Close
Faqja 2 prej 2 FillimFillim 12
Duke shfaqur rezultatin 21 deri 31 prej 31
  1. #21
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime

    Vlersime Nga Profesionistt E Studimeve Historike.

    Punimi: Jeta, vepra dhe idet e Hasan Tahsinit, i Laurant Bics, sht e para monografi e vrtet e shkruar deri tani pr jetn dhe veprn e Hasan Tahsinit. Ajo sht m e plot nga t gjith artikujt apo nga ndonj punim i shkruar pr t deri m sot. Artikujt dhe nj punim q njohim, kan qen t cunguar e t cekt n krahasim me kt monografi. Ata kan prekur shtje ansore t jets e veprs s ktij shqiptari t madh dhe nuk flasin pr kufizimet ideore t tij. Monografia e autorit Laurant Bica ka ngrn nj koh t gjat pune, ka gzuar nj kujdes t posam, sepse sht shfrytzuar nj bibliografi e gjer pr t, prfshir edhe at t autorve turq, t cilt nuk kan qen njohur deri tani nga studiuesit. N kt monografi flitet gjer dhe mir:

    1. Pr edukatn dhe arsimin q mori q n fmijri dhe n rini Hasan Tahsini.

    2. Pr ndikimin e lvizjes lirimtare shqiptare tek ai.
    3. Pr mjedisin kombtar shqiptar n Stamboll, q ndikoi drejtprsdrejti tek ai.
    4. Pr njohjen e iluminizmit t bots perndimore prej Hasan Tahsinit, q i bnte dijenit e tij me karakter universal.
    5. Jepet veprimtaria dhe prvoja e tij me jetn kulturore n Paris, me t ciln ai u njoh kur shrbeu atje disa koh.
    6. Pr veprimtarin e tij si rektor i Universitetit n Stamboll, funksion i cili nuk e detyroi aspak t bhej prues i teologjis fetare e shtetrore t kasts osmane n fuqi.
    7. Pr urrejtjen e reaksionit, q e fitoi pr shkak t ligjratave shkencore q mbajti, urrejtje q oi deri n shkarkimin e tij si rektor dhe n mbylljen e universitetit.
    8. Pr intensifikimin prej tij t lufts pr zhvillimin e ndrgjegjes kombtare shqiptare, dhe se si kjo lvizje nprmjet puns s Hasan Tahsinit bhet m e organizuar.
    9. Pr luftn pr alfabetin e gjuhs shqipe, n nj koh kur kjo gjuh e shkruar luftohej nga t katr ant dhe kur rreziku pr ata q merreshin me t ishte shum i madh.






    10. Pr luftn e tij kundr alfabetit t gjuhs shqipe me grma arabe, i cili n t ardhmen do ta ngatrronte keq betejn pr shkolln dhe arsimimin shqip.
    11. Pr udhtimin e tij n vitin 1873-1874 n Shqipri, kur merr kontakt me patriott vendas pr t prhapur ndjenjn kombtare n Shqipri.
    12. Pr idet e tij filozofike e shoqrore, t cilat patn ndikim jo t vogl pr emancipimin e mendimit kombtar shqiptar.
    13. Pr prpjekjet e tij q idet shkencore t prhapen n masat, qoft edhe t kufizuara pr kushtet e asaj kohe t popullit, pr prpjekjen e tij q n filozofin e tij t kaprcej zigzaket q iu paraqitn atij n udhtimin drejt bots s ideve t mdha.
    14. Pr hartimin prej tij t abetares, gramatiks e fjalorit shqip.
    15. Pr pikpamjet filozofike t Hasan Tahsinit mbi natyrn, n t cilat mbizotron tendenca materialiste.
    16. Pr trajtimin e ndrgjegjes nga pozitat e materializmit spontan.
    17. Vihet n dukje se Hasan Tahsini ka qen ndr shkenctart e par q prdor metodn eksperimentale n shkenc, e ndoshta sht i pari. Njohja pr t ishte nj proces i pafund q lidhej drejtprsdrejti me zhvillimin e progresit njerzor.

    Kshtu q gama e problemeve q trajton autori sht e gjer dhe e shpjeguar drejt.
    Pavarsisht nga disa vrejtje e sugjerime t vogla q mund t bhen, libri sht i punuar shum mir dhe ai do t mirpritet nga lexuesi yn.

    Koli Xoxi














    * * * * *

    Hasan Tahsini sht nj nga figurat kryesore t lvizjes atdhetare shqiptare dhe t lvizjes demokratike n Turqi. Si ve n dukje autori, Hasan Tahsini ishte koka e lvizjes ideologjike pas shpalljes s Tanzimatit n mbar Perandorin Osmane. Nj rilindas i shquar dhe i madh, ai na bn t krenohemi pr patriotizmin e tij t kulluar dhe pr erudicionin e rrall, q e bri t themelonte universitetin e par n Turqi dhe t fus n Perandorin Osmane, i pari shkencat natyrore moderne t Europs.
    Hasan Tahsini, i mbrujtur me idet prparimtare t iluminizmit europian, nuk sht aspak nj kopjues i tyre, por kulturn dhe diturin i prdor si nj arm, pr t formuluar idet dhe veprimtarin praktike, pr t zgjidhur n mnyr sa m t prshtatshme problemet e atdheut dhe t popullit t tij dhe t procesit t demokratizimit t Perandoris Osmane.

    Luan Dibra

























    Dr.Laurant Bica

    Thelbi i botkuptimit t Hasan Tahsinit qe Deizmi. N t, aty-ktu shkoklohen edhe nuanca panteiste. N analizn q bhet kto dromca kozmike dritsohen mjaft mir. Deizmi, dualizmi apo panteizmi ishin botkuptimet mbizotruese t kohs t shekujve iluminist, shekujve 17, 18, 19. Edhe Hasan Tahsini nuk kish si dilte jasht ktyre kornizave. Kjo del n rradh t par nga veprat e tij.
    Me traktatin e tij filozofik Psikologjia, q i hapi rrugn nj shkence t re si psikologjia n Lindjen Europiane e n Lindjen e Mesme, ai ecn n gjurm t traktateve filozofike, si e shqiptarve Mihal Artioti, Leonik Tomeu n Rilindjen Europiane, Teodor Kavaliotit t Voskopojs n protorilindjen shqiptare apo n rilindjen ballkanike, krahas bashkkohsit t tij Eugjen Bullgari etj.
    Deizmi i tij ishte botkuptim i figurave t tilla, si Volteri, Volnei e Rusoi apo Kondijaku, dishepull i t cilve u b. Por ai smbeti edhe pa ndikime t korifejve t shekujve t dritave, si Dekarti (dualist) dhe Spinoza (panteist).
    Edhe bashkkombasit e vet t Rilindjes qen n kto hulli: Sami Frashri qe deist, Naim Frashri panteist, Jani Vreto dualist, e kshtu me rradh. Bashkkohsit e tij dshmojn njzri q H. Tahsini qe deist, sqarojn se ndikimin m t madh tek ai e ushtruan deistt n krahasim me filozoft e tjer. Edhe lidhjet e Tahsinit me nj varg personalitetesh t huaj bashkkohs, me t cilt ka qen n kontakt t ngusht, si Namik Qemali, Xhemal Afganiu etj., botkuptimi t cilve ka pasur karakter deist, sbjn gj tjetr vese imentojn kt tez...
    Ky studim, si nj prej punimeve t para n lidhje me idet, me botkuptimin e Hasan Tahsinit, edhe n kushtet kur nuk i njohim t tra veprat e tij, sigurisht nuk mund t pretendoj t thot nj fjal prfundimtare. Ktu jepen disa piketa, disa prfundime me aq sa e njohim sot Hasan Tahsinin e veprn e tij. Brezat e rinj t studiuesve, tahsiniant e rinj t sotm dhe ata t s ardhmes n Shqipri, Turqi, n Franc e gjetk, do t thon nj fjal m t plot; do ta ravijzojn edhe m mir portretin n prgjithsi t rilindasit Hasan Tahsini, dhe portretin filozofik n veanti t tij. Autori i ktyre rradhve ecn me shpresn dhe besimin se skeleti i ngritur me mund e sakrifica prej tij pr figurn e Profesor Hasan Tahsinit, do t mbushet me mish e gjak n t ardhmen nga studiuesit e prkushtuar me shpirt atdhetar t Rilindjes son Kombtare, duke i br nj shrbim t muar e shum t vyer kombit ton q an drejt dimensioneve t reja...




    Profesor Hasan Tahsini, njihet n literaturn turko-osmane dhe at shqiptare, si nj personalitet i standarteve t larta, qoft pr periudhn kur jetoi, qoft dhe pr sot. sht nga ata njerz, apo m mir t themi shkenctar e dijetar t kalibrit botror, i cili i dha kohs s vet, por m shum mendoi e punoi pr t ardhmen. Koha e vet nuk e kuptoi dhe i dha damkn e heretikut. Tani, pas nj shekulli e tre dekadash, mund t themi dika m mir pr vlern e tij, sado q, qoft veprat, qoft jeta e vepra e tij, nuk jan studiuar si duhet.
    Kta njerz si Hoxha Tahsini dalin n momente kthesash t mdha historike n jetn e nj vendi apo kombi, dhe luajn nj rol vendimtar n prcaktimin e rrugs s tij, t trajektores s tij. Njerz si Tahsini jan arkitekt t fatit t popujve. T till, nqoftse do t hiqnim disa vija krahasimi, jan titant e Rilindjes Europiane, jan kolost e revolucionit borgjez francez e figura t tjera q luajtn rol, si pr popujt e tyre, por edhe m gjer. Ndikimi i tyre qe rajonal, kontinental e botror.

    Tek ne, pr shqiptart n rastin e Hasan Tahsinit, kemi t bjm me nj kryerilindas, i cili ndikoi n elitn t paktn e dy popujve: shqiptar e turk, apo m gjer do t thonim ndikimi i tij qe perandorak pr krejt Imperatorin Osmane e m gjer, ku shtrihej influenca e saj. Qoft n Stamboll, qoft n Paris, dy kryeqendra kulture, njra e Lindjes dhe tjetra e Perndimit, ky njeri ndenji n mes njerzve t mdhenj t t gjitha fushave, por sidomos njerzve t dijes e t shkencs dhe, si vn njzri n dukje burimet qoft n Sorbon, qoft n Bejoll e Sulltan Ahmet, ai shklqeu midis dijetarve perndimor e lindor. Do t ishte kjo konsiderat e lart q do e shtynte shtetin francez q, bash n momentin m t vshtir t jets s tij, kur e shkarkuan m 1871 nga Universiteti i Stambollit prej detyrs s rektorit, ti propozonte nj detyr t njjt n Universitetin e Bordos. T mos harrojm se jemi n shekullin XIX, kur n mbar Europn universitetet numroheshin me gishta.
    Pse shteti anglez do t drgonte marinart e anijeve angleze q ruanin ambasadn e tyre, t ankoruara n limanin e Stambollit, pr t marr thesaret e biblioteks s tij n momentin kur vdiq? ǒishte ky njeri, pr t cilin interesoheshin dhe e kishin n objekt vzhgimi dy fuqit m t mdha t kohs?








    ǒqe ky personalitet q pr 12 vjet rrjesht nuk do t linte gur mbi gur n kulln e dijes franceze?

    Nga nj an kryente detyrn e figurs s dyt n ambasadn osmane n Paris, ose m mir t themi ishte ashti (kocka) e saj, themeli i saj, nga ana tjetr jepte disa lnd n Shkolln Osmane t Parisit, nj shkoll elitare pr elitn osmane t perandoris q jetonte kryesisht n Stamboll, bijt e pashallarve dhe memurve m t lart osman, si dhe ajkn e kolonis osmane t Parisit apo t kryeqendrave t tjera, si Londra, Vjena etj., t mbar Europs.

    ǒ fshihej pas ndjekjes frontale t zhvillimit t shkencs e dijes botrore n kryeqytetin e dijes n Paris?

    Ndiqte disa fakultete n Sorbon, bnte vzhgime n Observatorin e Parisit, merrte pjes n lvizjet prparimtare t kohs, duke qen njkohsisht i survejuar deri n detaje nga policia e fsheht franceze! ǒqe ky veprimtar q kish njohje me personalitete, q nga krert m t lart t shtetit francez, politikant, ekonomistt, filozoft, shkenctart, dijetart, teologt e personalitete nga m t mdhenjt e kohs? ǒqe ky njeri q sikur donte t prpinte raftet e librave t Biblioteks Nacionale t Parisit, dhe kish shok e mik drejtorin e saj, dijetarin Leon Kahun? ǒqe ky njeri q qe br epiqendra e inteligjencs osmane n Paris t Francs? Nj shekull m von kt rol do ta merrte nipi i mikut t tij me t njjtin emr, i bashkvendasit nga amria, Abedin Dino.
    Arkivat franceze presin t uritura pr t ndriuar vitet e ndritura t qndrimit t Hasan Tahsinit n Franc dhe personalitetet e shquar t ktij vendi (Francs) dhe jo vetm t saj, me t cilt pati t bj.
    N jetn tij dallohen tre etapa, q jan t prthyera e t lidhura ngusht me kohn kur jetoi, me ngjarjet q prjetoi dhe n t cilat mori pjes si protagonist i tyre n krye e n krah t rilindasve shqiptar. Jeta e tij prfaqson kulmet e nj periudhe, q n historin ton njihet si Rilindja Kombtare. Njerz si Hasan Tahsini ishin figura q i dhan drejtim, i treguan rrugn nj populli t tr.








    N jetn e tij spikasin tre periudha: 1811-1856, 1857-1871 dhe 1871-1881. I jati ishte nj personalitet i kohs, i cili gjeti vendin e vet nn hijen e dy pashallqeve shqiptare t kohs (shtete gjysm autonom), si Pashallku i Shkodrs i Bushatlinjve dhe Pashallku i Janins. N ato kohra kur arsimi nuk sht si sot, duke qen pran e nn kujdesin e nj figure si Osman Efendiu, i jati, Hasan Tahsini mori nj edukat par exellance pr kohn. Ai e drgoi m pas n Stamboll, n duart e dijetarit m t mir t kohs, Mustafa Efendi Vidinliut, nga i cili sipas tradits s kohs mori ixhazetin, d.m.th. diplomn. Meqense ishte i shklqyeshm n do gj, i mbeti emri Tahsini (i lavdrueshm).

    Periudha e dyt e Francs e shumzoi disa her dijen e tij dhe periudha e fundit do t ishte periudha e vjeljes s frutave nga kjo pem superprodhuese.
    M 1869 shteti osman e ngarkoi t ngrinte Universitetin e par Osman pr krejt perandorin. Jo m kot nga burimet e kohs konsiderohet muhalei kafa (koka m e madhe e dijes n perandori). T gjitha burimet si n kor e quajn meshur Tahsin (i famshmi Tahsin). Ishte rezultat i reagimit do t thosha barbar t mjedisit konservator e injorant q, pasi iu ngjit nofka kaurr (gjavur Tahsin!), ai u shkarkua nga t gjitha funksionet dhe u pa deri sa vdiq, pr nj dekad, si nj mace e zez, si nj satana, si djalli vet. Iluminizmi i tij i ngjet atij diellit q, sado ta mbulosh me shosh, ai prap smbulohet dot. Dija q arriti t na prcjell n form t shkruar qe e pakonsiderueshme, e paprfillshme n raport me dijet q zotronte. Ai qe pusi i shkencs, nj mal diturie, nj flamurtar i dituris.
    S dyti, ai dijen e aftsit e veta, meqense shteti i vet nuk e moi, ia kushtoi popullit t vet. Ai punoi n tre drejtime. Pr krijimin e nj shoqrie kulturore, me qllim q t zgjonte popullin e vet nga gjumi i robris shekullore. Ai mori pjes n kuvendet e ndryshme, sidomos ato t Lidhjes Shqiptare t Prizrenit pr jetsimin e shtetit shqiptar. Kuadrot e tij ai u prpoq ti prgatis n medresen e tij n zemr t Stambollit, duke u br kurse dijeje e atdhetarie figurave t tilla eminente, si vllezrit Frashri, Jani Vreto, Abedin Dino, Ismail Qemali, Pashko Vasa, Kostandin Kristoforidhi, Ibrahim Brzeshta, e shum e shum rilindas t tjer q jetonin e punonin n Stamboll. Largpamsia, prvoja, prkushtimi i tij pr shtjen kombtare, sidomos n dekadn e fundit t jets s tij, jan pr tu admiruar...





    N kontakt direkt me njerzit e thjesht, ai u prpoq t prhap edhe direkt dijen, dhe t ngjall frymn atdhetare. Nj njeri si Hasan Tahsini sht nj nga perkursort e Rilindjes son Kombtare, q punoi me mish e me shpirt pr komb e atdhe.
    N rilindjen shqipe, po t shikosh veprat e prfaqsuesve m t shquar, m t rndsishm t saj, t paktn ata q njohim deri m sot, nuk gjen asnj q t ket shkruar nj traktat t mirfillt filozofik. N lmin politik shkroi nj traktat, si vepra Shqipria ka qen, sht e do t bhet, nxnsi i tij m i afrt, m besnik, m i zellshm i tij, Sami Frashri, q u vu n themel, q u b program politik i Rilindjes son Kombtare.
    Ndrsa nj traktat thjesht filozofik, si askush tjetr nga mendimtart e filozoft shqiptar t ksaj periudhe, e kemi vetm tek Hasan Tahsini. Me t ai dshmon se ishte n rrjedhat e filozofis botrore dhe njkohsisht, duke shkruar at apo dhe vepra t tjera, duke prkthyer traktatet e iluministve francez si Volnei e t tjer, ai jep ndihmesn e vet n pasurimin apo dhe thjesht n parhapjen e dijeve filozofike e psikologjike me t reja t kohs n Perandorin Osmane. sht i pari n kt perandori, pra n Lindje, q shkruan nj traktat t till. Vetm n nj rast, n nj vepr tjetr, ai prmend nja njzet personalitete n fusnota, duke dshmuar thellsin e dijeve t veta.


    Ai i pari n shtetin osman, t shtrir n tre kontinente, shkroi nj tekst Psikologjie. Studiuesi turk Hilmi Zija Ylken, duke nnvizuar rolin pararoj t tij n at koh, rendit pas tij dhjetra personalitete q ngjyen penn n fushn e nj shkence filozofike si qe psikologjia. N at koh Hasan Tahsini luan rolin e nj pioneri n lindjen e ksaj shkence, n mjedisin osman n prgjithsi dhe at shqiptar n veanti. ǒmund t ket ndjer shkruesi i ktyre rradhve kur, duke lexuar nj libr me kujtime t nj bashkkohsi e nxnsi t Hasan Tahsinit, t lexonte se ndikim t jashtzakonshm pati ky libr n inteligjencn omane, n rinin e kohs, n njerzit e thjesht q ishin t etur pr dijet e reja, sidomos ato q vinin nga Perndimi, q n at koh simbolizonte progresin. Jo m kot nxnsi tjetr i Hasan Tahsinit, kryepoeti i Rilindjes Kombtare dhe i kombit shqiptar, Naim Frashri, do t shkruante Dielli lind andej nga perndon!.









    Psikologjia e Hasan Tahsinit, e cila, si m thoshte i ndjeri Vasfi Samim kur ma prkthente, hapet me nj lutje drejtuar sulltanit t kohs, me elozhet prkatse si qe tradita e kohs. Por, duke i hapur rrugn me kt vepr diturive shkencore mbi shpirtin (Ilmi ruh, osmanisht - L.B.) ai sikur i vinte nj min me sahat shtetit burokratik osman, q ngrihej mbi fen, mbi dijet fetare, mbi ideologjin fetare, q n themel ka dijet mbi zotin dhe shpirtin.
    Hasan Tahsini sikur donte t lvizte ndrtesn e Perandoris Osmane nga themelet me mendjen e tij vigane. Ai prqaset denjsisht me Nikolla Kopernikun, t cilin bashk me Tiho Brahen e Johan Keplerin nuk mungon ti prmend me respekt n veprn tjetr t tij Bazat e Astronomis. Edhe ky n veprn e tij atomike, q ia kushtonte paps, afirmoi sistemin diellor q n qendr kish diellin jo tokn, si kish afirmuar n shekuj feja.
    Pra Koperniku e Tahsini jan figura titanike q i krkonte koha, q iu prgjigjn nevojave t saj, njri n Rilindjen Europiane e tjetri n Rilindjen Osmane (t Lindjes), duke luajtur rolin e vizionarve e iniciatve q lvizn prpara, jo vetm shkencn; edhe historin.

