkruhen me -l:

    Belinski, ajkovski, Dostojevski, Gorki, Musorgski, Stanislavski etj.

    S h n i m 3. Disa emra t prvem me prejardhje t huaj shkruhen sipas tradits s ngulitur prej kohsh n gjuhn shqipe:

    Bruksel, Kazan, Korfuz, Mosk, Orel, Paris, Selanik, Stamboll, Suedi, Vjen, Zvicr etj.

    ______________________
    12. N shfaqjen e par t nj emri t ksaj kategorie mund t shnohet n kllapa edhe shkrimi i tij sipas grafis s gjuhs nga buron.

    13.

  12. #12
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    III. DISA TIPA FFALSH ME PREJARDHJE T HUAJ DHE EMRASH T PIRVEM T HUAJ

    36

    Fjalt me prejardhje t huaj q kan hyr n gjuhn tonq kryesisht pas Shpalljes s Pavarsis, n prgjithsi nprmjet gjuhs s shkruar, dhe q i takojn sidomos terminologjis tekniko-shkencore, shkruhen kshtu:

    a) Fjalt q kan -ia-, -ie-, -io-, -iu-, me i t patheksuar n trup t tyre, shkruhen me -ia-, -ie-, -io-, -iu- dhe jo me -ja-, -je-, -jo-, -ju-:

    -ia-: amiant, australian, austriak, aviator, aziatik, ballkaniad, bolivian, brazilian, diabet, diagnoz, diagonale, diagram, dialekt, dialektik, dialog, diamant, diametr, diapazon, diapozitiv, diare, diatez; dhiat, elegjiak, financiar, ftiziatr, gjenial, gjeorgjian, imperialist, indonezian, industrial, iranian, italian, (kalendari) gregorian, (kalendari) julian, kambial, kardiak, kolonial, kolonializm, material, materializm, miliard, olimpiad, pediatr, piano, pianist, psikiatr, racial, special, specialist, variant etj.;

    -ie-: ambicie, arie, bankier, diet, hierarki, hieroglif, higjien, kantier, karrier, karrocier, magazinier, malarie, materie, minier, mumie, pionier, portier, tastier, variete etj.;

    -io-: agresion, agjitacion, aksiom, aksion, aluzion, ambicioz, antibiotik, aviacion, bakteriolog, batalion, bibliotek, bilion, biografi, biologji, delegacion, dioqez, disertacion, dispozicion, diversion, ekspresionizm, fiziologji, fizionomi, funksion, idiom, idiot, iluzion, impresionizm, injeksion, kamion, kinostudio, koleksion, komision, komunikacion, koncesion, legjion, leksion, lokucion, milion, miop, mision, nacionalizim, nocion, racionalizim, radio, reaksion, reaksionar, recension, revolucion, sanksion, seksion, sesion, simbioz, stacion, studio, televizion, version, violin etj.;

    -iu-: akuarium, barium, helium, herbarium, iridium, kalcium, kalium, po kshtu kolokuium; koniunktur, magnezium, moratorium, natrium, silicium, simpozium, stadium etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t huaj t tipave t msiprm:

    Diana, Iliada, Miltiadi, Oktaviani, Santiago; Danieli, Lavuazie, Molieri, Robespieri, Sevilie; Berliozi, Diogjeni, Diokleciani, Etiopia, Hesiodi, Niobe, Tokio, Violeta etj.

    S h n i m. Shkruhen me -ja-, -je-, -jo-, -ju- fjal si: havjar, plejad; adjektiv, bjellogardist, konvejer, medalje, objekt, objektiv, objektivizm, projekt, sovjet, sovjetik, subjekt, subjektiv, subjektivizm, trajektore, vjenez; bajonet, fjord, major, rajon, pavijon; adjudikat, adjutant etj.

    b) Fjalt dhe emrat e prvem q nisin me togjet e msiprme, shkruhen me ja-, je-, jo-, ju-:

    jafetik, jaht, jamb, janki, japigt, jard; jenier, jezuit; jod, jon, jonizim; jug, juri, juridik, jurisprudenc, jurist, justifikim etj.;

    Jakutia, Jalta, Jasoni; Jemen, Jenisei, Jeronim, Jerusalem; Jokasta, Jokohama, (deti) Jon, Jordan; Jupiteri, Justiniani, Juvenali etj.

    c) Fjalt dhe emrat e prvem me aj, ej, oj, uj shkruhen me j kur kto grupe jan n trup t tyre, por me i kur grupet n fjal jan fundore:

    lajtmotiv, kombajn, kombajner; fejton, konvejer, trolejbus, volejboll; bojkotoj, trojka etj.;

    Azerbajxhan, Bajkal, Bajron, Hajnan, Hajne, Kajro, Lajpcig, Majer, Malajzia, Sajgon, Tajland, Tajvan, Versaj, Xhamajka; Bejrut, Cejlon, Marsej, Rejkjavik, Rio-de-Zhanejro; Llojd, Rojter, Troja; Kujbishev etj.;

    Havai, Kolontai, Mamai, Paraguai, Shangai, Uruguai; Bombei, Broduei, Faradei, Jenisei, Koubei, Sergei, Sidnei; Hanoi, Koshevoi, Sedoi, Tolstoi etj.; por tramvaj, hokej, koktej, kauboj.

    ) Fjalt dhe emrat e prvem me burim prej greqishtes s vjetr, q n kt gjuh kan y (ipsilon), shkruhen me i:

    amidon, analiz, anonim, antonim, antroponim, asintetik, bariton, brakicefal, cinik, daktilografist, dinamo, dinasti, distik, distrofi, dizenteri, dolikocefal, ekinokok, elektroliz, etimologji, faring, filogjenez, fizik, fiziologji, fizionomi, ftiziatr, glicerin, gjimnastik, gjimnaz, gjinekolog, hidrocentral, hidrogjen, himn, hiperbol, hipertension, hipnotizim, hipokrit, hipotek, hipotenuz, homonim, idil, katalizator, klorofil, kriptogram, kristal, ksilofon, laring, limf, linotip, martir, metonimi, mister, mistik, mit, mitologji, mizantrop, nimf, oksigjen, olimpiad, pirik, pirografi, poligjenez, politeknik, psikiatri, psikik, psikolog, ritm, silogjizm, simbioz, simbol, simfoni, simetri, simpati, simptom, sinagog, sinekdok, sinkroni, sinonim, sinoptik, sintagm, sintaks, sintez, skit, stilistik, stilograf, tip, tipografi, tiran etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ksaj kategorie, si edhe fjalt e formuara prej tyre:

    Asiri - Asiria, Bizanti, Egjipti, Frigji - Frigjia, Kin, Libi - Libi a, Miken - Mikena, Olimp - Olimpi, Polib - Polibi, Polinezi - Polinezia, Siri - Siria, Skiti - Skitia; asirian, bizantin, egjiptian, frigas, libian etj.

    d) Fjalt dhe emrat e prvem, kryesisht me burim grek, latin a iliro-trak me au, eu shkruhen edhe n shqipen me au, eu:

    audienc, auditor, autarki, autentik, autobus, autokrat, autokton, automat, automobil, autonomi, autopsi, (kisha) autoqefale, autor, autoritet, autorizim, autostrad, kozmonaut, maurt, mauzole, tautologji etj.; eufemizm, eufoni, eufori, eukalipt, eunuk, euritmi, leucemi, leukocite, neurolog, neurologji, neurom, neuron, neutral, neutron, pleur - pleura, pleunit, pseudonim, reumatizm etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t tipave t msiprm:

    Audata, August - Augusti, Aurora, Australi - Australia, Centaur - Centauri, Glauk - Glauku, Kaukaz - Kaukazi, Mauritani - Mauritania etj.; Euripidi, Eube - Eubeja, Euklid - Euklidi, Pleurat - Pleurati, Teuta etj.

    S h n i m. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me v: Evrop, evropian, nevralgji, nevralgjik, nevrasteni, nevrastenik, nevrik.

    dh) Fjalt dhe emrat e prvem t burimit latin-roman me kua, kue, kui, kuo shkruhen me tog zanor (ua, ue, ui, uo):

    akuarel, ekuacion, ekuator, kuadr, kuadrat, kuadratur, kualifikim, kualifikoj, (teoria e) kuanteve, kuarc, kuartet, (epoka) kuaternare etj.;

    kuestor, kuestur, sekuestrim, sekuestroj etj.;

    ekuilibr, ekuinoks, ekuivalenc, ekuivalent, kolokuium, kuintal, kuitanc, kuintesenc, kuintet, Kuintiliami, rekuiem etj;

    kuorum, kuot, kuotizacion etj.

    e) Fjalt e huaja me -oo- shkruhen me -oo- edhe n shqipen:

    alkool, kooperativ, kooptoj, koordinat, zoogjeograft, zoolog, zoomorfizm, zoopatologji, zooteknik etj.

    ) N pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt me burim nga latinishtja a nga gjuht romane, si edhe nga greqishtja, t cilat n gjuhn shqipe kan nj c t ndjekur nga zanorja e ose i, shkruhen me c dhe jo me a me s:

    acetik, acetilen, celebrim, celebroj, celofan, celsius, celul, celuloz, censure, centilitr, centimetr, central, centralist, centralizoj, centurion, cerebral, ceremoni, certifikat, cezur, docent, dolikocefal, kancelar, koncept, koncert, koncesion, leucemi, lice, procedoj, procedur, proces, tercet etj.;

    agjenci, agjitacion, cikl, ciklamin, ciklik, ciklon, ciklostil, cilindr, cilindrik, cinik, cinizm, cinkograf, cinkografi, cirilik, cirk, cistern, citat, citoj, citrat, civil, deficit, delegacion, elektricist, garanci, incizoj, klasicist, klasicizm, konciz, laicizm, nacional, provincial, publicist, publicistik, racion, recension, revolucion, social, socialist, special, specialist, stoicizm, suficit, teoricien, terciar etj. Po kshtu shkruhet bilanc - bilanci (dhe jo bila-i).

    N pajtim me kt rregull edhe emrat e prvem t ksaj kategorie shkruhen me c:

    Barcelona, Centauri, Cerberi, Cezari, Cikladet, Ciklopi, Cincinati, Horaci, Lukreci, Marciali, Mecena, Sicilia (po kshtu sicilian) etj.

    S h n i m 1. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me : biiklet, iklist, iklizm, imento, motoiklet.

    S h n i m 2. Shkruhen me s fjalt: dispens, mens.

    S h n i m 3. Shkruhen me k fjalt: keltt, keltishtja, kibernetik, kimograf, kinema, makin, makineri, makinist dhe me q fjalt: autoqefal, dioqez, Maqedoni - Maqedonia, maqedonas, qeramik.

    f) Shkruhen me d, t e jo me dh, th fjalt ndrkombtare me burim nga greqishtja e vjetr si:

    anhidrik, anod, daktilik, dekagram, dekametr, delt, demografi, demokraci, demon, despot (sundimtar absolut), despotik, diadem, diafragm, diagnoz, diagonale, dialekt, dialektik, dialog, diamant, diametr, diatez, didaktik, didaskalik, diplomaci, diplomat, diplom, disk, hidrogjen, katod, metod, olimpiad, ortopedi, pedagog, pedagogji etj.;

    antipati, antologji, antropolog, apati, apoteoz, aritmetik, aritmi, artrit, ateist, ateizm, atlet, atletik, ditiramb, entuziazm, epitet, estetik, eter, etnografi, etnos, hipotek, hipotenuz, hipotez, kartotek, liturgji, maraton, metil, paleontotogji, patolog, patos, politeizm, ritm, simpati, sintez, telepati, tem, teologji, teorem, teori, terapi, termik, termodinamik, termometr, termos etj.

    Shkruhen me d, t edhe emrat e prvem grek e romak t tipave t mesiprm:

    Adonis, Afrdita, Alkibiadi, Dedali, Delfi, Demetra, Demokriti, Demosteni, Diodori, Diogjeni, Diomedi, Dioskurt, Dodona, Driadat, Edesa, Epaminonda, Fedra, Heliodori, Herodoti, Hesiodi, Hidra, Iliada, Gadishulli Kalkidik, Kolkida, Leonida, Medeja, Miltiadi, Odiseu, Pelidi, Pindari, Simonidi, Teodoriku etj.;

    Atena, Etiopia, Itaka, Jugurta, Kartagjena, Korinti, Maratona, Metodi, Mitridati, Prometeu, Skitia, Teba, Teodosi, Teokriti, Termopilet, Tesalia, Tesprotia, tesprott, Teti, Tezeu, Trakia, Zakinti etj.

    S h n i m. N pajtim me shqiptimin e ngulitur prej kohsh, shkruhen me dh, th (dhe jo me d, t) fjalt dhe emrat e prvem q jan kryesisht t prdorimit popullor: dhaskal, dhespot (titull fetar), dhiqel, dhisk (= tabaka), dhjak, idhull, llambadh; themel, thimjam etj.; Alqiviadh, Dhimitr, Dhimosten; Athina, Athin, Kleanth, Thanas, Themistokli, Theodhor, Theohar etj.

    g) n pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt q burojn kryesisht nga greqishtja, latinishtja e nga gjuht romane dhe q n shqipen kan nj gj t ndjekur nga nj e ose i, shkruhen me gj e jo me g:

    agjenci, agjent, agjitacion, agjitator, angjinare, angjin, antropologji, biologji, borgjez, dermatologji, dramaturgji, egjid, elegji, embriologji, energjetik, energjik, farmakologji, filologji, fiziologji, gjenealogji, gjeneral, gjenerator, gjenetik, gjenez, gjeni, gjeometri, gjimnastik, gjimnaz, gjinekolog, gjips, hegjemoni, hemorragji, heterogjen, hidrogjen, higjien, homogjen, ideologji, kirurgji, legjend, legjion, legjislacion, letargji, liturgji, logjik, meteorologji, metodologji, mitologji, oksigjen, orgji, patologji, pedagogji, psikologji, regjent, regjim, regjistr, sugjestion, trilogji etj.

    Me gj shkruhen edhe emrat e prvem t ktyre tipave: Augjias, Egjeu, Egjina, Egjipti, Egjisti, Eugjen, Gjeorgjia, Ifigjenia, Virgjili etj.

    Po me gj shkruhen edhe fjalt e emrat e prvem nga burime t tjera, t cilt jan t tipave fonetik t msiprm, si algjebr, algjebrik, gjiboni, gjiraf etj.; Algjer - Algjeri, Algjeria, Belgjik, Gjermani - Gjermania, Gjenev, Gjenov, Gjibraltar - Gjibraltari etj.

    S h n i m. Shkruhen me xh dhe jo me gj fjalt: inxhinier, inxhinieri, xhandar, xhandarmri, xhenier, xhenio, xhirim, xhiro, xhiroj, xhirues, si edhe fjalt xhaket, xhelatin, xhol.

    gj) Shkruhen me j dhe jo me zh ose xh fjalt:

    adjutant, juri, juridik, jurist, jurisprudenc, projekt, projektim, projektoj, projektor (aparat), projektligj, projektplan.

    Por shkruhen me zh fjalt q jan marr drejtprdrejt nga frngjishtja:

    grupazh, shantazh, zhargon, zhongler, zhul (term i fiziks), zhupon etj.

    h) Shkruhen me gn fjalt: agnosticizm, gneis, gnom, gnoseologji, gnostik, inkognito, magnat, magnet, magnetik - magnetike, magnetizm, magnetizoj, magnetofon, magnez dhe me nj fjalt: dinjitet, injoranc, injorant, linjit, manjolie etj.

    i) Shkruhen me h- fjalt q n greqishten e vjetr fillonin me zanore t aspiruar dhe n latinishten me h-:

    halucinacion, harmoni, harmonik, harmonizoj, harp, hebraik, hedonizm, hegjemoni, hekatomb, hektolitr, hekzaklorant, hekzametr, helenist, helik, helikopter, heliocentrik, helioterapi, helott, hematit, hemisfer, hemofili, hemoglobin, herbarium, herbicidet, heretik, hermetik, hero, heterogjen, hibrid, hidraulik, hidrocentral, hidrogjen, hier-arki, hieroglif, hieromonak, higrometr, higjien, himn, hiperbol, hipertension, hipizm, hipnoz, hipodrom, hipokrit, hipotek, hipotenuz, hipotez, histeri, histologji, histori, homogjen, homonimi, horizont, horizontal, hormon, humanizm, humus etj.; po kshtu: inhalacion, inherent, koherent, kohezion, rehabilitoj etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktyre tipave, si edhe emrat e tjer t prvem q jan fonetikisht t ngjashm me ta:

    Halikarnasi, Hamilkari, Hanibali, Hasdrubali, Hefesti, Hektori, Hekuba, Helespont - Helesponti, Helena, Heliodori, Hera, Herakliu, Herkuli, Hermiona, Hermogjeni, Herodi, Herodoti, Hesiku, Hesiodi, Hidra, Hiparku, Hiperioni, Hipia, Hipokrati, Hipoliti, Homeri, Honori, Horaci etj.

    Habarovsk, Hag, Hamburg, Hanoi, Hanover, Hanxhou, Harkov, Havai, Havan, Helsinki, Himalaja, Holand, Honduras, Hungari etj.

    j) Shkruhen me k fjalt e terminologjis tekniko-shkencore ndrkombtare q e kan burimin te greqishtja e vjetr dhe q prmbajn tema, t cilat n kt gjuh kan pasur nj χ (h):

    anakronik, anakronizm, anarki, anarkik, anarkist, arkaik, arkaizm, arkeolog, arkeologji, arkimandrit, arkipelag, arkitekt, arkitektur, arkiv, arkivol, brakicefal, brakiopodt, ekinokok, iktiolog, hipokondri, kalkopirit, kameleon, kaos, kaotik, karakter, karakteristik, kilogram, kilometr, kimerik, kimi, kirurg, klor, kloroform, koreografi, krestomaci, krizantem, krom, kronik, kronik, kronometr, monark, monarki, oligarki, orkestr, pakiderm, psikiatr, psikik, psikologji, psikoz, teknik, teknologji, tektonik, trokaik etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi: Akili, Aristarku, Arkiloku, Arkimedi, Baku (=Dionizi), Eskili, Kaonia, Karonti, Kerson, Kimera, Kios, Kolkida, Kriseida, Krisi, Krisipi, Krisobuli, Kronosi, Plutarku, Telemaku etj.

    k) Fjalt e huaja q n gjuhn shqipe kan nj -ks- t ndjekur nga nj -io-, n pajtim me shqiptimin e sotm letrar, shkruhen me ks dhe jo me kc:

    abstraksion, aksiom, aksion, deduksion, diksion, fraksion, fraksionist, funksion, funksionar, funksionoj, induksion, infeksion, injeksion, juri-diksion, leksion, reaksion, sanksion, seleksion, seleksionoj etj.

    l) Shkruhen me ks fjalt e burimit grek a latin q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj bashktingllore, dhe me kz fjalt e po ktij burimi q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj zanore ose temat ekzo a hekza:

    ekscentrik, ekskavator, ekskluziv, ekskursion, ekspansion, ekspedit, eksperiment, ekspertiz, eksplorator, eksploroj, eksponent, eksport, ekspozit, ekspres, ekspresionizm, ekspresiv, ekstaz, eksterritorialitet, ekstravagant etj.;

    ekzakt, ekzaltoj, ekzaminim, ekzaminoj, (tifo) ekzantematike, ekzekutim, ekzekutiv, ekzekutoj, ekzem, ekzistenc, ekzistencializm etj.;

    ekzocentrtk, ekzoderm, ekzogami, ekzogjen, ekzotik etj.;

    hekzametr, hekzaklorant etj.

    11) Fjalt e huaja q burojn nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja ose nga gjuht romane dhe q n kto gjuh kan nj l t thjesht ose dyfishe, shkruhen me l e jo me ll:

    alfa, algoritm, ambulanc, ambulant, anakolut, analogji, antologji, arkipelag, atlas, balon, balsam, bilanc, biolog, bulon, deklarat, dialog, diplomaci, diplomat, diplom, duel, etimologji, fals, falsifikim, filokser, filologji, filoshqiptar, fiziologji, flot, galaktik, gjenealogji, gjeolog, gjeologji, halogjen, halucinacion, hemoglobin, holandez, hotel, ideolog, ideologji, ilustrim, iluzion, kilogram, klas, klasik, kolon, koloni, kolonial, kolonj, kolos, kolosal, komplot, komplotoj, konsult, leksikologji, logaritm, logjik, lokomotiv, lord, lotari, luks, luster, lustroj, metalurgji, mitologji, monolog, nekrologji, neologjizm, patolog, pilot, plagjiat, plan, planet, planifikim, plastik, platin, psalm, psalt, psikolog, rezultat, sandale, silogjizm, skolastik, sociologji, spekuloj, tabel, tablo, tautologji, teologji, terminologji, vulgar, vulgarizim, zoologji etj.

    Po kshtu shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi:

    Apolon - Apoloni, Apoloni - Apolonia, Atlantida, Atlantiku, Babiloni - Babilonia, Galatea, Lukian - Lukiani, Pelagonia, Peloponezi, Penelopa, Platoni, Plutoni, Salusti, Scila etj.

    S h n i m 1. N pajtim me shqiptimin popullor t ngulitur prej kohsh, shkruhen me ll fjalt: apostull, atllas (lloj plhure), ballkanik, ballkon, bllok, bllokad, bllokoj, bullgar, busull, okollat, dishepull, galloshe, gorill, gumallak, idhull, kabllo, kabllogram, karamanjoll, kapitull, kapitullim, kapitulloj, konsull, konsullat, kontroll, kontrolloj, kontrollor, llogari, llogaritar, nitrollak, orakull, pallto, pllakat, protokoll, sallam, sall, sallon, vullkan, vullkanik, vullkanizim etj.

    S h n i m 2. Ndr fjalt me burim nga anglishtja shkruhen me l: gol, golf, kloun, klub etj. dhe me ll: basketboll, futboll, hendboll, penallti, volejboll etj.

    S h n i m 3. Ndr fjalt e reja t burimit sllav shkruhen me l: bolshevik, kolkoz, komsomolas, polak, polka etj. dhe me ll: bjellorus, sllav, sllovak, slloven etj.; po kshtu Bjellorusi.

    m) Fjalt e huaja q jan marr kryesisht nga gjuht romane dhe q n kto gjuh kan rr, shkruhen me rr e jo me r:

    arrestim, arrestoj, arrivist, arrogance, barrikad, hemorragji, irracional, karrier, karrierist, katarr, korrekt, korrektur, korrelacion, korrespondenc, korridor, korrigjoj, serr, surrealizm, surrogat, tarrac, territor, terror, terrorist etj.

    n) Fjalt q burojn nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja a nga gjuht romane ose q jan formuar n shqipen me elemente t ktyre gjuhve, tek t cilat ato kan nj s ndrzanore, shkruhen me z:

    afazi, aferez, analiz, apoteoz, artizanat, aziatik, azil, baz, bazilik, bizon, cezur, dezertim, dezertoj, dezinfektim, dezinfektoj, diagnoz, diatez, dierez, dinozaur, dioqez, divizion, dizenteri, doz, entuziazm, ezofag, faz, fibroz, filozof, filozofi, fizikan, fizik, fiziologji, fizionomi, fizioterapi (po kshtu edhe fizkultur, fizkulturist), ftiziatr, frazeologji, gjenez, herezi, hidroliz, hipnoz, hipokrizi, hipostaz, hipotenuz, hipo-tez, izoglos, izolacionizm, izolant, izomorf, izotermik, tzotop, kazerm, kazino, kazuistik, klauzol, krizantem, kriz, laktoz, metamorfoz, metastaz, metatez, mezolit, mizantrop, mozaik, muz, muzik, muzikor, narkoz, osmoz, parazit, poezi, poz, pozicion, pozit, pozitiv, prognoz, protez, proz, prozodi, psikoz, rezerv, rezolut, rezultat, sintez, teozofi, tez, tromboz, uzin, uzurpator, uzurpoj, vazelin, vizit, vizitoj etj.

    Me z shkruhen edhe emrat e prvem t ktij tipi:

    Azia, Belizari, Brazili, Dionizi, Elizi, Elizabeta, Ezopi, Izokrati, Kazablanka, Lozana, Piza, Polinezia, Raguza, Sirakuza, Tezeu, Tuniz, Tunizia, Venezuela etj.

    S h n i m. Shkruhen me s fjalt: president, presidium dhe emrat e prvem: Efesi, Hesiodi, Hesiku, Isaia, Isidori, Isis, Kresi, Lisia, Lisimaku, Lisistrata, Mesopotamia, Moisiu, Nausika, Osiris, Pisistrati, Poseidoni, Teodosi, Trasibuli, Trasimeni etj.

    nj) Shkruhen me -z- n t gjitha trajtat e tyre fjalt me -izm e -azm:

    abstraksionizm, abstraksionizmi; arkaizm, arkaizmi; ateizm, ateizmi; bektashizm, bektashizmi; burokratizm, burokratizmi; centralizm, centralizmi; djathtizm, djathtizmi; dualizm, dualizmi; feudalizm, feudalizmi; globalizm, globalizmi; historizm, historizmi; iluminizm, iluminizmi; klasicizm, klasicizmi; komunizm, komunizmi; leninizm, 1eninizmi; majtizm, majtizmi; marksizm, marksizmi; optimizm, optimizmi; prizm, prizmi; realizm, realizmi; revizionizm, revizionizmi; romantizm, romantizmi; silogjizm, silogjizmi; socializm, socializmi, shkollarizm, shkollarizmi; shovinizm, shovinizmi; zyrtarizm, zyrtarizmi etj.;

    entuziazm, entuziazmi; pleonazm, pleonazmi; sarkazm, sarkazmi etj.

    o) Shkruhen me -zm- e jo me -sm- fjalt q burojn nga greqishtja e vjetr ose q jan ndrtuar me elemente t ksaj gjuhe:

    fantazm, kozmetik, kozmik, kozmodrom, kozmogoni, kozmografi, kozmonaut, kozmopolit, kozmos, plazm, protoplazm, sizmik, sizmograf etj.

    p) Shkruhen me -z- fjalt e huaja t formuara me parashtesn dez- (des-), kur s-ja e parashtess gjendet n pozicion ndrzanor:

    dezinfektoj, dezinfektim, dezintegroj, dezintegrim etj.

    q) Fjalt me parashtesn dis- prpara nj bashktinglloreje dhe ato me parashtesn trans- e ruajn gjithmon s-n e parashtess n shkrim:

    disharmoni, diskreditoj, diskriminim, disnivel, dispeer, disponoj, dispozit etj.; transaksion, transatlantik, transfuzion, transistor, transit, transliterim, transmetim, transoqeanik, transport etj.

    r) Shkruhen me s fjalt e huaja q n gjuht e burimit kan -ss-:

    asimilim, disertacion, glosar, kolos, kolosal, mision, pesimist, regjisor etj.;

    Abisinia, Asiria, Mesina, Odesa, Tesalia etj.; po kshtu mesapt, molost etj.

    rr) Shkruhen me -s- e jo me -z- fjalt e huaja t formuara me ann e parashtess a- prej fjalsh me s nistore:

    aseptik, asimetri, asimetrik, asimptot, asizmik, asocial etj.

    37

    Shkrimi i emrave t prvem t huaj mbshtetet prgjithsisht n shqiptimin e tyre n gjuht prkatse, duke iu prshtatur sistemit grafik t shqipes. Me prjashtim t rr-s, bashktinglloret dyfishe t ktyre emrave nuk ruhen n shkrim n gjuhn shqipe.

    Kshtu, shkruhen:

    Aligieri, Atila, Bajron, Bethoven, Bop, Brams, ehov, Dostojevski, Dvorzhak, Dyma, Eimnesku, Fadejev, Gte, Gorki, Hajne, Hygo, Kamoensi, Karaxhale, Kardui, Kozhbuk, Kujbishev, Lu Sin, Manxoni, Mickievi, Monteskj, Moxart, Myse, Pestaloci, Petfi, Rabindranat Ta gore, Rasin, Saltikov-Shedrin, Sun Jat Sen, Shekspir, Sheli, Shiler, Shopen, Shtajnbek, Tomas Man, Turgeniev, Vagner, Vilhelm Tel, Volter, Xherzhinski, Zhan-Zhak Ruso etj.; Amazona, Azerbajxhan, Bejrut, Bohemi, Bolonj, Bombei, Bon, Bordo, Budapest, Bukuresht, Delhi, Dresden, Filipinet, Hag, Hartum, Havai, Havan, Helsinki, Jenisei, Johanesburg, Kajro, Kalkuta, Kaukaz, Kln, Kopenhag, Krakov, Lajpcig, Leningrad, Lihtenshtajn, Liverpul, Lozan, Luar, Majakovski, Majer, Manester, Melburn, Misisipi, Napoli, Neva, Niagara, Nju-Jork, Odesa, Onega, Oslo, Otava, Prag, Rio-de-Zhanejro, Sahalin, Sen, Sidnei, Sofje, Stokholm, Suez, Tajland, Tula, Tunizi, Uashington, Valencia, Varshav, Vyrtemberg, Xhamajka etj.;

    Arras, Andorra, Kamberra, Sierra-Leone etj.

    S h n i m l. Emrat e prvem t gjuhve sllave, pavarsisht nga mnyra e shqiptimit t l-s n kto gjuh, shkruhen pergjithsisht me l:

    Arhangelsk, Bajkal, Balistok, Blagojev, Bratislava, Dobrolubov, Glinka, Gogol, Jalta, Kaluga, Ladoga, Lermontov, Lobaevski, Lomonosov, Lodz, Lublin, Ludmila, Luganski, Lunaarski, Milan, Milorad, Milosh, Mladenov, Oblomov, Pavlov, Poloni, Ruslan, Sverdlov, Tula, Ural, Vladimir, Vladivostok, Volodarski, Volodja, Vroclav etj.

    S h n i m. 2. Emrat e prvem m -lj t burimit rus shkruhen me -l:

    Belinski, ajkovski, Dostojevski, Gorki, Musorgski, Stanislavski etj.

    S h n i m 3. Disa emra t prvem me prejardhje t huaj shkruhen sipas tradits s ngulitur prej kohsh n gjuhn shqipe:

    Bruksel, Kazan, Korfuz, Mosk, Orel, Paris, Selanik, Stamboll, Suedi, Vjen, Zvicr etj.

    ______________________
    12. N shfaqjen e par t nj emri t ksaj kategorie mund t shnohet n kllapa edhe shkrimi i tij sipas grafis s gjuhs nga buron.

    13. Pr shkrimin e kategorive t veanta t emrave t prvem me prejardhje t huaj, shih pikat prkatse t 36 t ktij kapitulli.

  13. #13
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    IV. SHTJE GRAMATIKORE

    1. DISA TRAJTA T SHUMSIT T EMRAVE DHE T MBIEMRAVE

    38

    Nga emrat femror m -, shkruhen n shums:

    a) me mbaresn -a emra si: ara - arat, arka - arkat, banka - bankat, banja - banjat, barka - barkat, biseda - bisedat, bisha - bishat, detyra - detyrat, fara - farat, faza - fazat, forma - format, fusha - fushat, fytyra - fytyrat, kazma - kazmat, krpudha - krpudhat, kisha - kishat, klasa - klasat, lopata - lopatat, maja - majat, mnyra - mnyrat, mynxyra - mynxyrat, napa - napat, natyra - natyrat, nevoja - nevojat, nyja - nyjat, plhura - plhurat, pisha - pishat, pulpa - pulpat, qafa - qafat, rroba - rrobat, shmblltyra - shmblltyrat, shtllunga - shtllungat, toka - tokat, thika - thikat, veta - vetat, vlera - vlerat;

    b) me -, ashtu si n njjs, emra si: an - ant, bath - batht, bjeshk - bjeshkt, dallg - dallgt, deg - degt, flet - flett, goj - gojt, gozhd - gozhdt, gjurm - gjurmt, gjymtyr - gjymtyrt, jet - jett, kmish - kmisht, kofsh - kofsht, lpjet - lpjett, llr - llrt, moll - mollt, pjes - pjest, pjeshk - pjeshkt, rrug - rrugt, streh - streht, sheg - shegt, udh - udht.

    S h n i m. sipas kuptimeve me t cilat prdoren, nj numr emrash shkruhen me dy trajta shumsi:

    brinj: brinj - brinjt (brinjt e trupit), brinja - brinjat (n ato kodra, n ato brinja); cop: cop - copt (pes mij cop tulla), copa - copat (dy copa buk); gryk: gryk - grykt (me dhembin grykt), gryka grykat (grykat e maleve); kok: kok - kokt (dhjet kok dhen), koka - kokat (kokat e qepve); lkur: lkur - lkurt (prpunimi i lkurve), lkura - lkurat (lkurat e pemve); pik: pik - pikt (fitoi pes pik), pika - pikat (pikat e shiut).

    39

    Trajta e pashquar e emrores s shumsit t emrave femror m -i, -a ose -o t theksuar, si edhe m -e, -o t patheksuar, shkruhet njsoj si ajo e njjsit:

    nj hardhi - shum hardhi, nj qershi - shum qershi, nj shtpi - shum shtpi, nj tepsi - shum tepsi; nj ide - shum ide, nj rrke - shum rrke, nj rrufe - shum rrufe; nj bela - shum bela, nj kala - shum kala, nj shaka - shum shaka; nj byro - shum byro, nj tablo - shum tablo etj.;

    nje anije - shum anije, nj lule - shum lule, nj perde - shum perde, nj shishe - shun-t shishe; nj depo - shum depo, nj pako - shum pako, nj pallto - shum pallto, nj triko - shum triko etj.

    40

    Nga emrat dhe mbiemrat mashkullor m -al, -an, -ar, -ec, -el, -er, -et, -ez, -il, -ir, -ol, -on, ~oz, -un, q zakonisht e kan shumsin m - (gjeneral, kuintal; aeroplan, partizan; fshatar, hambar, prparimtar; guralec, memec; dembel, kriminel; berber, fener; atlet, planet; borgjez, kinez; civil, katil, kopil; ilir, zinxhir; gogol, kaqol; bidon, kampion; bajloz, marangoz; majmun, pirun etj.), shkruhen n shums:

    a) me -a emrat: karkaleca, kastraveca, keca, speca; bela, engela, gjela, tegela, tela; breza; automobila, bilbila, fitila, kandila, karafila, trndafila; sokola, stola; gramafona, magnetofona, mikrofona, telefona; kavanoza, mitraloza, rrogoza; una;

    b) me -e emrat: festivale, hidrocentrale, ideale, kanale, korale, kristale, lokale, male, materiale, minerale etj.; duhane, dyqane, oqeane, organe, plane, tavane, vullkane; pazare, seminare, thesare, visare etj.; kotece; akuarele, duele, hotele, kapitele, pastele, tunele, zabele; dikastere, kantiere, karaktere, mermere, mindere, mistere etj.; fakultete, marifete, personalitete, qytete, shporete, shtete etj.; qymeze, sofrabeze; idile; hire, manastire, panaire; ciklone, elektrone, frone, hone, hormone, kampione (mostr), kanione, protone, shabllone, zakone etj.; kanune.

    S h n i m 1. Emrat m -ac, -a, -af, -ak, -ap, -aq, -ash, -e, -ek, -en, -esh, -ik, -in; -ist, -jan, -jot, -ok, -or, -osh, -ot, -tar, -tor, -uk shkruhen n shums rregullisht me :

    kupac, prtac; gunga, gjemba (por ilae); fotograf, paragraf; kapak, rosak; dollap, mesap - mesapt; hutaq, shkatarraq; gjumash, larash; gjyve, kryene; dyshek, mjek; hosten, kapiten (por bedena, liqene); arbresh, kalesh (por rrebeshe); ibrik, kreshnik; latin, pinguin; artist, komunist; lumjan, matjan; himarjot, suljot; patok, shok; doktor, fjalor; katarosh, trimosh; patriot; lufttar~, shkrimtar; puntor, traktor; bishtuk, kopuk etj.

    S h n i m 2. Emrat m -ant, -at, -az, -ent, -id, -it, -ont shkruhen n shums me -, kur shnojn frymor, dhe me -e, kur nuk shnojn frymor:

    aspirant, elefant, laborant, kursant etj.; argat, delegat, diplomat, kroat, labeat - labeatt, mecenat, vlonjat etj.; matrapaz, xhambaz etj.; asistent, docent, element, klient, student etj.; heraklid - heraklidt, invalid etj.; gjirokastrit, komit, petrit, semit - semitt etj.; kont, rinoqeront etj.;

    brilante, diamante, restorante, variante etj.; agregate, aparate, atentate, fosfate, kampionate, kombinate, pallate, silikate, shpate etj.; kafaze, pullaze etj.; aksidente, amendamente, argumente, bazamente, dokumente, eksperimente, elemente (kimike), fermente, fragmente, instrumente, kontinente etj.; hibride, metaloide, okside, romboide etj.; boksite, deficite, fosforite, grafite, pirite, suficite etj. (por shirita); fronte, horizonte etj.

    S h n i m 3. Emrat m -azh, -ezh, -l, -im, -ion, -(i)um, -ozh, -us shkruhen n shums me -e:

    aliazhe, ambalazhe, grupazhe, homazhe, plazhe, silazhe, shantazhe; kortezhe; ansamble (ansambl), cikle (cikl); botime, krkime, punime, vendime; divizione, dominione, embrione, komisione, leksione, pozicione, profesione, tubacione; elozhe; albume, forume, kostume, presidiume, simpoziume, stadiume; puse, viruse etj.

    S h n i m 4. Shkruhen n shums me -a emrat: brryla, cepa, gjyma, mana, qilima, tipa, xhepa; me -e emrat: djepe, kallpe, kryqe, mikrobe, probleme, rafte, zarfe.

    41

    Emrat mashkullor me -s, -ues e -yes e kan trajten e shumsit njsoj si t njjsit:

    blers, gryks, hams, mbledhs, nxns, qits, vends, zgjedhs etj., por elsat;

    kallzues, msues, sulmues, tregues etj.;

    hekurkthyes, prkthyes, udhrrfyes etj.

    42

    Mbiemrat, t cilt prcaktojn emrat mashkullor me shumsin m -e, n numrin shums prdoren n trajtn e gjinis femrore:

    dete t thella, drejtime t reja, elementet kimike, kanale vaditse, katunde malore, knde t ngushta, kopshte t lulzuara, kujtimet e mia, kto kushte m duken t papranueshme, kto lajme sm duken t besueshme, lngjet tretse, ato livadhe t gjelbra, malet tona t larta, metale t rralla, minerale t dobishme, personalitete t shquara, prparime t dukshme, t gjitha qytetet e mdha, ritme t shpejta, sende t gjetura, Shtetet e Bashkuara t Ameriks, shtigje t ngushta, tipare themelore, tregime humoristike, ushtrime gjuhsore, vende liridashse, vendet tona, vendime t prera, kto vendime jan t drejta, veprime luftarake, zakonet i kan shum t afrta etj.

    43

    Mbiemrat q prcaktojn emrat mashkullor e asnjans, t cilt e formojn shumsin me mbaresn -ra, n numrin shums prdoren n trajtn e gjinis femrore:

    djathra t mira, drithrat e sivjetme, fshatra t elektrifikuara, leshra t dredhura, mallra t jashtme, mishra t pjekura, ujra t ftohta etj.

    44

    Shumsi i emrave me -llk shkruhet me fundoren -qe:

    axhamillqe, budallallqe, ilimillqe, gomarllqe, matrapazllqe, pazarllqe etj.

    SHKRIMI I NYJS S PRPARME

    45

    Emrat n rasn gjinore shkruhen me nyj t prparme (i, e, t, s):

    ndrmarrja e ndrtimit, ndrmarrjes s ndrtimit; Partia e Puns, Partis s Puns; pasuria e shtetit, pasuris s shtetit etj.;

    dyqani i luleve, dyqanit t luleve; rrethi i Tirans, rrethit t Tirans; shtpive t fshatit; arave t kooperativs; ndrmarrjeve t ndrtimit; puseve t nafts; detyrave t dits; mbjelljeve t vjeshts etj.

    46

    Kur nj emr i rass gjinore vjen pas nj emri tjetr n rasn gjinore a dhanore njjs t pashquar, shkruhet me nyjn e prparme t, pavarsisht nga gjinia q ka emri para tij:

    diploma e nj studenti t Institutit Bujqsor; diploma e nj studenteje t degs etektrike; norma e nj puntoreje t fabriks s tjerrjes; mimi iu dorzua nj atleti t skuadrs kombtare; leshi i nj deleje t racs merinos; banort e nj pjese t lagjeve t reja etj.

    47

    Kur nj emr i rass gjinore, pavarsisht nga gjinia q ka, vjen pas nj emri mashkullor n rasn gjinore a dhanore t shquar njjs, shkruhet me nyjn e prparme t, dhe kur ai vjen pas nj emri femror n po kto rasa, shkruhet me nyjn e prparme s:

    zyra e kryetarit t Kshillit Popullor t fshatit; fuqia e krahut t puntorve; zbatimi i vullnetit t klass puntore; dgjimi i zrit t masave punonjse; Lavdi heroizmit t gruas shqiptare!; i jepet fjala prfaqsuesit t Frontit Demokratik etj.;

    historia e lufts s popullit shqiptar; fryti i puns s puntorve; prvjetori i shpalljes s pavarsis; ndrtimi i fabriks s kpucve; mimi iu dha miniers s qymyrgurit; pas korrjes s grurit; prpara shtpis s kulturs; pas stins s pranvers etj.

    48

    Kur nj emr femror n rasn gjinore, dhanore a rrjedhore njjs prcaktohet nga dy ose m shum mbiemra t nyjshm (ose numror rreshtor), mbiemri i dyt e t tjert pas tij marrin nyjn t e jo s. Po kshtu veprohet edhe kur mbiemri i par sht i panyjshm ose kur emri prcaktohet njkohsisht nga nj premr pronor dhe nga nj a m shum mbiemra t nyjshm:

    (i, e, t, s) fshatarsis s varfr e t mesme; (i, e, t, s) vajzs s urt, t zellshme dhe t shkatht; (i, e, t, s) fushs pjellore dhe t gjer; (i, e, t, s) cilsis, s par, t dyt e t tret etj.;

    (i, e, t, s) vajzs s tij t dashur; (i, e, te, s) vajzs s tij t mir e t sjellshme; (i, e, t, s) motrs s saj t dashur; (i, e, t, s) motrs s saj t dashur e t paharruar etj.

    S h n i m. Kur mbiemrat e nyjshm (ose numrort rreshtor) ndodhen prpara emrit, prdoret nyja s e jo t: lott e s shkrets e t s pangushlluars nn; ti caktohen normat s pars, s dyts dhe s trets kategori t puntorve etj.

    49

    Kur nj emr femror n rasn gjinore, dhanore a rrjedhore njjs prcaktohet nga nj ose disa mbiemra dhe nga nj ose disa emra n gjinore, fjala prcaktuese e dyt e t tjerat pas saj marrin nyjn t e jo s:

    (i, e, t, s) klass puntore t Shqipris; (i, e, te, s) fabriks s re t tullave; (i, e, t, s) kooperativs s zgjeruar t Krutjes; siprfaqja e Republiks Popullore t Shqipris; (i, e, t, s) lufts lirimtare t pamposhtur t popullit shqiptar; (i, e, t, s) Partis s Puns t Shqipris; (i, e, t, s) Republiks Popullore t Shqipris; (i, e, t, s) rrjedhjes s poshtme t Vjoss dhe t Semanit; (i, e, t, s) klims s but e t qndrueshme t Vlors, t Himars, t Sarands etj.

    50

    Kur pas nj emri femror t shquar t rass gjinore, dhanore a rrjedhore njjs vijn dy a me shum emra femror n gjinore njjs, nga kta t fundit i dyti e t tjert pas tij marrin nyjn s e jo t n rastet kur kta prcaktojn emrin n gjinore q ndodhet menjher prpara tyre; por n rastet kur kta prcaktojn jo emrin n gjinore q ndodhet menjher prpara tyre, po at q ndodhet para atij, shkruhen me nyjn t e jo s:

    punimet e tharjes s knets s fushs s Thumans; prmirsimi i cilsis s racs s lops s Shkodrs etj.;

    zhvillimi i industris s nafts t Shqipris (sht fjala pr industrin e nafts t Shqipris); themelimi i Partis s Puns t Shqipris (sht. fjala pr Partin (e Puns t Shqipris); Komiteti Qendror i Bashkimit t Rinis s Puns t Shqipris; Punonjsit e bujqsis t zonave malore etj.

    51

    Kur nj emr femror n gjinore njjs prcaktohet nga dy ose m shum emra t bashkrenditur, q jan po n rasn gjinore, emri i dyt prcaktues e t tjert pas tij marrin nyjn t e jo s:

    prodhimet e fushs s Kors, t Myzeqes, t Thumans e t Zadrims; punimet e stins s pranvers, t vers, t vjeshts, t dimrit; veshjet e krahins s Mirdits dhe t Matit etj.

    52

    Kur dy emra n rasn gjinore ndjekin nj emr n emrore njjs, emri i dyte n gjinore, kur prcakton emrin n emrore, merr, sipas gjinis s ktij t fundit, nyjn e prparme i pr gjinin mashkullore dhe e pr gjinin femrore:

    rendi i dits i Kongresit; libri i gjuhs i klass s shtat; ministri i Punve t Jashtme i Republiks Popullore t Shqipris etj.;

    fjala e nderit e shqiptarit; Partia e Puns e Shqipris; Ministria e Tregtis e RPSH; stina e vers e ktij viti etj.

    Kur emri i prcaktuar sht n kallzore, ather emri i dyt n gjinore merr nyjn t e jo s: Partin e Puns t Shqipris; n rafinerin e nafts t Crrikut etj.

    53

    Prpara emrave femror t nyjshm, n gjinore, dhanore e rrjedhore shkruhet nyja s pr trajtn e shquar dhe nyja t pr trajtn e pashquar:

    orari i s mrkurs; tiparet e s folmes s Mirdits; parashikimi i s ardhmes; kujtimet e s shkuars; prhapja e s res; shpresat e s nesrmes etj.; por: ndeshjet sportive t nj t diele; tiparet e nj t folmeje; drejt nj t ardhmeje t lumtur etj.

    Shkruhen me s n gjinore, dhanore e rrjedhore t shquar edhe emrat femror t farefisnis, kur prdoren me nyj: kujdesi i s bijs; i tha s motrs; mori letr prej s shoqes etj.

    54

    Kur nj emr prcaktohet nga dy a m shum emra t bashkrenditur t rass gjinore, t gjith kta prdoren zakonisht me nyj t prparme:

    Fakulteti i Historis dhe i Filologjis; (i, e, t, s) Fakultetit t Historis dhe t Filologjis; Instituti i Gjuhsis dhe i Letrsis; (i, e, t, s) Institutit t Gjuhsis dhe t Letrsis; Institutin e Gjuhsis dhe t Letrsis; Ministria e Arsimit dhe e Kulturs; (i, e, t, s) Ministris s Arsimit dhe t Kulturs; Ministrin e Arsimit dhe t Kulturs; stacioni i makinave dhe i traktorve; (i, e, t, s) stacionit t makinave dhe t traktorve; stacionin e makinave dhe t traktorve; shfrytzimi i vendburimeve t kromit, t bakrit dhe t hekur-nikelit; shkollat e Tirans, t Durrsit e t Elbasanit; e drejta e vots, e fjals, e mbledhjes dhe e shtypit; n interes t popullit e t atdheut; organet e frymmarrjes dhe t qarkullimit t gjakut; zhurma e kazmave dhe e lopatave etj.

    N rastet kur vijn njri pas tjetrit tre a m shum emra t rass gjinore t bashkrenditur pa lidhza, nyja e prparme e emrit t dyt (kur nyja nuk ndryshon) ose t tret (kur nyja ndryshon nga e n t) dhe e emrave t tjer pasues shkruhet ose jo, duke u mbshtetur n arsye t caktuara kuptimore ose stilistike:

    prodhimi i drithrave, i duhanit, i pambukut, i perimeve, i patateve, i frutave; zotimet e punonjsve t gjeologjis, t nafts, t minierave, t degve t tjera t industris e t artizanatit etj.;

    kishte marr hov t madh ndrtimi i shtpive, fabrikave, shkollave, rrugve, urave; sht rritur numri i degve, katedrave, laboratorve dhe kabineteve; brigada vullnetarsh nga fshatrat e Peshkopis, t Krujs, Elbasanit, Skraparit, Tepelens, Sarands etj.