  2. #22
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime

    Njeriu qe strehoi Ismail Qemalin ne misionin e tij Historik duke kaluar ne Myzeqe

    Jo te gjithe e dine se ne filmin NENTORI I DYTE personazhi kur bllokohet pajtoni i Ismail Beut dhe lajmetohet se i kane ngritur prite otomanet eshte Sheh Ibrahimi ne Lushnje.

    Miqt e rrall t Shtpis s Kongresit (Drguar m: 23/01/11 Gazeta Shqiptare ) Andi Bica Shteti anglez n janarin e 1920- s qe i interesuar shum pr vijimsin e shtetit modern shqiptar pas pavarsimit t Shqipris, dhe konferencs s ambasadorve n Londr. Kt moment mund ta quaj nj Pavarsi t Dyt t Shqipris. Personalisht n kt ngjarje ka qen pjesmarrs vet zotria prfaqsues i qeveris britanike njohur me emrin, Iden. Ai ka qndruar nj muaj gjat tr seancave t ktij kongresi tejet t rndsishm pr fatin e shqiptarve me mbarimin e lufts s Par Botrore. Ideni ka qen mik model n shtpin-muze t Sheh Karbunars n Lushnj. Shtpia e Kongresit t Lushnjs sht pothuajse e djegur. Thuhet nga z. Shemsi Shehu se ajo i kishte tavanet t lara me flori. Ishte nj vile luksoze me hapsirat e pamata t nj ifligu. Pr sa koh n t qndruan repartet ushtarake u ruajt dhe u mirmbajt. Me marrjen n dorzim nga kooperativa bujqsore nisi shkatrrimi final. Parketet laheshin me ujin e bagtive, tavanet u shqyen dhe u grabitn drrasat e skalitura, muret u lyen me postiqe. Vetm pllakat kan mbetur. Kubet e teqes n kohn e shembjes s ndrtesave t kultit dhe ndalimit t besimit n Zot, u shembn dhe u zvendsuan me ati fshati q sot sht kalbur. Nuk ka pasur moment gjat janarit t 1920-s q Ibrahim Karbunara t mos drgonte nota proteste ndaj qndrimit dhe veprimeve t Turhan Pash Prmetit. Riza Karbunara ka treguar se shtpia priti nj nat si mik Ahmet Zogun; u shndrrua n nj minipallat kongresesh n nj muaj, atje sht vrar dhe delegati Avdyl Ypi pr nder t t cilit u mbajt nj minut heshtje n eljen e punimeve t Kongresit Historik. Kongresi Sheh Ibrahim Karbunara i hapi punimet e kongresit t Lushnjs, n salln e mbledhjes n shtpin e Kaso Lugs, me nj duva t shenjt si nj bekim a ogur i mir n mbrojtje nga t papriturat e shumta t kohs s trazuar politike n vend. Fjalimin hyrs e mbajti Ferit Vokopola i cili u zgjodh n autoritetin e sekretarit t prgjithshm t kuvendit. Shklqesia e tij z. Aqif Pash Elbasani, ju prgjigj ligjrats me fjal t prflakura patriotike si dshmohet dhe nga dokumentet e shkruara arkivore t shtetit publikuar dhe n revistn "Hylli i Drits". Atje u zgjodhn si deputet t Lushnjs vet Sheh Karbunara dhe Lazr Boza. Kjo erdhi n shenj mirnjohjeje t mbar personaliteteve pjesmarrs pr qytetin i cili ndryshe nga Durrsi dhe Elbasani hapi dyert pr organizmin e ksaj ngjarjeje vendimtare n fatin e shqiptarve. Por im gjysh reagoi pozitivisht duke u shprehur se ky akt patriotik nuk mund t shprblehet me disa vende n senat pasi i till ishte karakteri i tij q nuk pranonte fryrje t meritave n nj koh kur fati i Shqipris krcnohej nga humbja e integritetit territorial dhe identitetit kombtar. S bashku me Mytesim Klliin dhe Abdi Toptanin u projektua dhe njher Tirana si kryeqytet i ardhshmris. Vendimet e kongresit t Lushnjs u zbatuan menjher me mbylljen e punimeve t tij, dhe qeveria nn drejtimin e Sulejman Delvins, zvends-kryeministrit Eshref Frashri, ministrit t brendshm Ahmet Zogut, Ministrit t jashtm Mehmet Bej Konica, Ministrit t Arsimit Sotir Peci, t drejtsis z. Hoxha Kadri me zvends z. Hysen Bej Vrioni, ministr Finance Ndoc oba me zvends. Z. Idhomen Kosturi u prqendruan n zemrn e Shqipris s Mesme, Tirann e mikpritjes epokale. Komisioni i posam prej 5 vetash prfaqsohej nga Irfan Bej Ohri, Qazim Kokoshi, Kostaq Kota, Faslli Frashri dhe Adem Peqini. Uniteti i dshmuar syresh qe i pashembullt. Siguria e ktij kongresi u mbajt prej ushtris s 2000 matjanve t Ahmet Zogut njohur ather pr sukseset e tij t bujshme n drejtim t mbrojtjes kombtare nga sulmet e ushtrive t huaja, veanrisht serbve n Veri t vendit. Shtpia ruhet si shtpi-muze por edhe teqeja e Karbunars duhet t kishte t njjtn trajtes nga autoritetet shtetrore. Ende askush nuk sht interesuar deri sot dukshm pr t dy ngrehinat, ndrkoh q i vetmi njeri i cili dhuroi pa limit pr fuqizimin e shtetit modern u prndoq nga diktatura deri n ekzekutimin barbar me gjyqin fatzi t deputetve. sht nj emblem e rrall n mbar trevn e begat t Myzeqes.

  3. #23
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime

    "Duajeni tjetrin, si doni veten tuaj. Duajeni Shqiperine, si doni familjen tuaj.

    nga libri i Sheh Muamer Pazarit - Rruga Historike e Azizave te Tiranes.

    Sheh Ahmet Pazari

    1864 - 1931


    "Duajeni tjetrin, si doni veten tuaj.
    Duajeni Shqiperine, si doni familjen tuaj.
    Me dashte te miren e tjetrit dhe te vendit tend, eshte kryet e filozofise."
    (Sheh Ahmet Pazari)


    Vijme tek koha qe perfaqesohet nga nje brez tjeter, tek nje personalitet fetar i devotshem, si paraardhesit e tij. Gjithe jeten e tij deri ne vdekje e pershkoi nje humanizem i pashoq. Ky ishte Sheh Ahmet Pazari.

    Sheh Ahmet Pazari, rrjedh nga nje familje fetare Islamike e rruges Aleviane, te Tarikatit Halveti, qysh nga viti 1605, ne Tirane. Rezidenca e tij fetare (Asitane - teqe e madhe ose nena e teqeve) ka qene ne ish pazarin e vjeter, me dalje nga rruga e Barrikadave. Misioni i tij fetar ka qene i trasheguar brez pas brezi, fillimisht ne Shkoder me tre breza, ne ish pazarin e vjeter, te ardhur nga Serezi.

    Sheh Ahmet Pazari u vesh si Sheh qe ne moshen 18-vjecare. Si i vdiq babai, u ngarkua jo vetem me petkun e fese, por dhe me hallet e popullit. Shqetesohej per ta, mundohej t'i jepte zgjidhje halleve te tyre.

    Koha kalonte. Sheh Ahmet Pazari, bashke me shoket patriote te Tiranes, mendonin per pavaresine e kombit shqiptar. Ai ishte per nje zgjidhje sa me te mire te problemeve. Per gjithshka e karakterizonte urtesia. Inatin dhe ngutjen ai i quante te rrezikshme. Shpesh i thoshte te tjereve se, "ngutja dhe inati te cojne ne rrugen e shejtanit". Shpesh porosiste te birin, Aliun, te ishte i urte, i dashur dhe i qete. Kete e shohim tek nje ilahi (vjershe mistike), qe e shkroi Aliu kur mori detyren fetare si Sheh, pas vdekjes se babait te tij, Sheh Ahmetit. Po shkepus disa vargje:

    Baba im me la nje fjale
    te rrish shume me urtesi
    njerezit ne Tarik me i marre
    dhe tei besh Alevi (te drejte, te sinqerte)

    Sheh Ahmet Pazari ishte nje patriot i flaket dhe nje qytetar i moderuar. Ai luftonte fanatizmin, perbuzte ata, qe pengonin dijen. Per kete fanatiket dhe turkomanet e therrisnin eSheha Metae ose me epitetin eSheh Kaurrie.

    Sheh Ahmeti mori pjese ne Kongresin e Manastirit dhe ishte per abetaren, jo me alfabet arab, por latin. Mbeshteste tezen, bashke me shoket e tjere, se : eFemijet tane ne shkolle do te mesojne dhe do te perdorin me lehte alfabetin latine.

    Si patriot, u mesonte te tjereve vazhdimisht, me keshillat e veta, ta donin gjuhen shqipe, se ishin shqipetare, pavaresisht se mesonin ne shkolla turke. Ne shkolle mesonte dhe djali i tij, Aliu. Drejtori i shkolles ishte turk dhe kerkonte nga te gjithe nxenesit te flisnin turqisht.

    Aliu, i frymezuar nga babai i tij, me ndjenjen e shqiptarizmit, propogandonte per gjuhen shqipe. Nje dite e sollen Aliun nga shkolla te gjakosur, bashke me dy shoket e tij vellezer, Hamdi dhe Mihtat Llagamin dhe Xhaf Zelken, sepse flisnin shqip. Per kete shqipe u munduan dhe u sakrifikuan te medhenj dhe te vegjel. Pa gjak nuk vinte pavaresia. Cdo patriot dhe bir patrioti punonin sipas menyres se tyre per Shqiperine.

    Tregonte baba im, Sheh Ali Pazari, se si e kishin munduar dhe rrahur Hafiz Ibrahim Dalliun. Perfytyro nje plak, me trup te vogel dhe shendet te lige, t'i hipe ne kurriz nje burre me ngjyre, qe peshon 100 kilogram. Nuk mjaftonte kjo, por me nje kerbac, qe binte papushim ne kurrizin e tij, e detyronin te ecte neper rruget e Tiranes.

    Sheh Ahmet Pazari, pervec rrethit te ngushte miqesor qe kishte me Murat Toptanin, e lidhte dhe ceshtja kombetare. E kishte per zemer vjershen pa-triotike, ne forme kushtrimi, qe kishte bere miku i tij, Murat. Deshironte qe ta dinin edhe te tjeret, se kjo kenge ishte si mesazh per te gjithe ata, qe e ndjenin veten shqiptar. Vecoj disa vargje te kesaj kenge:

    Kushtrim, burra, shpejt ne kambe
    Sot per ne e zeza gjame
    Armiqte keshtu me tradhetine
    Ne zgjedhe me e pa Shqipninee..

    Shqipe, zog i pleqve te vjeter
    Cei bane kep e ketheter
    Vrillo, shqipja mushkenine
    Atij qe tradhton Shqipnine.

    Ne Teqen e Sheh Ahmet Pazarit, vec riteve fetare, zinte vend dhe atdheu. ePa atdhe, nuk ka fee, thoshte Sheh Ahmet Pazari. Ne Teqen e tij vinin shoke dhe miq, si: Mahmud Sali Myderrizi, Mahmud Turdiu, Refik Toptani, Fan Koja dhe shume patriote te tjere.

    Kjo cerdhe patriotesh mblidhte dhe priste patriote edhe nga Kosova. Keta ishin miq, por dhe besnike te rruges Halvetiane. Nepermjet fese ata benin dhe bisedime rreth vendit te tyre, flisnin per pavaresine, te cilen e kishin enderruar prej kohesh te paret e tyre. Te tille ishin: Hysejn Kuqi, Ali Zajmi, Riza Spahiu etj., te cilet luftonin me vendosmeri kundra serbit, armikut me te eger te Kosoves dhe Shqiperise.

    Serbi ka sulmuar disa here Shqiperine. Ne vitin 1912, gjeti rastin, kur ushtria turke po largohej. Serbi, i perqendruar nga Shkodra ne Kruje, sulmon Tiranen dhe areston te parin Sheh Ahmet Pazarin.

    Patriotet kosovare, ne vitin 1912-1913, bashke me forcat dibrane, ndoqen forcat serbe pertej kufirit te Shqiperise. Patriotet kishin nje gjuhe te perbashket. Ata nuk llogaritnin as jeten e tyre. Luftonin krah per krah me njeri - tjetrin, kundra cdo armiku, qe shkelte vendin e tyre.

    Ne vitet 1909- 1910, Sheh Ahmet Pazari zgjidhet nga populli i Tiranes delegat ne Kongresin e Dibres. Gjate kesaj kohe, ai mori nje telegram nga Tirana, ku e lajmerojne per vdekjen e gruas. Ky atdhetar kthehet ne Tirane me nje plage te rende ne shpirt, per te varrosur te shoqen. Pas kesaj, meqenese nuk ndjehej mire me shendet, i lodhur dhe shume i deshperuar per humbjen e gruas se tij, niset me te birin per ne Stamboll, per nje vizite mjeksore. Mjeket e keshilluan Sheh Ahmetin te qendronte per t'u qetesuar dhe mjekuar.

    Ne Stamboll, ai u takua dhe me miqte e tij. Si atdhetar qe ishte, edhe ne Stamboll u interesua per klubin shqiptar. Mjerisht ne ate kohe, ai ishte i mbyllur, per arsye grindjesh dhe kundershtimesh. Me punen e madhe qe beri Sheh Ahmeti, klubi i shqiptareve u rihap. Drejtor i klubit u zgjodh zoti Ibrahim Tema.

    Ne kujtesen e tij ruhen dhe takimet qe bente rastesisht me patriote shqiptare, si me: Ismail Qemalin, Nexhip Drogen, Shahin Kolonjen e te tjere. Nuk i harronte fjalet qe i kishte drejtuar Ismail Qemali:

    "Te pergezoj per iniciativen dhe deshiren qe lindi ne zemren tende te zjarrte per Shqiperine, duke rihapur klubin ne Stamboll. Duhet ta kishim bere ne kete pune, qe ishim ketu dhe mos ta prisnim prej Teje, Sheh efendi. Kjo, nderkohe, te nderon. Rendesi ka qe ne te punojme bashkarisht dhe me sinqeritet per Shqiperine."

    Miqte e tij, ne Stamboll, e ftuan Sheh Ahmetin te merrte pjese ne Parlament. Gjate debateve ne Parlament, Aliu, djali i Sheh Ahmetit u revoltua shume , kur degjoi qe nje deputet turk po fliste keq per Shqiperine. Ne kohen e pushimit i kerkoi te jatit te largohej, sepse nuk po duronte qe nje i huaj te shante vendin e tij.

    Esat Toptani i kerkon Sheh Ahmetit arsyen e largimit para kohe nga Parlamenti. Aliu, si i ri dhe pak i nxituar i drejtohet Esat Toptanit:

    "Si duruat ju, qe nje i huaj te shaje Shqiperine ne diskutimin e tije Si nuk e ndaluat ju fjalen e tij shpifese ndaj vendit toneee Esat Toptani nuk e priste qe nje djale i ri te fliste para tij me nje ton te tille. Sheh Ahmeti kerkon te mos ia vere re djalit te tij, mbasi eshte i ri dhe eshte hera e pare qe merr pjese ne debate te tilla. Menjehere e merr fjalen deputeti Shahin Kolonja, i cili nder te tjera thote: eEdhe ne po te ishim ne moshen e tij, nuk do ta kaperdinim ofendimin e nje deputeti turk, i cili merr guximin te marre neper kembe me pa te drejte nje vend tjeter."

    Gjate qendrimit ketu, Sheh Ahmet Pazari, merr kontakt me Telat Pashen, minister i brendshem i Turqise, i cili me vone gradohet dhe behet kryeminister. Me kete Pasha, Sheh Ahmeti ishte njohur me pare. Ai ne bashkebisedim me Pashen i kerkon dhe e pyet:

    ePerse nuk i jepet Shqiperise pavaresia, kur dihet se sa lufte eshte derdhur nga shqiptaret kundra Turqisee Besoj se keni dijeni per ate turme emigrantesh, te ardhur ketu ne Stamboll. U informova prej tyre, se pas Xhevit Pashes, vjen nje Dorgut Pasha, komandant tashme ne ushtrine e xhonturqve. Ai paska bere reprezalje ne popull dhe paska vrare. Paska mbledhur armet ne cdo shtepi shqiptare. A do te keni valle interes ju te na pushtojne lehtesisht serbet dhe greket duke na gjetur te paarmatosuree

    Lidhur me kete bisede, Sheh Ahmeti mori nga autoritetet turke pergjigjen se po teua njihte shqiptareve pavaresine, do te kerkonin edhe arabet, jemenasit dhe popujt e tjere te njejten gje. Per problemin e dyte, autoritetet turke do t'i jepnin urdher per te ndaluar reprezaljet ne gra e femije, sic kishin vepruar deri tani.

    Po shpjegoj shkurtimisht se si eshte njohur dhe miqesuar Pashai i Turqise me Sheh Ahmet Pazarin. Miqesia me Pashane Turk ishte lidhur ne keto rrethana:

    Myteserrifi (Prefekti) i Korces kishte urdher nga Veliu i Selanikut, ne ate kohe Telat Pasha, te nxirrte nje deputet per vllehet e krahines, se ia donte politika e jashtme te bente nje gje te tille. Perpjekjet e Myteserrifit deshtuan dy here, se nuk formohej shumica e votave.

    Prefekti ishte informuar se ne kete ceshtje mund te ndihmonte Sheh Ahmet Pazari, mbasi e gjithe Korca dhe Devolli gezonin nje respekt te madh per te. Ky patriot vinte ne keto ane, sepse kishte Teqete e veta. Ishte kryetar shpirteror i Bashkesise Halvetiane per Shqiperine. Administronte dhe organizonte ritet fetare ne keto Teqe me dervishet e sheheleret e tij. Ky njeri humanitar nuk ishte i shkeputur nga bamiresite dhe dashuria me njerezit. Veprat e tij ishin te njerezishme dhe rridhnin nga zemra per te ndihmuar sadopak te tjeret. Deshironte te vendoste nje tulle ne ndertimin e vendit. Ndertoi ura, cesme, rruge, pajtim gjaqesh nga vellavrasjet etj.

    Myteserrifi informoi Telat Pashen, se per te nxjerre deputetin vlleh, mund te ndihmonte nderhyrja e Sheh Ahmet Pazarit, si njeri i respektuar dhe i dashur ne keto zona.

    Fati e solli, qe Sheh Ahmeti kishte ardhur ketej me qellim qe te kontribonte ne tharjen e kenetes se Maliqit, te ndertonte Teqen e Sheh Islamit ne Korce, te ndihmonte rrethin e Korces dhe te Devollit ne lidhje me organizimin e Teqeve dhe per te kryer bamiresira te tjera. Ishte i papertuar dhe nuk lodhej per te ndertuar dhe lulezuar vendin e tij. (Per keto vepra ka shkruar dhe gazeta e asaj kohe eKronika e Korcese.)

    Myteserrifi nuk vonoi tei thote Sheh Ahmetit, se ai do te ndihmonte shume nese do te kishte mundesi te zgjidhte nje deputet qe te perfaqesoje vllehet (arromun) ne vendin tone.