    55

    Kur pas nj emri femror ndeshen dy nyja t perparme t rass gjinore t gjinis femrore (s s), e para nga kto shkruhet t:

    frytet e fitores t s res dhe t shembjes t s vjetrs; hartimi i nxnses t s pests s tetvjeares; ditlindja e vajzs t s motrs; dita e dasms t s mbess; prpara forcs t s vrtets; krkesat i prgjigjen detyrs t s sotmes e t s ardhmes etj.

    56

    Midis emrave mashkullor q lakohen si femrort (axh, bac, daj, geg, hoxh, lal, tosk; Bato, Gjok, Kol, Pirro, Sul etj.) dhe emrave ose mbiemrave q i prcaktojn ata, pas rass emrore t t prcaktuarve shkruhet nyja i, ndrsa n gjinore, dhanore e rrjedhore shkruhet nyja s:

    axha i Agimit, (i, e) axhs s Agimit; daja i Zans, (i, e) dajs s Zans; Leka i Madh, (i, e) Leks s Madh; Kola i Gjoks, (i, e) Kols s Gjoks etj.

    57

    Mbiemrat e nyjshm t shkalls pohore, kur vijn pas nj emri femror n rasn gjinore a dhanore t trajts s pashquar t njjsit, shkruhen me nyjn t, ndrsa kur vijn pas nj emri n trajtn e shquar, shkruhen me nyjn s:

    oborri i nj shkolle t madhe; fitoret e nj brigade t re; flamuri iu dorzua nj puntoreje t dalluar etj.;

    oborri i shtpis s madhe; fitoret e brigads s re; flamuri iu dorzua puntores s dalluar etj.

    58

    N shkalln krahasore dhe n siproren e formuar me pjeszn m mbiemrat e nyjshm q prcaktojn nj emr femror, n t gjitha rasat e zhdrejta t njjsit shkruhen me nyjn e prparme t, ndrsa, kur ndodhen para emrit, shkruhen me nyjn s:

    hartimi i nj rregulloreje t re e m t plot; ndrtimi i nj fabrike m t madhe se e para etj.; mimi iu dha shkolls m t dalluar t rrethit; prodhimi i vers m t mir t vendit etj.;

    prodhimi i m s mirs ver t vendit; zbriti prej m s larts maj t Shqipris etj.

    59

    Mbiemri i nyjshm q ndjek nj kundrin t drejt, t shprehur me nj emr n kallzore t shquar, merr nyjn e, kur sht cilsor, dhe nyjn t, kur ka funksion kallzuesor:

    ndaji mollt e mdha nga t voglat; ngriti dorn e djatht; prdorini drejt trajtat e shkurtra t premrit; por: i dua mollt t mbla; e ka dorn t mbar; gnjeshtra i ka kmbt t shkurtra; i ka rrnjt t thella etj.

    60

    Mbiemrat e nyjshm q ndjekin nj emr n rrjedhoren e pashquar t shumsit marrin nyjn t e jo s:

    (prej) malesh t larta; (prej) lumenjsh t rrmbyer; (pas) krkimesh t pandrprera; (prej) krahinash t largta; (prej) errash t forta etj.

    61

    Premrat pronor im, ime, yt, jote, yn, jon, juaj, qoft kur prdoren thjesht si premra, qoft kur prcaktojn nj emr, shkruhen pa nyj t prparme:

    libri im; ky libr sht imi; puna ime; kjo pun sht imja; djali yt; yti sht ky djal?; shtpia jote; kjo shtpi sht jotja; vendi yn; ky vend sht yni; shkolla jon; kjo shkoll sht jona; kooperativa juaj; kooperativa jon dhe juaja etj.

    Premrat pronor e (t) mi, e (t) mia, e (t) tu, e (t) tua, i (e, t) tij, i (e, t) tyre, i (e, t) saj shkruhen me nyj t prparme n t gjitha trajtat dhe prdorimet e tyre:

    nxnsit e mi; ftetoret e mia; djemt e tu; duart e tua; shkolla e tij; motra e saj; fshati i tyre; nna e tyre etj.

    SHKRIMI I DISA PJESZAVE DHE PARAFJALVE

    62

    Trajtat foljore q formohen me do t shkruhen zakonisht t plota:

    do t shkoj, do t shkoja, do t kem shkuar, do t kisha shkuar etj.

    63

    Pjesza t, q vihet prpara lidhores ose prpara pjesores, shkruhet rregullisht n t gjitha rastet e prsritjes s trajtave foljore prkatse bashk me parafjalt q mund t ket prpara (pr, me):

    t jetojm, t punojm dhe t mendojm si revolucionar etj.; pr t studiuar, pr t kuptuar dhe pr t zbatuar drejt udhzimet; me t arritur e me t par gjendjen, ai mori masa etj. (dhe jo: t jetojm, punojm dhe mendojm si revolucionar; me t arritur e par gjendjen, ai mori masa etj.).

    64

    Pjesza duke e prcjellores shkruhet n t gjitha rastet e prsritjes s ksaj trajte foljore; n raste mohimi, bashk me t prsritet dhe pjesza mos:

    ata shkonin duke knduar e duke brohoritur; duke par e duke br; duke mos njohur e duke mos marr parasysh rrethanat etj.

    65

    Pjesza pa prpara pjesores shkruhet rregullisht n t gjitha rastet e prsritjes s ksaj trajte foljore:

    pa u lodhur e pa u prpjekur nuk bhet gj; pa punuar, pa ujitur e pa plehruar mir tokn, nuk merren prodhime t mdha.

    66

    Parafjalt n, te (tek), me, nga, prej e t tjera si kto zakonisht prsriten n shkrim, sa her q bashkrenditen dy a m shum emra a premra, me t cilt ato lidhen:

    n pranver, n ver, n vjesht e n dimr etj.; te ilirt, te trakasit e te popujt e tjer etj.; me t ngrn e me t pir; me hekur e me zjarr; me mish e me shpirt; me thonj e me dhmb etj.; nga Elbasani, nga Gjirokastra e nga Vlora etj.; prej Himare e prej Mirdite; as n sjelljet, as n fytyrn e tij nuk vrehej shenj tronditjeje; nga shtati, nga dituria, nga fjala nuk kishte shok etj.

    Kto parafjal mund t mos prsriten pr arsye t caktuara kuptimore ose stilistike:

    n fshatra e qytete; me shok e shoqe; u nisn delegatt nga Shkodra, Durrsi, Berati e Kora; qindra partizan, me pushk e mitraloza, u turrn mbi armikun; shkolla jon socialiste krkon nga msuesit e pedagogt nj stil t ri pune etj.

    Kto parafjal mund t mos prsriten. pr arsye t caktuara kuptimore ose stilistike:

    n fshatra e qytete; me shok e shoqe; u nisn delegatt nga Shkodra, Durrsi, Berati e Kora; qindra partizan, me pushk e mitraloza, u turrn mbi armikun; shkolla jon socialiste krkon nga msuesit e pedagogt nj stil t ri pune etj.

    ____________________
    14. Pr disa nga emrat e tipave t msiprm, pr qllime t caktuara stilistike-shprehse ose me ngjyrime t veanta kuptimore, prdoret n gjuhn letrare edhe shumsi me -ra: udira, gostira, kusira, marrzira, mrekullira, tepsira, trimrira; idera; belara, shakara etj.

    15. T mos ngatrrohet kjo kategori me emrat q n emroren e pashquar t njjsit dalin me tem m -r dhe q e formojn shumsin me mbaresn -a; mbiemrat q i prcaktojn kta emra, prdoren n trajtn e gjinis mashkullore: emra t prvem, hekura t ndryshkur, mbiemra t nyjshm, regjistra themeltar etj.

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    V. SHKRIMI I FJALVE NJSH. NDARAS DHE ME VIZ N MES

    67

    Shkruhen njsh t gjitha ato njsi q nga pik-pamja leksikore prbjn nj fjal t vetme dhe ndaras ato njsi q jan pjes e nj togfjalshi, e nj lokucioni ose e nj emrtimi t prbr.

    A. Shkruhen njsh, si nj fjal e vetme, pa viz n mes:

    a) fjalt me parashtesa:

    antifashist, antiimperialist, i derisotshm, joantagonist, (folje) jokalimtare, jokapitalist, joproletar, jozyrtar, kundrsulm, kundrvnie, i mparshm, i mvonshm, mosprfillje, mossulmim, nndrejtor, nnndarje, nntoka, i paaft, paaftsi, i pabes, i paprshtatshm, parregullsi, i parregullt, pasiguri, i pashkoll, i pashpres, i paralirimit, parafytyrim, i parakohshm, parashkollor, (periudha) e paslufts, prapasken, riatdhesim, siprmarrje etj.;

    b) fjalt e prbra me lidhje prcaktore ndrmjet gjymtyrve t tyre:

    anarkosindikalist, armpushim, asimzenelas, (i, e) ashtuquajtur, bajramcurras, bakrpunues, ballgjer, ballhapur, balllart, bashkatdhetar, bashkjetes, bashkveprim, beslidhje, bespak, bishtdhelpr, bojar-gjend, bojbizele, bojelik, bojfinj, bojgshtenj, bojgrur, bojgjak-e, bojlimon, bojmanushaqe, bojmjalt, bojportokall, bojsheg, bojtjegull, bojtull, bojvjollc, bojuthull, bollujs, botkuptim, breshkujse, buzpaqeshur, buzqeshur, datlindje, dmshprblim, ditlindje, disavjear-e, dobiprurs, dorcung, dor-shtrnguar, dorzonj, dredhalesh, dritshkurtr, druprers, duarkryq, duarlidhur, duarplot, dyfish, dyvjear, dhjetgarshi, dhjetvjear, elektromagnetik, elektromekanik, faqebardh, faqekuq, fatpadal, fjalformim, fjalkryq, fletanket, fletdalje, flethyrje, fletlavdrim, fletrrufe, flokgshtenj, flokpakrehur, flok-verdh, fotoekspozit, fotoreporter, fuqiplot, furrnalt, frymmarrje, gurgdhends, gurkali, gjeneralkolonel, gjeneralmajor, gjuhlop, gjuhnuse, gjysmagjeli, gjysmanalfabet, gjysmhn, gjysmkoloni, gjysmproletar, gjysmzyrtar, hekurkthyes, hekurudh, hirplot, ideoestetik, jashtshkollor, juglindje, katrkndsh, kmbkryq, kmbngulje, kpucbrs, kokfort, kok-shkmb, kokulur, korparmat, krahabishtshkul, krahhapur, kryekomandant, kryemjek, kryemjeshtr, kryeqytet, kryeredaktor, kryeradh, kryerresht, krye-trim, kryevend, kryeveteriner, kundradmiral, kundr-pesh, kundrprgjigje, kundrsulm, kundrveprim, leshracullufedredhur, letrnjoftim, liridashs, luftanije, luftnxits, luledele, lulefilxhan, lulelakr, lulemllag, lulemustak, luleshqerr, luleshtrydhe, lulgjake, lulkuqe, marrveshje, mesoburr, mosmarrveshje, mustaqepadirsur, nacionallirimtar, (shtresa) naftgazmbajtse, ndihmsministr, ndihmsmjek, ndihmsveteriner, neofashist, orndreqs, paqedashs, paraardhs, paradhnie, paragjykim, parakalim, pararoj, pesgarsh, pesmbdhjetditshi, pikmbshtetje, piknisje, pikpamje, pikpyetje, piksynim, pjesmarrs, pjes-marrje, i porsaardhur, i porsalindur, postbllok, prapa-mbetje, praparoj, prapavij, procesverbal, projektbuxhet, projektplan, pulbardh, puldushke, qindvjetori, qymyrguri, radiodhns, radiomarrs, radioprhapje, rrobalarse, rrobaqeps, rrugdalje, socialdemokrat, symbyllurazi, sypatrembur, syshqiponj, syzi, shkoz-bardh, shkozzez, i shumanshm, shumfishi, shumfishoj, tejkaloj, tejpams, (e kryer) e tejshkuar, teneqepunues, tetorshi, trefish, trevjear, truproj, udhheqs, udhheqje, udhkryq, ultratingull, vajguri, vajgursjells, vendburim, vendkalim, vendlindje, vend-qndrim, vendroj, vendvarrim, vetshrbim, vet-vendosje, vojokushas, vullnetmir, zemrgur, zemrmir, zvendskryeredaktor, zvendsministr etj.

    S h n i m. Kur njra nga gjymtyrt e nj fjale t prbr sht e formuar prej pjessh q lidhen me lidhzat e ose a, kto pjes shkruhen me viz midis tyre:

    gjuhhelm-e-thik, dor-e-kmbargjendeja, gush-e-llr-e-gjibardhoshe, shpirt-e-zemrmadh etj.

    Kur gjymtyrt e para t dy a m shum fjalve t pr-bra, t renditura njra pas tjetrs, prcaktohen nga nj gjymtyr e prbashkt, q, pr arsye shkurtimi, shnohet ve-tm nj here, pas tyre vihet nj viz lidhse:

    (lej) dy- a triditshe, (botime) dy- e mshumvllim-she, (paket) katr- a peskilogramshe, (ndrtesa) nj- a m-shumkatshe, (periudha) e > vara- dhe paslirimit, (en) pes-

    dhjet- dhe njzetlitrshe, (ndrtesa) pes- dhe gjashtkatshe, (kamion) tre-, pes- dhe shtattonsh, (moshat) tridhjet-, dyzet- dhe pesdhjetvjeare etj.

    c) fjalt e prbra, gjymtyrt e t cilave kan lidhje kpujore ndrmjet tyre, kur ato jan njsuar plotsisht si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore:

    ballafaqe, deledash, drithije, fytafyt, gushtovjesht, hekurbeton, juglindje, juglindor, juglindore, kmbadoras, marrdhnie, pulagjel, shitblerje, shurdhmemec, verilindje, verilindor, veriperndim, veriperndimor, veshmbathje etj.;

    ) fjalt e prbra e t prngjitura, t cilat jan ngulitur prej kohsh si t tilla n gjuh, si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore:

    emra: (ditt e) djegagurit, ecejaket, farefis, fshfshe, gjegjz, qoftlargu, rraketake, shtrojer, shtojzavalle, taketuke, thashetheme etj.;

    mbiemra: i pakundshoq, (i, e) pandonjtmet, (i, e) patmet, (i, e) pavnre etj.;

    numror: numrort themelor q nga njmbdhjet deri m nntmbdhjet, ata q tregojn dhjetshe, qindshe, si edhe numrort rreshtor, pavarsisht nga numri i pjesve prbrse t tyre:

    njmbdhjet, dymbdhjet, trembdhjet. . . nntmbdhjet; tridhjet, pesdhjet, gjashtdhjet, nntdhjet etj.; njqind, dyqind, treqind, katrqind etj.;

    (i, e) njmbdhjet, (i, e) dymbdhjet, (i, e) njzetenjt, (i, e) tridhjetennt, (i, e) pesdhjetegjasht, (i, e) njqindedyt, (i, e) pesqindegjashtdhjetekatrt, (i, e) njmijekatrqindepesdhjeteshtat, (i, e) njmiliont, (i, e) njmilionepesqindmijekatrqindeshtatdhjetetret, (i, e) njmiliardt etj.;

    premra t pakufishm: akcili, akkush, aksecili, asgj, askurrkush, askush, asnjeri, asnj, asnjri, cilido, ciltdo, do, donjri, fardo, dika, dikush, disa, gjkafsh, gjsendi, gjithka, gjithfar, gjithkush, gjithsecili, gjithsekush, kurrfar, kurrgj, kushdo, mos-gj, moskush, mosnjeri, ndoca, ndokush, ndonj, ndo-njri, pakkush, rrallkush, secili, secilido, sekush, si-kush, shumkush, tjetrkush etj.;

    ndajfolje e parafjal: afrmendsh, anemban, asgjmangut, askund, askurr, asnjher, asodore, aspak, atbot, ather, ballaballas, ballafaqas, brenda-prbrenda, brezahypthi, buzagaz, dalngadal, doemos, domosdo, dosido, drejtprdrejt, drejtprsdrejti, duar-plot, gjithandej, gjithaq, gjithashtu, gjithher, gjithkah, gjithkund, gjithmon, gjithnj, gjithsaher, hprh, kalaqaf, ksisoj, kmbcingthi ksodore, kurrkund, kryekput, kryekreje, matan, mbasandaj, mbasdite, medoemos, menjher, mezi, mnjan, mirfilli, moskund, moskurr, mosnjher, ndrdysh, ndrdyshas, ndrkoh, ndrmjet, ndonjher, ndopak, (m vjen) ndoresh, ngadita, ngado, ngaher, ngandonjher, nganjher, (z) ngoje, (marr) ngryk, njditzaj, njfish, njherazi, njher, njlloj, njmend, njnatzaj, njzri, padashur, pakmos, paksa, pakspaku, papritmas, parandej, pardje, pareshtur, parmbrm, parvjet, pasktaj, pasnesr, patjetr, prball, prbrenda, prbri, prdit, prdhe, prdhuni, prfaqe, prfundi, prgjithmon prgjumsh, prgjysm, prher, prjashta, prjet, prktej, prkrah, prkundra, prkundrejt, prmbrapa, prmendsh, prmes, prnat, prnjher, prnjhersh, prnjmend, prpara, prpjet, prplot, prposh, prqark, prreth, prsri,pr-sipr, prtej, prapseprap, qkur, qmoti, qpar, rrallher, sakaq, sakaqher, sidokudo, sidoqoft, shpeshher, tatpjet, tejetej, tejemban, tejprtej, tekdo, top-gropthi, vetvetiu etj.;

    lidhza: derisa, domethn, gjersa, gjithsaher, kurse, megjithat, megjithkt, megjithq, megjithse, meqense, meq, mirpo, ndrsa, ndonse, ndoq, ngaq, ngase, nse, prderisa, prveq, prvese, po-q, porsa, porse, porsi, posa, prejse, qkurse, saku, sa-po, sesa, si, sikur, sikurse, tekq, teksa, vese etj.;

    pjesza: kushedi, pikspari, pothuaj, pothuajse, se, thuajse etj.;

    pasthirrma: obobo, ububu, falemnderit, faleminderit, lamtumir, mirmngjes, mirdita, mirmbrma, mirupafshim, tungjatjeta etj.

    Shnim. Dallohen n shkrim ndajfoljet: ather, njher, prse, qkur (qyshkur), lidhzat nse, ngase, sesa, pjesza se nga prdorimet e pjesve prbrse t tyre si fjal t veanta:

    kam qen i vogl ather; ather, po vij edhe un me ju, por: as kt here, as at here; njher e nj koh, por: vjen nj here n jav; prse nuk erdhi?, por: pr se sht fjala?: kam qkur (qyshkur) q po t pres, por: q kur ra dbor u ftoh moti;

    nse nuk vjen, m shkruaj, por: nse e mbshtet ti kt mendim?; nuk erdhi ngase s'kish koh, por: nga se bhet letra?; m mir t vdessh m kmb, sesa t rrosh i gjunjzuar, por: nuk e di se sa sht ora;

    se kndon bilbili, por: nuk e di se 'i ka ngjar.

    d) mbaresa dhe nyja e prapme tek emrat e mbi-emrat e huaj t personave e t vendeve:

    poemat e Bajronit, Don Kishoti i Cervantesit, operat e ajkovskit, letrat e Dora d'Istrias, jeta e Engelsit, Dasma e Figaros-, veprat e Gtes, vendlin-dja e Glinks, veprat e Leninit, skulpturat e Mikelan-xhelos, veprat e Rables, novelat e Stefan Cvajgut, tragjedit e Shekspirit, Lufta dhe paqja e Tolstoit, operat e Verdit, romanet e Viktor Hygoit, tregimet e Xhek Londonit etj.;

    porti i Akrs, Ankaraja, ishulli i Borneos, ngushtica e Gjibraltarit, popullsia e Honolulus, fushat e Irakut, pyjet e Kongos, kryeqyteti i Paraguait, rrugt e Rio-de-Zhanejros, ishulli i Rodosit, ishulli i Tahitit, Republika e Zambias etj.

    B. Shkruhen ndaras:

    a) togfjalshat e tipit emr n emrore + emr n rasn rrjedhore, gjymtyrt e t cilve ruajn pavarsin e tyre morfologjike:

    bar blete, bar ethesh, bar gjaku, bar miu, bar peshku, bar veshi, bar zemre, lule blete, lule dhensh, lule gjaku, lule sahati, lule sapuni, lule shqerrash, vaj peshku etj.

    Po kshtu shkruhen edhe togfjalshat me kuptim mbiemror, t prbr nga emrat boj ose ngjyr dhe nj emr n rrjedhore:

    boj (ngjyr) argjendi, boj (ngjyr) ari, boj arre, boj deti, boj dheu, boj gruri, boj hiri, boj limoni, boj mishi, boj mjalti, boj plumbi, boj preshi, boj qielli, boj shege, boj tulle, boj ulliri, boj uthulle, boj vaji etj.

    Shnim. N pajtim me prdorimin e sotm emrtimet gjel deti, lule dielli, panxhar sheqeri mund t shkruhen edhe njsh, si fjal t vetme: gjeldeti, luledielli, panxhar sheqeri.

    b) ndajfoljet dhe lokucionet ndajfoljore si: s afrmi, s bashku, s dyti, s fundi, s jashtmi, s larti, s paku, s pari, s toku, s thelli; m s fundi, m s miri; pr s afrmi, pr s gjalli, pr s largu, pr s mbari etj.;

    m dysh, m tresh, m katrsh; pr nj, pr dy, pr tre etj.;

    c) lokucionet ndajfoljore t formuara nga dy fjal, t njjta ose t ndryshme, t lidhura n mes tyre me nj parafjal ose me lidhzn e:

    kmb mbi kmb; dita me dit, nata me nat; buz m buz, dor m dor, goj m goj, gryk m gryk, kok m kok, kot m kot, krah m krah, maj m maj, qoshe m qoshe, sy m sy, thik m thik, vesh m vesh; ca nga ca, dy nga dy, nj nga nj, pak nga pak, tre nga tre; rrug pa rrug, pun pa pun; brez pas brezi, here pas here, koh pas kohe; aty pr aty, ball pr ball, dit pr dit, dor pr dor, dhmb pr dhmb, fjal pr fjal, krah pr krah, mes pr mes, mot pr mot, nj pr nj, pike pr pike, sot pr sot, sy pr sy, tani pr tani, vit pr vit etj.;

    fund e krye, fund e maj, kok e kmb, lesh e li; qesh e ngjesh; shkel e shko; mir e tumir, keq e tukeq; mbar e prap, rreth e (pr)qark, rreth e rrotull, ve e ve etj.;

    ) ndrtimet e tipit me ose pr -f- emr n kallzore t pashquar, me vler kryesisht ndajfoljore:

    me dit, me hir, me koh, me nat, me ngut, me padurim, me pahir, me radh, me rend, me vrap; pr shembull, me t pabes etj., po kshtu edhe (m ra) ndr mend; (e la) pas dore etj.

    d) numrort themelor t formuar me pjesmarrjen e fjalve mij, milion, miliard etj. dhe pjest prbrse t nj numrori themelor, t lidhura me lidhzn e:

    nj mij, dy mij, tri mij, dhjet mij, pesmbdhjet mij, dyzet mij, dyqind mij, nj milion, dy milion..., nj miliard, dy miliard... etj.;

    njzet e nj, njzet e shtat, tridhjet e dy, dyzet e katr, shtatdhjet e tre, njqind e nj, njqind e trembdhjet, treqind e pesdhjet e katr, nj mij e nntqind e shtatdhjet e tre, njzet e tet mij e katrqind e pesdhjet e shtat, nj milion e pes-qind mij e dyqind e dymbdhjet etj.;

    dh) lokucionet parafjalore ose lidhzore si:

    aq sa; ashtu si; deri ku, deri kur, deri n, deri te; duke qen se; edhe pse, edhe sikur; gjer kur, gjer n, gjer te; kaq sa; kshtu q; kurdo q; mjaft q; n sht se, n qoft se; n mnyr q, n rast se; ngado q; po qe se, po t jet se; q n, q se, q te; qysh se; sado q; sapo q; si edhe; sido q; tekdo q; vetm se etj.;

    e) shprehjet emrore pr qind, pr mij etj.;

    pes pr qind, qind pr qind, njqind e pesdhjet e pes pr qind, dyqind pr mij; 8 pr qind, 120 pr qind, 50 pr mij etj. ;

    ) pjesza u e trajtave psore-vetvetore, kur ndodhet para foljes:

    u afrova, u krkua, u lodhm, u nism etj.;

    f) lokucionet pasthirrmore q shprehin prshndetje, urime, falnderime, ngushllime etj., pjest prbrse t t cilave e ruajn pavarsin e tyre gramatikore:

    Mbei me shndet!, Mir ardhshi!, Mir ju gjetshim!, Mir se erdhe!, Mir se ju gjeta!, Mir se erdht!, Mir se na erdht!, Mir se vjen!, Mir se na vjen!, Mir se vini!, Mir se t vini!, Puna mbar!, Pun t mbar!, Udha mbar!, Udh t mbar!, Mbar paste!, Nga mot gzuar!, E paim me jet!, pr shum vjet!, pr shum vjet gzuar!, Qofshi shndosh!, Me shndet!, Shndet pa!, Shndet pai!, Shndet pain! etj.;

    Ju falemi nderit!, T falem nderit! etj.;

    Kryet shndosh!, Qofshi vet!, T rrosh vet!, Vet shndosh! etj.

    Po kshtu shkruhen edhe: Si urdhron!, Si urdhroni! etj.

    68

    Shkruhen me viz lidhse n mes:

    a) formimet e prftuara nga prsritja e nj fjale n t njjtn trajt ose n trajta t ndryshme, nga bashkimi i dy antonimeve, i dy numrorve themelor (pr t shnuar nj sasi t prafrt), formimet onomatopeike t prftuara nga prsritja e nj fjale n t njjtn trajt ose n trajt t ndryshuar:

    cop-cop, ika-ika, duar-duar, fije-fije, flet-flet, grigje-grigje, grupe-grupe, gunga-gunga, her-her, kokrra-kokrra, kortar-kortar, kuti-kuti, lara-lara, lloj-lloj, ngjyra-ngjyra, pal-pal, pet-pet, pika-pika, pjes-pjes, radh-radh, rripa-rripa, shkall-shkall, togje-togje, tufa-tufa, thela-thela, val-val, vende-vende, vise-vise, vrima-vrima, xhunga-xhunga, zhele-zhele etj.; dita-dits, dora-dors, hera-hers, kmba-kmbs etj.; njri-tjetri, shoqi-shoqin etj.; al-al, fort-fort, gati-gati, holl-holl, rnd-rnd, shum-shum, von-von etj.

    aty-ktu, hyrje-dalje, (puntort e) ngarkim-shkarkimit, posht-lart, pritje-prcjellje, vajtje-ardhje etj.;

    dy-tri or, dhjet-pesmbdhjet vjet, 10-15 vjet, katr-pes veta, pes-gjasht dit, 5-6 dit, afate dy-tremujore, periudha njzet-tridhjetvjeare etj.;

    bam-bam, ciu-ciu, dr-dr, fiu-fiu, ham-ham, hum-hum, kuak-kuak, llap-llap, osh-osh, tak-tak, zdruj-zdruj etj.; bam-bum, fap-fup, gau-giu, ham-hum, paf-puf, tik-tak etj.; gk-mk, lecka-pecka, qorr-morr etj.;

    b) emrtimet e prbra t njsive t matjes:

    dit-njeri, dit-pun, gram-molekul, kal-fuqi, kuaj-fuqi, kilovat-or, or-makin, or-norm, or-njeri, ton-kilometr, vit-drit etj.

    Kshtu shkruhen edhe emrtimet e prbra t njsive t ndryshme t klasifikimit: grup-kultur, grup-mallra, grup-mosh etj.;

    c) emrtimet jo t thjeshta me lidhje kpujore plotsuese ose me lidhje prcaktore-ndajshtimore ndrmjet pjesve prbrse t tyre:

    bar-bufe, bar-lulishte, hotel-restorant, kafe-restorant, miniera e hekur-nikelit, (trajta) psore-vet-vetore, post-telegraf-telefon etj.;

    dhom-muze, shtpi-muze, qytet-muze, qytet-hero, dyqan-shtpi, hotel-pension, vagon-cistern, vagon-restorant, vin-kull, vin-ur, spat-dalt, organizat-baz, (punimet e) shpim-krkimit, (brigada e) shpim-shfrytzimit; t shpim-vlersimit, plan-detyr, qen-ujk etj.;

    ) formimet terminologjike t tipit:

    (raketa) ajr-ajr, ajr-tok; tok-ajr, tok-tok

    etj.;

    d) formimet e tjera jo t thjeshta, kryesisht mbiemrore, pjest e t cilave kan midis tyre lidhje kpujore q shprehin marrdhnie ploltsuese ose t ndrsjellta:

    agraro-industrial, analitiko-sintetik, bujqsor-industrial, ekonomiko-shoqror, historiko-gjeografik, politiko-kulturor, politiko-shoqror, tekniko-material, ushtarako-politik etj.;

    afro-aziatik, anglo-amerikan, austro-hungarez, balto-sllav, franko-gjerman, greko-romak, shqiptaro-grek, trako-ilir eltj. ;

    fjalor frngjisht-shqip, fjalor latinisht-shqip, fjalor shqip-rusisht-frngjisht etj.

    Po kshtu shkruhen: marksizm-leninizm, marksist-leninist, marksiste-leniniste.

    dh) pjesza ish- prpara emrtimeve t ndryshme:

    ish-drejtor, ish-komandant, ish-komisar, ish-kryeqyteti, ish-kryetari i Kshillit Popullor t Rrethit. .., ish-ministr etj.;

    e) emrtimet e prbra t pikave t horizontit, t formuara prej nj fjale t thjesht dhe prej nj fjale t prbr:

    jug-juglindje, jug-jugperndim, lindje-verilindje, perndim-jugperndim, veri-verilindje etj.;

    ) emrat e prbr t krahinave e t fshatrave t vendit tone, me lidhje bashkrenditse, ndajshtimore ose me lidhje prkatsie:

    Ballaj-Vendas, Bardhaj-Re, al-Barzez, erkez-Morin, erm-Biak, Dars-Fshat, Mborje-Drenov, Nikaj-Mertur, Pez-Helms, Rreth-Greth etj.; Gjeaj-Kodr, Labinot-Fush, Labinot-Mal, Papr-Sollak etj., Dushk-Peqin, Fier-Shegan, Fush-Arrz, Fush-Lur, Fush-Muhur, Krej-Lur, Kulej-Papr, Lab-Martalloz, Nivic-Bubar, Tosk-Martalloz, Uj-Lurth, Zall-Dajt, Zall-Dardh, Zall-Herr etj.;

    f) emrat e prbr gjeografik t huaj, edhe kur pjest prbrse lidhen midis tyre me nj parafjal, lidhz ose nyj:

    Alma-Ata, Alzas-Loren, Amu-Darja, Bab-el-Mandeb, Brest-Litovsk, Buenos-Ajres, Dar-es-Salam, Frankfurt-mbi-Majn, Hong-Kong, Il-d-Frans, Komsomolsk-mbi-Amur, Kosta-Rika, Kuala-Lumpur, Nju-Delhi, Nju-Jork, Pa-d-Kale, Port-Artur, Port-Said, Rostov-mbi-Don, San-Francisko, San-Hoze, San-Huan, San-Marino, San-Salvador, Santo-Domingo, Sent-Etien, Sierra-Leone, Sierra-Morena, Sir-Darja, Tel-Aviv, Tian-Shan, Ulan-Bator etj.

    Te emrtimet gjeografik, q si pjes t par kan nj nyj t prparme n gjuht prkatse, ndrmjet saj dhe pjess tjetr nuk vihet viz lidhse: La Paz, La Plata, La Valeta, Los Anxhelos etj.

    g) emrat ose mbiemrat e huaj t personave t prbr prej dy a m shum pjessh:

    Abu-Ali, Abu-Ali-Ahmet, Frederik Zholio-Kyri, Ge-Lisak, Ibn-Batuta, Ibn-Rusta, Ibn-Sina, Mak Donald, Mamin-Sibirjak, Mari-Luiz, Martin Andersen-Neks, Mendelson-Bartoldi, Rimski-Korsakov, Salti-kov-Shedrin, Sen-Sans, Sen-Simon, Sen-Zhyst, Zhan-Zhak Ruso etj.

    S h n i m 1. Kur midis emrit dhe mbiemrit t nj personi t huaj ndodhet nj nyj ose nj pjesz, kto zakonisht shkruhen ve: Antonis van Dajk, Dora d'lstria, Fergys O Ko-nor, Gi d Mopasan, Leonardo da Vini, Lope de Vega, Mah-mud al Kazhgari, Miguel de Cervantes, Shon O Kejsi, Vincent van Gog, Zhan d'Ark etj.

    S h n i m 2. Pjest prcaktuese t mbiemrave t personave shkruhen pa viz lidhse e pa kllapa: Aleksander Dyma Biri, Gavril Dara Plaku, Gavril Dara i Riu, Katoni i Ri etj.

    S h n i m 3. Pjesa -ogllu e emrave t burimit turk shkruhet njsh me emrin vetjak prkats: Osmanogllu, Pazvanogllu etj.

    S h n i m 4. Gjymtyrt prbrse t emrave dhe t mbiemrave kinez, korean, vietnamez e birman shkruhen ve e ve, pa viz n mes: Fan Dinj Fung, Li Sun Sin, Lu Sin, Ngu-jen Van Troi etj.

    gj) numrort rreshtor, kur vet numri ose nj pjes e tij shnohet me shifra arabe:

    klasa e 2-t, kreu i 4-t, e 5-ta A, Kongresi i 6-t, shekulli i 20-t, viti i 29-t i lirimit, i 74-ti, i 50-mijti ose i 50 000-ti, i 200-milionti ose i 200 000 000-ti etj.

    Po kshtu shkruhen: 400-shi 500-shi, 900-shi, 300 000-shi ose 300-mijshi etj.

    Kur numrori rreshtor shkruhet me shifr romake, prdoret pa prapashtes dhe pa nyj t prparme:

    klasa I, Kongresi V, Kreu XVI, viti XXIX i lirimit, Gjergj Balsha I, Luigji XIV, Mehmeti II etj.

    S h n i m. Numrort rreshtor q shnojn shkallt e prgjegjsis n organizatat shoqrore, n ushtri etj., shkruhen gjithnj me shkronja e jo me shifra romake:

    kapiten i par, piloti i dyt, sekretari i par i Komitetit t Partis t ..., sekretari i dyt i ambasads etj.

    h) emrtimet e prvjetorve dhe formimet e ngjashme me to, kur numrori shnohet me shifr:

    50-vjetori i Pavarsis; 25-vjetori i themelimit t Partis; shkolla 8-vjeare; 15-ditshi i par i shtatorit; 30-vjetshi i par i shekullit XIX etj.

    Por, kur numrori shnohet me shkronja, fjala shkruhet si nj e vetme, pa viz n mes: pesdhjetvjetori i Pavarsis; pesqindvjetori i vdekjes s Sknderbeut; njzetepesvjetori i themelimit t Partis; shkolla tetvjeare; pesmbdhjetditshi i par i shtatorit etj.;

    i) emrtimet e veanta t mjeteve teknike, si edhe emrtimet e ngjashme konvencionale, n prbrjen e t cilave hyn edhe nj numr i shnuar me shifra:

    B-52, Boing-707, F-100, 11-18, Gaz-69, Mig-21, T-34, TV-104, U-2, Apolo-14, Kozmos-130; Plant D-4, Agjenti J-33 etj.

    Po kshtu shkruhen edhe numrat e telefonave dhe t targave t automjeteve, kur prbhen nga grupe shifrash p.sh.:

    27-52, 25-09, 41-44, 55-70, 55-76;

    BR 68-65, DR 42-68, ER 50-52, KO 43-93, TR 03-97, UP 05-06-50 etj.;

    j) emrtimet e shkurtuara t institucioneve, t zyrave, t ndrmarrjeve, t organizatave etj.; viza lidhse n kt rast vihet midis tyre dhe nyjs s prapme ose mbaress:

    SMT-ja e Lushnjs, punonjsit e NB-ve, Komiteti Qendror i BRPSH-s, sesioni i 28-t i OKB-s, Shtabi i ABD-s, korrespondentt e ATSH-s, npunsit e

    139

    68 k, 1,11

    PTT-s, oxhaku i TEC-it, antart e BRASH-it, rregullorja e FIFA-s etj.;

    k) emrtimet e prbra nga nj pjes e shkurtuar dhe nga nj pjes e plot:

    NI-Kimike, Nl-Profarma, Nl-Pyjore, NI-Qelqi, NI-Tulla etj.;

    I) shkronjat, numrat (kur shkruhen me shifra), pjest e pandryshueshme t ligjrats, si edhe elemente q nuk jan pjes t ligjrats, kur prdoren si emra dhe marrin tregues t trajtave rasore:

    a-ja; h-ja; vru pikat -ve; vr pikn mbi i-n; d-ja sht bashktingllore; y-ja sht zanore; t gjendet x-i etj.; 1-ja; 2-ja; 3-ja; 7-a; 15-a; kryengritja e 1911-s; ngjarjet e 1924-s; aksionet kryesore gjat 1943-s etj.; e-ja, dhe-ja, as-i jan lidhza kpujore; kuptimet e -tar-it si prapashtes; z-ja sht prapa-shtes zvoglimi; pse-ja sht ndajfolje pyetse etj.;

    II) komandat ushtarake t prbra nga dy ose m shum pjes; viza lidhse n kt rast vihet midis pjesve prbrse t tyre:

    Para-marsh!, Me vrap-marsh!, Prapa-ktheu!, Gjysmdjathtas-kthehu!, N vend-numro!, Skuadr-ndal!, Skuadra, djathtas-kthehu!, N krah-arm!, Pran kmbs-arm!, N sup-arm!, N krahaqaf-arm!, Djathtas-ndero!, Tog-ndal!, Toga-mblidhu!, Bajonet-drejto!, Bajonet-prkul!, pr nder-arm!, Arm-zbraz!, Maj-tas-eja n radh! Largsi-zmadho!, Rrip-zgjato!, Kompania, n vij tog-kolon-mblidhu!, Batalioni, n vij kompani-kolon-mblidhu! etj.

    69

    Shkruhen me viz t gjat n mes tyre:

    a) emrat e prvem q shnojn caqet e nj hapsire gjeografike, si edhe emrat q shnojn caqe kohore:

    gara e iklizmit TiranElbasanKor; hekur-udha RrogozhinFier; kanali PeqinKavaj, kanali VjosLevanFier; largsia TokDiell; vi-ja ajrore ParisTiranPekin; lundrimi Amerik Evrop; udhtimi FranceArgjentinAustrali; udhtimi TokHn etj.;

    periudha janarmaj; periudha pranvervjesht etj.;

    b) numrort q shnojn caqet e nj hapsire ko hore:

    periudha 19391944; tridhjetvjetori i themeli-mit t Partis 8.XI.19418.XI.1971; katrqindvjetori i lindjes s Budit 15661966; Konferenca e Par e Studimeve Albanologjike 1521.XI.1962; Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe 2025.XI.1972; pesqindvjetori i vdekjes s Sknderbeut 14681968; plani i katrt pesvjear 19661970; viti shkollor 19731974; letrsia e shekujve XIXXX etj.;

    c) dy a m shum emra t veant ose emrtime, fjal a togje fjalsh t veanta, t cilat kan ndrmjet tyre marrdhnie t ndrsjellta, jan elemente prbrse t njsive kuptimore shumpjesshe ose shnojn kalime nga nj gjendje n nj gjendje tjetr:

    ndeshja DinamoPartizani; ndeshja e futbollit ShqipriTurqi; takimi SpaskiFisher; uniteti partipopull;

    trekndshi msimpun prodhueseedukim fizik dhe ushtarak;

    marrdhniet mallparamall;

    ) emrat e bashkautorve t nj vepre:

    K. MarksF. Engels; A. XhuvaniK. ipo etj.

    ____________________
    16. Pr fjalt e ktij tipi q shkruhen me viz lidhse n mes, shih m posht 68.

    17. Shenjat % (Pr qind) dhe (pr mij) mund t prdoren vetm pas nj numri t shnuar me shifra: 5%, 90%, 80

    18. Kur formimet e ktij tipi shnojn njsi etnike ose gjuhsore t ngulitura historikisht, shkruhen pa viz n mes, si fjal t vetme: anglosakson, (gjuht) indoevropiane, istrorumanishtja, retoromanishtja, serbokroatishtja etj.

  15. #15
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    VI. PRDORIMI I SHKRONJAVE T MDHA

    70

    Shkronja e madhe prdoret pr t dalluar emrat e prvem dhe emrtimet e barasvlershme me ta nga emrat e prgjithshm.

    71

    Shkruhen me shkronjn e par t madhe emrat dhe mbiemrat e personave, epitetet ose ofiqet (nofkat) q jan pjes prbrse e tyre, si edhe pseudonimet:

    Ali Kelmendi, Avni Rustemi, Ded Gjo Luli, Gjergj Elez Alia, Gjergj Kastrioti, Gjeto Basho Muji, Gjin Bua Shpata, Gjon Buzuku, Ismail Qemali, Naim Frashri, Pjetr Budi, Rrapo Hekali etj.;

    Aleksandr Dyma Biri, Gavril Dara i Riu, Gjergj Balsha i Par, Gjergj Qimekeqi, Ivani i Tmerrshm, Rikard Zemrluani, Leka i Madh, Lleshi i Zi, Mark Shalgjati, Nikolla Kmbleshi etj.;

    Asdreni, Buburicka, ajupi, Dok Sula, Jakin Shkodra, Migjeni, Platonicus, Rushit Bilbil Gramshi etj.

    S h n i m 1. Nyjat dhe pjeszat e mbiemrave t huaj shkruhen me shkronj t vogl, kur jepet i plot emri dhe mbiemri i personit, por shkruhen me shkronj t madhe, kur prdoret vetm mbiemri dhe kur nyja ose pjesza sht element i domosdoshm i tij:

    Kalderon de la Barka, por De la Barka, Leonardo da Vini, por Da Vini; Lope de Vega, por De Vega; Mahmud al Kazhgari, por Al Kazhgari; Sharl d Koster, por D Koster; Vincent van Gog, por Van Gog etj.

    Me shkronj t madhe shkruhen edhe pjest O, Mak, San, Sen t mbiemrave t huaj t personave:

    O Brien, O Konor, O Kejsi; Mak-Dovell, San-Martin, Sen-Simon etj.

    S h n i m 2. T gjitha pjest e emrave dhe t mbiemrave kinez, korean, vietnamez e birman fillojn me shkronj t madhe:

    Fan Dinj Fung, Kan Gam Can, Li Sju en, Lu Sin, Ngujen Van Troi, Sun Jat Sen etj.

    72

    Shkruhen me shkronjn e par t madhe emrat e mbiemrat e prvem, t cilt, megjithse prdoren pr t shnuar nj kategori t caktuar njerzish, nuk jan kthyer n emra t prgjithshm:

    jan t rrall n histori Gjergj Kastriott; kemi edhe ne Homert tan; nj Promete i ditve tona etj.

    Shnim. Kur emrat e prvem t njerzve jan kthyer n emra t prgjithshm q shnojn tipin prkats, shkruhen me shkronj t vogl:

    ciceron, donkishot, gobsek, harpagon, kuisling, mecen, mentor etj.

    Me shkronj t vogl shkruhen edhe emrtimet e njsive t matjes, t mjeteve teknike, t sendeve etj., t cilat burojn nga emra t prvem:

    amper-i, om-i, vat-i, volt-i, zhul-i; dizel, ford, mauzer, rntgen etj.

    73

    Emrtimet e funksioneve shtetrore, politike e ushtarake, t gradave, t titujve fetar etj. shkruhen me shkronj t vogl:

    ministri i Ndrtimit N.N., deputeti i Kuvendit Popullor N.N., kryetari i Komitetit Ekzekutiv N.N., presidenti i Republiks, perandori Kostandin, mbret-resha Teuta, sulltan Murati II;

    sekretari i Komitetit t Partis, antari i Byros Politike, antari i Sekretariatit t KQ, sekretari i KQ, komisari i korpusit, komisari i batalionit, ambasadori N.N.;

    komandanti i regjimentit, komandanti i korpusit, komandanti i brigads, shefi i shtabit, admirali N.N., mareshali Vatutin, gjenerali Dombrovski, major Pettrit Bardhi, toger Sknder Petrela;

    duk Gjin Tanushi, princi Karl Topia, kont Niket Topia, vojvod Janosh Huniadi, Ali pash Gucia, Mehmet pash Bushati, Ali bej Evrenozi;

    antari i Akademis s Shkencave N.N., profesor N.N., docent N.N., doktor profesor Aleksandr Xhuvani, bashkpuntor i vjetr shkencor N. N. ;

    papa Kalisti III, peshkopi Pal Engjlli, at Shtjefn Gjeovi, imzot Luigj Bumi, sheh Mustafa Tetova etj.

    Kur emrtimet e msiprme jan br pjes e pandar e nj emri t prvem, ato shkruhen me shkronj t madhe:

    Baba Faja, Hoxha Tahsini, Kont Urani, Madam d Stal, Papa Kristo Negovani, Princ Vidi etj.

    74

    Emrtimet e funksioneve zyrtare e shoqrore m t larta, titujt m (t lart t nderit n RPSH dhe emrtimet e urdhrave e t medaljeve shtetrore shkruhen me shkronj t madhe (t gjitha fjalt q hyjn n pr-brjen e tyre, me prjashtim t nyjave); po kshtu veprohet edhe n rastet e ngjashme n kumtimet e n dokumentet zyrtare:

    Sekretari i Par i Komitetit Qendror t Partis s Puns t Shqipris; Kryetari i Presidiumit t Kuvendit Popullor; Kryetari i Kshillit t Ministra-ve t Republiks Popullore t Shqipris; Kryetari i Kshillit t Prgjithshm t Frontit Demokratik t Shqipris; Presidenti i Kshillit t Prgjithshm t Bashkimeve Profesionale t Shqipris; Sekretari i Par i Bashkimit t Rinis s Puns t Shqipris; Presidentja e Bashkimit t Grave t Shqipris; Hero i Popullit; Hero i Puns Socialiste; Msues i Popullit; Artist i Popullit; Urdhri i Flamurit; Urdhri i Puns i Klasit t Pare; Urdhri i Liris; Urdhri Naim Frashri; Medalja e Trimris; Medalja e Puns etj.

    Emrtimet e titujve t tjer t nderit shkruhen me shkronj t madhe vetm n fjaln e pare:

    Artist i merituar, Msues i merituar, Mjeshtr i sportit etj.

    75

    Shkruhen me shkronj t madhe emrat e prvem t bots mitologjike e fetare, si edhe ata t figurave e t tregimeve popullore:

    Adami, Apoloni, Buda, Diana, Eva, Hermesi, Jupiteri, Krishti, Minerva, Mitra, Muhameti, Neptuni, Pani, Polifemi, Shiva, Zeusi etj.; Borbardha, e Bukura e Dheut, Hirushja, Katallani, Maro Prhitura, Sy-qenza etj. (por shkruhen me shkronj t vogl emrat e prgjithshm t sferave t msiprme si allah, engjll, perndi, perri, shenjt, xhind, zan etj.).

    76

    Shkruhen me shkronj t madhe emrat e prve-m t kafshve:

    Balashi, Baloja, Bukefali, Kazili, Kuqali, Larojay Rosinanti etj.