    Sheh Ahmeti per kete ishte i gatshem, sepse keta ishin bere banoret apo pjese e Shqiperise. Menjehere mblodhi vllehet kudo qe ishin, me ate shpirtin mobilizues dhe te papertuar qe e karakterizonte. Dhe ia doli ne krye. Ndermjet tyre, natyrisht, duke e plotesuar numrin e elektoratit, zgjodhi per deputet nje perfaqesues nga familja Ballauri.

    Menjehere, per kete u njoftua Pashai, i cili falenderoi Sheh Ahmetin perzemersisht. Pashai e lidhte me Perandorine Otomane, e cila fitonte pike ne diplomacine e politikes se jashtme, si njohes i te drejtave te minoriteteve.

    Sekaloi shume kohe dhe Pashai gradohet nga Porta e Larte si minister i brendshem i Turqise.

    Gjate qendrimit te tij ne Korce dhe Devoll, Sheh Ahmeti, nje dite papritur, u ndalua nga nje miku i tij. Ky ishte drejtori i postes, zoti Abedin Lico, i cili e vuri ne dijeni per nje lajm jo te mire. Zoti Abedin i dorezon Sheh Ahmet Pazarit nje kopje te nje telegrami, ne menyre shume te fshehte, sepse ishte ne fuqi qeveria turke dhe e survejonin. Sheh Ahmeti e lexoi me kujdes telegramin, i cili nga permbajtja e fajesonte ate deri me denimin me vdekje.

    Permbajtja e telegramit ishte shkruar nga nje filoturk, qe e tradhton Shqiperine per interesat e Turqise. Ky person ishte Hysen Bej Bilishti. Ai lajmeron Stambollin, se ne Korce vjen nje i ashtequajtur Sheh Ahmet Pazari, me emrin e dyte "Azizi i Tiranese, qe ben propagande kundra Turqise. Ai i ben te njohur, se: eKy person eshte shqiptar i flakte. Kur vjen ne Korce, mbyllet pazari i Korces dhe qepenat e dyqaneve dhe pritet me perulje. Ky person duhet zhdukur fizikisht, sepse rreth tij mblidhet nje popull qe i bindet shpirterisht. Eshte njeri shume i rrezikshem."

    Sheh Ahmet Pazari, megjithese e mesoi permbajtjen e telegramit, qetesohet, se ky telegram do te binte ne doren e nje miku te rendesishem, sic ishte ministri i brendshem i Turqise. te cilin ai e kishte ndihmuar me pare.

    Me vone, Sheh Ahmet Pazari, ne Turqi, krijoi mundesine e takimit me Telat Pashen, ministrin e brendshem. Ne takim mendonte si t'ia zinte ne goje telegramin, por nuk guxonte. Por Pashai e beri vete kete bisede:

    "Sapo me ra ne dore telegrami, e lexova me kujdes dhe e grisa. Nje patriot i ndershem, qe e do vatanin e tij, do ta bente nje gje te tille. Kete do te beja edhe une per vendin tim." Keshtu u ndane keto dy miq.

    Ngjarjet pasojne njera-tjetren. Sheh Ahmet Pazari, bashke me djalin e tij, Aliun, nisen nga Turqia per ne Shqiperi. Kur arrijne ne Korce, u informuan me konkretisht per reprezaljet qe kishte kryer Shefqet Durgut Pasha, si dhe burgosjen e disa te njohurve dhe te afermve te tij. U largua menjehere nga Korca, i shoqeruar me tre vete te armatosur. Armet i mbanin te fshehur nen gune.

    Kaloi keshtu nga nje fshat ne tjetrin, derisa arriti ne Qukes. Atje u strehua tek nje miku i tij, i quajtur Nure Kushta. Ndenjen bashke me te birin, Aliun, dy dite ne shtepine e tij. Pastaj u nisen drejt Tiranes, te shoqeruar nga miku i tij, sepse ai i dinte mire shtigjet per te kaluar. Kur arriten ne fushen e Domosdoves, vune re, se aty ishte vendosur ushtria e Durgut Pashes. Armiku i diktoi dhe iu vu ne ndjekje.

    Nure Kushta i dinte te fshehtat e rrugeve, dredhoi dhe humbi nga syte e ushtrise turke. Mbeti i plagosur i biri i Nure Kushtes. U detyruan te ndalojne ne Elbasan. U strehuan ne Teqene e Sulejman Tabakut dhe ndejten te fshehur per disa dite, per te humbur gjurmet. Ne Elbasan mori vesh per burgosjen e vellait te tij, Xhemal Pazarit, si dhe te Demir Pashe Peqinit dhe shume patrioteve te tjere. Sheh Ahmeti bashke me te birin largohet nga Elbasani dhe nisen drejt Tiranes.

    Koha po kalonte, levizje patriotesh kishte ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit. Duke lene pas dore shendetin e tij, Sheh Ahmet Pazari nuk rreshti se punuari e menduari per Shqiperine. Ai deshironte ta shikonte te pavarur vendin e tij. Shume prej patrioteve qe ishin rreth tij, e mbeshtesnin mendimin e Sheh Ahmetit per ngritjen e flamurit shqiptar. Ishte fundi i muajit Nentor 1912.

    Populli, i mbledhur ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit, u bashkua me propozimin e tij, qe te dale me flamur ne dore nga Teqeja dhe te gjithe se bashku te shkojne drejt selise Turke. Perkrah Sheh Ahmetit vinte i vellai i tij, sapo i dale nga burgu, Xhemal Pazari, bashke me Refik Toptanin.

    Pikerisht, ne seline turke, sot filiali i Bibliotekes Kombetare, ne mes te nje entuziazmi te papare, ulet flamuri turk dhe ngrihet flamuri shqiptar. Populli i Tiranes shtohej ne numer gjithnje edhe me shume. Sheshi u mbush plot e per plot me njerez te ardhur edhe nga fshatrat perreth. Data 26 Nentor 1912 ishte per Tiranen ngjarja me e rendesishme dhe jetesore, pas 500-vjetesh te pushtimit otoman.

    Selia Turke pak nga pak po boshatisej dhe ush-taret turq po e linin Tiranen per te shkuar drejt Semanit, te Fierit. Vendin e tyre po e zinin shqiptaret patriote, qe i bashkonte nje ideal, pavaresia e vendit te tyre.

    Ishte nje ngjarje rrenqethese, qe te mallengjente. Burrat shqiptare, ne salle, derdhnin lot gezimi ne mes te ushtareve turq te armatosur deri ne dhembe, qe po largoheshin.

    Keto momente ishin sa te gezueshme, aq dhe te guximshme nga ana e shqiptareve. Kokat e te gjithe te pranishmeve rrezikoheshin nga 17,000 forca turke dhe serbe. ( Kete ngjarje historike dhe kaq emocionuese, ma tregon babai im, Sheh Ali Pazari, prezent ne ate salle patriotesh.)

    Me vendosjen e flamurit te shumepritur, do te mbahej dhe fjala e rastit. Sheh Ahmet Pazari, deshiron qe kete fjale ta mbaje Refik beu, sepse e kerkonte nderi i tij, si patriot i pakursyer per Shqiperine. Ky pasi e falenderon Sheh Ahmetin per respektin, me modestine e tij, propozon Dervish Xhemal Pazarin, si fetar dhe me i moshuar.

    Xhemal Pazari e filloi fjalen e tij, me gjuhen e paster shqipe, keshtu:

    "O Zot i gjithesise!
    Shyqyr qe na shpetove nga zgjedha e Turqise."

    Ne salle u moren vendime nga pjesmarresit e flamurit, si:
    1. Njoftim mbi shpalljen e indipendences shqip- tare shteteve te medha te Evropes, nepermjet Konsullatave ne vendin tone.
    2. U njoftua zyrtarisht Elbasani, Kavaja, Shijaku dhe Durresi, se ketu ne Tirane, u ngrit flamuri shqiptar dhe u shpall pavaresia.
    3. U njoftua komandanti i ushtrise serbe ne Kruje, nepermjet nje komisioni, te zgjedhur nga ky tubim, me nje proteste, te paraqitur nga ky komision.

    Protesta drejtuar komandantit serb, konsiston, ne:

    "Ne jemi popull shqiptar dhe jo turk. Per kete kemi ngritur flamurin tone dhe kemi shpallur indipendencen."

    Komisioni, qe do te nise protesten, formohet nga gjashte persona. Per te mbajtur nje barazi ne mes feve, ne kuptimin njerezor, Sheh Ahmet Pazari beri nje shembull tolerant dhe te barabarte. Ne komisionin e protestes ndaj serbeve, Ai, si kryetar, propozoi tre myslimane dhe tre te krishtere per te njoftuar Komandantin serb, ne Kruje, rreth vendimeve te komisionit per pavaresi. Kryetar komisioni zgjidhet Sheh Ahmet Pazari. Anetare te tij jane: Myslym Ag Beshiri, Myslym Myderrizi, Fan Koja, Nikoll Nishku, Spiro Politoqi.

    Anetaret e komisionit percillen nga populli i Tiranes me nje atmosfere mjaft te gezuar festive. Nisja me kuaj drejt Krujes behet nga sheshi, sot Teatri i Kukllave.

    Komisioni arriti ne Kruje pa rene dielli dhe i paraqiti komandantit serb protesten. Komandanti iu pergjigj, se enje pune e tille duhej bere me kohe."

    Sheh Ahmet Pazari, aty per aty i pergjigjet, se:

    Populli shqiptar dhe Kosova ka shume kohe me kryengritje e pushke, qe kerkon kete pavaresi. Ne kemi rene dakort me kufijte. Ku tei thone bukes "buke", na perket neve dhe ata qe bukes i thone eljebae, iu perket juve. Nderkohe ne kemi lajmeruar dhe shtetet e tjera evropiane dhe presim pergjigje prej tyre." Komandanti serb merret vesh me Beogradin dhe pergjigja e tyre ishte qe perfaqesuesit e ketij komisioni te kryesuar nga Sheh Ahmet Pazari te mos vriteshin, por te mbaheshin ne survejim. Ate nate Sheh Ahmeti fjeti ne shtepine e Zenel Ag Meces. Te nesermen, pa lindur dielli, u lane te lire nga serbet per teu kthyer ne Tirane. Populli i Tiranes priti gjithe naten ne sheshin prane Teatrit te Kukllave. Me arritjen e tyre u be nje atmosfere e gezuar, e pezier me lot. Ate dite Ismail Qemali zbriti ne Durres dhe gjeti flamurin te ngritur. Mesoi se Sheh Ahmet Pazari, pasi ngriti flamurin ne Tirane, punoi dhe per ngritjen e flamurit ne Durres. Ismail Qemali, qe e njihte mire mikun e tij atdhetar, i dergon nje telegram nga Durresi:

    "Sheh Ahmet Efendi,
    Kandilat e Shqiperise qe keni ndezur,
    nuk do tei leje te shuhen."

    Ushtria serbe me 27 Nentor 1912, ne mbremje, zapton Tiranen. Arrestin e pare e bejne me Sheh Ahmet Pazarin. E cojne ne burgun e Kavajes. Ishte dimer i ftohte. Sheh Ahmeti, ashtu si te burgosurit e tjere, flinte ne cimento, pa shtroje. E torturuan shume. Netet e 27 - 29 Nentorit ishin nje torture e vertete per plakun atdhetar, qe punonte per pavaresine e vendit te tij.

    Sheh Ahmetin e akuzojne, se njerezit qe ndihmuan Ismail Qemalin per te kaluar ne Vlore, ishin njerezit e tij. Kjo akuze do t'i kushtonte vdekjen ne litar dhe trekendeshi ishte gati. Leonidha Mineu, N/Prefekti i Kavajes, hyri garant per pafajesine e patriotit. Ai iu drejtua komandantit te burgut me keto fjale:

    "Ne qofte se ate e akuzoni per shqiptar, Sheh Ah-meti eshte vertet shqiptar i flakte. Copa - copa teia beni mishin, secila cope do te thote se eshte shqiptar. Ne qofte se e akuzoni per ceshtjen e Ismail Qemalit, per ata, qe ju i quani ekomitae, une hyj garant se Sheh Ahmet Pazari nuk ka gisht."

    Kjo garanci i shpetoi jeten Sheh Ahmet Pazarit. Filluan ta trajtonin me mire ne burg. Pranonin ushqime dhe shtroje nga pjestaret e familjes. Sheh Ahmetit i thane se do ta transferonin ne burgun e Tiranes.

    Prane dritares se burgut i afrohen dy - tre fshatare kavajas dhe i thone Sheh Ahmetit te kishte kujdes, se mos e genjenin. Keshtu e kishte pesuar nje i burgosur, qe e marrin per ta transferuar ne burgun e Tiranes, por e gjejne te vdekur tek ura e Priftit.

    Rasti i te burgosurit te vrare, e beri Sheh Ahmetin te shihte me kujdes cdo levizje qe behej rreth tij. Erdhi momenti qe Sheh Ahmeti do te transferohej ne burgun e Tiranes. I thane te zgjedhe nje nga sufarite (kaloresit), qe do ta shoqeronte. Ai zgjodhi Sulejman Bogosin, te cilin e njihte.

    Sheh Ahmeti e bindi shoqeruesin te mos shkonin nga ura e Priftit, por te ndiqnin nje rruge tjeter. Ne mbremjen e asaj dite ata mberriten ne Tirane dhe e dorezuan Sheh Ahmetin ne burgun e Tiranes. Ate dite sollen ne burg edhe shume atdhetare te tjere tiranas, si: Hafiz Ibrahim Dalliun, Haxhi Isuf Banken, Myslym Myderrizin, Myslym Horasanin, Nikolla Nishkun, Myslym Llagamin, Refik Toptanin etj.

    Pra, dita e ngritjes se flamurit ne Vlore, e gjeti Sheh Ahmetin te vuaje burgun e serbit. Keta atdhetare te raskapitur fizikisht ne burgjet e turkut dhe te serbit, nuk e humben shpresen asnjehere per nje Shqiperi te lire dhe te pavarur.

    Erdhi koha e shumepritur. Ushtria serbe la Tiranen dhe patrioteve iu desh te mendonin per te rregulluar vendin e tyre, tashme pa pushtues.

    Pas ngritjes se flamurit ne Vlore, filloi nje perplasje e brendshme, e rrezikshme per fatet e Shqi-perise. Esat Pashe Toptani krijoi nje situate te ndere, aq sa ndau Shqiperine me kufinj. Nga Shkumbini e ketej, duke perfshire Shqiperine e mesme, vendi ishte nen pushtimin e forcave Esadiste (forcat e Esat Toptanit). Pertej Shkumbinit, ne pjesen e jugut, ishin forcat e pushtetit demokratik te Ismail Qemalit.

  4. #24
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime
    100 vjet Pavarsi&arkivi i shtetit

    -Sistemuesi i fondit te pavarsise dhe rilindjes - arkivisti Dhimiter Antoni.

    Flatrova pr gjysmshekulli
    dhe kurr nuk kam par
    pllumba t vdekur
    vetm t ndalur
    mbi supet e tim eti
    Ngjallet Ai
    dhe mi fsheh
    apo pllumbat
    nuk vdesin


    Valdete Antoni


    Trashgimtar dhe emetues i vlerave shumplanshe t familjes s shquar tiranase t atdhetarit Nikolla Nishku q ngriti flamurin e pavarsis s bashku me nacionalistt e tjer 26 Nntorin e 1912-s; Dhimiter Antoni mishron nj prej gurve themeltar t Shtpis s Kujtess, arkivit qendror t shtetit shqiptar me mbarimin e Lufts s Dyt Botrore.

    Intelektuali zotrues i 4 gjuhve t huaja si frngjishtja, italishtja, rumanishtja dhe osmanishtja t ciln e msoi prkrah miqve t tij osmanistve par exelance si Haki Sharofi, Vehxhi Buharaja e Jonuz Tafilaj prgjat nj jete devocioni e prurjesh titanike n fondin arkivit qendror t shtetit shqiptar. I diplomuar n tre fakultete q prej filozofis, Histori-Filologjis dhe degs dy vjeare t Arkivistiks Dhimitri i tejkaloi dijet e tija prej pasionit pr qmtimin e botimeve t periudhs s mbretris shqiptare si dhe leximeve t kryeveprave e studimeve poliedrike nga autor t huaj vemas n italisht. N fondin e pasuruar prej tij t arkivave njihet sistemimi dokumentar i periudhs s pushtimit fashist ose luogo tenenca, 11 vjet mbretrimi t Ahmet Zogut, fondi i Rilindjes Kombtare dhe m thelbsorja mbrojtja, pasurimimi dhe sistemimi i biblioteks s klerit katolik shqiptar. Vet familjet e besimtarve t ktij religjoni dhe fretrit q i mbijetuan pushkatimit e torturs shpreheshin se pranonin vetm Dhimitrin pr t'ia besuar koleksionin q bartnin si arkivist dhe askujt tjetr pasi qen zhgnjyer shum her nga humbja, prvetsimi dhe shprdorimi i librave nga disa arkivist t tjer q me ndrrimin e sistemit komunist botuan veprat personale pa treguar burimin dhe referencat letrare. Kt e vrteton dhe drejtoresha e Arkivit qendror t Shtetit zonja Nevila Nika e cila n fillimet e profesionit t saj e pati si nj udhheqs shpirtror apo si nj msonjs model n lamijt e arkivistiks. I paprshkrueshm qe ngazllimi imzot Frano Ilias kur gjeti deri dhe fotografit e nns s tij n arkiva pas daljes nga burgu n vitet 90-t. Para se t ndrronte jet ai mori vesh se ruheshin ende n arkiva veprat e biblioteks s franeskanve u prkul t'i puthte dorn por mori prgjigjen se nj prej personaliteteve q e meritojn nj mirnjohje sht dhe arkivisti Dhimitr Antoni. Mirnjohja si kryemotiv nuk vonoi n drejtim t tij, nprmjet nj faksimiljeje ku n emr t klerit katolik i dedikoheshin falenderime t przemrta pr aktin qytetar t mbrojtjes s kujtess kombtare. Nga bisedat me personalitetin pa tituj, tim gjysh Dhimitrin, ai m rrfente nn z si nj tregimtar magjepss n dhomn e pritjes ku kaloi dhe agonin e fryms s fundme se ishte n dijeni t faktit q At Shtjefn Gjeovi pat ln nj dokument konfidencial t shkruar ku shprehej se ishte organizues i lufts s Vlors deri n fitoren e saj megjith petkun e klerikut katolik dhe se pr kt akt prej nacionalisti, italiant n bahkpunim me autoritetet fetare po t ishin n dijeni.mund dhe ta onin n litar. Nj tjetr pjesz e historis s pashkruar t kombit ish dhe letra e Pandeli Vangjelit ish kryeministrit n fillesat e shtetit modern ku ai shpalon veprimtarin e tij si drejtues i kolonis s shqiptarve t Bukureshtit n Rumani. Dhimitri si nj mjeshtr i lindur i komunikimit rrezatonte aftsit pr t zbuluar vlera duke i br pr vete njerzit me dashamirsin dhe oratorin e tij ku prmblidheshin dije prtej akademike. Si intelektual ai mbante kontakte me personalitete si Hysni Myzyri, Ahmet Kondo e Kristaq Prifti. Enciklopedist mes kolegve idealist Dhimtri bashkpunonte n mnyr progresive n pasurimin e arkivave me kolegen e nderuar zonjn Mediha Shuteriqi.

    Prof. Nevila Nika kujton plot emocion se kur nisi karriern n arkivin e shtetit ishte m e vogla n mosh krahas Prof. Ferit Duks, dhe natyrisht ishin dy m t bindurit karshi baballarve t arkivit. Nga hija e rnd e institucionit i cili ruhej me ushtar, qen kufiri dhe der gjigande hekuri me mure me kangjella, punonjs t moshuar e t heshtur patm nj befasi t kndshme. Mardhniet dhe trajtesa shoqrore ishte zemrgjer e lehtsuese sidomos nga msonjsi dhe kolegu i saj Dhimitr Antoni. Ai hynte tek ata personalitete q e mbanin gjall dhe dhuronin jet institucionit. Bnte pjes tek ata njerz q nuk plakeshin kurr sepse koha dukej se vepronte ngadal prball energjive t tyre t pashterrura. N mosh ishte babai im sqaron ajo, por dinte t fliste edhe me bashkmoshatart dhe m t rinjt, ndryshe komunikonte me respekt me vajzat e me grat. Gjente ngaher nga nj tem argtuese pr t'ua shkarkuar stresin e lart q ka kjo lloj pune.

    Puna nuk ndalej as t shtunn e as t dieln dhe Dhimitri nuk mungonte n angazhimin maksimal pavarsisht krkesave q kishte familja. Vendosej n krye t do iniciative. Ai dhe disa koleg t tij t rrall, arriti t tejkalonte frymn e kohs, ideologjizimin e tejskajshm t do qelize t jets sepse primare konsideroi arkivin nj pjes t rndsishme t jets dhe shtpin e dyt. Kshtu ai u prball me t njjtat sakrifica q krkon rritja e nj fmije. Sakrifikoi pa e ditur q po bnte nj shrbim t jashtzakonshm kombit dhe shtetit. Brenda vizionit t tij largpams doli n pah "t diturit me dasht atdheun". Dhe kjo nuk i kushtoi pak familjes Antoni. Ati humbi birin e tij t parlindur Gjergjin, liderin kulturor t djemve t rrugs s Dibrs n fillimvitet 70-t, t cilin si hakmarrje e trthort dhe paralajmrim krimi komunist e torturoi deri n mndje n moshn 19 vjeare gjat shrbimit t ferrit ushtarak.

    Megjithse trumpetat e komunizmit klithnin internacionalizmi proletar ai hynte te shqiptart e mir dhe si i till e gjykoi n heshtje se pasuria kombtare i shrben t tashmes dhe t ardhmes t vendit. Prkushtimi grshetuar me kurajon civile paksa t mendur pr kohn, krkonte me domosdoshmri nj lloj justifikimi ose nj vegje ku ta vije gishtin n filxhan pr t justifikuar grumbullimin, marrjen n arkiv, mbrojtjen dhe konservimin e ksaj pasurie q rrezikonte t zhdukej e shfarosej duke na krijuar nj boshllk t pariparueshm n memorien e kombit nj amnezi t trurit shqiptar.

    Zonja Nevila pohon se lufta kundra objekteve t kultit qe pika kulmore e veprimtaris s Dhimitr Antonit, por jo vetm ndaj mbrojtjes s pasuris s klerikve akademik. Duhet t mos harrohen familjet e ngritura t personaliteteve t letrave shqipe trajtuar keq politikisht nga regjimi si t burgosurit, t internuarit e t dbuarit n ekzil. Ata q vinin nga familjet e shquara t historis s vendit dhe q ndodheshin n mjerim t plot. Fati i dokumentave t trashguara nga familjart riskohej vrtet me djegie ose prvetsim nga diktati. I ndjeri Dhimitr Antoni, Sknder Hajro, Dhimitr Kotini, Ndrek Nallbani, Nush Shllaku, Mediha Jasa e nj plejad- brtham e fort kulturalisht, menduan t vrujoj ruajtja e dokumentave me dshirn e mir pr t krijuar, konsoliduar e shpn prpara barkn e arkivit t kujtess historike. Dhimitri me syrin e mndjes ishte kryestrumbullari i ktij misioni t dijes. Nuk qndronte kurr n nj vend. Mendonte se diku n nj familje rrezikoheshin vlera kombtare dhe ishte i pari si zbulues q nxitonte pr t siguruar prurjen. Njeri i shum pasioneve me shpirt artisti, luante n violin e pikturonte, skiconte portrete me nj intuit marramendse. Ndr cilsit e veanta t karakterit t tij burrror ishte dhe humori, e qeshura e prhershme n fytyrn atrore, pa harruar sensin e theksuar t drejtsis sociale; saq n nj mbledhje t stafit n mnyr demonstrative gjysm shakaje, nxori nga salla megjith karrige nj kolegen ton q fliste tej mase pa kontrolluar se cilin fyente me fjalorin e saj dhe kotsirat q thoshte. Njihej si publicist aktiv n gazetat e kohs sidomos pamfletet satirike ndrsa ruaj me nostalgji diku n nj dhomz antike t arkivit, poezit dhe dorshkrimet e tij n kndin ku meditonte krahas puns. Fal tij ne kemi dhe firma t mdha t familjeve t njohura shqiptare n drejtim t ekonomis. Sidomos lexonte me ndje letrkmbimet e esnafve shkodran, t cilt kishin br historin e qytetit dhe t Shqipris e rajonit. Gjinden n shnimet e tij t lexuara kalimthi prshkrime t sakta mbi anijet me fam t prbotshm ulqinake dhe lundrimet e tyre. Ka br nj skicim t Mesdheut n vija tregtare q ndiqnin disa shqiptar t lart, sepse arkivi ka nj cilsi t pakrahasueshme me shumicn e institucioneve.

    Pra n arkiv "ke koh t turprohesh edhe pas vdekjes", sepse ke ln gjurm. Ne e ndjejm se sa her shfletojm ndonj dokument shprehet zonja Nevila, pshertijm me gaz" Eh, e ka ln Dhimitri". Natyrisht un njoh dhe shkrimin e tij. Asgj nuk fillon nga zeroja, sht dikush i cili ka qn iniciati. sht nj kurajo qytetare e pabesueshme pr kohn q personalitete pa spaletat e kohs ti bindin autoritetet syprflakura t padijes dhe diktaturs duhej t ndalej prball veprave monumentale t qytetrimit shqiptar. Fare mir mund t bhej dhe argumentimi se ky dokumentacion i prket armikut t klass dhe duhet shkatrruar, pse duhet ruajtur? Me kt logjik mund t ishte shkuar dhe me letrat e Mitat Frashrit t Lef Nosit, dhe personaliteteve t kulmuara. Arkivi i shndrrua n nj lloj oazi fal kytre punonjsve q n nj far mnyr ishin drejtuesit de fakto t ktij institucioni dhe personifikonin mndjen e zemrn e kolonave t arkivit t shtetit. Nuk kish se si q personalitete t brumosur n gjimnazin shteteror me formim artistik e perndimor si Dhimitr Antoni t pranonin rolin e npunsit apandisit brenda zyrave duke vegjetuar. Nuk ia lejonte formimi tij intelektual dhe tradita e etrve t zinte merimanga n nj qoshe duke br vetm detyrn e syzave t kalit.

    Vrtetsisht ai diti ta doj dhe tua rrnjos kt smundje t bukur t koleksionimit dhe ruajtjes s dokumentave t vjetr. Ai u prek me periudhn para 44-s sepse pikrisht atje rreziku i humbjes s vlerave t pamueshme ishte m i rndsishm. Pavarsisht se nuk la asnj vepr t shkruar t trajtesave n sfern e studimeve historike ose albanologjike, si vepruan shum koleg t tij brenda kornizave ideologjike t sistemit totalitar, Dhimitr Antoni paraplqeu t heshtet duke mos pranuar maskn e hipokrizis n ballafaqimin e dhimbshm t vrtetat e prekshme e t ndaluara t historis s shqiptarve,duke br nj shrbim shum m sipror sesa nj botim i mangt i politizuar pr bashkohsin. Sikur ta kishte prball n kto momente guidn e saj n profesionin fisnik shprehet drejtoresha e arkivit qendror t shtetit do ta prqafonte duke i thn nj "Faleminderit"me z t lart, pr at frym mirsie q na grryen pr fortsimin e kolonave t ngrehins s kujtess s kombit.

    Mirnjohje mjeshtrit q n at terr t regjimit q mumoste shpirtrat na la pas nj rreze drite n jetsimin e vlerave t s kaluars, pa t cilat secili komb e qytetrim nuk mundet t ket vazhdimsi.

    Nga Andi Bica

    E Premte, 25 Janar 2008-gazeta Ndryshe

  5. #25
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime
    Citim Postuar m par nga abica Lexo Postimin
    nga libri i Sheh Muamer Pazarit - Rruga Historike e Azizave te Tiranes.

    Sheh Ahmet Pazari

    1864 - 1931


    "Duajeni tjetrin, si doni veten tuaj.
    Duajeni Shqiperine, si doni familjen tuaj.
    Me dashte te miren e tjetrit dhe te vendit tend, eshte kryet e filozofise."
    (Sheh Ahmet Pazari)


    Vijme tek koha qe perfaqesohet nga nje brez tjeter, tek nje personalitet fetar i devotshem, si paraardhesit e tij. Gjithe jeten e tij deri ne vdekje e pershkoi nje humanizem i pashoq. Ky ishte Sheh Ahmet Pazari.

    Sheh Ahmet Pazari, rrjedh nga nje familje fetare Islamike e rruges Aleviane, te Tarikatit Halveti, qysh nga viti 1605, ne Tirane. Rezidenca e tij fetare (Asitane - teqe e madhe ose nena e teqeve) ka qene ne ish pazarin e vjeter, me dalje nga rruga e Barrikadave. Misioni i tij fetar ka qene i trasheguar brez pas brezi, fillimisht ne Shkoder me tre breza, ne ish pazarin e vjeter, te ardhur nga Serezi.

    Sheh Ahmet Pazari u vesh si Sheh qe ne moshen 18-vjecare. Si i vdiq babai, u ngarkua jo vetem me petkun e fese, por dhe me hallet e popullit. Shqetesohej per ta, mundohej t'i jepte zgjidhje halleve te tyre.

    Koha kalonte. Sheh Ahmet Pazari, bashke me shoket patriote te Tiranes, mendonin per pavaresine e kombit shqiptar. Ai ishte per nje zgjidhje sa me te mire te problemeve. Per gjithshka e karakterizonte urtesia. Inatin dhe ngutjen ai i quante te rrezikshme. Shpesh i thoshte te tjereve se, "ngutja dhe inati te cojne ne rrugen e shejtanit". Shpesh porosiste te birin, Aliun, te ishte i urte, i dashur dhe i qete. Kete e shohim tek nje ilahi (vjershe mistike), qe e shkroi Aliu kur mori detyren fetare si Sheh, pas vdekjes se babait te tij, Sheh Ahmetit. Po shkepus disa vargje:

    Baba im me la nje fjale
    te rrish shume me urtesi
    njerezit ne Tarik me i marre
    dhe tei besh Alevi (te drejte, te sinqerte)

    Sheh Ahmet Pazari ishte nje patriot i flaket dhe nje qytetar i moderuar. Ai luftonte fanatizmin, perbuzte ata, qe pengonin dijen. Per kete fanatiket dhe turkomanet e therrisnin eSheha Metae ose me epitetin eSheh Kaurrie.

    Sheh Ahmeti mori pjese ne Kongresin e Manastirit dhe ishte per abetaren, jo me alfabet arab, por latin. Mbeshteste tezen, bashke me shoket e tjere, se : eFemijet tane ne shkolle do te mesojne dhe do te perdorin me lehte alfabetin latine.

    Si patriot, u mesonte te tjereve vazhdimisht, me keshillat e veta, ta donin gjuhen shqipe, se ishin shqipetare, pavaresisht se mesonin ne shkolla turke. Ne shkolle mesonte dhe djali i tij, Aliu. Drejtori i shkolles ishte turk dhe kerkonte nga te gjithe nxenesit te flisnin turqisht.

    Aliu, i frymezuar nga babai i tij, me ndjenjen e shqiptarizmit, propogandonte per gjuhen shqipe. Nje dite e sollen Aliun nga shkolla te gjakosur, bashke me dy shoket e tij vellezer, Hamdi dhe Mihtat Llagamin dhe Xhaf Zelken, sepse flisnin shqip. Per kete shqipe u munduan dhe u sakrifikuan te medhenj dhe te vegjel. Pa gjak nuk vinte pavaresia. Cdo patriot dhe bir patrioti punonin sipas menyres se tyre per Shqiperine.

    Tregonte baba im, Sheh Ali Pazari, se si e kishin munduar dhe rrahur Hafiz Ibrahim Dalliun. Perfytyro nje plak, me trup te vogel dhe shendet te lige, t'i hipe ne kurriz nje burre me ngjyre, qe peshon 100 kilogram. Nuk mjaftonte kjo, por me nje kerbac, qe binte papushim ne kurrizin e tij, e detyronin te ecte neper rruget e Tiranes.

    Sheh Ahmet Pazari, pervec rrethit te ngushte miqesor qe kishte me Murat Toptanin, e lidhte dhe ceshtja kombetare. E kishte per zemer vjershen pa-triotike, ne forme kushtrimi, qe kishte bere miku i tij, Murat. Deshironte qe ta dinin edhe te tjeret, se kjo kenge ishte si mesazh per te gjithe ata, qe e ndjenin veten shqiptar. Vecoj disa vargje te kesaj kenge:

    Kushtrim, burra, shpejt ne kambe
    Sot per ne e zeza gjame
    Armiqte keshtu me tradhetine
    Ne zgjedhe me e pa Shqipninee..

    Shqipe, zog i pleqve te vjeter
    Cei bane kep e ketheter
    Vrillo, shqipja mushkenine
    Atij qe tradhton Shqipnine.

    Ne Teqen e Sheh Ahmet Pazarit, vec riteve fetare, zinte vend dhe atdheu. ePa atdhe, nuk ka fee, thoshte Sheh Ahmet Pazari. Ne Teqen e tij vinin shoke dhe miq, si: Mahmud Sali Myderrizi, Mahmud Turdiu, Refik Toptani, Fan Koja dhe shume patriote te tjere.

    Kjo cerdhe patriotesh mblidhte dhe priste patriote edhe nga Kosova. Keta ishin miq, por dhe besnike te rruges Halvetiane. Nepermjet fese ata benin dhe bisedime rreth vendit te tyre, flisnin per pavaresine, te cilen e kishin enderruar prej kohesh te paret e tyre. Te tille ishin: Hysejn Kuqi, Ali Zajmi, Riza Spahiu etj., te cilet luftonin me vendosmeri kundra serbit, armikut me te eger te Kosoves dhe Shqiperise.

    Serbi ka sulmuar disa here Shqiperine. Ne vitin 1912, gjeti rastin, kur ushtria turke po largohej. Serbi, i perqendruar nga Shkodra ne Kruje, sulmon Tiranen dhe areston te parin Sheh Ahmet Pazarin.

    Patriotet kosovare, ne vitin 1912-1913, bashke me forcat dibrane, ndoqen forcat serbe pertej kufirit te Shqiperise. Patriotet kishin nje gjuhe te perbashket. Ata nuk llogaritnin as jeten e tyre. Luftonin krah per krah me njeri - tjetrin, kundra cdo armiku, qe shkelte vendin e tyre.

    Ne vitet 1909- 1910, Sheh Ahmet Pazari zgjidhet nga populli i Tiranes delegat ne Kongresin e Dibres. Gjate kesaj kohe, ai mori nje telegram nga Tirana, ku e lajmerojne per vdekjen e gruas. Ky atdhetar kthehet ne Tirane me nje plage te rende ne shpirt, per te varrosur te shoqen. Pas kesaj, meqenese nuk ndjehej mire me shendet, i lodhur dhe shume i deshperuar per humbjen e gruas se tij, niset me te birin per ne Stamboll, per nje vizite mjeksore. Mjeket e keshilluan Sheh Ahmetin te qendronte per t'u qetesuar dhe mjekuar.

    Ne Stamboll, ai u takua dhe me miqte e tij. Si atdhetar qe ishte, edhe ne Stamboll u interesua per klubin shqiptar. Mjerisht ne ate kohe, ai ishte i mbyllur, per arsye grindjesh dhe kundershtimesh. Me punen e madhe qe beri Sheh Ahmeti, klubi i shqiptareve u rihap. Drejtor i klubit u zgjodh zoti Ibrahim Tema.

    Ne kujtesen e tij ruhen dhe takimet qe bente rastesisht me patriote shqiptare, si me: Ismail Qemalin, Nexhip Drogen, Shahin Kolonjen e te tjere. Nuk i harronte fjalet qe i kishte drejtuar Ismail Qemali:

    "Te pergezoj per iniciativen dhe deshiren qe lindi ne zemren tende te zjarrte per Shqiperine, duke rihapur klubin ne Stamboll. Duhet ta kishim bere ne kete pune, qe ishim ketu dhe mos ta prisnim prej Teje, Sheh efendi. Kjo, nderkohe, te nderon. Rendesi ka qe ne te punojme bashkarisht dhe me sinqeritet per Shqiperine."

    Miqte e tij, ne Stamboll, e ftuan Sheh Ahmetin te merrte pjese ne Parlament. Gjate debateve ne Parlament, Aliu, djali i Sheh Ahmetit u revoltua shume , kur degjoi qe nje deputet turk po fliste keq per Shqiperine. Ne kohen e pushimit i kerkoi te jatit te largohej, sepse nuk po duronte qe nje i huaj te shante vendin e tij.

    Esat Toptani i kerkon Sheh Ahmetit arsyen e largimit para kohe nga Parlamenti. Aliu, si i ri dhe pak i nxituar i drejtohet Esat Toptanit:

    "Si duruat ju, qe nje i huaj te shaje Shqiperine ne diskutimin e tije Si nuk e ndaluat ju fjalen e tij shpifese ndaj vendit toneee Esat Toptani nuk e priste qe nje djale i ri te fliste para tij me nje ton te tille. Sheh Ahmeti kerkon te mos ia vere re djalit te tij, mbasi eshte i ri dhe eshte hera e pare qe merr pjese ne debate te tilla. Menjehere e merr fjalen deputeti Shahin Kolonja, i cili nder te tjera thote: eEdhe ne po te ishim ne moshen e tij, nuk do ta kaperdinim ofendimin e nje deputeti turk, i cili merr guximin te marre neper kembe me pa te drejte nje vend tjeter."

    Gjate qendrimit ketu, Sheh Ahmet Pazari, merr kontakt me Telat Pashen, minister i brendshem i Turqise, i cili me vone gradohet dhe behet kryeminister. Me kete Pasha, Sheh Ahmeti ishte njohur me pare. Ai ne bashkebisedim me Pashen i kerkon dhe e pyet:

    ePerse nuk i jepet Shqiperise pavaresia, kur dihet se sa lufte eshte derdhur nga shqiptaret kundra Turqisee Besoj se keni dijeni per ate turme emigrantesh, te ardhur ketu ne Stamboll. U informova prej tyre, se pas Xhevit Pashes, vjen nje Dorgut Pasha, komandant tashme ne ushtrine e xhonturqve. Ai paska bere reprezalje ne popull dhe paska vrare. Paska mbledhur armet ne cdo shtepi shqiptare. A do te keni valle interes ju te na pushtojne lehtesisht serbet dhe greket duke na gjetur te paarmatosuree

    Lidhur me kete bisede, Sheh Ahmeti mori nga autoritetet turke pergjigjen se po teua njihte shqiptareve pavaresine, do te kerkonin edhe arabet, jemenasit dhe popujt e tjere te njejten gje. Per problemin e dyte, autoritetet turke do t'i jepnin urdher per te ndaluar reprezaljet ne gra e femije, sic kishin vepruar deri tani.

    Po shpjegoj shkurtimisht se si eshte njohur dhe miqesuar Pashai i Turqise me Sheh Ahmet Pazarin. Miqesia me Pashane Turk ishte lidhur ne keto rrethana:

    Myteserrifi (Prefekti) i Korces kishte urdher nga Veliu i Selanikut, ne ate kohe Telat Pasha, te nxirrte nje deputet per vllehet e krahines, se ia donte politika e jashtme te bente nje gje te tille. Perpjekjet e Myteserrifit deshtuan dy here, se nuk formohej shumica e votave.