    77

    Shkruhen me shkronj t madhe emrtimet e planetve, t yjeve, t yjsive e t trupave t tjer qiellor:

    Arusha e Madhe, Arusha e Vogl, Galaktika, Ju-piteri, Kashta e Kumtrit, Dielli, Hna, Marsi, Neptuni, Saturni, Shenjzat, Toka, Urani, Ylli Polar etj.

    Sh n i m. Emrat dielli, dheu, hna, toka etj. shkruhen me shkronj t vogl, kur nuk prdoren si terma t astronomis, p.sh. perndimi i diellit; temperatura n det e n tok sht e ndryshme; nj nat pa bn etj.

    78

    Emrtimet gjeografike e territoriale-administrati-ve, si edhe emrat e tjer t vendeve shkruhen me shkronj t madhe:

    Adriatiku, Alpet, Ballkani, Buna, Dajti, Devolli, Drini, Joni, Karpatet, Labria, Luma, Mirdita, Myzeqeja, Sazani, Skrapari, Shari, Shqipria, Tomori, Vjosa, Vlora etj.

    Pjest prbrse ;t nj emrtimi gjeografik a t nj emri vendi prej dy a m shum fjalsh shkruhen me shkronj t madhe (me prjashtim t nyjave, lidhzave e parafjalve):

    Amerika Latine, Azia e Vogl, Bishti i Palls, Bjeshkt e Nemuna, Bregu i Detit, Bregu i Fildisht, Bregu i Mats, Briri i Art, Deti i Bardh, Deti i Kuq, Deti i Vdekur, Deti i Zi, Drini i Bardh, Fusha Mbret, Gadishulli Ballkanik, Gadishulli Iberik, Gropa e Shkodrs, Guineja e Re, Guri i Bardh, Guri i Hasit, Guri i Pishkashit, Gjiri Arabik, Gjiri Persik, Ishulli i Lezhs, Kepi i Gjelbr, Kepi i Shpress s Mir, Kodra e Kuqe, Komsomolsk-mbi-Amur, Kunora e Dardhs, Kunora e Lurs, Lndina e Lotve, Lugjet e Verdha, Lumi i Vlors, Maja e Hekurave, Malsia e Madhe, Malsia e Mbishkodrs, Mali i Bardh, Mali i Gjer, Mali i Zi, Mali me Gropa, Oqeani i Ngrir i Veriut, Prroi i That, Poli i Jugut, Poli i Veriut, Qafa e Gjarprit, Qafa e Thans, Qafa e Zez, Re-e-Dar-dha, Rrafshi i Dukagjinit, Rruga e Barrikadave, Sheshi i Demonstratave, Sheshi i Flamurit, Shkalla e Tujanit, Shkmbi i Kavajs, Shtegu i Dhenve, Tenda e Qypit, Toka e Zjarrt, Ura e Shtrejt, Vau i Dejs, Vendet e Ulta, Zelanda e Re etj.

    Shnim 1. Emrat e prgjithshm gjeografik si breg, buz, uk, det, fush, gadishull, gryk, gji, hund, istm, ishull, kanal, kep, kodr, krua, liqen, lum, maj, mal, ngushtic, prrua, qaf, qytet, suk, she, shkrettir, shpell, tropik, vargmal etj., kur nuk jan pjes prbrse e nj emrtimi t prvem, por prdoren si prcaktues t nj emri gjeografik ose prcaktohen prej tij, shkruhen me shkronj t vogl:

    uka e Ajtojt, deti Adriatik, deti i Kins Jugore, fusha e Kors, fusha e Myzeqes, gadishulli i Ballkanit, gryka e Klcyrs, gjiri i Vlors, hunda e Karaburunit, istmi i Korintit, ishulli i Sazanit, kanali i Korfuzit, kanali i Myzeqes, kanali i Suezit, kepi i Rodonit, kroi i Zejmenit, liqeni Balaton, liqeni i Presps, liqeni i Shkodrs, lumi i Matit, lumi i Tirans, maja e Korabit, maja e Radohins, mali i Dajtit, ngushtica e Bosforit, ngushtica e Gjibraltarit, prroi i Munells, qafa e Llogoras, qyteti i Fierit, shpella e Dragobis, tropiku i Gaforres, vargmali i Andeve etj.

    Shnim 2. Mbiemrat q jan pjes prbrse t emrave gjeografik, sikurse shihet edhe nga shembujt e msiprm, shkruhen kurdoher me shkronj t madhe:

    149

    Curraj i Epr, Drini i Bardh, Drini i Zi, Kanali i Madh, Kurveleshi i Poshtm, Labova e Siprme, Malsia e Madhe, Mali i Zi, Myzeqeja e Vogl, Prespa e Madhe, Prespa e Vogl etj.

    Shnim 3. T gjitha pjest prbrse t emrtimeve zyrtare t shteteve fillojn me shkronj t madhe (me prjashtim t nyjave):

    Despotati i Epirit, Mbretria e Nepalit, Perandoria Os-mane, Perandoria Romake e Lindjes, Perandoria Romake e Perndimit, Principata e Arbris, Principata e Lihtenshtajnit, Republika Arabe e Egjiptit, Republika Demokratike Gjermane, Republika Demokratike e Vietnamit, Republika France-ze, Republika e Kors, Republika Popullore e Kins, Republika Popullore e Shqipris, Republika e San-Marinos, Republika Socialiste e Rumanis, Republika e Venedikut, Shtetet e Bashkuara t Ameriks etj.

    Shnim 4. Emrat e anve t horizontit dhe mbiemrat e formuar prej tyre shkruhen me shkronj t madhe (me prjashtim t nyjs), kur prdoren si emrtime njsish te-rritoriale (gjeografike ose historike) ose si pjes t ktyre emrtimeve:

    vallet tona t Jugut, popujt e Lindjes, Lindja e Largme, Lindja e Mesme, shtetet e Perndimit, kryengritjet e malsorve t Veriut, popujt e Veriut. etj.;

    Amerika e Jugut, Italia e Jugut, Poli i Jugut, Vietnami i Jugut, Evropa e Veriut, Irlanda e Veriut, Koreja e Veriut, Poli i Veriut, Shqipria e Veriut, Vietnami i Veriut etj.;

    Amerika Jugore, Evropa Jugore, Shqipria Jugore, Evropa Juglindore, Azia Juglindore, Evropa Lindore, Gjermania Lindore, Mesdheu Lindor, Evropa Perndimore, Gjermania Perndimore, Afrika Veriore, Amerika Veriore, Shqipria Veriore, Shqipria Veriperndimore etj.;

    Kur emrat dhe mbiemrat e msiprm prdoren pr t shnuar nj drejtim ose nj pike t horizontit, shkruhen me shkronj t vogl: u nisn drejt veriut; era fryn nga lindja; n drejtim veriperndimor etj.

    Shnim 5. Emrtimet gjeografike shkruhen me shkronj t madhe, edhe kur prdoren me ku-ptim t figurshm:

    Borov (masakr fashiste), Munih (marrveshje me fa-shizmin), Dien Bien Fu, Stalingrad, Vaterlo (disfat e rnd ushtarake).

    79

    Emrtimet e periudhave, t ngjarjeve, t akteve e t dokumenteve historike me rndsi kombtare ose ndrkombtare, t monumenteve historike e t monumenteve t kulturs shkruhen me shkronj t madhe (me prjashtim t nyjave dhe t fjalve shrbyese):

    lirimi (zhvillimi ekonomik pas lirimit), Reforma, Rilindja, Rilindja Kombtare Shqiptare, Tanzimati etj.;

    Antanta, Antanta e Vogl, (fuqit) e Boshtit, Internacionalja Komuniste, Internacionalja e Pare, Komuna e Parisit, Konferenca e Ambasadorve, Konferenca e Labinotit, Konferenca e Paqes, Konferenca e Pezs, Kongresi VI i PPSH, Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe, Kongresi i Lushnjs, Kongresi i Manastirit, Kongresi i Prmetit, Kuvendi i Lezhs, Lvizja Nacionallirimtare, Lidhja e Prizrenit, Lufta e Dyt Botrore, Lufta Nacionallirimtare, Lufta Njqindvjeare, Lufta e Vlors, Mbledhja e Beratit, Nata e Shn Bartolemeut, Njqind Ditt, Operacioni i Dimrit, Qeveria e Prkohshme e Durrsit, Reforma Agrare, Republika e Tret, Revolucioni Socialist i Tetorit, Shoqria e t Shtypurit Shkronja Shqip, Traktati i Londrs, Traktati i Shn Stefanit, Traktati i Versajs

    Dekreti i Paqes, Dekreti i Toks, Karta e Kombeve t Bashkuara, Karta e Madhe e Lirive, Kushtetuta e RPSH, Letra e Hapur e KQ t PPSH, Memorandumi i Gres, Tezat e Prillit etj.;

    Shtpia e Partis, Kalaja e Gjirokastrs, Varrezat e Dshmorve t Atdheut (Tiran), Mauzoleumi i Dshmorve (Durrs), Manastiri i Ardenics etj.;

    Monumenti i Shpalljes s Pavarsis (Vlor), Monumenti i Lufttarit Kombtar (Kor), Monumenti i Sknderbeut (Tiran, Kruj), Ura e Mesit, Xhamia e Ethem beut (Tiran) etj.

    Shnim. Emrtimet e epokave gjeologjike, historike e t formacioneve historiko-shoqrore q nuk jan emra t prvem, shkruhen me shkronj t vogl:

    diluvi, jura, kuaternari etj.; koha e re, mesjeta, neoliti, paleoliti etj.; feudalizmi, komuna primitive, kapitalizmi, komunizmi etj.

    80

    Emrtimet zyrtare (t sotme ose historike) (t institucioneve t shtetit e t partis t vendit tone, si edhe emrtimet e organizatave shoqrore e t njsive ushtarake kryesore shkruhen me shkronj t madhe (me prjashtim t nyjave dhe t fjalve shrbyese); po kshtu veprohet edhe n rastet e ngjashme n kumtimet e n dokumentet zyrtare:

    Komiteti Qendror i Partis s Puns t Shqipris, Byroja Politike e Komitetit Qendror t Partis s Puns t Shqipris, Sekretariati i Komitetit Qendror t Partis s Puns t Shqipris, Kuvendi Popullor, Presidiumi i Kuvendit Popullor, Kshilli i Ministrave i Republiks Popullore t Shqipris, Fronti Demokratik i Shqipris, Kshilli i Prgjithshm i Frontit Demokratik, Bashkimet Profesionale t Shqipris, Kshilli i Prgjithshm i Bashkimeve Profesionale t Shqipris, Bashkimi i Rinis s Puns t Shqipris, Komiteti Qendror i Bashkimit t Rinis s Puns t Shqipris, Bashkimi i Grave t Shqipris, Kshilli i Prgjithshm i Bashkimit t Grave t Shqipris, Partia Komuniste e Shqipris, Rinia Komuniste Shqiptare, Ushtria Popullore, Ushtria Nacionallirimtare, Shtabi i Prgjithshm i Ushtris Nacionallirimtare, Kshilli Antifashist Nacionallirimtar, Kryqi i Kuq Shqiptar, Bashkimi i Prgjithshm i Kooperativave t Konsumit, Komiteti Kombtar i Veteran-ve t Lufts t Popullit Shqiptar, Ministria e Arsimit dhe e Kulturs, Ministria e Punve t Jashtme, Ministria e Tregtis, Akademia e Shkencave e Republiks Popullore t Shqipris, Universiteti Shtetror i Tirans, Biblioteka Kombtare, Banka e Shtetit Shqiptar, Komiteti i Kulturs dhe i Arteve, Instituti i Gjuhsis dhe i Letrsis, Instituti i Monumenteve t Kulturs, Instituti i Lart Shtetror i Bujqsis, Instituti i Shkencave, Fakulteti i Historis dhe i Filologjis, Fakulteti Ekonomik, Drejtoria e Prgjithshme e Ekonomis Komunale, Teatri Popullor, Teatri i Opers dhe i Baletit, Shtpia Botuese e Librit Shkollor, Komiteti i Partis i Rrethit t Beratit, Kshilli Popullor i Rrethit t Shkodrs, Korparmata I, Divizioni II, Brigada I Sulmuese etj.

    Shnim. Emrtimet e kategorive t msiprme, kur prdoren si emra t prgjithshm, shkruhen me shkronj t vogl: u bn zgjedhjet e kshillave popullore t rretheve; do t shkoj n komitetin ekzekutiv; ky universitet nuk ka fakultet mjeksie etj.

    81

    Kur n nj kontekst t caktuar nj emrtim i tipave t prmendur n 79, 80 rishfaqet me an t fjals s pare, kjo shkruhet me shkronj t madhe, si prfaqsuese e nj emri t prvem:

    forcat e Lidhjes (= e Lidhjes s Prizrenit); msimet e Komuns (= e Komuns s Parisit); vendimet e Kongresit (p.sh. e Kongresit t Lushnjs, t Prmetit); rndsia historike e ktyre Tezave (= e Tezave t Prillit); Kongresi VI i Partis (= i Partis s Puns t Shqipris); tridhjetvjetori i themelimit t Frontit (= t Frontit Demokratik t Shqipris); institutet e Akademis (= e Akademis s Shkencave t RPSH); dokumentet e Shtabit (= e Shtabit t Prgjithshm t Ushtris Nacionallirimtare) etj.

    82

    Shkruhen me shkronj t madhe pjest prbrse t emrtimeve t festave kombtare e ndrkombtare:

    28 Nntori, 29 Nntori, 11 Janari, 8 Marsi ose Tet Marsi, 1 Maji ose Nj Maji, 24 Maji, 1 Qershori, 10 Korriku, 7 Nntori, 8 Nntori ose Tet Nntori, Dita e Aviacionit, Dita e Msuesit, Dita Ndrkombtare e Gruas, Viti i Ri etj.

    Shnim. Emrat e festave fetare shkruhen me shkronj t vogl:

    bajrami, krshndellat, mevludi, nata e mir, pashkt, e premtja e zez, ramazani, rrshajet, ujt e bekuar etj.

    83

    Te titujt e gazetave, t revistave e t librave, t cilt vihen kurdoher ndrmjet thonjzash, shkruhet me shkronj t madhe vetm fjala e par dhe emrat e prvem q hyjn n prbrjen e titullit:

    Zri i popullit, Bashkimi, Zri i rinis, Sporti popullor, Jeta e re, Studime filologjike, Studime historike, Gjurmime albanologjike, Revista pedagogjike, N shrbim t popullit, Ylli i mngjezit, Bujku i ri, Shqiptarja e re, Kushtrimi i liris, Bota e re, Ata nuk ishin vetm..., Bagti e bujqsia, Drurt dhe shkurret e Shqipri-s, Gramatika e gjuhs shqipe, Historia e Sknderbeut, Historia e letrsis shqipe, Komedia hyjnore, Kujtime nga jeta e Brigads I Sulmuese*, Lulet e vers, Norma letrare kombtare dhe kultura e gjuhs, Para agimit, Pr revolucionarizimin e mtejshm t shkolls son, Drejtshkrimi i gjuhs shqipe, Shpres pr popullin, tmerr pr armikun, Toka jon-, Zri i arbreshve etj.

    Po kshtu shkruhen titujt e botimeve n gjuht e huaja, kur jepen me alfabetin e shqipes:

    I foni tis Alvanias, Noje rajnishe cajtung, L'albaneze d'Italia, L'ymanite ruzh-, Rote fane* etj.

    84

    Shkurtimet e emrave t shteteve, t partive, t organizatave, t shoqrive, t institucioneve, t ndr-marrjeve etj., shkruhen me shkronja t mdha, pa vn pike as ndrmjet, as pas tyre:

    RPSH, RSR, RDGJ, BRSS, SHBA etj; PPSH, PKSH, PKK etj; BPSH, BRPSH, BGSH, KONARE, OKB, NATO, SEATO, UNESKO, GAT etj; AIESEE, FIDE, FIFA, OPEK, SVEA, UEFA etj; ATSH, NB, NN, SMT, UEM, USHT, TEC, AXHERPRES, AFP, MENA, VNA etj.

    85

    Shkruhen me shkronj t madhe emrat e prgjithshm, kur prdoren pr t shnuar qenie t personifikuara (n fabulat, prrallat e n krijime t tjera letrare):

    Plaku i Vitit t Ri; O Prill, o im vlla!; Vajza dhe Vdekja; Prralla gjet nj dit t Vrtetn (N. Frashri); T lumt, o Arbr, se na zbardhe faqen! (K. Kristoforidhi) etj.

    86

    Mund t shkruhet me shkronj t madhe nj emr i prgjithshm pr qllime t veanta stilistike, pr t theksuar me force a me ngjyrim t veanit nj notion, nj njeri a nj ide t caktuar (Atdheu, Mm-dheu, Partia, Liria, Komisari, Komandanti, Njeriu, Nntori eitj.):

    T bukurn e gjeta te ti, o Atdhe!; T nderojm Mmdhen!; Ku t'i krkoj rrnjt e tua, Parti ?; Mirmngjes, Republik!; Nntori yn i lavdishm; Flamur i madh pr Vegjli; Yll i pavdekur pr Liri etj.

    87

    Premri vetor ju dhe premrat pronor juaj, (i, e) tij, (i, e) saj, n shenj nderimi pr personin t cilit i drejtohemi, ose pr it cilin flasim, mund t shkruhen me shkronj t madhe.

    Me shkronj t madhe mund t shkruhen edhe emrtimet e bartsve t funksioneve shtetrore e shoqrore, kur u drejtohemi atyre:

    Shoku Ministr!; Shpresoj, shoku Kryetar, se do t marr nj prgjigje t shpejt etj.

    88

    Shkruhen me shkronj t madhe emrtimet shkencore t tipave, klasave, rendeve, familjeve e gjinive t bots bimore e shtazore n trajtn latine t tyre; te emrtimet e llojeve e t nnndarjeve t tyre shkruhet me shkronj t madhe vetm fjala e pare:

    Chordata, Protozoa, Mammalia, Pisces, Rodentia, Carnivora, Felidae, Ursidae, Turdus, Mugil, Canis lupus, Locusta viridis etj.;

    Angiospermae, Gymnospermae, Dicotyledones, Monocotyledones, Archichlamideae, Leguminosae, Polygo-nales, Pinaceae, Papilonaceae, Larix, Abies, Castanea sativa, Salvia officinalis etj.

    89

    Shkruhen me shkronjn e par t madhe simbolet e elementeve kimike:

    Cl, Fe, H, Mg, Mn, N, Na, O, S etj.

    90

    Emrat e prgjithshm si rrug, bulevard, stadium, shesh, lagje, hotel, kinema, teatr, ndrmarrje, kooperativ, uzin, kombinat, hidrocentral, vapor, shkoll, klub, gazet, revist, roman, poem, dram, opera, balet, kng, et, batalion, brigade etj., q prcaktohen nga nj emr a emrtim i prvem n rasn emrore, i ven ndrmjet thonjzash , shkruhen me shkronj t vogl:

    rruga Asim Vokshi, rruga Kongresi i Prmetit, bulevardi Dshmort e Kombit, bulevardi Republika, stadiumi Dinamo, sheshi Avni Rustemi, sheshi Heronjt e Vigut, sheshi Sknderbej, lagjja lirimi, lagjja 24 Maji;

    hotel Adriatiku, hotel Dajti, kinema 11 Nntori, kinema Morava, teatri Aleksandr Moisiu, teatri Migjeni, ndrmarrja bujqsore 8 Nntori*, ndrmarrja e ndrtimit Perlat Rexhepi, kooperativa bujqsore Ylli i kuq, uzina Drini, uzina Partizani, kombinati ushqimor Ali Kelmendi, hidrocentrali Karl Marks, hidrocentrali Lenin, vapori Vlora, shkolla Bajram Curri, shkolla Katr Dshmort, shkolla Liria, shkolla pedagogjike 17 Nntori, klubi Flamurtari, klubi Tomori;

    gazeta Zri i Popullit, revista Nntori, romani Lumi i vdekur, poema Prishtina, drama Familja e peshkatarit, drama Toka jon, opera Sknderbeu, baleti Halili dhe Hajria, knga Marshim partizan;

    eta Selam Musaj, batalioni Fuat Babani, batalioni Hakmarrje, brigada Shkurte Pal Vata etj.

    Kur emrtimet e msiprme prdoren m vete (jo n fjali) n tabelat, dokumentet e shpalljet zyrtare, shkruhet me shkronj t madhe edhe fjala e pare.

    Me shkronj t madhe shkruhen gjithashtu emrat shesh, rrug, lagje etj., kur ata jan pjes e emrtimit t prvem prkats: Rruga e Barrikadave, Sheshi i Flamurit, Lagjja e Re, Klubi i Manastirit etj.

    91

    Emrat e popujve dhe t banorve t nj vendi, t nj krahine, t nj qyteti etj. shkruhen me shkronj t vogl:

    afrikant, algjeriant, amerikant, bullgart, evropiant, francezt, hungarezt, kinezt, pellazgt, polakt, rumunt, shqiptart, vietnamezt, zvicerant etj.; arbresht, beratasit, dibrant, elbasanasit, gjirokastritt, kosovart, kolonjart, matjant, myzeqart, shkodrant, shpatarakt, tiranasit, ulqinakt, vlonjatt etj.

    92

    Emrat e ditve t javs, t muajve e t stinve shkruhen me shkronj t vogl:

    e hn, e mart, e mrkur etj.; janar, shkurt, mars, prill etj.; pranver, ver, vjesht, dimr.

    93

    N veprat poetike fjala e par e do vargu mund t filloj me shkronj t madhe ose t vogl; por n rastet kur vargjet, n citimet, shkruhen vijueshm njri pas tjetrit, jo secili n rresht m vete, ato nisin gjithmon me shkronj t madhe.

    94

    Fillon me shkronj t madhe fjala e par e do teksti t shkruar, si edhe fjala e par e nj fjalie ose periudhe q vjen pas piks, shumpikshit, pikpyetjes, pikuditjes dhe dy pikave, kur kto shnojn mbarimin e nj fjalie t veant a t nj periudhe t mparshme.

    Shnim. Kur pikpyetja, pikuditja ose shumpikshi vihet pas ligjrats s drejt dhe n fjalt e autorit, q vijoj-n, tregohet se kujt i takon ligjrata e drejt, pas shenjave t msiprme, fjala e par shkruhet me shkronj t vogl, p.sh.:

    Po ju, si shkuat? pyeti komisari partizant;

    Ku jeni, or shok, se po ju krkojm! tha pastaj njri prej tyre;

    M'u duk djal i mir... i thash un.

    Po kshtu shkruhet me shkronj t vogl fjala e par pas shumpikshit q shnon ndrprerje gjat ligjrats dhe jo mbarimin e fjalis a t periudhs s msiprme, p.sh.:

    Ky tavan sht i ult... tavani i shtpis son sht m i lart dhe i lyer me boj t gjelbr.

    95

    Shkruhet me shkronj t madhe fjala e par pas dy pikave n kto raste:

    a) kur fillon nj ligjrat e drejt a nj citat, q vihet ndrmjet thonjzash:

    A t kujtohen fjalt e Petritit: Ne do t'i kryejm porosit e tua, do t luftojm kundr fashizmit pr Urine e Shqipris?;

    Populli yn thot: Trimi i mir me shok shum;

    Sknderbeu ka thn: Lirin nuk e solla un, po e gjeta ktu.

    b) kur pas dy pikave radhiten, zakonisht n tekste zyrtare (statute, ligje, rregullore, urdhresa, vendime etj.), paragraf t veant q nisin me kryerresht dhe mbarojn me pike.

    Shnim. N t gjitha rastet e tjera teksti q vjen pas dy pikave, fillon me shkronj t vogl:

    Ne u lidhm me lvizjen: merrnim pjes n mbledhje t fshehta, shprndanim trakte, organizonim demostrata.


    ___________________________
    19. Kur kto emrtime prdoren m vete (jo n fjali), si ndodh zakonisht n rastet kur u drejtohemi personave prkats, n nnshkrimet, si edhe n renditjen e emrtimeve n fjal n dokumentet zyrtare, ato shkruhen me shkronj t madhe si n formn e plot, ashtu edhe n formn e shkurtuar.