    Prefekti ishte informuar se ne kete ceshtje mund te ndihmonte Sheh Ahmet Pazari, mbasi e gjithe Korca dhe Devolli gezonin nje respekt te madh per te. Ky patriot vinte ne keto ane, sepse kishte Teqete e veta. Ishte kryetar shpirteror i Bashkesise Halvetiane per Shqiperine. Administronte dhe organizonte ritet fetare ne keto Teqe me dervishet e sheheleret e tij. Ky njeri humanitar nuk ishte i shkeputur nga bamiresite dhe dashuria me njerezit. Veprat e tij ishin te njerezishme dhe rridhnin nga zemra per te ndihmuar sadopak te tjeret. Deshironte te vendoste nje tulle ne ndertimin e vendit. Ndertoi ura, cesme, rruge, pajtim gjaqesh nga vellavrasjet etj.

    Myteserrifi informoi Telat Pashen, se per te nxjerre deputetin vlleh, mund te ndihmonte nderhyrja e Sheh Ahmet Pazarit, si njeri i respektuar dhe i dashur ne keto zona.

    Fati e solli, qe Sheh Ahmeti kishte ardhur ketej me qellim qe te kontribonte ne tharjen e kenetes se Maliqit, te ndertonte Teqen e Sheh Islamit ne Korce, te ndihmonte rrethin e Korces dhe te Devollit ne lidhje me organizimin e Teqeve dhe per te kryer bamiresira te tjera. Ishte i papertuar dhe nuk lodhej per te ndertuar dhe lulezuar vendin e tij. (Per keto vepra ka shkruar dhe gazeta e asaj kohe eKronika e Korcese.)

    Myteserrifi nuk vonoi tei thote Sheh Ahmetit, se ai do te ndihmonte shume nese do te kishte mundesi te zgjidhte nje deputet qe te perfaqesoje vllehet (arromun) ne vendin tone.

    Sheh Ahmeti per kete ishte i gatshem, sepse keta ishin bere banoret apo pjese e Shqiperise. Menjehere mblodhi vllehet kudo qe ishin, me ate shpirtin mobilizues dhe te papertuar qe e karakterizonte. Dhe ia doli ne krye. Ndermjet tyre, natyrisht, duke e plotesuar numrin e elektoratit, zgjodhi per deputet nje perfaqesues nga familja Ballauri.

    Menjehere, per kete u njoftua Pashai, i cili falenderoi Sheh Ahmetin perzemersisht. Pashai e lidhte me Perandorine Otomane, e cila fitonte pike ne diplomacine e politikes se jashtme, si njohes i te drejtave te minoriteteve.

    Sekaloi shume kohe dhe Pashai gradohet nga Porta e Larte si minister i brendshem i Turqise.

    Gjate qendrimit te tij ne Korce dhe Devoll, Sheh Ahmeti, nje dite papritur, u ndalua nga nje miku i tij. Ky ishte drejtori i postes, zoti Abedin Lico, i cili e vuri ne dijeni per nje lajm jo te mire. Zoti Abedin i dorezon Sheh Ahmet Pazarit nje kopje te nje telegrami, ne menyre shume te fshehte, sepse ishte ne fuqi qeveria turke dhe e survejonin. Sheh Ahmeti e lexoi me kujdes telegramin, i cili nga permbajtja e fajesonte ate deri me denimin me vdekje.

    Permbajtja e telegramit ishte shkruar nga nje filoturk, qe e tradhton Shqiperine per interesat e Turqise. Ky person ishte Hysen Bej Bilishti. Ai lajmeron Stambollin, se ne Korce vjen nje i ashtequajtur Sheh Ahmet Pazari, me emrin e dyte "Azizi i Tiranese, qe ben propagande kundra Turqise. Ai i ben te njohur, se: eKy person eshte shqiptar i flakte. Kur vjen ne Korce, mbyllet pazari i Korces dhe qepenat e dyqaneve dhe pritet me perulje. Ky person duhet zhdukur fizikisht, sepse rreth tij mblidhet nje popull qe i bindet shpirterisht. Eshte njeri shume i rrezikshem."

    Sheh Ahmet Pazari, megjithese e mesoi permbajtjen e telegramit, qetesohet, se ky telegram do te binte ne doren e nje miku te rendesishem, sic ishte ministri i brendshem i Turqise. te cilin ai e kishte ndihmuar me pare.

    Me vone, Sheh Ahmet Pazari, ne Turqi, krijoi mundesine e takimit me Telat Pashen, ministrin e brendshem. Ne takim mendonte si t'ia zinte ne goje telegramin, por nuk guxonte. Por Pashai e beri vete kete bisede:

    "Sapo me ra ne dore telegrami, e lexova me kujdes dhe e grisa. Nje patriot i ndershem, qe e do vatanin e tij, do ta bente nje gje te tille. Kete do te beja edhe une per vendin tim." Keshtu u ndane keto dy miq.

    Ngjarjet pasojne njera-tjetren. Sheh Ahmet Pazari, bashke me djalin e tij, Aliun, nisen nga Turqia per ne Shqiperi. Kur arrijne ne Korce, u informuan me konkretisht per reprezaljet qe kishte kryer Shefqet Durgut Pasha, si dhe burgosjen e disa te njohurve dhe te afermve te tij. U largua menjehere nga Korca, i shoqeruar me tre vete te armatosur. Armet i mbanin te fshehur nen gune.

    Kaloi keshtu nga nje fshat ne tjetrin, derisa arriti ne Qukes. Atje u strehua tek nje miku i tij, i quajtur Nure Kushta. Ndenjen bashke me te birin, Aliun, dy dite ne shtepine e tij. Pastaj u nisen drejt Tiranes, te shoqeruar nga miku i tij, sepse ai i dinte mire shtigjet per te kaluar. Kur arriten ne fushen e Domosdoves, vune re, se aty ishte vendosur ushtria e Durgut Pashes. Armiku i diktoi dhe iu vu ne ndjekje.

    Nure Kushta i dinte te fshehtat e rrugeve, dredhoi dhe humbi nga syte e ushtrise turke. Mbeti i plagosur i biri i Nure Kushtes. U detyruan te ndalojne ne Elbasan. U strehuan ne Teqene e Sulejman Tabakut dhe ndejten te fshehur per disa dite, per te humbur gjurmet. Ne Elbasan mori vesh per burgosjen e vellait te tij, Xhemal Pazarit, si dhe te Demir Pashe Peqinit dhe shume patrioteve te tjere. Sheh Ahmeti bashke me te birin largohet nga Elbasani dhe nisen drejt Tiranes.

    Koha po kalonte, levizje patriotesh kishte ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit. Duke lene pas dore shendetin e tij, Sheh Ahmet Pazari nuk rreshti se punuari e menduari per Shqiperine. Ai deshironte ta shikonte te pavarur vendin e tij. Shume prej patrioteve qe ishin rreth tij, e mbeshtesnin mendimin e Sheh Ahmetit per ngritjen e flamurit shqiptar. Ishte fundi i muajit Nentor 1912.

    Populli, i mbledhur ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit, u bashkua me propozimin e tij, qe te dale me flamur ne dore nga Teqeja dhe te gjithe se bashku te shkojne drejt selise Turke. Perkrah Sheh Ahmetit vinte i vellai i tij, sapo i dale nga burgu, Xhemal Pazari, bashke me Refik Toptanin.

    Pikerisht, ne seline turke, sot filiali i Bibliotekes Kombetare, ne mes te nje entuziazmi te papare, ulet flamuri turk dhe ngrihet flamuri shqiptar. Populli i Tiranes shtohej ne numer gjithnje edhe me shume. Sheshi u mbush plot e per plot me njerez te ardhur edhe nga fshatrat perreth. Data 26 Nentor 1912 ishte per Tiranen ngjarja me e rendesishme dhe jetesore, pas 500-vjetesh te pushtimit otoman.

    Selia Turke pak nga pak po boshatisej dhe ush-taret turq po e linin Tiranen per te shkuar drejt Semanit, te Fierit. Vendin e tyre po e zinin shqiptaret patriote, qe i bashkonte nje ideal, pavaresia e vendit te tyre.

    Ishte nje ngjarje rrenqethese, qe te mallengjente. Burrat shqiptare, ne salle, derdhnin lot gezimi ne mes te ushtareve turq te armatosur deri ne dhembe, qe po largoheshin.

    Keto momente ishin sa te gezueshme, aq dhe te guximshme nga ana e shqiptareve. Kokat e te gjithe te pranishmeve rrezikoheshin nga 17,000 forca turke dhe serbe. ( Kete ngjarje historike dhe kaq emocionuese, ma tregon babai im, Sheh Ali Pazari, prezent ne ate salle patriotesh.)

    Me vendosjen e flamurit te shumepritur, do te mbahej dhe fjala e rastit. Sheh Ahmet Pazari, deshiron qe kete fjale ta mbaje Refik beu, sepse e kerkonte nderi i tij, si patriot i pakursyer per Shqiperine. Ky pasi e falenderon Sheh Ahmetin per respektin, me modestine e tij, propozon Dervish Xhemal Pazarin, si fetar dhe me i moshuar.

    Xhemal Pazari e filloi fjalen e tij, me gjuhen e paster shqipe, keshtu:

    "O Zot i gjithesise!
    Shyqyr qe na shpetove nga zgjedha e Turqise."

    Ne salle u moren vendime nga pjesmarresit e flamurit, si:
    1. Njoftim mbi shpalljen e indipendences shqip- tare shteteve te medha te Evropes, nepermjet Konsullatave ne vendin tone.
    2. U njoftua zyrtarisht Elbasani, Kavaja, Shijaku dhe Durresi, se ketu ne Tirane, u ngrit flamuri shqiptar dhe u shpall pavaresia.
    3. U njoftua komandanti i ushtrise serbe ne Kruje, nepermjet nje komisioni, te zgjedhur nga ky tubim, me nje proteste, te paraqitur nga ky komision.

    Protesta drejtuar komandantit serb, konsiston, ne:

    "Ne jemi popull shqiptar dhe jo turk. Per kete kemi ngritur flamurin tone dhe kemi shpallur indipendencen."

    Komisioni, qe do te nise protesten, formohet nga gjashte persona. Per te mbajtur nje barazi ne mes feve, ne kuptimin njerezor, Sheh Ahmet Pazari beri nje shembull tolerant dhe te barabarte. Ne komisionin e protestes ndaj serbeve, Ai, si kryetar, propozoi tre myslimane dhe tre te krishtere per te njoftuar Komandantin serb, ne Kruje, rreth vendimeve te komisionit per pavaresi. Kryetar komisioni zgjidhet Sheh Ahmet Pazari. Anetare te tij jane: Myslym Ag Beshiri, Myslym Myderrizi, Fan Koja, Nikoll Nishku, Spiro Politoqi.

    Anetaret e komisionit percillen nga populli i Tiranes me nje atmosfere mjaft te gezuar festive. Nisja me kuaj drejt Krujes behet nga sheshi, sot Teatri i Kukllave.

    Komisioni arriti ne Kruje pa rene dielli dhe i paraqiti komandantit serb protesten. Komandanti iu pergjigj, se enje pune e tille duhej bere me kohe."

    Sheh Ahmet Pazari, aty per aty i pergjigjet, se:

    Populli shqiptar dhe Kosova ka shume kohe me kryengritje e pushke, qe kerkon kete pavaresi. Ne kemi rene dakort me kufijte. Ku tei thone bukes "buke", na perket neve dhe ata qe bukes i thone eljebae, iu perket juve. Nderkohe ne kemi lajmeruar dhe shtetet e tjera evropiane dhe presim pergjigje prej tyre." Komandanti serb merret vesh me Beogradin dhe pergjigja e tyre ishte qe perfaqesuesit e ketij komisioni te kryesuar nga Sheh Ahmet Pazari te mos vriteshin, por te mbaheshin ne survejim. Ate nate Sheh Ahmeti fjeti ne shtepine e Zenel Ag Meces. Te nesermen, pa lindur dielli, u lane te lire nga serbet per teu kthyer ne Tirane. Populli i Tiranes priti gjithe naten ne sheshin prane Teatrit te Kukllave. Me arritjen e tyre u be nje atmosfere e gezuar, e pezier me lot. Ate dite Ismail Qemali zbriti ne Durres dhe gjeti flamurin te ngritur. Mesoi se Sheh Ahmet Pazari, pasi ngriti flamurin ne Tirane, punoi dhe per ngritjen e flamurit ne Durres. Ismail Qemali, qe e njihte mire mikun e tij atdhetar, i dergon nje telegram nga Durresi:

    "Sheh Ahmet Efendi,
    Kandilat e Shqiperise qe keni ndezur,
    nuk do tei leje te shuhen."

    Ushtria serbe me 27 Nentor 1912, ne mbremje, zapton Tiranen. Arrestin e pare e bejne me Sheh Ahmet Pazarin. E cojne ne burgun e Kavajes. Ishte dimer i ftohte. Sheh Ahmeti, ashtu si te burgosurit e tjere, flinte ne cimento, pa shtroje. E torturuan shume. Netet e 27 - 29 Nentorit ishin nje torture e vertete per plakun atdhetar, qe punonte per pavaresine e vendit te tij.

    Sheh Ahmetin e akuzojne, se njerezit qe ndihmuan Ismail Qemalin per te kaluar ne Vlore, ishin njerezit e tij. Kjo akuze do t'i kushtonte vdekjen ne litar dhe trekendeshi ishte gati. Leonidha Mineu, N/Prefekti i Kavajes, hyri garant per pafajesine e patriotit. Ai iu drejtua komandantit te burgut me keto fjale:

    "Ne qofte se ate e akuzoni per shqiptar, Sheh Ah-meti eshte vertet shqiptar i flakte. Copa - copa teia beni mishin, secila cope do te thote se eshte shqiptar. Ne qofte se e akuzoni per ceshtjen e Ismail Qemalit, per ata, qe ju i quani ekomitae, une hyj garant se Sheh Ahmet Pazari nuk ka gisht."

    Kjo garanci i shpetoi jeten Sheh Ahmet Pazarit. Filluan ta trajtonin me mire ne burg. Pranonin ushqime dhe shtroje nga pjestaret e familjes. Sheh Ahmetit i thane se do ta transferonin ne burgun e Tiranes.

    Prane dritares se burgut i afrohen dy - tre fshatare kavajas dhe i thone Sheh Ahmetit te kishte kujdes, se mos e genjenin. Keshtu e kishte pesuar nje i burgosur, qe e marrin per ta transferuar ne burgun e Tiranes, por e gjejne te vdekur tek ura e Priftit.

    Rasti i te burgosurit te vrare, e beri Sheh Ahmetin te shihte me kujdes cdo levizje qe behej rreth tij. Erdhi momenti qe Sheh Ahmeti do te transferohej ne burgun e Tiranes. I thane te zgjedhe nje nga sufarite (kaloresit), qe do ta shoqeronte. Ai zgjodhi Sulejman Bogosin, te cilin e njihte.

    Sheh Ahmeti e bindi shoqeruesin te mos shkonin nga ura e Priftit, por te ndiqnin nje rruge tjeter. Ne mbremjen e asaj dite ata mberriten ne Tirane dhe e dorezuan Sheh Ahmetin ne burgun e Tiranes. Ate dite sollen ne burg edhe shume atdhetare te tjere tiranas, si: Hafiz Ibrahim Dalliun, Haxhi Isuf Banken, Myslym Myderrizin, Myslym Horasanin, Nikolla Nishkun, Myslym Llagamin, Refik Toptanin etj.

    Pra, dita e ngritjes se flamurit ne Vlore, e gjeti Sheh Ahmetin te vuaje burgun e serbit. Keta atdhetare te raskapitur fizikisht ne burgjet e turkut dhe te serbit, nuk e humben shpresen asnjehere per nje Shqiperi te lire dhe te pavarur.

    Erdhi koha e shumepritur. Ushtria serbe la Tiranen dhe patrioteve iu desh te mendonin per te rregulluar vendin e tyre, tashme pa pushtues.

    Pas ngritjes se flamurit ne Vlore, filloi nje perplasje e brendshme, e rrezikshme per fatet e Shqi-perise. Esat Pashe Toptani krijoi nje situate te ndere, aq sa ndau Shqiperine me kufinj. Nga Shkumbini e ketej, duke perfshire Shqiperine e mesme, vendi ishte nen pushtimin e forcave Esadiste (forcat e Esat Toptanit). Pertej Shkumbinit, ne pjesen e jugut, ishin forcat e pushtetit demokratik te Ismail Qemalit.
    ( ma.ar/ www.shehmuamerpazari.com)

  6. #26
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,779
    Faleminderit
    108
    180 falenderime n 156 postime
    Ilir Ikonomi: Pas krijimit t qeveris, Ismail Qemali u rrinte larg firmtarve t pavarsis


    far zbuloi n 800 flett e arkivit austriak autori i librit Pavarsia-Udhtimi i paharruar i Ismail Qemalit? Ilir Ikonomi sht ndalur n intervistn e tij pr Mapo-n pikrisht n detajet e panjohura m par q ai sjell n kt libr. far mendonin konsujt austriak pr plakun e Vlors, si e prshkruanin at dhe cilt ishin njerzit e besuar t tij? A kishte ndonj pik t dobt Ismail Qemali? Prse ndryshoi anijen n mes t detit para se t zbriste n portin e Durrsit? T gjitha kto pyetje, por dhe shum t tjera, marrin prgjigje n kt intervist t autorit, njkohsisht dhe gazetarit t sesionit n gjuhn shqipe t Zrit t Ameriks, Ilir Ikonomi. Ndrsa prshkrimin e figurs s Ismail Qemalit dhe rrfenjat e udhtimit t tij historik drejt Shqipris s pavarur, ai i rrfen n librin Pavarsia, udhtimi i paharruar i Ismail Qemalit, i botuar nga UET-Press, si pjes e kolans s botimeve historike q kjo shtpi botuese ka sjell n kuadr t 100-vjetorit t Pavarsis. Si rrfen dhe vet autori Ikonomi, pr kt libr nj ndihm t madhe i ka dhn dhe strnipi i Ismail Qemalit, Darling Ismail Vlora, duke i ofruar materiale dhe dokumente t panjohura.

    Ju thoni n hyrje t librit tuaj Pavarsia-Udhtimi i paharruar i Ismail Qemalit se keni shfrytzuar arkivat e huaj. Mund t na thoni konkretisht cilt arkiva keni shfrytzuar?

    Ky libr jo vetm q sht bazuar n dokumente arkivore, por edhe faktet q jan nxjerr prej tyre jan ballafaquar n dy burime. P.sh n kujtimet e Eqrem Vlors ka shum fakte interesante pr familjen e tij, udhtimin e Syrja Vlors dhe t atij, pr mosmarrveshjet q ata kishin me Ismail Qemalin, por shum gjra aty mbshteten nga nj burim dhe pr m tepr kujtimet zakonisht nuk jan objektive pr tu marr n referenc kur bn nj krkim shkencor. Prandaj duhet t kesh fakte dhe dokumente, t cilat un preferoj ti shoh me sy dhe jo ti dgjoj nga t tjert. Kam pasur nj eksperienc jo t mir n librin tim t kaluar pr Faik Konicn, ku dikush shkruante se Faik Konica ka ln nj amanet. Un e krkova kt amanet dhe nuk e gjeta. Pastaj takova njeriun q kishte shkruar pr amanetin e Faik Konics dhe i krkova q t ma tregonte ku ishte dokumenti dhe ai mu prgjigj: Kjo sht nj shpikje e dikujt- q ia kishte rrfyer dhe atij. Pr kt arsye n kt libr jam bazuar vetm n dokumente t shkruara dhe kryesisht tek ato q kam gjetur n arkivin e Ministris s Jashtme t Vjens. E kam bler kt arkiv nga Vjena. Sot arkivat mund t shiten dhe blihen.

    Sa ju ka kushtuar?

    Rreth 800 euro ka kushtuar, bashk me krkimin q bjn ata. sht shum e leht t marrsh nga arkivat e huaj. Mjafton t bsh krkesn pr at q je i interesuar dhe sigurisht gjith kjo do t kushtoj. Un mora arkivin e periudhs s cils i referohem n kt libr, pra 1912-s, dhe ata mi drguan gjithka q gjetn, me CD n Uashington. Kjo pun krkimore zgjati rreth 2 muaj.

    far zbuluat n kto dosje?

    Zbulova nj pasuri t madhe pr Ismail Qemalin. Austriakt e kan ndjekur nga shum afr gjith rrugtimin e Ismail Qemalit dhe kan shkmbyer informacione mes tyre. Sidomos t rndsishme jan dokumentet e konsujve t Austris n Durrs dhe n Vlor. Ata kan shkmbyer shum mesazhe telegrafike pr Ismail Qemalin, duke na dhn nj tablo t plot se far bri Ismail Qemali, sidomos n itinerarin Durrs-Vlor. Libri prshkruan gjith udhtimin e Ismail Qemalit nga Stambolli n Vlor, nga data 2 nntor e vitit 1912 deri m 28 nntor t 1912-s.

    Po arkivat e Stambollit i keni shfrytzuar?


    N kta arkiva un kam krkuar shum pak dhe kryesisht prmes personave t tret. Pr fat t keq ato jan shkruar n osmanisht dhe osmanolog ka shum pak, kshtu q nuk i kam shfrytzuar dot ata arkiva, por me an t burimeve t tjera kam arritur t siguroj disa dokumente. Kryesisht kam shfrytzuar arkivin austriak t shkruar n gjermanisht, q prbn dhe burimin kryesor. Arkivi austriak ndodhet edhe n Institutin e Historis, i prkthyer q n kohn e komunizmit, mirpo vura re q kishte pasaktsi sidomos n prkthim, kshtu q mu desh t shfrytzoja arkivin origjinal n gjermanisht. Burim tjetr shum i rndsishm dhe i pashfrytzuar asnjher jan dhe gazetat, sidomos ato austriake t asaj kohe, ku un kam zbuluar disa intervista q Ismail Qemali ka dhn n momente kye t ktij rrugtimi, si p.sh intervista ku ai pr her t par artikuloi publikisht fjaln Pavarsi, dhn pr gazetn kryesore n Vjen, Neue Freie Presse. Interesante sht se kto gazeta mund ti gjesh edhe online. Gjithashtu kam shfrytzuar dhe gazetat italiane, franceze etj. Te shtypi i kohs mund t gjesh nj pasuri materialesh q un i kam shfrytzuar. Kam shfrytzuar edhe shum libra t vjetr e t rinj, q kan shkruar pr Ismail Qemalin, pr Shqiprin dhe Ballkanin. Un kam privilegjin q kam shtpin pran biblioteks m t madhe t bots, q sht ajo e Kongresit Amerikan, atje mund t gjesh gjith fondin e librave q sht botuar mbi Shqiprin.

    A ka mosprputhje faktesh me far kemi msuar deri m sot pr figurn e Ismail Qemalit dhe ngjarjet e vitit 1912, me far keni gjetur n arkiva?

    Nuk bhet fjal pr mosprputhje t mdha ose shtrembrime historike. Por kam zbuluar fakte t reja q ne nuk i kemi ditur. P.sh. n historiografin komuniste Ismail Qemali prshkruhej si plaku i urt, por q kishte dhe kufizimet e tij ideore. Kur nisa krkimet e mia nuk jam nisur nga ajo far historiografia komuniste ka shkruar pr figurn e Ismail Qemalit dhe at pjes t rndsishme t historis. Gjith puna ime ka nisur nga e para dhe kam zbuluar fakte shum interesante, si pr shembull far pamje kishte n t vrtet Ismail Qemali. Kur ai ka shkuar n Itali sht takuar me nj gazetar dhe gjat intervists q gazetari ka br ka prshkruar pamjen e jashtme t Ismail Qemalit. Un nuk e dija sesi i kishte pasur syt Ismail Qemali, sepse fotografit e kohs jan bardh e zi. Por kur lexova dhe nj prshkrim shum t besueshm t nj ambasadori francez, msova se ai kishte pasur sy blu t thell, dhe se mjekrn nuk e kishte krejtsisht t bardh e t tjera detaje shum interesante.

    Po prsa i prket fakteve historike?

    Prsa i prket fakteve t reja historike, mendoj se risia q sjell libri im sht se ngjarjet dhe datat i prmbledh n nj kontekst t rndsishm kohor. Un jam fokusuar se far ka ndodhur nga 2 nntor deri m 28 nntor. Ngjarjet rrfehen n nj rend kronologjik dhe nuk ka kakofoni dokumentesh, por sht nj rrfim i plot nga fillimi deri n fund. Fakte t reja q sillen jan intervistat e tij dhe un personalisht habitem sesi deri m sot asnj historian nuk ka pasur kuriozitetin t lexoj shtypin e huaj t asaj kohe.

    Dhe stili i t rrfyerit sht disi ndryshe nga metodologjia e historiografis?

    Un kur shkruaj dua q lexuesi t m lexoj dhe nuk shkruaj pr veten time. Gjat gjith procesit t librit mendoj intensivisht pr lexuesin.

    Ju keni dal ne konkluzionin se prve Ismail Qemalit asnj nga figurat e asaj kohe nuk do t mund ta realizonte projektin e Pavarsis?

    Personalisht m ka ln shum prshtypje figura e Ismail Qemalit. Kam qen i ftoht n gjith rrfimin q kam br n libr, duke i sjell ato figura n dritn e fakteve. Kshtu kam vepruar si pr Ismail Qemalin, ashtu dhe pr Syrja Beun. Ky i fundit ishte nj njeri i zgjuar, por kur erdhi puna te projekti i shpalljes s Pavarsis ai dshtoi bashk me t birin Eqrem Vlora, pr arsyen e thjesht se ata nuk kishin at trheqjen n popull si e kishte Ismail Qemali. Ndoshta ishte natyra e Ismail Qemalit, q ai ishte shum i lidhur me masn. Prandaj un dal n konkluzionin se asnj nga figurat e asaj kohe nuk do t mund ta realizonte pavarsin prve Ismail Qemalit. Ai n vitin 1908 u b deputet i Vlors dhe kur erdhi n Vlor njerzit hoqn kuajt dhe e trhoqn vet karrocn e tij. Ky sht nj fakt q tregon se n Vlor ai kishte autoritet t jashtzakonshm. Po ashtu ishte nj figur shum e njohur edhe n Perandorin Osmane. N vitin 1900 ai bri nj akt shum domethns: u arratis nga Turqia. Un kam hequr nj paralele me aktin q ndrmori Ismail Kadare q u largua nga Shqipria. Kjo ndodhi fiks 90 vjet pasi Ismail Qemali u largua nga Turqia, sepse nuk i plqente politika e Sulltanit dhe kishte frik se mos e arrestonte, kshtu q zgjodhi t largohej pr t projektuar vite m von Pavarsin e Shqipris.

    Keni shkruar pr Faik Konicn dhe Ismail Qemalin. Pse u qast te kto dy figura?

    Pr mua si Ismail Qemali ashtu dhe Faik Konica jan dy personalitete t mdha t historis s Shqipris. Historia jon nuk ka shum figura t tilla kaq inteligjente me kultur t gjer. Ama t dy kta, pavarsisht t metave q mund t kishin, luftuan pr Shqiprin. Faiku nxori nj revist q quhej Albania n nj koh q Shqipria nuk ekzistonte, shqiptart as nuk e mendonin krijimin e shtetit, ata e quanin veten ose grek ose turq. T dy, si Ismail Qemali dhe Faik Konica, ishin largpams, ata parashikuan dhe punuan pr krijimin e shtetit si gjja m sublime q ka nj popull. Un jam dakord q gjithkush mund t shkruaj, por ne duhet t fokusohemi te kto figura largpamse.

    Cilt ishin njerzit m t afrt, sipas jush, t Ismail Qemalit?

    Njeriu m i afrt ishte Liugj Gurakuqi, por ai kishte dhe djemt e tij. Djemt ose m sakt familja ishte pika e dobt e Ismail Qemalit. Kt e shpjegon dhe nj deputet anglez q vinte dhe e takonte her pas here n Vlor. Ai shkruan se fmijt ishin pika e dobt e Ismail Qemalit. Ndrsa si mikun m t ngusht q e dgjonte dhe e respektonte un mendoj se ishte Luigj Gurakuqi. Jan disa dokumente t shkruara nga t huajt, ku flitet pr respektin q kishin ata t dy me njri-tjetrin. Madje, ata shprehnin habi sesi nj katolik mund t ket nj respekt kaq t madh pr nj musliman. Isa Boletini ishte nj ndr t besuarit e tij. Por ka dika interesante ktu. Kur u krijua qeveria, Ismail Qemali u rrinte larg firmtarve t aktit t Pavarsis, sepse kishte frik se mos fillonin grindjet mes tyre pr pushtet. Ismail Qemali u druhej shum ktyre grindjeve, ndoshta ngaq ishte nj figur shum paqsore. Nuk i mbante afr n zyr. Kur punonte ishte gjithmon vetm me sekretarin dhe nuk preferonte t krijonte afrimitet me t tjert. Kt e thon arkivat austriak. T kuptojm, se pr kto detaje nuk ka shum dokumente.

    Sa flet prmban Arkivi i Austris q ju sillni n kt libr dhe a keni gjetur foto t panjohura m par aty, q mund ti keni publikuar ose jo n kt libr?

    Kan qen rreth 800 flet q flisnin pikrisht pr vitin 1912. Por n kt arkiv ka shum dokumente edhe pr vitet 1911 dhe 1913, por interesi im ishte vetm 1912-ta. Fotografit q un sjell n libr jan kryesisht t njohura. E vetmja foto q mund t jet e panjohur sht ajo e nisjes, me t ciln erdhi n Durrs Ismail Qemali.

    N fakt ka nj konfuzion pr emrin e anijes q e solli. Ndrsa ju e keni sqaruar kt detaj. Ku jeni bazuar?

    Po, sht e vrtet q pr emrin e anijes q e solli ka nj konfuzion, q un mendoj se vjen nga nj komunikim i shefit t Policis s Triestes, Albert von Manussi, i cili n raportimin e tij jep nj tjetr emr. Un mendoj se ai e ka pasur informacionin nga pal t treta dhe sht i pasakt. Pr sqarimin e ktij detaji un jam bazuar (si themi ne gazetart) n dy burime; te komunikimi i konsujve dhe n shtypin e kohs. Por ka dhe nj detaj shum interesant me anijen. Ismail Qemali n portin e Durrsit nuk ka ardhur me anijen me t ciln u nis nga Trieste. Nga Trieste ai bashk me shqiptart e tjer hipi n nj anije pasagjersh me emrin Brunn. Pr shkak t situats q grekt kishin krijuar n Durrs, anija nuk mund t hynte n port. Kshtu, n afrsi t Kepit t Rodonit, Ismail Qemali ka zbritur nga anija e udhtarve dhe ka hipur n anijen Graf urmbrand, q ishte vn n dispozicion nga austriakt. Kjo anije sht dhe n foton q un kam sjell n kt libr. Ky sht nj detaj i panjohur dhe pr kt i jam referuar gazets franceze Le Figaro.


    Libra t tjer nga kolana historike e botimeve UET-Press

    Shqipria 1911-1974, autor Romeo Gurakuqi

    Geraldina, Mbretresha e Shqiptarve, me autor Ges Robyns

    Vitet shqiptare 1943-1945, me autor David Smajli

    100 vjet 1912-2012, me autor Blendi Fevziu

    Shqipria, ankthi dhe ndrra, me autor Amik Kasoruho


    Pjes nga libri

    Intervista sht botuar m 8 nntor 1912 n gazetn kryesore n Vjen, Neue Freie Presse, me tirazh prej mbi 50 mij

    Ismail Qemali pr her t par tha Pavarsi n Vjen

    Gazeta kryesore e asaj kohe n Vjen, Neue Freie Presse, me tirazh prej mbi 50 mij kopje, pron e nj hebreu, ishte n nj far mnyre zdhnsja e pikpamjes qeveritare t Austris. Menjher pas arritjes s Ismailit, gazeta drgoi n Grand Hotel nj korrespondent, i cili i mori atij nj intervist.



    NEUE FREIE PRESSE: ǒqndrim mbani ndaj pretendimit t Serbis pr t pasur nj port n Adriatik?

    ISMAILI: Kjo sht njsoj sikur Zvicra e rrethuar me male t thoshte se, meq nuk ka dalje n det, nuk mund t ekzistoj dot n qoft se nuk i jepet porti i Gjenovs.

    NEUE FREIE PRESSE: Por, a ka t drejt Serbia pr nj port, n Adriatik ose n Egje?

    ISMAILI: Nuk m takon mua t them nse Serbia ka t drejt pr nj port n Egje. Kjo sht nj shtje ku ne nuk przihemi. Por e kuptoj gjithashtu se, pr sa koh q n Shqipri sundonte regjimi i paqytetruar turk, Serbia mund t ankohej se, meq nuk kishte dalje n Adriatik, zhvillimi i saj ekonomik mbeti prapa. Mirpo, krejt e ndryshme do t jet gjendja e Serbis kur shqiptart t jen zotr t vetes. Shqipria do t ket ambicien pr tu br shtet i qytetruar dhe do t dshiroj marrdhnie t mira me Serbin. Kshtu, Serbia do t jet n gjendje ti prdor portet shqiptare pr tregtin e saj. Edhe nn regjimin e Turqis ajo e gjeti nj rrug drejt detit me an t hekurudhs pr n Selanik. Nse Serbis i duhet nj mushkri pr t marr frym, ather Shqipria e pavarur, me portet e saj t Adriatikut, sigurisht q nuk do t jet penges pr zhvillimin e saj t ardhshm ekonomik.

    Biseda u zhvendos n shtje t tjera: Nuk do t kishte mkat m t madh, -tha Ismaili, nqoftse fitimtart e tanishm do t prpiqeshin t pasuroheshin n kurriz t shqiptarve. Shqiptart nuk do ti nnshtroheshin kurr nj fati t till dhe Gadishulli Ballkanik do t mbetej vazhdimisht nj shesh trazirash.

    NEUE FREIE PRESSE: Ju krkoni nj Shqipri t pavarur?


    ISMAILI: Q Shqipria t jet nj shtet i pavarur, kt e krkon jo vetm interesi i shqiptarve, por edhe interesi i prgjithshm i Europs. Europa nuk do ti gzoj dot frytet e liris nse Shqipria coptohet. Ne duhet t trajtohemi njlloj si shtetet e Ballkanit. Nse rajonet e pushtuara do t duhet t shkputen krejt nga Turqia, po ashtu duhet q edhe Shqipria t bhet e pavarur.

    NEUE FREIE PRESSE: Sa e madhe do t ishte nj Shqipri e pavarur dhe cili do t ishte kryeqyteti i saj?

    ISMAILI: Shqipria e pavarur do t jet nj shtet me rreth dy milion e gjysm banor. Ky shtet duhet t prfshij t tr Vilajetin e Shkodrs, pjesn shqiptare t vilajetit t Janins, pjesn shqiptare t Manastirit, pjesn perndimore t Manastirit prreth Ohrit, Dibrn, Elbasanin, Korn, sanxhakun e Pejs me Gjakovn, sanxhakun e Prizrenit, nj pjes t sanxhakut t Shkupit dhe nj pjes t sanxhakut t Prishtins. Kryeqyteti i Shqipris mund t ishte Elbasani, pr arsye t pozits s tij qendrore, por rol t madh mund t luante edhe Vlora, ku mund t shkonte hekurudha. Elbasani mund t ishte Uashingtoni, ndrsa Vlora, Nju-Jorku yn.

    NEUE FREIE PRESSE: Cili do t jet princi juaj?

    ISMAILI: Sa pr shtjen, nse ne do t vihemi nn nj princ dhe se kush mund t jet ai, do t kemi koh t vendosim m von.

    NEUE FREIE PRESSE: Po malsort far qndrimi po mbajn? A po luftojn ata pr Malin e Zi?

    ISMAILI: Sipas mendimit tim, n Europ jan prhapur keqkuptime. Malsort luftojn kundr Turqis e jo pr Malin e Zi. Ata luftojn pr pavarsin e Shqipris. Ne shqiptart jemi t gjith t nj mendjeje n dshirn pr nj Shqipri t pavarur. Ne t gjith, mysliman, ortodoks apo katolik, e gjejm veten n kt dshir. Te ne ka familje, ku nj antar i prket nj feje dhe tjetri nj feje tjetr, por kto dallime fetare nuk na ndajn aspak n qndrimet tona politike.

    NEUE FREIE PRESSE: Si i shikoni marrdhniet e ardhshme mes Shqipris dhe Austro-Hungaris?

    ISMAILI: Ne duam t kemi marrdhnie t mira me Austro-Hungarin dhe me Italin, n mnyr q kto dy shtete t mbshtesin nevojat tona kulturore dhe ekonomike. Nj vendi t vogl i nevojitet prkrahja e shteteve t mdha dhe sht e qart se kjo mbshtetje te dy vendet aleate t Adriatikut, Austro-Hungaria dhe Italia, do t vij vetvetiu. Kshtu, monarkia e madhe fqinje, mysafir i s cils jam tani, mund t ket vetm prfitime nga nj Shqipri e pavarur.

    Ismaili prmendi edhe dika. Sulltani, i tha ai gazetarit, sigurisht do t mbetet Kalifi q do t prfaqsoj gjithnj interesat fetare n Shqipri. N kontekstin e gjith intervists, ku toni kryesor sht shkputja nga Turqia, ky pohim duket si i br nga zori, pr diplomaci. Ismaili ishte i kujdesshm t mos zemronte elementin proturk brenda Shqipris, i cili kishte mjaft ndikim. Shqiptart identifikoheshin n nj mas t madhe me fen myslimane dhe fanatizmi fetar i popullats, q e gjente frymzimin n Stamboll, te Kalifi, mund t bhej nj penges pr Ismailin. N t njjtn mnyr, ai i ruhej zemrimit t pritshm t qeveris osmane me aktin q donte t ndrmerrte. Ismaili ishte dinak dhe kishte aftsin e rrall pr ta shprehur dinakrin e tij me fraza t qarta.

    Ktu, natyrisht, ishte edhe shtja tjetr delikate ku Ismailit i duhej t tregohej nj ekuilibrist i mir. Fjala sht pr dilemn e atyre malsorve q ishin radhitur me mbretin Nikoll pr t luftuar kundr turqve. Ismaili iu shmang prgjigjes s drejtprdrejt, por tashm dihej se n viset veriore, ku urrejtja ndaj xhonturqve ishte e paprmbajtur, malsort ishin joshur nga premtimet e malazezve dhe qen armatosur prej tyre. T ndikuar nga propaganda, nj pjes e malsorve katolik e shihnin luftn e re si nj betej mes Krishterimit dhe Islamit, t prfaqsuar nga Turqia. Pr disa patriot shqiptar t Jugut kjo ishte e papranueshme, sepse, sipas tyre, momenti ishte delikat dhe do prpjekje duhej prqendruar te shptimi i kombit. M 7 nntor, sekretari i legats austro-hungareze n Janin, Constantine Bilinski, i raportonte Vjens pr nj letr q disa patriot t Toskris i drejtonin kryeipeshkvit shqiptar t Shkodrs, Jak Serreqi, t cilit i krkonin sqarime pr kto akte tradhtie, si i quanin ata. Ismaili, pa hyr n hollsi n intervistn e tij, prpiqej ta minimizonte rndsin e ndarjeve fetare dhe tu tregonte qarqeve diplomatike dhe publikut ndrkombtar se kryesore pr shqiptart, mysliman apo t krishter, ishte dshira pr pavarsi.

    Intervista u botua n gazet m 8 nntor, n edicionin e mbrmjes. Mund t shihet leht se vetm dy dit pas largimit nga Rumania, Ismaili kishte nisur t fliste hapur pr pavarsin, ndryshe nga deklaratat q jepte n Bukuresht. Kjo intervist sht ndoshta dokumenti i par i publikuar, ku ai e artikulon pa mdyshje pavarsin, pr t ciln do t shkonte n Shqipri.