    20. Emrtimet e titujve t nderit vihen n thonjza, kur prdoren menjher pas fjals titull, si ndajshtim i paveuar me presje: iu dha titulli Hero i Popullit, Hero ' Puns Socialiste, Artist i Popullit etj., por: Heroi i Popullit Qemal Stafa, Msuesi i Popullit Aleksandr Xhuvani, Mjeshtri i sportit N.N. etj.

    21. N rastet kur nj pjes e emrtimit zyrtar t nj institucioni, organizate etj. prdoret pr t prfaqsuar gjith emrtimin, kjo pjes shkruhet me shkronj t madhe: ministri i Mbrojtjes, ministri i Punve t Jashtme, drejtori i Ekonomis Komunale etj.

    22. Emrat e rrugve e t shesheve n tabelat prkatse nuk vihen n thonjza.

  16. #16
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    VII. NDARJA E FJALVE N FUND T RRESHTIT

    96

    Ndarja e fjalve n fund t rreshtit mbshtetet kryesisht n ndarjen e fjalve n rrokje, duke marr parasysh edhe strukturn morfologjike t fjals.

    97

    Fjalt njrrokshe nuk ndahen n fund t rreshtit:

    afsh, ankth, bulkth, mend, dash, dru, knd, kopsht, lak, lng, i lig, ngjall, shkrep, shkrumb, tremb, thumb, vrull, zmbraps etj.

    98

    Ndarja e fjalve n fund t rreshtit bhet sipas ktyre rregullave:

    a) Bashktingllorja q ndodhet ndrmjet dy zanoresh shkon me zanoren q vjen pas:

    ba-rra, bre-dhi, de-ti, do-ra, g-zim, li-sat, lu-le, mi-ku, ndri-im, ple-pi, po-pu-lli, pu-n, shpre-sa, xi-x-llo-nja etj.

    b) Kur ndrmjet dy zanoresh ndodhen dy a m Shum bashktingllore, ndarja n fund t rreshtit sht e lire, mjafton q t paktn bashktingllorja e fundit e togut prkats t kaloj n krye t rreshtit me zanoren pasuese; nga dy ose m shum ndarje t mundshme t nj fjale duhet paraplqyer ajo q ruan m t qart kufijt e pjesve t kuptimshme t f jals:


    ko-dra ose kod-ra
    hu-dhra hudh-ra
    shu-fra shuf-ra
    ko-fsha kof-sha
    ve-gla veg-la
    la-kra lak-ra
    ko-krra kok-rra
    ve-pra vep-ra
    po-sta pos-ta
    mu-shka mush-ka
    vi-shnje vish-nje
    ku-shti kush-ti
    la-vdi lav-di
    ek-skavator eks-kavator
    ek-skursion eks-kursion
    ek-spedit eks-pedit
    ek-sport eks-port
    fu-nksion fun-ksion

    t-mblat ose tm-blat ose tmb-lat
    the-mbra them-bra themb-ra
    lu-ndra lun-dra lund-ra
    qe-ndra qen-dra qend-ra
    q-ndroj qn-droj qnd-roj
    h-ngra hn-gra hng-ra etj

    98 c,

    por: korr-je, lodh-je, ndjek-je, ngec-je; i ktej-m, e nesr-mja, i par-m, i pas-m; e ardh-shmja, i brend-shm, i buj-shm, i dhimb-shm, e dhimb-shme, e m-tej-shme, e nder-shme, e nder-shmja, t ngadal-shmit, e paprek-shme, e pavdek-shme, e prbot-shme, e prbot-shmja, e prjav-shmja, i prkoh-shm, e pr-koh-shme, e prkoh-shmja, e vrull-shme; i flak-t, i pes-t, i shesh-t etj.

    Shnim. Bashktingllorja j e ndjekur nga nj bashk-tingllore tjetr lidhet gjithmon me zanoren q i prin: kuj-tim, laj-thi, maj-tas, mbruj-ta, paj-toj, vaj-ta etj.

    c) Kur n nj fjal vijn dy zanore njra pas tjetrs ato mund t ndahen n fund t rreshtit:

    vlla-it, xhaxha-it; ka-ut, va-ut; mete-or; atdhe-ut, kre-ut, muze-wt; e di-el, di-ell, mi-ell, qi-ell; ari-ut, bari-ut, njeri-ut, shi-ut, veri-ut; blu-aj, du-ajt, gru-as, kru-aj, ku-adr, (por edhe kua-dr), ku-arc, mu-aj, punu-ar, ru-aj, sku-adr (por edhe skua-dr), shkru-an; ku-ot (por edhe kuo-t), dy-er, fy-ell, kthy-er, ly-ej, ly-ejm, thy-ej, thy-ejm etj.

    N shkrimin e trajtave si msuesi, sulmuesi, per-kthyesit etj. dhe n fjalt e prejardhura si i arsye-shm, i pathyeshm etj. t paraplqehen ndarjet msuesi, sulmue-sin, prkthye-sit etj.; i arsye-shm, i pathye-shm etj.

    ) Ndarja n fund t rreshtit e fjalve t prbra e t prngjitura, si edhe e f jalve t formuara me pa-rashtesa q prdoren edhe si fjal m veite n gjuhn e sotme, bhet n kufirin e pjesve prbrse t tyre; kur paraqitet nevoja pr ndarjen e vet pjesve prbrse, zbatohen rregullat e msiprme:

    hekur-udh ose he-kurudh ose hekuvu-dh (por jo heku-rudh); bashk-atdhetar ose bashkatdhe-tar (por jo ba-shkatdhetar); gjith-mon ose gjithmo-n; i shum-anshm ose i shuman-shm; mos-ardhje ose mosardh-je (por jo mo-sardhje); pr-emr ose pre-mr (por jo p-remr); i pr-jetshm ose i prjet-shm etj.

    99

    Nuk ndahen n fund t rreshtit:

    a) fjalt e prbra t shkurtuara si:

    RPSH, PPSH, BPSH, BRPSH, ATSH, BRSS, FIFA, ISIS, KEMP, KK, KONARE, NATO, NB, NIL, NISH, NTLAI, NTLAP, NTSHAI, NTSHAP, OKB, PK, PS, PTT, RDGJ, RSR, SEATO, SHBA, UP etj.;

    b) prapashtesa e nj numrori rreshtor t shnuar me shifra arabe dhe nyja e prapme e mbaresat n ato raste kur shkruhen me viz lidhse (shih 68, pikat gj, j, l):

    Kongresi i 6-t, Internacionalja e 2-t, shekulli i 20-t etj.; SMT-ja, PTT-s, TEC-it etj.; dhe-ja, pse-ja, ah-et dhe oh-et etj.;

    c) shkuritimet e tipave:

    a.i. (ad interim), b.f. (bie fjala), d.v. (dora vet), e.r. (era e re),f.v. (fjala vjen), p.sh. (pr shembull) etj.;

    ) emrtimet e veanta t mjeteve teknike, si edhe emrtimet e ngjashme konvencionale, n prbrjen e t cilave hyn edhe nj numr i shnuar me shifra (shih 68 pika i); shkurtimet e njsive t masave dhe shenjat e prqindjes e t prmijs nga shifra q u prin:

    TU-104, Boing-707, Gaz-69, Mig-21; 35 cm, 50 dm, 40 km, 28 800 km2, 90 ha, 3 m3, 200 g, 35 kg, 10 kv, 2 I; 100%, 112%, 30%0 etj.;

    d) shenja e paragrafit dhe numri e shkronja q vijn pas saj, si edhe shkurtime t tjera q shnojn nnndarje t kapitujve, neneve etj.;

    12, 12 a, 67 Ba, Kreu IV, Kreu VI c etj.;

    dh) numrat q prmbajn nj thyes dhjetore:

    15,5; 0,06; 10,53 etj.;

    e) shkronjat e nj dyshkronjshi:

    da-lloj (e jo dal-loj), ha-rroj (e jo har-roj), pe-sha (e jo pes-ha), hu-dhr (e jo hud-hr) etj.

    100

    N ndarjen e fjalve n fund t rreshtit duhen pasur parasysh edhe kto rregulla plotsuese:

    a) nj shkronj e vetme nuk mund t lihet n fund t rreshtit e as t ohet n rreshtin tjetr, edhe kur sht zanore. Kshtu shkruhet:

    aca-rim (e jo a-carim), acid (e jo a-cid), ur (e jo u-r), ba-riu (e jo bari-u), li-ria (e jo liri-a), miu (e jo mi-u), shkoi (e jo shko-i), Shqi-pria ose Shqip-ria (e jo Shqipri-a) etj.;

    b) dy shkronja t njllojta q takohen n nj fjal, mund t ndahen n fund t rreshtit:

    i pa-anshm, i pa-arsyeshm, ko-operativ, vaku-um, kundr-revolucionar, hesht-te, (n mos) prit-t etj.;

    c) kur kalon n rreshtin tjetr pjesa e dyt e nj fjale a e nj emrtimi t prbr, q shkruhet me viz lidhse, para saj, n krye t rreshtit, prsritet viza lidhse:

    hyrje- / -dalje, marksist- / -leninist, copa- / -copa, aty- / -ktu etj.

    101

    Nuk mund t hapen kllapa a thonjza n fund t rreshtit e as t mbyllen n fillim t rreshtit tjetr.

    Nuk mund t kalojn n rreshtin tjetr shenjat e piksimit, me prjashtim t vizs s gjat.

  17. #17
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    VIII. SHKRIMI I DATAVE

    102

    Kur n datat e plota muaji shkruhet me shifra (arabe ose romake), pas shnimit t dates dhe t muajit vihet nj pike:

    20.VII.1973 ose 20.7.1973 (dhe jo 20/7/1973 ose 20-VII-1973) etj.

    103

    Kur n datat e plota muaji shkruhet me shkronja, nuk vihet asnj shenj midis dits, muajit dhe vitit:

    23 janar 1943, 4 mars 1973 etj.

    104

    N shkrimin e datave, pas emrit t vendit vihet presje dhe para shifrs q shnon datn, n shkresat zyrtare, vihet parafjala m:

    Tiran, m 19.11.1948; Shkodr, m 5 tetor 1972 etj.

    Parafjala m shkruhet kurdoher para datave, kur ato prdoren si plots kohe brenda nj fjalie:

    Kongresi u hap t hnn, m 20.XI.1972; Mbledhja bhet t shtunn, m 1 shtator 1973 etj.

  18. #18
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    TREGUESI I SHJEVE

    I. DREJTSHKRIMI I ZANOREVE

    ZANORJA E E THEKSUAR

    1 Shkrimi i e-s te fjalt ku ajo ndiqet ose ka qen ndjekur nga nj bashktingllore hun dore.

    1 Shkrimi i e-s te fjalt e prejardhura ose t prbra, t formuara prej fjalve t tipit t msiprm.

    ZANORJA E E PATHEKSUAR

    2 Rnia e -e-s fundore t patheksuar tek emrat femror n trajtn e emrores s shquar dhe shkrimi i saj n trajtat e tjera rasore.

    ZANORJA E THEKSUAR

    3 Shkrimi i -s te fjalt ku kjo zanore e thek- suar i prgjigjet historikisht nj a-je hundore dhe te fjalt e prejardhura ose t prbra, t formuara prej tyre.

    3 Shkrimi me a i disa fjalve t kategorive t msiprme, q kan hyr me kt trajt

    n gjuhn letrare.

    4Shkrimi i -s te fjalt me prapashtesn llk.

    ZANORJA E PATHEKSUAR

    -ja paratheksore

    5 a Shkrimi i -s paratheksore te fjalt e panne dhe te fjalt e formuara prej tyre.

    5 a Shkrimi i -s paratheksore te fjalt ku ajo i takon rrokjes s par dhe te fjalt e formuara prej tyre.

    5 a Shkrimi pa i fjalve arsye, arsej, arsim, arsimtar dhe i fjalve q formohen prej tyre.

    5 b Shkrimi i -s paratheksore te fjalt e prejardhura, t formuara nga nj tem m - me an prapashtesash q nisin me bashktingllore.

    5 b Shkrimi i -s paratheksore te fjalt e prbra dhe t prngjitura q kan si pjes t par nj tem m -, t ndjekur nga nj tem q nis me bashktingllore.

    5 b Shkrimi pa paratheksore i premrave t pakufishm, i ndajfoljeve dhe i lidhzave t prngjitura q kan si pjes t par fjalt gjith e kurr.

    5 b Shkrimi pa paratheksore i pjess s par t fjalve vetvete, vetvetiu dhe i fjalve t formuara prej tyre.

    5 b shn. 1 Shkrimi pa paratheksore i fjalve t prejardhura si amtar, besnik, zyrtar etj.,pr shkak t ngulitjes prej kohsh t shqiptimit dhe t shkrimit t tyre n gjuhn letrare.

    5 b shn. 2 Shkrimi pa paratheksore i fjalve t prbra, kur gjymtyra e dyt fillon me zano- re.

    5 c Shkrimi me paratheksore i fjalve t prej ardhura nga tema m bashktingllore, por me struktur fonetike-fjalformuese t ngjashme me ato t 5 b.

    5 shn. a Shkrimi pa paratheksore i fjalve t prej ardhura, t formuara prej temash m nj bashktingllore me an t prapashtesave -tar(e), -tor(e), -ti, -toj.

    5 shn. b Shkrimi pa paratheksore i fjalve t prej ardhura, t formuara prej temash m bashk tingllore t lngta (-r, -1, -II) me theks mbi rrokjen e parafundit.

    5 Shkrimi pa paratheksore i fjalve t prej ardhura, t formuara prej temash m -r, -err, -l, -s, -z me an prapashtesash q fillojn me zanore.

    5 Shkrimi me paratheksore i disa shum- save me trajt fonetikisht t ngjashme me f jalt e tipit t msiprm.

    5 shn.Shkrimi me paratheksore i fjalve t prejardhura, t formuara prej temash m -r me an prapashtesash q fillojn me za nore, kur para -s ndodhet nj nga bash- ktinglloret b, d, f, j, k, p, t, v ose grupet -nd-, -st-.

    5 Shkrimi m i fjalve dhndri, dhndroj, gjndrohem, motri, siprore, sipri.

    -ja pastheksore

    6 a Shkrimi i -s pastheksore tek emrat femror m -z, tek emrat e mbiemrat mashkullor m -s, -sh dhe te femrort prkats n t gjitha trajtat e lakimit.

    6 b Shkrimi i -s pastheksore te mbiemrat m -t n t gjitha trajtat e lakimit t tyre.

    6 b shn. Shkrimi me -t (dhe jo me -t) i mbiemrave t formuar prej nj teme m h.

    6 c Shkrimi i -s te trajta e vets s dyt njjse s tashmes lidhore t foljeve me tem m bashktingllore.

    7 a Shkrimi pa pastheksore i emrave e i mbiemrave m -l, -r, -err dhe i emrave mashkullor m -izm, -azm gjat lakimit, kur pas ktyre fundoreve vjen nj zanore.

    7 a Shkrimi i -s pastheksore t mbaress -r t shumsit t emrave mashkullor n t gjitha rasat gjat lakimit (etr-etrit, etrve etj.).

    7 b Shkrimi pa pastheksore i mbiemrave m -m e m -shm gjat lakimit, kur pas ktyre pra passhtesave vjen nj zanore ose nj -j.

    7 c Shkrimi pa para prapashtesave -shm dhe t i mbiemrave t formuar prej tyre n t gjitha trajtat e lakimit.

    7 Shkrimi pa pastheksore i trajtave t prngjitura t habitores.

    -ja fundore

    8 Shkrimi i -s fundore te fjalt me theks q n krye t hers n rrokjen e parafundit, si edhe n rasat ku ajo s'sht m fundore.

    8 a Shkrimi i -s fundore te emrat femror si

    buk, fjal dhe n trajtat e lakimit t tyre.

    8 a Shkrimi i -s fundore te numrort si dhjet, mij dhe n trajtat e lakimit t tyre.

    8 a Shkrimi i -s fundore te emrat mashkullor q shkojn pas lakimit t emrave femror (daj etj.).

    8 b Shkrimi i -s fundore te disa emra mashkullor (burr etj.) dhe te shumica e emrave mashkullor q prdoren edhe si asnjans (uj etj.).

    8 c Shkrimi i -s fundore te mbiemrat dhe te ndajfoljet e tipit (i, e) mir - mir.

    8 c Shkrimi m - i mbiemrave dhe pa - i ndajfoljeve n iftet si (i, e) drejt - drejt.

    8 Shkrimi i -s fundore te mbiemrat e formuar me ann e prapashtess -t nga emra e numror njrroksh ose me theks n rrokjen fundore, si edhe nga folje q mbarojn me zanore.

    8 d Shkrimi i -s fundore te trajtat e shumsit t emrave dhe t mbiemrave mashkullor si partizan, ushtar etj.

    8 d Shkrimi i -s fundore t shumsit t emrave e t mbiemrave mashkullor n trajtat rasore kur ajo nuk sht m fundore.

    8 d shn. Shkrimi pa fundore i emrores dhe i kallzores s pashquar shums t emrave t njsive t masave q burojn nga emra njerzish dhe shkrimi me -- i tyre n rasat e tjera t shumsit t pashquar (120 volt - 120 voltsh).

    8 dh Shkrimi i -s fundore tek emrorja dhe te kallzorja e shquar shums e emrave dhe e mbiemrave mashkullor q n njjsin e pa shquar mbarojn m nj bashktingllore dhe q jan njrroksh ose e kan theksin n rrokjen e fundit.

    8 e Shkrimi i -s fundore te trajtat e shquara njjs t rasave t zhdrejta dhe tek emrorja e kallzorja shums e emrave femror q mbarojn me zanore t theksuar.

    8 e Shkrimi i -s fundore te shkurtimet e gjinis femror q n emroren e pashquar shqiptohen me theks mbi rrokjen e fundit.

    8 Shkrimi i -s fundore tek emrat e formuar me prapashtesn -z prej temash q mbarojn me zanore t theksuar.

    8 Shkrimi i -s fundore tek emrat e formuar me prapashtesn -z dhe me shprngulje theksi n rrokjen e parafundit.

    8 f Shkrimi i -s fundore tek emrat femror m -m.

    8 g Shkrimi i -s fundore te premrat pronor si

    yn, jon, t mit etj.

    8 gj Shkrimi i -s fundore te numrort themelor.

    8 h Shkrimi i -s fundore te foljet me tem m zanore n vetn e par dhe t tret shums t s tashmes dftore e lidhore.

    8 h Shkrimi i -s fundore te foljet me tem m grup zanoresh t ndjekur nga nj -j n vetat dhe mnyrat e msiprme.

    8 i Shkrimi i -s fundore te trajtat foljore t shumsit t s kryers s thjesht q dalin m nj zanore.

    8 j Shkrimi i -s fundore te veta e tret njjs e mnyrs lidhore t t gjitha foljeve.

    8 k Shkrimi i -s fundore te pjesoret e folje ve me tem m zanore a m -l, -ll, -r, -rr dhe te mbiemrat e nyjshm t formuar prej tyre.

    8 k Shkrimi i -s fundore te pjesoret si dhn, ngrn etj.

    8 k Shkrimi pa - fundore i pjesoreve me tem m tog zanor, t cilat theksin e kan n rrokjen e parafundit.

    9 a Shkrimi pa fundore i emrave dhe i mbiemrave m -l, -r, -rr, -z, -ull, -ur q nuk e kan theksin n rrokjen e fundit.

    9 b Shkrimi pa fundore i emrave dhe i mbiemrave q n shumsin e pashquar dalin m nj nga bashktinglloret -gj, -q, -j, -nj, t prira nga nj zanore.

    9 b shn. Shkrimi pa para nyjs -t dhe mbaresave rasore t shumsit i emrave si cjep, desh etj.

    9 c Shkrimi pa i trajtave rasore t shumsit t emrave dhe t mbiemrave q n emroren e pashquar t shumsit mbarojn me dy bashktingllore ose me -l, -r, -s, -z.

    9 c Shkrimi me -l- para nyjs -t t trajts s shquar dhe para mbaress -sh t rrjedhores i emrave dhe i mbiemrave t msiprm.

    9 Shkrimi pa fundore i rrjedhores s shquar t emrave q n shums mbarojn me zanore t theksuar.

    9 d Shkrimi pa fundore i mbiemrave t formuar

    me prapashtesat -()m, -shm.

    9 dh Shkrimi pa fundore i mbiemrave t formuar nga emra, numror e ndajfolje me theksin mbi rrokjen e parafundit.

    9 e Shkrimi pa fundore i pjesoreve (dhe i mbiemrave prkats) m -ur, -ier, -yer, -uar.

    9 Shkrimi pa fundore i trajtave t vets s par e t tret shums t s tashmes dftore e lidhore t foljeve q dalin m bashktingllore ose m -ie.

    9 f Shkrimi pa fundore i trajtave t shumsit t s pakryers s dftores e t lidhores te t gjitha foljet.

    9 g Shkrimi pa fundore i shumsit t s kryers s thjesht t foljeve me tem m bashktingllore.

    9 g Shkrimi pa fundore i shumsit t s kryers s thjesht t foljeve q prmbajn nj grup zanoresh.

    9 gj Shkrimi pa fundore i trajtave t urdhrores t foljeve q te kjo mnyr e kan temn m bashktingllore.

    9 h Shkrimi pa fundore i premrave dftor (i, e) atij, (i, e) ktij, (i, e) asaj, (i, e) ksaj.

    9 h Shkrimi pa fundore i premrave pronor (i, e) tij, (i, e) saj.

    ZANORJA U

    10 Shkrimi me u n t gjitha rasat i emrave dhe i mbiemrave m -ull, -ur.

    10 Shkrimi me u i emrave dhe i mbiemrave t formuar prej emrash dhe mbiemrash m -ull, -ur.

    ZANORET I DHE Y

    11 Shkrimi me i (dhe jo me y) i fjalve si ai, bilbil, direk etj.

    11 Shkrimi me y i fjalve si byzylyk, yrek, dy- sheme etj.

    ZANORET U DHE Y

    12 Shkrimi me u dhe jo me y i fjalve si bufe, bulmet, bulmetore etj.

    12 Shkrimi me y dhe jo me u (as me i) i fjal ve si brryl, bylyk, byrek etj.

    GRUPE ZANORESH DHE DIFTONGJE -IE- / -JE-

    13 a Shkrimi me -ie- i emrave tek t cilt ky grup ndiqet nga bashktinglloret -1, -11,-r dhe i fjalve t formuara prej tyre.

    13 b Shkrimi me -ie- i foljeve tek t cilat ky grup zanoresh ndiqet nga mbaresa -j.

    13 b Shkrimi me -je- i trajtave t njjsit t s kryers s thjesht t dftores dhe i trajtave t dshirores t foljeve t msiprme.

    13 b Shkrimi me -je- n t gjitha trajtat i foljes ndjej (ia fal fajin dikujt), si edhe i formimeve prej saj.

    13 b Shkrimi me i i trajtave psore-vetvetore t foljeve t msiprme.

    13 b shn. Shkrima me -je- i t gjitha fjalve t formuara nga folja ndiej.

    13 c Shkrimi me -ie i foljeve te trajta prfaqsuese e t cilave ky grup ndodhet n rrokje t hapur

    13 c Shkrimi me -j- i ktyre foljeve n vetn e tret njjs t lidhores e t urdhrores dhe n trajtat e shumsit q bashkohen me trajtat 9 shkurtra t premrit vetor.

    13 a. Shkrimi m i i ktyre foljeve n vetn e dyt shums t s tashmes dftore, lidhore dhe urdhrore, n t pakryern e dftores e t lidhores dhe n trajtat psore-vetvetore.

    14 Shkrimi ime -je- i foljeve me tem m -1, -11, -rr dhe i fjalve t formuara prej tyre.

    14 Shkrimi me i i foljeve t msiprme n vetn e dyt shums t s tashmes dhe n t gjitha vetat e s pakryers s dftores e t lidhores, n urdhrore dhe n trajtat psore-vetvetore.

    GRUPI YE

    15 Shkrimi i grupit ye te fjal si arsye, dyer etj.

    GRUPET UA, UE

    16 a Shkrimi i grupit ua te emrat dhe mbiemrat si buall, dragua, i huaj etj.