    Aida Tuci - MAPO
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  7. #27
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime
    http://www.shehmuamerpazari.com/sheh_ahmet.html

    Duajeni tjetrin, si doni veten tuaj.
    Duajeni Shqiperine, si doni familjen tuaj.
    Me dashte te miren e tjetrit dhe te vendit tend, eshte kryet e filozofise."
    (Sheh Ahmet Pazari)

    Vijme tek koha qe perfaqesohet nga nje brez tjeter, tek nje personalitet fetar i devotshem, si paraardhesit e tij. Gjithe jeten e tij deri ne vdekje e pershkoi nje humanizem i pashoq. Ky ishte Sheh Ahmet Pazari.

    Sheh Ahmet Pazari, rrjedh nga nje familje fetare Islamike e rruges Aleviane, te Tarikatit Halveti, qysh nga viti 1605, ne Tirane. Rezidenca e tij fetare (Asitane - teqe e madhe ose nena e teqeve) ka qene ne ish pazarin e vjeter, me dalje nga rruga e Barrikadave. Misioni i tij fetar ka qene i trasheguar brez pas brezi, fillimisht ne Shkoder me tre breza, ne ish pazarin e vjeter, te ardhur nga Serezi.

    Sheh Ahmet Pazari u vesh si Sheh qe ne moshen 18-vjecare. Si i vdiq babai, u ngarkua jo vetem me petkun e fese, por dhe me hallet e popullit. Shqetesohej per ta, mundohej t'i jepte zgjidhje halleve te tyre.

    Koha kalonte. Sheh Ahmet Pazari, bashke me shoket patriote te Tiranes, mendonin per pavaresine e kombit shqiptar. Ai ishte per nje zgjidhje sa me te mire te problemeve. Per gjithshka e karakterizonte urtesia. Inatin dhe ngutjen ai i quante te rrezikshme. Shpesh i thoshte te tjereve se, "ngutja dhe inati te cojne ne rrugen e shejtanit". Shpesh porosiste te birin, Aliun, te ishte i urte, i dashur dhe i qete. Kete e shohim tek nje ilahi (vjershe mistike), qe e shkroi Aliu kur mori detyren fetare si Sheh, pas vdekjes se babait te tij, Sheh Ahmetit. Po shkepus disa vargje:

    Baba im me la nje fjale
    te rrish shume me urtesi
    njerezit ne Tarik me i marre
    dhe tei besh Alevi (te drejte, te sinqerte)

    Sheh Ahmet Pazari ishte nje patriot i flaket dhe nje qytetar i moderuar. Ai luftonte fanatizmin, perbuzte ata, qe pengonin dijen. Per kete fanatiket dhe turkomanet e therrisnin eSheha Metae ose me epitetin eSheh Kaurrie.

    Sheh Ahmeti mori pjese ne Kongresin e Manastirit dhe ishte per abetaren, jo me alfabet arab, por latin. Mbeshteste tezen, bashke me shoket e tjere, se : eFemijet tane ne shkolle do te mesojne dhe do te perdorin me lehte alfabetin latine.

    Si patriot, u mesonte te tjereve vazhdimisht, me keshillat e veta, ta donin gjuhen shqipe, se ishin shqipetare, pavaresisht se mesonin ne shkolla turke. Ne shkolle mesonte dhe djali i tij, Aliu. Drejtori i shkolles ishte turk dhe kerkonte nga te gjithe nxenesit te flisnin turqisht.

    Aliu, i frymezuar nga babai i tij, me ndjenjen e shqiptarizmit, propogandonte per gjuhen shqipe. Nje dite e sollen Aliun nga shkolla te gjakosur, bashke me dy shoket e tij vellezer, Hamdi dhe Mihtat Llagamin dhe Xhaf Zelken, sepse flisnin shqip. Per kete shqipe u munduan dhe u sakrifikuan te medhenj dhe te vegjel. Pa gjak nuk vinte pavaresia. Cdo patriot dhe bir patrioti punonin sipas menyres se tyre per Shqiperine.

    Tregonte baba im, Sheh Ali Pazari, se si e kishin munduar dhe rrahur Hafiz Ibrahim Dalliun. Perfytyro nje plak, me trup te vogel dhe shendet te lige, t'i hipe ne kurriz nje burre me ngjyre, qe peshon 100 kilogram. Nuk mjaftonte kjo, por me nje kerbac, qe binte papushim ne kurrizin e tij, e detyronin te ecte neper rruget e Tiranes.

    Sheh Ahmet Pazari, pervec rrethit te ngushte miqesor qe kishte me Murat Toptanin, e lidhte dhe ceshtja kombetare. E kishte per zemer vjershen pa-triotike, ne forme kushtrimi, qe kishte bere miku i tij, Murat. Deshironte qe ta dinin edhe te tjeret, se kjo kenge ishte si mesazh per te gjithe ata, qe e ndjenin veten shqiptar. Vecoj disa vargje te kesaj kenge:

    Kushtrim, burra, shpejt ne kambe
    Sot per ne e zeza gjame
    Armiqte keshtu me tradhetine
    Ne zgjedhe me e pa Shqipninee..

    Shqipe, zog i pleqve te vjeter
    Cei bane kep e ketheter
    Vrillo, shqipja mushkenine
    Atij qe tradhton Shqipnine.

    Ne Teqen e Sheh Ahmet Pazarit, vec riteve fetare, zinte vend dhe atdheu. ePa atdhe, nuk ka fee, thoshte Sheh Ahmet Pazari. Ne Teqen e tij vinin shoke dhe miq, si: Mahmud Sali Myderrizi, Mahmud Turdiu, Refik Toptani, Fan Koja dhe shume patriote te tjere.

    Kjo cerdhe patriotesh mblidhte dhe priste patriote edhe nga Kosova. Keta ishin miq, por dhe besnike te rruges Halvetiane. Nepermjet fese ata benin dhe bisedime rreth vendit te tyre, flisnin per pavaresine, te cilen e kishin enderruar prej kohesh te paret e tyre. Te tille ishin: Hysejn Kuqi, Ali Zajmi, Riza Spahiu etj., te cilet luftonin me vendosmeri kundra serbit, armikut me te eger te Kosoves dhe Shqiperise.

    Serbi ka sulmuar disa here Shqiperine. Ne vitin 1912, gjeti rastin, kur ushtria turke po largohej. Serbi, i perqendruar nga Shkodra ne Kruje, sulmon Tiranen dhe areston te parin Sheh Ahmet Pazarin.

    Patriotet kosovare, ne vitin 1912-1913, bashke me forcat dibrane, ndoqen forcat serbe pertej kufirit te Shqiperise. Patriotet kishin nje gjuhe te perbashket. Ata nuk llogaritnin as jeten e tyre. Luftonin krah per krah me njeri - tjetrin, kundra cdo armiku, qe shkelte vendin e tyre.

    Ne vitet 1909- 1910, Sheh Ahmet Pazari zgjidhet nga populli i Tiranes delegat ne Kongresin e Dibres. Gjate kesaj kohe, ai mori nje telegram nga Tirana, ku e lajmerojne per vdekjen e gruas. Ky atdhetar kthehet ne Tirane me nje plage te rende ne shpirt, per te varrosur te shoqen. Pas kesaj, meqenese nuk ndjehej mire me shendet, i lodhur dhe shume i deshperuar per humbjen e gruas se tij, niset me te birin per ne Stamboll, per nje vizite mjeksore. Mjeket e keshilluan Sheh Ahmetin te qendronte per t'u qetesuar dhe mjekuar.

    Ne Stamboll, ai u takua dhe me miqte e tij. Si atdhetar qe ishte, edhe ne Stamboll u interesua per klubin shqiptar. Mjerisht ne ate kohe, ai ishte i mbyllur, per arsye grindjesh dhe kundershtimesh. Me punen e madhe qe beri Sheh Ahmeti, klubi i shqiptareve u rihap. Drejtor i klubit u zgjodh zoti Ibrahim Tema.

    Ne kujtesen e tij ruhen dhe takimet qe bente rastesisht me patriote shqiptare, si me: Ismail Qemalin, Nexhip Drogen, Shahin Kolonjen e te tjere. Nuk i harronte fjalet qe i kishte drejtuar Ismail Qemali:

    "Te pergezoj per iniciativen dhe deshiren qe lindi ne zemren tende te zjarrte per Shqiperine, duke rihapur klubin ne Stamboll. Duhet ta kishim bere ne kete pune, qe ishim ketu dhe mos ta prisnim prej Teje, Sheh efendi. Kjo, nderkohe, te nderon. Rendesi ka qe ne te punojme bashkarisht dhe me sinqeritet per Shqiperine."

    Miqte e tij, ne Stamboll, e ftuan Sheh Ahmetin te merrte pjese ne Parlament. Gjate debateve ne Parlament, Aliu, djali i Sheh Ahmetit u revoltua shume , kur degjoi qe nje deputet turk po fliste keq per Shqiperine. Ne kohen e pushimit i kerkoi te jatit te largohej, sepse nuk po duronte qe nje i huaj te shante vendin e tij.

    Esat Toptani i kerkon Sheh Ahmetit arsyen e largimit para kohe nga Parlamenti. Aliu, si i ri dhe pak i nxituar i drejtohet Esat Toptanit:

    "Si duruat ju, qe nje i huaj te shaje Shqiperine ne diskutimin e tije Si nuk e ndaluat ju fjalen e tij shpifese ndaj vendit toneee Esat Toptani nuk e priste qe nje djale i ri te fliste para tij me nje ton te tille. Sheh Ahmeti kerkon te mos ia vere re djalit te tij, mbasi eshte i ri dhe eshte hera e pare qe merr pjese ne debate te tilla. Menjehere e merr fjalen deputeti Shahin Kolonja, i cili nder te tjera thote: eEdhe ne po te ishim ne moshen e tij, nuk do ta kaperdinim ofendimin e nje deputeti turk, i cili merr guximin te marre neper kembe me pa te drejte nje vend tjeter."

    Gjate qendrimit ketu, Sheh Ahmet Pazari, merr kontakt me Telat Pashen, minister i brendshem i Turqise, i cili me vone gradohet dhe behet kryeminister. Me kete Pasha, Sheh Ahmeti ishte njohur me pare. Ai ne bashkebisedim me Pashen i kerkon dhe e pyet:

    ePerse nuk i jepet Shqiperise pavaresia, kur dihet se sa lufte eshte derdhur nga shqiptaret kundra Turqisee Besoj se keni dijeni per ate turme emigrantesh, te ardhur ketu ne Stamboll. U informova prej tyre, se pas Xhevit Pashes, vjen nje Dorgut Pasha, komandant tashme ne ushtrine e xhonturqve. Ai paska bere reprezalje ne popull dhe paska vrare. Paska mbledhur armet ne cdo shtepi shqiptare. A do te keni valle interes ju te na pushtojne lehtesisht serbet dhe greket duke na gjetur te paarmatosuree

    Lidhur me kete bisede, Sheh Ahmeti mori nga autoritetet turke pergjigjen se po teua njihte shqiptareve pavaresine, do te kerkonin edhe arabet, jemenasit dhe popujt e tjere te njejten gje. Per problemin e dyte, autoritetet turke do t'i jepnin urdher per te ndaluar reprezaljet ne gra e femije, sic kishin vepruar deri tani.

    Po shpjegoj shkurtimisht se si eshte njohur dhe miqesuar Pashai i Turqise me Sheh Ahmet Pazarin. Miqesia me Pashane Turk ishte lidhur ne keto rrethana:

    Myteserrifi (Prefekti) i Korces kishte urdher nga Veliu i Selanikut, ne ate kohe Telat Pasha, te nxirrte nje deputet per vllehet e krahines, se ia donte politika e jashtme te bente nje gje te tille. Perpjekjet e Myteserrifit deshtuan dy here, se nuk formohej shumica e votave.

    Prefekti ishte informuar se ne kete ceshtje mund te ndihmonte Sheh Ahmet Pazari, mbasi e gjithe Korca dhe Devolli gezonin nje respekt te madh per te. Ky patriot vinte ne keto ane, sepse kishte Teqete e veta. Ishte kryetar shpirteror i Bashkesise Halvetiane per Shqiperine. Administronte dhe organizonte ritet fetare ne keto Teqe me dervishet e sheheleret e tij. Ky njeri humanitar nuk ishte i shkeputur nga bamiresite dhe dashuria me njerezit. Veprat e tij ishin te njerezishme dhe rridhnin nga zemra per te ndihmuar sadopak te tjeret. Deshironte te vendoste nje tulle ne ndertimin e vendit. Ndertoi ura, cesme, rruge, pajtim gjaqesh nga vellavrasjet etj.

    Myteserrifi informoi Telat Pashen, se per te nxjerre deputetin vlleh, mund te ndihmonte nderhyrja e Sheh Ahmet Pazarit, si njeri i respektuar dhe i dashur ne keto zona.

    Fati e solli, qe Sheh Ahmeti kishte ardhur ketej me qellim qe te kontribonte ne tharjen e kenetes se Maliqit, te ndertonte Teqen e Sheh Islamit ne Korce, te ndihmonte rrethin e Korces dhe te Devollit ne lidhje me organizimin e Teqeve dhe per te kryer bamiresira te tjera. Ishte i papertuar dhe nuk lodhej per te ndertuar dhe lulezuar vendin e tij. (Per keto vepra ka shkruar dhe gazeta e asaj kohe eKronika e Korcese.)

    Myteserrifi nuk vonoi tei thote Sheh Ahmetit, se ai do te ndihmonte shume nese do te kishte mundesi te zgjidhte nje deputet qe te perfaqesoje vllehet (arromun) ne vendin tone.

    Sheh Ahmeti per kete ishte i gatshem, sepse keta ishin bere banoret apo pjese e Shqiperise. Menjehere mblodhi vllehet kudo qe ishin, me ate shpirtin mobilizues dhe te papertuar qe e karakterizonte. Dhe ia doli ne krye. Ndermjet tyre, natyrisht, duke e plotesuar numrin e elektoratit, zgjodhi per deputet nje perfaqesues nga familja Ballauri.

    Menjehere, per kete u njoftua Pashai, i cili falenderoi Sheh Ahmetin perzemersisht. Pashai e lidhte me Perandorine Otomane, e cila fitonte pike ne diplomacine e politikes se jashtme, si njohes i te drejtave te minoriteteve.

    Sekaloi shume kohe dhe Pashai gradohet nga Porta e Larte si minister i brendshem i Turqise.

    Gjate qendrimit te tij ne Korce dhe Devoll, Sheh Ahmeti, nje dite papritur, u ndalua nga nje miku i tij. Ky ishte drejtori i postes, zoti Abedin Lico, i cili e vuri ne dijeni per nje lajm jo te mire. Zoti Abedin i dorezon Sheh Ahmet Pazarit nje kopje te nje telegrami, ne menyre shume te fshehte, sepse ishte ne fuqi qeveria turke dhe e survejonin. Sheh Ahmeti e lexoi me kujdes telegramin, i cili nga permbajtja e fajesonte ate deri me denimin me vdekje.

    Permbajtja e telegramit ishte shkruar nga nje filoturk, qe e tradhton Shqiperine per interesat e Turqise. Ky person ishte Hysen Bej Bilishti. Ai lajmeron Stambollin, se ne Korce vjen nje i ashtequajtur Sheh Ahmet Pazari, me emrin e dyte "Azizi i Tiranese, qe ben propagande kundra Turqise. Ai i ben te njohur, se: eKy person eshte shqiptar i flakte. Kur vjen ne Korce, mbyllet pazari i Korces dhe qepenat e dyqaneve dhe pritet me perulje. Ky person duhet zhdukur fizikisht, sepse rreth tij mblidhet nje popull qe i bindet shpirterisht. Eshte njeri shume i rrezikshem."

    Sheh Ahmet Pazari, megjithese e mesoi permbajtjen e telegramit, qetesohet, se ky telegram do te binte ne doren e nje miku te rendesishem, sic ishte ministri i brendshem i Turqise. te cilin ai e kishte ndihmuar me pare.

    Me vone, Sheh Ahmet Pazari, ne Turqi, krijoi mundesine e takimit me Telat Pashen, ministrin e brendshem. Ne takim mendonte si t'ia zinte ne goje telegramin, por nuk guxonte. Por Pashai e beri vete kete bisede:

    "Sapo me ra ne dore telegrami, e lexova me kujdes dhe e grisa. Nje patriot i ndershem, qe e do vatanin e tij, do ta bente nje gje te tille. Kete do te beja edhe une per vendin tim." Keshtu u ndane keto dy miq.

    Ngjarjet pasojne njera-tjetren. Sheh Ahmet Pazari, bashke me djalin e tij, Aliun, nisen nga Turqia per ne Shqiperi. Kur arrijne ne Korce, u informuan me konkretisht per reprezaljet qe kishte kryer Shefqet Durgut Pasha, si dhe burgosjen e disa te njohurve dhe te afermve te tij. U largua menjehere nga Korca, i shoqeruar me tre vete te armatosur. Armet i mbanin te fshehur nen gune.

    Kaloi keshtu nga nje fshat ne tjetrin, derisa arriti ne Qukes. Atje u strehua tek nje miku i tij, i quajtur Nure Kushta. Ndenjen bashke me te birin, Aliun, dy dite ne shtepine e tij. Pastaj u nisen drejt Tiranes, te shoqeruar nga miku i tij, sepse ai i dinte mire shtigjet per te kaluar. Kur arriten ne fushen e Domosdoves, vune re, se aty ishte vendosur ushtria e Durgut Pashes. Armiku i diktoi dhe iu vu ne ndjekje.

    Nure Kushta i dinte te fshehtat e rrugeve, dredhoi dhe humbi nga syte e ushtrise turke. Mbeti i plagosur i biri i Nure Kushtes. U detyruan te ndalojne ne Elbasan. U strehuan ne Teqene e Sulejman Tabakut dhe ndejten te fshehur per disa dite, per te humbur gjurmet. Ne Elbasan mori vesh per burgosjen e vellait te tij, Xhemal Pazarit, si dhe te Demir Pashe Peqinit dhe shume patrioteve te tjere. Sheh Ahmeti bashke me te birin largohet nga Elbasani dhe nisen drejt Tiranes.

    Koha po kalonte, levizje patriotesh kishte ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit. Duke lene pas dore shendetin e tij, Sheh Ahmet Pazari nuk rreshti se punuari e menduari per Shqiperine. Ai deshironte ta shikonte te pavarur vendin e tij. Shume prej patrioteve qe ishin rreth tij, e mbeshtesnin mendimin e Sheh Ahmetit per ngritjen e flamurit shqiptar. Ishte fundi i muajit Nentor 1912.

    Populli, i mbledhur ne Teqene e Sheh Ahmet Pazarit, u bashkua me propozimin e tij, qe te dale me flamur ne dore nga Teqeja dhe te gjithe se bashku te shkojne drejt selise Turke. Perkrah Sheh Ahmetit vinte i vellai i tij, sapo i dale nga burgu, Xhemal Pazari, bashke me Refik Toptanin.

    Pikerisht, ne seline turke, sot filiali i Bibliotekes Kombetare, ne mes te nje entuziazmi te papare, ulet flamuri turk dhe ngrihet flamuri shqiptar. Populli i Tiranes shtohej ne numer gjithnje edhe me shume. Sheshi u mbush plot e per plot me njerez te ardhur edhe nga fshatrat perreth. Data 26 Nentor 1912 ishte per Tiranen ngjarja me e rendesishme dhe jetesore, pas 500-vjetesh te pushtimit otoman.

    Selia Turke pak nga pak po boshatisej dhe ush-taret turq po e linin Tiranen per te shkuar drejt Semanit, te Fierit. Vendin e tyre po e zinin shqiptaret patriote, qe i bashkonte nje ideal, pavaresia e vendit te tyre.

    Ishte nje ngjarje rrenqethese, qe te mallengjente. Burrat shqiptare, ne salle, derdhnin lot gezimi ne mes te ushtareve turq te armatosur deri ne dhembe, qe po largoheshin.

    Keto momente ishin sa te gezueshme, aq dhe te guximshme nga ana e shqiptareve. Kokat e te gjithe te pranishmeve rrezikoheshin nga 17,000 forca turke dhe serbe. ( Kete ngjarje historike dhe kaq emocionuese, ma tregon babai im, Sheh Ali Pazari, prezent ne ate salle patriotesh.)

    Me vendosjen e flamurit te shumepritur, do te mbahej dhe fjala e rastit. Sheh Ahmet Pazari, deshiron qe kete fjale ta mbaje Refik beu, sepse e kerkonte nderi i tij, si patriot i pakursyer per Shqiperine. Ky pasi e falenderon Sheh Ahmetin per respektin, me modestine e tij, propozon Dervish Xhemal Pazarin, si fetar dhe me i moshuar.

    Xhemal Pazari e filloi fjalen e tij, me gjuhen e paster shqipe, keshtu:

    "O Zot i gjithesise!
    Shyqyr qe na shpetove nga zgjedha e Turqise."

    Ne salle u moren vendime nga pjesmarresit e flamurit, si:
    1. Njoftim mbi shpalljen e indipendences shqip- tare shteteve te medha te Evropes, nepermjet Konsullatave ne vendin tone.
    2. U njoftua zyrtarisht Elbasani, Kavaja, Shijaku dhe Durresi, se ketu ne Tirane, u ngrit flamuri shqiptar dhe u shpall pavaresia.
    3. U njoftua komandanti i ushtrise serbe ne Kruje, nepermjet nje komisioni, te zgjedhur nga ky tubim, me nje proteste, te paraqitur nga ky komision.

    Protesta drejtuar komandantit serb, konsiston, ne:

    "Ne jemi popull shqiptar dhe jo turk. Per kete kemi ngritur flamurin tone dhe kemi shpallur indipendencen."

    Komisioni, qe do te nise protesten, formohet nga gjashte persona. Per te mbajtur nje barazi ne mes feve, ne kuptimin njerezor, Sheh Ahmet Pazari beri nje shembull tolerant dhe te barabarte. Ne komisionin e protestes ndaj serbeve, Ai, si kryetar, propozoi tre myslimane dhe tre te krishtere per te njoftuar Komandantin serb, ne Kruje, rreth vendimeve te komisionit per pavaresi. Kryetar komisioni zgjidhet Sheh Ahmet Pazari. Anetare te tij jane: Myslym Ag Beshiri, Myslym Myderrizi, Fan Koja, Nikoll Nishku, Spiro Politoqi.

    Anetaret e komisionit percillen nga populli i Tiranes me nje atmosfere mjaft te gezuar festive. Nisja me kuaj drejt Krujes behet nga sheshi, sot Teatri i Kukllave.

    Komisioni arriti ne Kruje pa rene dielli dhe i paraqiti komandantit serb protesten. Komandanti iu pergjigj, se enje pune e tille duhej bere me kohe."

    Sheh Ahmet Pazari, aty per aty i pergjigjet, se:

    ePopulli shqiptar dhe Kosova ka shume kohe me kryengritje e pushke, qe kerkon kete pavaresi. Ne kemi rene dakort me kufijte. Ku tei thone bukes "buke", na perket neve dhe ata qe bukes i thone eljebae, iu perket juve. Nderkohe ne kemi lajmeruar dhe shtetet e tjera evropiane dhe presim pergjigje prej tyre." Komandanti serb merret vesh me Beogradin dhe pergjigja e tyre ishte qe perfaqesuesit e ketij komisioni te kryesuar nga Sheh Ahmet Pazari te mos vriteshin, por te mbaheshin ne survejim. Ate nate Sheh Ahmeti fjeti ne shtepine e Zenel Ag Meces. Te nesermen, pa lindur dielli, u lane te lire nga serbet per teu kthyer ne Tirane. Populli i Tiranes priti gjithe naten ne sheshin prane Teatrit te Kukllave. Me arritjen e tyre u be nje atmosfere e gezuar, e pezier me lot. Ate dite Ismail Qemali zbriti ne Durres dhe gjeti flamurin te ngritur. Mesoi se Sheh Ahmet Pazari, pasi ngriti flamurin ne Tirane, punoi dhe per ngritjen e flamurit ne Durres. Ismail Qemali, qe e njihte mire mikun e tij atdhetar, i dergon nje telegram nga Durresi:

    "Sheh Ahmet Efendi,
    Kandilat e Shqiperise qe keni ndezur,
    nuk do tei leje te shuhen."

    Ushtria serbe me 27 Nentor 1912, ne mbremje, zapton Tiranen. Arrestin e pare e bejne me Sheh Ahmet Pazarin. E cojne ne burgun e Kavajes. Ishte dimer i ftohte. Sheh Ahmeti, ashtu si te burgosurit e tjere, flinte ne cimento, pa shtroje. E torturuan shume. Netet e 27 - 29 Nentorit ishin nje torture e vertete per plakun atdhetar, qe punonte per pavaresine e vendit te tij.

    Sheh Ahmetin e akuzojne, se njerezit qe ndihmuan Ismail Qemalin per te kaluar ne Vlore, ishin njerezit e tij. Kjo akuze do t'i kushtonte vdekjen ne litar dhe trekendeshi ishte gati. Leonidha Mineu, N/Prefekti i Kavajes, hyri garant per pafajesine e patriotit. Ai iu drejtua komandantit te burgut me keto fjale:

    "Ne qofte se ate e akuzoni per shqiptar, Sheh Ah-meti eshte vertet shqiptar i flakte. Copa - copa teia beni mishin, secila cope do te thote se eshte shqiptar. Ne qofte se e akuzoni per ceshtjen e Ismail Qemalit, per ata, qe ju i quani ekomitae, une hyj garant se Sheh Ahmet Pazari nuk ka gisht."

    Kjo garanci i shpetoi jeten Sheh Ahmet Pazarit. Filluan ta trajtonin me mire ne burg. Pranonin ushqime dhe shtroje nga pjestaret e familjes. Sheh Ahmetit i thane se do ta transferonin ne burgun e Tiranes.

    Prane dritares se burgut i afrohen dy - tre fshatare kavajas dhe i thone Sheh Ahmetit te kishte kujdes, se mos e genjenin. Keshtu e kishte pesuar nje i burgosur, qe e marrin per ta transferuar ne burgun e Tiranes, por e gjejne te vdekur tek ura e Priftit.

    Rasti i te burgosurit te vrare, e beri Sheh Ahmetin te shihte me kujdes cdo levizje qe behej rreth tij. Erdhi momenti qe Sheh Ahmeti do te transferohej ne burgun e Tiranes. I thane te zgjedhe nje nga sufarite (kaloresit), qe do ta shoqeronte. Ai zgjodhi Sulejman Bogosin, te cilin e njihte.

    Sheh Ahmeti e bindi shoqeruesin te mos shkonin nga ura e Priftit, por te ndiqnin nje rruge tjeter. Ne mbremjen e asaj dite ata mberriten ne Tirane dhe e dorezuan Sheh Ahmetin ne burgun e Tiranes. Ate dite sollen ne burg edhe shume atdhetare te tjere tiranas, si: Hafiz Ibrahim Dalliun, Haxhi Isuf Banken, Myslym Myderrizin, Myslym Horasanin, Nikolla Nishkun, Myslym Llagamin, Refik Toptanin etj.

    Pra, dita e ngritjes se flamurit ne Vlore, e gjeti Sheh Ahmetin te vuaje burgun e serbit. Keta atdhetare te raskapitur fizikisht ne burgjet e turkut dhe te serbit, nuk e humben shpresen asnjehere per nje Shqiperi te lire dhe te pavarur.

    Erdhi koha e shumepritur. Ushtria serbe la Tiranen dhe patrioteve iu desh te mendonin per te rregulluar vendin e tyre, tashme pa pushtues.

    Pas ngritjes se flamurit ne Vlore, filloi nje perplasje e brendshme, e rrezikshme per fatet e Shqi-perise. Esat Pashe Toptani krijoi nje situate te ndere, aq sa ndau Shqiperine me kufinj. Nga Shkumbini e ketej, duke perfshire Shqiperine e mesme, vendi ishte nen pushtimin e forcave Esadiste (forcat e Esat Toptanit). Pertej Shkumbinit, ne pjesen e jugut, ishin forcat e pushtetit demokratik te Ismail Qemalit.

    Pra, Esat Pashe Toptani e ndau Shqiperine sipas zonave te influences pergjysem. Kjo gjendje opozitare, e krijuar, shkaktoi situaten e pasigurise per nje shtet solid demokrat. Lufta politike dhe shoqerore pas pavaresise, mori nje zhvillim te njeanshem ne dem te Shqiperise.

    Kjo gjendje e shqetesoi shume plakun e Vlores, e cila sepo merrte zgjidhje dhe po conte gjithmone dhe me teper ne percarjen politike te unitetit kombetar. Kjo rrezikonte pavaresine, sovranitetin dhe integritetin tokesor. Per kete, Ismail Qemali i dergoi mikut te tij, Sheh Ahmet Pazarit, telegramin e dyte. Te parin e dergoi si urim per ngritjen e flamurit ne Tirane, ndersa te dytin per gjendjen percarese, te krijuar nga prepotenca Esadiste, ne dem te popullit shqiptar.

    Telegrami i dyte i dergohet Sheh Ahmetit nga Vlora nepermjet kajmekamit te Lushnjes, Qazim Kokoshit. Telegrami shkruhet ne gjuhen osmane dhe dergohet me nderprerje, sepse linja Vlore - Tirane nuk funksiononte, si shkak te izolimit te Esat Pashe Toptanit.

    Po paraqes telegramin nga origjinali:



    Perkthimi ne shqip:
    "Ne Tirane shume te nderuarit Sheh Ahmet efendi hazretleri:
    Ju paraqesim me perulje.
    Zoti Ismail bej effendi, me nje urdher telegrafik, te derguar prej tij, kerkon te takohet per nje nevoje te ngutshme, me Hiresine Tuaj, duke ardhur ne Vlore. Presim pergjigjen e nderuar te Zoterise tuaj."
    Lushnje- Kajmekami (N/Prefekti)
    Qazim Kokoshi
    329 - 1913 -19 shtator 19

    Rruga e gjate, e veshtire, pa mjete, survejimi egoist i Esat Pashes, si dhe gjendja jo e mire shendetesore e bene te pamundur takimin e Vlores.

    Grindjet dhe prepotenca e forcave Esadiste ishin regresive dhe ne dem te vendit, te sapocliruar me gjakun e mijera shqiptareve. Ky egoizem i shfrenuar anonte ne sherbim te interesave percarese te vendit, per restaurimin e fuqive te huaja, ketu ne vendin tone.

    Ky qe shkak per ardhjen e Princ Vidit, per nje stabilizim te gjendjes dhe mosmarreveshjes ne mes tyre. Kjo situate pas pak hapi rrugen e nderhyrjeve dhe nxiti oreksin e lakmine e vendeve te huaja per grabitje, sic ndodhi me vone ne luften ballkanike, me sulmet e grekerve, te serbeve, me pretendimin e ceshtjes tokesore.

    Sheh Ahmet Pazari ishte ne krahun e forcave per t'i ardhe ne ndihme vellezerve shqiptare ne jug. U ngriten forcat e Tiranes, Kasharit, Shijakut etj. Kjo gje nuk i pelqeu forcave Esadiste, sepse merrte nje karakter popullor, por duhet t'i perkiste forcave legjitime te Esat Toptanit. Ndaj ai formoi nje batalion te armatosur, ne kryesine e Abdi bej Toptanit, ne ndihme te krahines se jugut. Kete e shfrytezoi per te shpartalluar forcat popullore vullnetare. Keto forca i quajti jo institucionale dhe i sulmoi sapo hyne ne rrethin e Durresit. Nje pjese e tyre mundi t'i shpetoje rrethimit, ndersa pjesa tjeter u kthye.

    Keto forca vullnetare, perparimtare, per t'i ardhe ne ndihme vellezerve ne jug, ishin te perbere prej cetave te cdo rrethi. Ceten e rrethit te Tiranes e kryesonte komandanti Xhaferr Stermasi, nje nga kusherinjte e Sheh Ahmet Pazarit. Ky u plagos dhe me vone nga keto plage gjeti vdekjen.

    Xhaferr Stermasi ishte nje atdhetar. Per ate flamur, qe u mundua dhe e deshi gjithe jeten, ra deshmor. Ketij trimi modest, i zjarrte per Shqiperine dhe flamurin, populli i tij i kendonte:

    Xhaferr Stermasi
    Xhaferr beu, Xhaferr trimi
    Tri revole prej florini
    Xhaferr beu me kambe te gjata
    Zogu shqipes, para, mbrapa (flamuri).

    Trazira te tjera te brendshme, te nxitura nga elemente te ndryshem tradhtare te vendit tone, ndodhen me vone. Filluan te ngjallen elemente te bab Dovletit, si: Musa Qazimi dhe Haxhi Qamili, kundra Shqiperise dhe flamurit. Dihet historikisht, qe Haxhi Qamili dhe Musa Qazimi, kryemyftiu i Tiranes, dolen ne lufte te hapur kundra gjithe shqiptareve dhe patrioteve, qe punonin per pavaresi dhe flamur.

    Kjo levizje antishqiptare, ne perkrahje te Pe-randorise Otomane, duke thirrur bab Dovletin, digjte shtepite e patrioteve, vriste dhe bente reprezalje.

    Musa Qazimi dhe Haxhi Qamili, bashke me ushtaret e tyre, hyne ne Teqe dhe arrestuan Sheh Ahmet Pazarin, sepse uli flamurin turk dhe ngriti flamurin shqiptar.

    Te nesermen, ata hyne ne Teqen Pazari, moren persiper kubese se Tyrbes nje pllake metalike, simbol i flamurit. Tyrben e dogjen dhe pllaken ia lidhen nje qeni tek bishti, i cili vraponte ne pazarin e Tiranes.

    Sheh Ahmeti i mesoi te gjitha keto, kur ishte ne burg dhe u merzit pa mase. Ai u thote shokeve te tij ne burg: "Une nuk do ta ndertoj me Tyrben, ne qofte se te shtatembedhjete vetet se bashku nuk do te hyjne ne litar. Une Tyrben do ta bej bahce dhe do ta mbjell me lule."

    Dhe me te vertete, pas tre - kater muajsh, nje nga nje, ne Durres dhe Tirane, Musa Qazimi, Haxhi Qamili, bashke me kreret e tjere, plot shtatembedhjete vete, hyne ne litar.

    Kjo ndodhi, kur Esat Pasha, me ndihmen e forcave serbe, rrezuan qeverine e formuar nga Haxhi Qamili dhe i vune ne litar kreret, sic dihet historikisht. Kohe te veshtira po kalonte vendi yne ne kete periudhe. Sheh Ahmeti, pasi e ndertoi Tyrben, qe u dogj nga Haxhi Qamili me shoke, mendonte si ta ndertonte vendin e tij dhe si ta zbukuronte me driten e dijes. Ai si atdhetar dhe iluminist, deshironte per femijet e vendit te tij te mesonin dije, qe Shqiperia te behej zonje, sic enderronin rilindasit.

    Ishte koha qe do te hapej shkolla teknike amerikane me iniciativen e Z. Harri Fulsit. Doli pengese nga pronaret e tokes (Herrianet). Ata nuk linin ne token e tyre te ngrihej shkolla. Sheh Ahmet Pazari, i shqetesuar per kete ceshtje, shkon vete dhe bisedon me pronaret e vendit, duke mbledhur te gjithe Herrianet. Sheh Ahmet Pazari ishte i respektuar jo vetem ne keto zona, por ne te gjithe Shqiperine. E respektonin jo vetem si fetar, por edhe per bamiresite qe bente, kudo qe shkonte.

    Me fjalet e tij ai i bindi banoret se, ne keto shkolla do te mesonin femijet tane shkencen dhe diturine, per t'u bere te afte per zhvillimin e vendit tone ne mekanike, bujqesi, ndertim etj. Ai thoshte:

    "Padituria behet shkak te luftosh vetveten. Cdo gje ka nje vlere, vetem i padituri nuk eshte asgje. Ndaj ju duhet tei lejoni qe ne tokat tuaja te priten tullat, tjegullat, dhe lenda e nevojshme per nje ndertese te tille. Ketu te shkolloni femijet qe te mesojne per te miren e vendit."

    Duke degjuar keto fjale, pronaret e truallit jo vetem nuk e penguan punen, por ndihmuan edhe vete, per ta ndertuar sa me shpejt kete kompleks arsimor. Harri Fuls u entuziazmua shume per perpjekjet pa kursim, qe beri Sheh Ahmet Pazari. Si dhurate, nga ana e tij, Harri Fulsi i vendosi nje gjenerator te fuqishem (per mungese te energjise elektrike ne ate kohe), qe te ndriconte Teqene.

    Sheh Ahmet Pazari, me keqardhje, shikonte qe kudo ne vendin e tij ekzistonin shume zakone, bestytni dhe kanune te keqija. Ai nuk mund te qendronte si sodites. Ai punonte me vendosmeri per t'i luftuar ato.

    Kishte marre pjese ne shume raste, per te shuar gjaqet, grindjet, qe sillnin shkretim dhe varferi. Keshtu, pak kohe se te niste Lufta e Pare Boterore, ne fshatrat e Priskes se Madhe dhe ne Shen Pal, kishte filluar nje grindje vellavrasese, me shume viktima. Edhe nderhyrja e Esat Pashes, me qeverine e asaj kohe, nuk e qetesuan gjendjen kritike te ketyre fshatrave.

    Sheh Ahmet Pazari mundi ta zbuse dhe ta shuaj kete grindje vellazerore, mbasi pranohej si njeri i dashur per ta.

    Per kete, vete austrohungarezet e paisen me karte identiteti, per qarkullim, ngaqe qarkullimi nga nje vend ne tjetrin ishte i ndaluar. Sheh Ahmet Pazari, si nje edukator i mire, qetesonte gjendjen acaruese per cdo situate dhe fuste frymen e vellazerimit ne mes njeri-tjetrit. Edhe ne zonen e Korces, ne Devoll, ne fshatin Zemlak, ndodhi nje grindje e madhe, ku mori permasat e nje lufte te vertete. U vrane tridhjete e shtate burra. U desh nderhyrja e Sheh Ahmet Pazarit te qetesonte gjendjen.

    Ne rrethin e Korces dhe te Devollit ai kishte influence fetare si udheheqes shpirteror, por dhe si Kryetar i Bashkesise Halvetiane per gjithe Shqiperine. Edhe ne keto krahina kishte dervishe dhe shehelere, besimtare te shumte te Tarikatit Halveti.

    Kjo grindje e kishte zanafillen tek dy persona te rendesishem, te pasur dhe me influence. Secili kishte tarafet dhe simpatizuesit e vet. Keta ishin edhe kusherinj me njeri- tjetrin. Njeri quhej Jonuz, tjetri Xhemali. Sheh Ahmeti, si babai i tyre shpirteror, qe thirrej dhe eAzizi i Tiranese, erdhi ketu per te ndaluar gjakderdhjen e metejshme, qe po shkaktonte viktima te shumta.

    Devolli nxorri ilahine, kengen, qe vazhdon te kendohet edhe sot nga banoret e zones se Korces dhe gjithe Shqiperise, deri tek shqiptaret e Amerikes, ne Waterbury, Detroit, Florida, si dhe ne Toronto te Kanadase. Kenga (ilahija, ne gjuhen fetare) kendohet keshtu:

    Azizi me at te bardhe, o baba
    Erdhi te pajtoje Zemlakne , o baba
    Te xhumane se cei mblodhi, or baba
    Te shtunen se cei qortoi, or baba
    Te dielen se cei pajtoi, or baba.
    Qe ne xhadet e perpjete, or djema
    Kobure, dyfek mos kete, or djema
    Or Jonuz, te them nje fjale, or Jonuz,
    Xhemaline ta kesh vella, or Jonuz,
    Xhemali te