    16 b Shkrimi i grupit ua te foljet me tem m -ua si bluaj, dua etj., si edhe te shumsi i s kryers s thjesht, te habitorja dhe te pjesoret e foljeve me tem m -o.

    16 b Shkrimi pa grup zanoresh i trajtave psore-vetvetore si kryhet, bluhet etj.

    17 Shkrimi me ue i emrave dhe i mbiemrave foljor t formuar me prapashtesat -s dhe -shm nga folje me tem m -o / -ua, si edhe i fjalve t formuara prej tyre.

    TAKIMI I DY ZANOREVE T NJJTA

    18 Shkrimi i dy zanoreve t njjta, kur ato takohen n formim fjalsh.

    APOSTROFI

    Prdorimi i apostrofit pr t shnuar rnien e -s fundore:

    19 a te trajtat e shkurtra premrore m dhe t;

    19 a te pjesza t e trajtave foljore, kur pas tyre vijn trajtat e shkurtra premrore i, u, ia, iu, ja, jua, ua ose pjesza u e trajtave psore-vetvetore t foljeve.

    19 a shn. Shkrimi pa apostrof i trajtave premrore ma, ta.

    19 b Prdorimi i apostrofit pas pjeszs mohuese s dhe pas premrit .

    19 b shn.Shkrimi pa apostrof i premrit t pakufishm do, i premrit pyets far dhe i fjalve t formuara prej tyre.

    19 c Prdorimi i apostrofit tek nyjat t, s me kuptim pronor n rasat e zhdrejta t emrave i ati, e ma.

    20 a Mosprdorimi i apostrofit kur -ja fundore e patheksuar ndiqet nga nj fjal q fillon me zanore.

    20 b Mosprdorimi i apostrofit te fjalt q mbarojn me a, e, i, kur ato ndiqen nga nj fjal q nis me zanore.

    20 c Mosprdorimi i apostrofit n vetn e tret njjs e shums t premrave vetor t thjesht (pa parashtes), kur vijn pas nj parafjale

    . 20 Mosprdorimi i apostrofit te trajtat e premrave pronor q nisin me s ose t (sime, tim).

    THEKSI

    21 Mosprdorimi i asnj lloj theksi n shkrim.

    21 Prdorimi n raste t veanta i theksit t mpreht (').

    II. DREJTSHKRIMI I BASHKTINGLLOREVE

    BASHKETINGELLORET E ZSHME N FUND E N TRUP T FJALS

    22 Shkrimi i bashktinglloreve t zshme b, d, dh, g, gj, v, x, xh, z, zh si t tilla, kur gjenden n fund t fjals.

    22 Shkrimi i bashktinglloreve t zshme si t tilla, kur gjenden n trup t fjals prpara nj bashktinglloreje t shurdht a prpara bashktingllores n.

    22 shn. 2 Shkrimi me -s i ndajfoljeve t formuara me prapashtesn -as.

    SH / ZH / NISTORE

    23 a Shkrimi i fjalve me sh nistore, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e shurdht (f, k, p, q, t, th).

    23 b Shkrimi i fjalve me zh nistore, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e zshme (b, d, g, gj, v).

    23 b shn. Shkrimi me i t gjitha fjalve t formuara me kt premr, pavarsisht nga bashktingllorja q e pason.

    23 c Shkrimi i fjalve me nistore, kur kjo ndiqet nga nj zanore ose nga nj bashktingllore e tingullt (l, ll, r, rr, m, n, nj, j).

    S, Z NISTORE

    24 a Shkrimi i fjalve me s nistore, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e shurdht ose nga nj bashktingllore e tingullt (m, n, l).

    24 b Shkrimi i fjalve me z nistore, kur kjo ndiqet nga nj bashktingllore e zshme.

    24 b Shkrimi me z nistore i fjalve zmadhoj, zmbraps dhe i formimeve prej tyre.

    SHKRIMI I J-S

    25 a Shkrimi me j i emrave ku j-ja ndrzanore i prket tems, si edhe i fjalve t formuara prej tyre.

    25 b Shkrimi me j i emrave femror q dalin m zanore t theksuar (prve i-s) n trajtat ku zanorja e theksuar ndiqet nga nj zanore tjetr.

    25 c Shkrimi me j i emrores njjs t shquar t emrave q dalin m -o t patheksuar, si edhe i gjinores, dhanores e rrjedhores njjs t pashquar.

    25 c Shkrimi me j i emrave t prvem t tipit Koo.

    25 Shkrimi me j i premrave (i, e) tij, (i, e) atij, (i, e) ktij dhe i trajtave t ndryshme t tyre.

    25 d Shkrimi me j i trajts s shkurtr t premrit vetor t vets s tret (i), kur i prapangjitet foljes, e bashkuar me nj tjetr trajt t shkurtr ose me pjeszn u t psore-vetvetores.

    25 dh Shkrimi me j i vets s par e t tret shu ms t s tashmes s dftores t foljeve m -aj, -ej, -j, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

    25 dh Shkrimi me j i vets s par e t tret njjs e shums t s tashmes s lidhores dhe t s :ardhmes s foljeve m -aj, -ej, -j, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

    25 dh Shkrimi me j i vets s par e t dyt njjs t s pakryers dftore, lidhore e kushtore t foljeve m -aj, -ej, -j, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

    25 dh shn. Shkrimi pa -j i foljeve si ha, fle, q n vetn e par t s tashmes dftore dalin m zanore.

    26 a Shkrimi me i dhe jo me j i trajtave rasore t njjsit t shquar (me prjashtim t kallzores), si edhe i trajtave t gjinores, t dhanores e t rrjedhores s njjsit t pashquar t emrave mashkullor m -ua ose m -a t theksuar.

    26 b Shkrimi me i dhe jo me j i trajts s shkurtr premrore i, kur bashkohet me nj trajt tje- ir t shkurtr ose me pjeszn u t psore-vetvetores.

    26 c Shkrimi me -i i vets s tret njjs t s kryers s thjesht t foljeve m -oj ose -uaj.

    26 Shkrimi me -i- i fjalve t formuara prej temash m -i t theksuar me an prapashtesash q fillojn me zanore.

    SHKRIMI I BASHKTINGLLORES H

    27 a Shkrimi i h-s n fillim t fjals.

    27 a Shkrimi i h-s n fillim t fjalve t burimit turk.

    27 b Shkrimi i h-s n fund t fjals.

    27 c Shkrimi i h-s n mes t fjals te trajtat psore-vetvetore t foljeve me tem m zanore.

    27 c Shkrimi i h-s n mes t fjals n raste t tjera.

    27 shn. Fjal q nuk shkruhen me h.

    FJALT ME RR

    28 a Shkrimi i rr-s n fillim t fjals.

    28 b Shkrimi i rr-s n mes t fjals.

    28 c Shkrimi i rr-s n fund t fjals.

    28 shn.Fjal q shkruhen me r (dhe jo me rr).

    NJ-JA N TRUP E N FUND T FJALS

    29 a Shkrimi me nj n trup t fjals i emrave femror si banj, finj.

    29 b Shkrimi me nj i mbiemrave t formuar nga nj tem m -nj.

    29 c Shkrimi me -nj i shumsit t emrave mashkullor m zanore t theksuar ose m -ua.

    29 c Shkrimi me -nj i shumsit t disa emrave mashkullor si gjarpr, lum etj.

    GRUPE BASHKTINGLLORESH MB, ND, NG, NGJ

    30 Shkrimi i plot i grupeve t bashktinglloreve mb, nd, ng, ngj n fillim, n trup dhe n fund t fjals.

    TAKIME BASHKTINGLLORESH

    TAKIMI I T-S ME SH-N

    31 Shkrimi me tsh i mbiemrave t formuar me prapashtesn -shm, kur sh-ja e prapashtess takohet me t-n e tems.

    31 Shkrimi me tsh i trajtave t dshirores, ku sh-ja e prapashtess takohet me t-n e tems.

    TAKIMI I G-S OSE I N-S ME J-N

    32 Shkrimi me i i fjalve ku takohet g-ja ose n-ja e tems me j-n e prapashtess a t mbaress.

    TAKIMI I D-S, S-S, T-S OSE I Z-S ME H-N

    33 Shkrimi pa shenj ndarse midis pjesve prbrse i fjalve t prejardhura ose t prbra, ku d-ja, s-ja, t-ja ose z-ja takohet me nj h q vjen pas.

    33Shkrimi pa shenj ndarse i emrave t prvem ku d-ja, s-ja, t-ja ose z-ja takohet me nj h.

    TAKIMI I D-S ME T-N

    34 Shkrimi me dt, kur n formim fjalsh ose trajtash takohen kto bashktingllore.

    TAKIMI I DY SHKRONJAVE T NJJTA

    35 Shkrimi i t dyja shkronjave t njjta (njra prej t cilave mund t bj pjes n nj dyshkronjsh), kur ato takohen n formim fja lsh.

    35 shn. 1 Shkrimi vetm me rr i fjalve ku takohen r me rr.

    35 shn. 1 Shkrimi vetm me 11 i fjalve ku takohen 1 me 11.

    35 shn. 3 Shkrimi me -st dhe jo me -tt i trajts s vets se tret njjs t s pakryers dftore, lidhore e kushtore t foljeve me tem m -t.

    III. DISA TIPA FJALSH ME PREJARDHJE T HUAJ DHE EMRASH T PRVECM T HUAJ

    36 a Shkrimi me -ia-, -ie-, -io-, -iu- i fjalve t huaja q kan -ia-, -ie-, -io-, -iu- me i t patheksuar n trup t tyre, si edhe i emrave t prvem t huaj t ktyre tipave.

    36 a shn. Shkrimi me -ja-, -je-, -jo-, -ju- i nj numri fjalsh si havjar, objekt, fjord etj.

    36 b Shkrimi me ja-, je-, jo-, ju- i fjalve q nisin me togjet e msiprme, si edhe i emrave t prvem t huaj t ktyre tipave.

    36 c Shkrimi me j i fjalve dhe i emrave t prvem me aj, ej, oj, uj, kur kto grupe jan n trup t tyre.

    36 c Shkrimi me i i fjalve dhe i emrave t prvem t msiprm, kur kto grupe jan fundore.

    36 Shkrimi me i i fjalve me burim prej greqishtes s vjetr, q n kt gjuh kan y.

    36 Shkrimi me i i emrave t prvem me burim prej greqishtes s vjetr, q n kt gjuh ka n y, si edhe i fjalve t formuara prej tyre.

    36 d Shkrimi edhe n gjuhn shqipe me au, eu i fja lve dhe i emrave t prvem me burim grek, latin a iliro-trak me au, eu.

    36 d shn. Shkrimi me v i nj numri fjalsh si Evrop,

    nevralgji etj.

    36 dh Shkrimi me ua, ue, ui, uo i fjalve dhe i emrave t prvem t burimit latin-roman me kua, kue, kui, kuo.

    36 e Shkrimi n shqipen me -oo- i fjalve t huaja me -oo-.

    36 e Shkrimi me c i fjalve me burim nga latinishtja, nga gjuht romane, si edhe nga greqishtja, t cilat n gjuhn shqipe kan nj c t ndjekur nga e ose i.

    36 Shkrimi me c i emrave t prvem t huaj q n gjuhn shqipe kan nj c t ndjekur nga nj e ose i.

    36 f Shkrimi me d, t (e jo me dh, th) i fjalve ndrkombtare me burim nga greqishtja e vjetr.

    36 f Shkrimi me d, t i emrave t prvem grek e romak.

    36 f shn. Shkrimi me dh, th i nj numri fjalsh dhe emrash t prvem t prdorimit popullor.

    36 g Shkrimi me gj i fjalve q burojn kryesisht nga greqishtja, latinishtja a nga gjuht romane e q n shqipen kan nj gj t ndjekur nga e ose i, si edhe i emrave t prvem t huaj t tipit t msiprm.

    36 g shn. Shkrimi me xh e jo me gj i nj numri fjalsh si inxhinier, xhiro etj.

    36 gj Shkrimi me j (dhe jo me zh ose xh) i fjalve si adjutant, juri etj.

    36 gj Shkrimi me zh i fjalve q jan marr drejtprdrejt nga frngjishtja.

    36 h Shkrimi me gn i fjalve si agnosticizm, gneis etj. Disa tipa fjalsh me prejardhje t huaj

    36 h Shkrimi me nj i fjalve si dinjitet, linjit etj.

    36 i Shkrimi me h- i fjalve q n greqishten e vjetr fillonin me zanore t aspiruar dhe n latinishten me h-.

    36 i Shkrimi me h- i emrave t prvem q n greqishten e vjetr fillonin me zanore t aspiruar dhe n latinishten me h-, si edhe i emrave t tjer t prvem, fonetikisht t ngjashm me ta.

    36 j Shkrimi me k i fjalve t terminologjis tekniko-shkencore ndrkombtare me burim nga greqishtja e vjetr dhe q prmbajn tema t cilat n greqishte kan pasur nj x si edhe i emrave t prvem t huaj t tipit t msiprm.

    36 k Shkrimi me ks i fjalve t huaja q n gjuhn shqipe kan nj -ks- t ndjekur nga nj -io.

    36 l Shkrimi me ks i fjalve me burim grek a la tin q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj bashktingllore.

    36 lShkrimi me kz i fjalve me burim grek a latin q prmbajn elementin eks t ndjekur nga nj zanore.

    36 l Shkrimi me kz i fjalve t burimit grek q prmbajn temat ekzo a hekza.

    36 ll Shkrimi me 1 i fjalve me burim nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja ose nga gjuht ro- mane dhe q n kto gjuh kan nj 1 t thjesht ose dyfishe.

    36 ll Shkrimi me 1 i emrave t prvem me burim nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja ose nga gjuht romane dhe q n kto gjuh kan nj 1 t thjesht ose dyfishe.

  19. #19
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    07-01-2011
    Vendndodhja
    Mitrovic
    Postime
    283
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    36 11 shn. 1 Shkrimi me ll, n pajtim me shqiptimin popullor t ngulitur prej kohsh, i disa fjalve me burim t huaj t tipit t msiprm.

    36 11 shn. 2 Shkrimi me l dhe me ll i fjalve me burim nga anglishtja.

    36 11 shn. 3 Shkrimi me l dhe me ll i fjalve t reja t burimit sllav.

    36 m Shkrimi me rr i fjalve t huaja, kryesisht romane, q n kto gjuh kan rr.

    36 n Shkrimi me -z- i fjalve me burim nga greqishtja e vjetr, nga latinishtja a nga gjuht romane ose t formuara n shqipen me elemente t ktyre gjuhve, tek t cilat ato kan nj s ndrzanore, si edhe i emrave t prvem t huaj t tipit t msiprm.

    36 n shn. Shkrimi me s i nj numri emrash t prvem t tipit t msiprm.

    36 nj Shkrimi me -z- i fjalve me -izm e -azm.

    36 o Shkrimi me -zm- i fjalve me burim nga greqishtja e vjetr ose t ndrtuara me elemente t ksaj gjuhe.

    36 p Shkrimi me -z- i fjalve t huaja, t formua ra me parashtesn dez- (des-), kur s-ja e para- shtess gjendet n pozicion ndrzanor.

    36 q Shkrimi me s i fjalve me parashtesn dis- prpara nj bashktinglloreje.

    36 q Shkrimi me s i fjalve me parashtesn trans.

    36 r Shkrimi me s i fjalve t huaja q n gjuhn e burimit kan ss.

    36 rr Shkrimi me -s- i fjalve t huaja t formuara me parashtesn a- prej fjalsh me s nistore.

    37 Shkrimi i emrave t prvem t huaj sipas shqiptimit t tyre n gjuht prkatse dhe n prshtatje me sistemin grafik t shqipes.

    37 Mosruajtja n shkrim e bashktinglloreve dyfishe t emrave t prvem t huaj me prjashtim t rr-s.

    37 Shnimi n kllapa, n shfaqjen e par, i emrave t prvem t huaj sipas grafis s gjuhs nga burojn.

    37 shn. 1 Shkrimi me 1 i emrave t prvem t gjuhve sllave, pavarsisht nga mnyra e shqiptimit t l-s n kto gjuh.

    37 shn. 2 Shkriimi me -i i emrave t prveem m -ij t burimit rus.

    37 shn. 3 Shkrimi sipas tradits s ngulitur prej kohsh n gjuhn shqipe i disa emrave t prvem t huaj.

    IV. SHTJE GRAMATIKGRE

    DISA TRAJTA T SHUMSIT T EMRAVE DHE T MBIEMRAVE

    38 a Shkrimi me -a n shums i emrave femror m - (arra-t, rroba-t).

    38 b Shkrimi me - n shums, ashtu si n njjs, i emrave femror m - (an-t, flet-t).

    38 b shn. Shkrimi me dy trajta shumsi, sipas kuptimeve me t cilat prdoren, i nj numri emrash femror si brinj-t, brinja-t.

    39 Shkrimi n shums njsoj si n njjs i emrave femror me zanore t theksuar (nj hardhi - shum hardhi).

    39 Shkrimi n shums njsoj si n njjs i emra ve femror m -e dhe -o t patheksuar (nj lule - shum lule, nj pako - shum pako).

    39 Prdorimi n gjuhn letrare edhe i shumsit m -ra te disa nga emrat e tipave t msiprm pr qllime t caktuara stilistike-shprehse.

    40 Shkrimi n shums zakonisht me - i emrave mashkullor m -al, -an, -ar, -ec, -el, -er, -et, -ez, -II, -ir, -ol, -on, -oz, -un.

    40 a Shkrimi n shums me -a i disa emrave nga tipat e msiprm.

    40 b Shkrimi n shums me -e i disa emrave nga tipat e msiprm.

    40 shn. 1 Shkrimi n shums rregullisht me - i emrave m -ac, -a, -af, -ak, -ap, -aq, -ash, -e, -ek, -en, -esh, -ik, -in, -ist, -jan, -jot, -ok, -or, -osh, -ot, -tar, -tor, -uk.

    40 shn. 2 Shkrimi n shums me - i emrave m -ant, -at, -az, -ent, -id, -it, -ont, kur shnojn frymor.

    40 shn. 2 Shkrimi n shums me -e i emrave m -ant, -at, -az, -ent, -id, -it, -ont, kur nuk shnojn frymor.

    40 shn. 3 Shkrimi n shums me -e i emrave m -azh,

    -ezh, -l, -im, -ion, -(i)um, -ozh, -us.

    40 shn. 4 Shkrimi n shums me -a i disa emrave si brryla, cepa etj.

    40 shn. 4 Shkrimi n shums me -e i disa emrave si djepe, kryqe etj.

    41 Shkrimi n shums njsoj si n njjs i emrave mashkullor m -s, -ues e -yes.

    42 Prdorimi n shums i trajts s gjinis femrore t mbiemrave q prcaktojn emra mashkullor me shumsin m -e (dete t thella).

    43 Prdorimi n shums i trajts s gjinis mashkullor t mbiemrave q prcaktojn emra me tem m -r, t cilt e formojn shumsin me mbaresn -a (emra t prvem).

    43 Prdorimi n shums i trajts s gjinis femrore t mbiemrave q prcaktojn emra ma shkullor e asnjans me shumsin m -ra (ujra t ftohta).

    44 Shkrimi me fundoren -qe i shumsit t emrave m -llk.

    SHKRIMI I NYJS S PRPARME

    45 Shkrimi me nyj t prparme (i, e, t, s) i emrave n rasn gjinore.

    46 Shkrimi me nyjn e prparme t i nj emri t rass gjinore, kur vjen pas nj emri tjetr t rass gjinore a dhanore t pashquar njjs, pavarsisht nga gjinia q ka ky i fundit.

    47 Shkrimi me nyjn e prparme t i nj emri t fardo gjinie n rasn gjinore, kur vjen pas nj emri mashkullor n rasn gjinore a dhanore t shquar njjs.

    47 Shkrimi me nyjn e prparme s i nj emri t fardo gjinie n rasn gjinore, kur vjen pas nj emri femror n rasn gjinore a dhanore t shquar njjs.

    48 Shkrimi me nyjn t i mbiemrit t dyt dhe i t tjerve pas tij (po ashtu edhe i numrorve rreshtor), kur dy a m shum mbiemra pr caktojn nj emr femror t rass gjinore, dhanore a rrjedhore njjs.

    48 shn. Prdorimi i nyjs s kur dy a m shum mbiemra t nyjshm ose numror rreshtor ndodhen prpara emrit.

    49 Shkrimi me nyjn t i fjals prcaktuese t dyt dhe i t tjerave pas saj (emra ose mbiemra), kur prcaktojn nj emr femror n rasn gjinore, dhanore a rrjedhore njjs.

    50 Shkrimi me nyjn s i emrit t dyt femror njjs e i t tjerve pas tij, n rastet kur pas nj emri femror t shquar t rass gjinore, dhanore a rrjedhore njjs vijn dy a m shum emra femror n gjinore njjs, q prcaktojn secili emrin q ndodhet menjher para tyre.

    50 Shkrimi me nyjn t i emrit t dyt femror njjs e i t tjerve pas tij n rastet kur pas nj emri femror t shquar t rass gjinore, dhanore a rrjedhore njjs vijn dy a m shum emra femror n gjinore njjs, q prcaktojn jo emrin n gjinore q ndodhet menjher prpara tyre, por at q ndodhet para atij.

    51 Prdorimi i nyjs t prpara emrit t dyt e t tjerve pas tij t rass gjinore, kur nj emr femror n gjinore njjs prcaktohet nga dy ose m shum emra t bashkrenditur.

    52 Prdorimi i nyjs s prparme i pr gjinin mashkullore dhe e pr gjinin femrore prpara emrit t dyt nga dy emra n rasn gjinore, q ndjekin nj emr n emrore njjs.

    52 Prdorimi i nyjs s prparme t prpara emrit t dyt nga dy emra n rasn gjinore, q ndjekin nj emr n kallzore njjs.

    53 Prdorimi i nyjs s pr trajtn e shquar dhe i nyjs t pr trajtn e pashquar prpara emrave femrore t nyjshm n gjinore, dhanore e rrjedhore.

    53 Prdorimi i nyjs s n gjinore, dhanore e rrjedhore t shquar prpara emrave femrore t farefisnis, kur prdoren me nyj.

    54 Prdorimi i nyjs s prparme prpara secilit nga dy a m shum emra t bashkrenditur t rass gjinore q prcaktojn nj emr.

    54 Shkrimi ose jo, duke u mbshtetur n arsye t caktuara kuptimore a stilistike, i nyjs s pr parme te emri i dyt e te t tjert pas tij, kur vijn njri pas tjetrit m shum se tre emra t rass gjinore t bashkrenditur pa lidhza.

    55 Prdorimi i nyjs t pas nj emri femror, kur ndeshen dy nyja t prparme t rases gjinore t gjinis femrore (s s).



    196

    shtje gramatikore

    56 Shkrimi i nyjs i midis emrave mashkullor n emrore, t cilt lakohen si femrort, dhe emrave ose mbiemrave q i prcaktojn ata.

    56 Shkrimi i nyjs s midis emrave mashkullor n gjinore, dhanore e rrjedhore, t cilt la kohen si femrort, dhe emrave ose mbiemra ve q i prcaktojn ata.

    57 Shkrimi i nyjs t te mbiemrat e nyjshm t shkalls pohore, kur vijn pas nj emri fem- ror n gjinore a dhanore t pashquar njjs.

    57 Shkrimi i nyjs s te mbiemrat e nyjshm t shkalls pohore, kur vijn pas nj emri femror t shquar.

    58 Shkrimi me nyjn e prparme t n rasat e zhdrejta t njjsit i mbiemrave t shkalls krahasore dhe siprore t formuar me pjeszn m, kur vijn pas nj emri femror.

    58 Shkrimi me nyjn e prparme s n rasat e zhdrejta t njjsit i mbiemrave t shkalls krahasore dhe siprore t formuar me pjeszn m, kur ndodhen para nj emri femror.

    59 Prdorimi me nyjn e i mbiemrit t nyjshm me funksion cilsori, kur ndjek nj kundrin t drejt t shprehur me emr n kallzore t shquar.

    59 Prdorimi me nyjn t i mbiemrit t nyjshm me funksion kallzuesori, kur ndjek nj kundrin t drejt t shprehur me emr n kallzore t shquar.

    60 Prdorimi i nyjs t para mbiemrave t nyjshm q ndjekin nj emr n rrjedhoren e pashquar shums.

    61 Shkrimi pa nyj i premrave pronor im, ime, yt, jote, yn, jon, juaj me prdorim thjesht si premra ose si prcaktues t nj emri.

    61 Shkrimi me nyj t prparme i premrave pronor e (t) mi, e (t) tu etj. n t gjitha trajtat dhe prdorimet e tyre.

    SHKRIMI I DISA PJESZAVE DHE PARAFJALVE

    62 Shkrimi zakonisht i plot i trajtave foljore q formohen me do t.

    63 Shkrimi i pjeszs t para lidhores ose pjesores gjat prsritjes s trajtave foljore prkatse bashk me parafjalt q mund t ket prpara.

    64 Shkrimi i pjeszs duke t prcjellores n t gjitha rastet e prsritjes s ksaj trajte foljore.

    64 Prsritja, n raste mohimi, edhe e pjeszs mos bashk me pjeszn duke.

    65 Shkrimi i pjeszs pa prpara pjesores n t gjitha rastet e prsritjes s ksaj trajte foljore.

    66 Prsritja n shkrim e parafjalve n, te (tek), me, nga, prej etj. gjat bashkrenditjes s dy a m shum emrave a premrave me t cilt ato lidhen.

    66 Mosprsritja n shkrim, pr arsye t caktuara kuptimore ose stilistike, e parafjalve n, te (tek), me, nga, prej etj. gjat bashkrenditjes s dy a m shum emrave a premrave me t cilt ato lidhen.

    V. SHKRIMI I FJALVE NJSH, NDARAS DHE ME VIZ N MES

    67 Shkrimi njsh i t gjitha atyre njsive q nga pikpamja leksikore prbjn nj fjal t vetme.

    67 Shkrimi ndaras i t gjitha atyre njsive q jan pjes t nj togfjalshi, t nj lokucioni ose t nj emrtimi t prbr.

    67 A a Shkrimi njsh i fjalve me parashtesa.

    67 A b Shkrimi njsh i fjalve t prbra me lidhje prcaktore ndrmjet gjymtyrve t tyre.

    67 A b shn. Shkrimi me viz midis tyre i pjesve t njrs gjymtyr t nj fjale t prbr, kur ato pjes lidhen midis tyre me lidhzat e ose a.

    67 A b shn. Shnimi me viz i gjymtyrs s dyt t prbashkt t dy a m shum fjalve t prbra t bashkrenditura, kur pr arsye shkurtimi, ajo shkruhet vetm te fjala e fundit.

    67 A c Shkrimi njsh i fjalve t prbra me lidhje kpujore ndrmjet gjymtyrve t tyre, t njsuara plotsisht si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore.

    67 A Shkrimi njsh i fjalve t prbra e t pr- ngjitura (emra, mbiemra, numror, premra t pakufishm, ndajfolje, parafjal, lidhza, pjesza, pasthirrma), t ngulitura prej kohsh si t tilla n gjuh si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore.

    67 A Shkrimi njsh i numrorve themelor q nga 11 deri m 19 dhe i atyre q tregojn dhjet- she, qindshe.

    67 A Shkrimi njsh i numrorve rreshtor, pavarsisht nga numri i pjesve prbrse t tyre.

    67 A shn. Dallimi n shkrim i ndajfoljeve ather, nj- her, prse, qkur (qyshkur) nga prdorimet e pjesve prbrse t tyre si fjal t veanta.

    67 A shn. Dallimi n shkrim i lidhzave ngase, nse, sesa e i pjeszs se nga prdorimet e pjesve prbrse t tyre si fjal t veanta.

    67 A d Shkrimi njsh i mbaress e i nyjs s prapme tek emrat e mbiemrat e huaj t personave e t vendeve. 67 B a Shkrimi ndaras i togfjalshave t tipit emr n emrore + emr n rrjedhore.

    67 B a Shkrimi ndaras i togfjalshave me kuptim mbiemror t prbr nga emrat boj ose ngjyr + emr n rrjedhore.

    67 B a shn. Shkrimi edhe njsh, edhe ndaras i emrtimeve gjel deti, lule dielli, panxhar sheqeri.

    67 B b Shkrimi ndaras i ndajfoljeve dhe i lokucioneve ndajfoljore si s afrmi, s bashku etj.

    67 B c Shkrimi ndaras i lokucioneve ndajfoljore t formuara nga dy fjal t njjta ose t ndryshme, t lidhura n mes tyre me parafjal ose me lidhzn e.

    67 B Shkrimi ndaras i ndrtimeve t tipit me ose pr + emr n kallzore t pashquar me vler kryesisht ndajfoljore.

    67 B d Shkrimi ndaras i numrorve themelor t formuar me fjalt mij, milion, miliard.

    67 B d Shkrimi ndaras i pjesve prbrse t nj numrori themelor, t lidhura me lidhzn e.

    67 B dh Shkrimi ndaras i lokucioneve parafjalore ose lidhzore si aq sa, deri ku, edhe pse, gjer te, si edhe, sado q etj.

    67 B e Shkrimi ndaras i shprehjeve emrore pr qind, pr mij etj.

    67 B Shkrimi ndaras i pjeszs u t trajtave psore-vetvetore, kur ndodhet para foljes.

    67 B f Shkrimi ndaras i lokucioneve pasthirrmore, pjest prbrse t t cilave e ruajn pavarsin e tyre gramatikore.

    68 a Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve t prftuara nga prsritja e nj fjale n t njjtn trajt.

    68 a Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve t prftuara nga prsritja e nj fjale n trajta t ndryshme.

    68 a Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve t prftuara nga bashkimi i dy antonimeve.

    68 a Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve t prftuara nga bashkimi i dy numrorve themelor pr t shnuar nj sasi t prafrt.

    68 a Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve onomatopeike t prftuara nga prsritja e nj fjale n t njjtn trajt ose n trajt t ndryshuar.

    68 b Shkrimi me viz lidhse n mes i emrtimeve t prbra t njsive t matjes.

    68 b Shkrimi me viz lidhse n mes i emrtimeve t prbra t njsive t ndryshme t klasifikimit.

    68 c Shkrimi me viz lidhse n mes i emrtimeve jo t thjeshta me lidhje kpujore plotsuese ose me lidhje prcaktore-ndajshtimore ndr- mjet pjesve prbrse t tyre.

    68 Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve terminologjike t tipit (raketa) ajr-ajr.

    68 d Shkrimi me viz lidhse n mes i formimeve jo t thjeshta, kryesisht mbiemrore, pjest e t cilave kan midis tyre lidhje kpujore q shprehin marrdhnie plotsuese ose t ndrsjellta.

    68 d Shkrimi pa viz n mes, si fjal t vetme, i formimeve t ktij tipi q shnojn njsi etnike ose gjuhsore t ngulitura historikisht.

    68 dh Shkrimi me viz lidhse i pjeszs ish- prpara emrtimeve t ndryshme.

    68 e Shkrimi me viz lidhse n mes i emrtimeve t prbra t pikave t horizontit, t formuara prej nj fjale t thjesht dhe prej nj fjale t prbr.

    68 Shkrimi me viz lidhse n mes i emrave t prbr t krahinave e t fshatrave t vendit tone, me lidhje bashkrenditse, ndajshtimore ose me lidhje prkatsie.

    68 f Shkrimi me viz lidhse i emrave t prbr gjeografik t huaj, edhe kur pjest prbr se lidhen midis tyre me parafjal, lidhz ose nyj.

    68 f Shkrimi pa viz i emrtimeve gjeografik t huaja q si pjes t par kan nj nyj t prparme n gjuht prkatse.

    68 g Shkrimi me viz lidhse n mes i emrave ose i mbiemrave t huaj t personave, t prbr prej dy a m shum pjessh.

    68 g shn. 1 Shkrimi ve i nyjs ose i pjeszs, kur ato ndodhen midis emrit dhe mbiemrit t nj personi t huaj.

    68 g shn. 2Shkrimi pa viz lidhse dhe pa kllapa i pjesve prcaktuese t mbiemrave t personave.

    68 g shn. 3Shkrimi njsh me emrin i pjess -ogllu te emrat e prvem me burim turk.

    68 g shn. 4Shkrimi ve i gjymtyrve prbrse t emrave dhe t mbiemrave kinez, korean, vietnamez e birman.

    68 gj Shkrimi me viz lidhse i numrorve rreshtor, kur vet numri ose nj pjes e tij shnohet me shifra arabe.

    68 gj Shkrimi pa prapashtes dhe pa nyj t pr- parme i numrorve rreshtor t shkruar me shifra romake.

    68 gj shn. Shkrimi me shkronja e jo me shifra romake i numrorve rreshtor q shnojn shkallt e prgjegjsis n organizatat shoqrore, n ushtri etj.

    68 h Shkrimi me viz lidhse i emrtimeve t prvjetorve dhe i formimeve t ngjashme me to, kur numrori shnohet me shifr.

    68 h Shkrimi pa viz, si nj fjal e vetme, i emrtimeve t prvjetorve dhe i formimeve t ngjashme me to, kur numrori shnohet me shkronja.

    68 i Shkrimi me viz lidhse i emrtimeve t veanta t mjeteve teknike si edhe i emrtimeve t ngjashme konvencionale, n prbrjen e t cilave hyn edhe nj numr i shnuar me shifra.

    68 i Shkrimi me viz lidhse i numrave t telefonave dhe t targave t automjeteve, kur prbhen nga grupe shifrash.

    68 j Prdorimi i vizs lidhse midis emrtimeve t shkurtuara t institucioneve, t zyrave, t ndrmarrjeve, t organizatave dhe nyjs s prapme ose mbaress.

    68 k Shkrimi me viz lidhse i emrtimeve t prbra nga nj pjes e shkurtuar dhe nga nj pjes e plot.

    68 1 Shkrimi me viz lidhse i shkronjave, numrave (kur shprehen me shifra), i pjesve t pa-ndryshueshme t ligjrats, si edhe i elementeve q nuk jan pjes t ligjrats, kur prdoren si emra dhe marrin tregues t trajtave rasore.

    68 11Prdorimi i vizs lidhse midis pjesve prb- rse n komandat ushtarake t prbra nga dy ose m shum pjes.

    69 a Prdorimi i vizs s gjat midis emrave t prvem q shnojn caqet e nj hapsire gjeografike.

    69 a Prdorimi i vizs s gjat midis emrave q shnojn caqe kohore.

    69 b Prdorimi i vizs s gjat midis numrorve q tregojn caqet e nj hapsire kohore.

    69 Prdorimi i vizs s gjat midis dy a m shum emrash t veant ose emrtimesh, fjalsh a togje fjalsh t veanta, t cilat kan ndrmjet tyre marrdhnie t ndrsjellta, jan elemente prbrse t njsive kuptimore shumpjesshe ose shnojn kalime nga nj gjendje n nj tjetr.

    69 Prdorimi i vizs s gjat midis emrave t bashkautorve t nj vepre.

    VI. PERDORIMI I SHKRONJAVE T MDHA

    70 Prdorimi i shkronjs s madhe pr t dalluar emrat e prvem dhe emrtimet e barasvlershme me ta nga emrat e prgjithshm.

    71 Shkrimi me shkronjn e par t madhe i emrave dhe i mbiemrave t personave, si edhe i epiteteve ose i ofiqeve (nofkave) q jan pjes prbrse e tyre.

    71 Shkrimi me shkronjn e par t madhe i pseudonimeve.

    71 shn. 1 Shkrimi me shkronj t vogl i nyjave dhe i pjeszave t mbiemrave t huaj, kur jepet i plot emri dhe mbiemri i personit.

    71 shn. 1 Shkrimi me shkronj t madhe i nyjave dhe i pjeszave t mbiemrave t huaj t personave, kur prdoret vetm mbiemri dhe kur nyja ose pjesza sht element i domosdoshm i tij.

    71 shn. 1 Shkrimi me shkronj t madhe i pjesve O, Mdk, San, Sen t mbiemrave t huaj t personave.

    71 shn. 2 Shkrimi me shkronjn e par t madhe i t gjitha pjesve t emrave dhe t mbiemrave kinez, korean, vietnamez e birman.

    72 Shkrimi me shkronjn e par t madhe i emrave e i mbiemrave t prvem q prdo- ren pr t shnuar nj kategori t caktuar njerzish, por q nuk jan kthyer n emra t prgjithshm.

    72 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t prvem, kur jan kthyer n emra t pr- gjithshm q shnojn tipin prkats.

    72 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i emrtimeve t njsive t matjes, t mjeteve teknike, t sendeve etj. me burim nga emra t prvem.

    73 Shkrimi me shkronj t vogl i emrtimeve t funksioneve shtetrore, politike e ushtarake, t gradave, t titujve fetar etj.

    73 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t msiprme, kur ato prdoren m vete (jo n fjali), si ndodh zakonisht n rastet kur u drejtohemi personave prkats, n nnshkrimet, si edhe n renditjen e emrtimeve n fjal n dokumentet zyrtare.

    73 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t funksioneve shtetrore, politike, ushtarake, t gradave, t titujve fetar etj., kur jan br pjes e pandar e nj emri t prvem.

    74 Shkrimi me shkronj t madhe i t gjitha fjalve prbrse t emrtimeve t funksioneve zyrtare e shoqrore m t larta.

    74 Shkrimi me shkronj t madhe i t gjitha fjalve prbrse t emrtimeve t titujve m t lart t nderit t RPSH.

    74 Shkrimi me shkronj t madhe i t gjitha pjesve prbrse t emrtimeve t urdhrave e t medaljeve shtetrore.

    74Shkrimi me shkronj t madhe vetm i fjals s par t emrtimeve t titujve t tjer t nderit.

    74 Vnia ndrmjet thonjzash e emrtimeve t titujve t nderit, kur prdoren menjher pas fjals titull, si ndajshtim i paveuar me presje.

    75 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave t prvem t bots mitologjike e fetare.

    75 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave t prvem t figurave e t tregimeve popullore.

    75 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t prgjithshm t sferave t msiprme si allah, perndi, shenjt, zan etj.

    76 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave t prvem t kafshve.

    77 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t planetve, t yjeve, t yjsive e t trupave t tjer qiellor.

    77 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i emrave diell, dhe, hn, tok, kur nuk prdoren si terma t astronomis.

    78 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve gjeografike e territoriale-administrative, si edhe i emrave t tjer t vendeve.

    78 Shkrimi me shkronj t madhe i pjesve prbrse t nj emrtimi gjeografik a t nj emri vendi prej dy a m shum fjalsh.

    78 shn. 1 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t prgjithshm gjeografike q prdoren si prcaktues t nj emri t prvem ose prcaktohen Prej tij.

    78 shn. 2 Shkrimi me shkronj t madhe i mbiemrave q jan pjes prbrse t emrave gjeografik.

    78 shn. 3Shkrimi me shkronj t madhe i pjesve prbrse t emrtimeve zyrtare t shteteve.

    78 shn. 4 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave t anve t horizontit dhe i mbiemrave t formuar prej tyre, kur prdoren si emrtime njsish territoriale ose si pjes t ktyre emrtimeve.

    78 shn. 4 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t an ve t horizontit dhe i mbiemrave t formuar prej tyre, kur shnojn nj drejtim ose nj pike t horizontit.

    78 shn. 5 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve gjeografik, edhe kur prdoren me kuptim t figurshm.

    79 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t periudhave, t ngjarjeve, t akteve e dokumenteve historike, t monumenteve historike e t monumenteve t kulturs.

    79 shn. S hkrimi me shkronj t vogl i emrtimeve t epokave gjeologjike, historike e t formacioneve historiko-shoqrore, q nuk jan emra t prvem.

    80 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve zyrtare (t sotme ose historike) t institucioneve t shtetit dhe t partis t vendit tone, t organizatave shoqrore dhe t njsive ushtarake kryesore.

    80 Shkrimi me shkronj t madhe i nj pjese t emrtimit zyrtar t nj institucioni, organizate etj., kur ajo prdoret pr t prfaqsuar gjith emrtimin.



    80 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i emrtimeve t kategorive t msiprme, kur prdoren si emra t prgjithshm.



    81 Shkrimi me shkronj t madhe i fjals s par t nj emrtimi t prvem, kur ajo prdoret si prfaqsuese e gjith emrtimit.



    82Shkrimi me shkronj t madhe i pjesve pr-brse t emrtimeve t festave kombtare e ndrkombtare.

    82 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i emrtimeve t festave fetare.

    83 Shkrimi me shkronj t madhe i fjals s par t titujve t gazetave, t revistave e t librave.

    84 Shkrimi me shkronj t madhe dhe pa pika i emrtimeve t shkurtuara t shteteve, partive, organizatave etj.

    85 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave t prgjithshm, kur prdoren pr t shnuar qenie t personifikuara.

    86 Shkrimi me shkronj t madhe i nj emri t prgjithshm pr qllime t veanta stilistike.

    87 Shkrimi me shkronj t madhe i premrit ve- tor ju dhe i premrave pronor juaj, (i, e) tij, (i, e) saj, n shenj nderimi pr personin t cilit i drejtohemi ose pr t cilin flasim.

    87 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t bartsve t funksioneve shtetrore e shoqrore, kur u drejtohemi atyre.

    88 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve shkencore t tipave, klasave, rendeve etj. t bots bimore e shtazore n trajtn latine t tyre.

    89 Shkrimi me shkronjn e par t madhe i simboleve t elementeve kimike.

    90 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t prgjithshm si rrug, ndrmarrje, shkoll, roman, brigade etj., q prcaktohen nga nj emr a emrtim i prvem n rasn emrore, i vn ndrmjet thonjzash.

    90 Shkrimi me shkronj t madhe i emrtimeve t msiprme, kur prdoren m vete (jo n fjali) n tabelat, dokumentet e shpalljet zyrtare.

    90 Shkrimi me shkronj t madhe i emrave shesh, rrug, lagje etj., kur jan pjes e emrtimeve t prveme prkatse.

    91 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t popujve dhe t banorve t nj vendi.

    92 Shkrimi me shkronj t vogl i emrave t ditve t javs, t muajve e t stinve.

    93 Shkrimi me shkronj t madhe ose t vogl i fjals s par t do vargu.

    93 Shkrimi me shkronj t madhe, n citime, i fjals s par t vargjeve, kur shkruhen vijueshm njri pas tjetrit.

    94 Fillimi me shkronj t madhe i fjals s par t do teksti.

    94 Fillimi me shkronj t madhe i fjals s par t nj fjalie ose periudhe q vjen pas piks, shumpikshit, pikpyetjes, pikuditjes dhe dy pikave, kur kto shnojn mbarimin e nj fjalie.

    94 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i fjals s par pas pikpyetjes, pikuditjes ose shumpikshit, kur ato vihen pas ligjrats s drejt dhe n fjalt e autorit q vijojn, tregohet se kujt i takon ligjrata.

    94 shn. Shkrimi me shkronj t vogl i fjals s par pas shumpikshit q shnon ndrprerje gjat ligjrats dhe jo mbarimin e fjalis a t periudhs s msiprme.

    95 a Shkrimi me shkronj t ma dhe i fjals s par pas dy pikave, kur fillon nj ligjrat e drejt a nj citat i vn ndr thonjza.

    95 b Shkrimi me shkronj t madhe i fjals s par pas dy pikave, kur pas tyre, zakonisht n tekste zyrtare (statute, ligje etj.), radhiten paragraf t veant q nisin me kryerresht dhe mbarojn me pike.

    95 b shn. Prdorimi i shkronjs s vogl pas dy pikave n t gjitha rastet e tjera.

    VII. NDARJA E FJALVE N FUND T RRESHTIT

    96 Mbshtetja e ndarjes s fjalve n fund t rreshtit kryesisht n ndarjen e fjalve n rrokje dhe n strukturn morfologjike t fjals.

    97 Mosndarja n fund t rreshtit e fjalve njrrokshe.

    98 a Kalimi te zanorja pasuese i bashktingllores q ndodhet ndrmjet dy zanoresh.

    98 b Ndarja e lire n fund t rreshtit, kur ndrmjet dy zanoresh ndodhen dy a m shum bashk tingllore.

    98 b Paraplqimi nga dy ose m shum ndarje t mundshme n fund t rreshtit i asaj q ruan m t qart kufijt e pjesve t kuptimshme t fjals.

    98 b shn. Kalimi i bashktingllores j, t ndjekur nga nj bashktingllore tjetr, te zanorja q i prin.

    98 c Mundsia e ndarjes n fund t rreshtit t dy zanoreve q vijn njra pas tjetrs n nj fjal.

    98 c Paraplqimi i ndarjeve msuesi, i pathyeshm te fjalt e ktij tipi.

    98 Ndarja n fund t rreshtit, te kufiri i pjesve prbrse, e fjalve t prbra, t prngjitura, si edhe e: fjalve t formuara me parashtesa q prdoren edhe si fjal m vete n gjuhn e sotme.

    99 a Mosndarja n fund t rreshtit e fjalve t pr bra t shkurtuara.

    99 b Mosndarja n fund t rreshtit e prapashtess s nj numrori rreshtor t shnuar me shifra arabe.

    99 b Mosndarja n fund t rreshtit e nyjs s prapme dhe e, mbaresave n rastet kur shkruhen me viz lidhse.

    99 c Mosndarja n fund t rreshtit e shkurtimeve t tipave a.i., d.v., p.sh. etj.

    99 Mosndarja n fund t rreshtit e emrtimeve t veanta t mjeteve teknike, si edhe e emr timeve t ngjashme konvencionale, n prbrjen e t cilave hyn edhe nj numr i shnuar me shifra.

    99 Mosndarja n fund t rreshtit e shkurtimeve t njsive t masave dhe e shenjave t pr- qindjes e t prmijs nga shifra q u prin.

    99 d Mosndarja n fund t rreshtit e shenjs s paragrafit nga numri e shkronja q vijn pas saj.

    99 d Mosndarja n fund t rreshtit e shkurtimeve q shnojn nnndarje t kapitujve, t neneve etj.

    99 dh Mosndarja n fund t rreshtit e numrave q prmbajn nj thyes dhjetore.

    99 e Mosndarja n fund t rreshtit e nj dyshkronjshi.

    100 a Moslnia n fund t rreshtit dhe moskalimi n rreshtin tjetr i nj shkronje t vetme, edhe kur sht zanore.

    100 b Ndarja n fund t rreshtit e dy shkronjave t njllojta q takohen n nj fjal.

    100 c Prsritja e vizs lidhse, kur kalon n rreshtin tjetr pjesa e dyt e nj fjale a e nj emrtimi t prbr q shkruhet me viz lidhse.

    101 Moslejimi i hapjes s kllapave dhe t thonjzave n fund t rreshtit dhe i mbylljes n fillim t rreshtit tjetr.

    101 Moskalimi n rreshtin tjetr i shenjave t piksimit me prjashtim t vizs s gjat.

    VIII. SHKRIMI I DATAVE

    102 Prdorimi i piks pas shnimit t dits e t muajit n datat e plota, kur muaji shkruhet me shifra (arabe ose romake).

    103 Mosprdorimi i asnj shenje midis dits, muajit dhe vitit, kur n datat e plota muaji shkruhet me shkronja.

    104 Prdorimi i presjes pas emrit t vendit n shkrimin e datave.

    104 Shkrimi i parafjals m pas emrit t vendit dhe para shifrs q shnon datn, n shkresat zyrtare.

    104 Shkrimi i parafjals m para datave, kur ato prdoren si plots kohe brenda nj fjalie.

  20. #20
    i/e regjistruar Maska e Prudence
    Antarsuar
    11-03-2008
    Postime
    2,160
    Faleminderit
    58
    80 falenderime n 54 postime

    Pr: 1974- Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe

    Nje pyetje,

    "Urdhr i brendshm"

    Po kur e prdorim si m posht:

    1. Urdhri i brendshm
    2. Urdhri i brendshm

    Si duhet? T bjer shkronja( ) apo jo?
    Vet, ti kemi dhen vet!

Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •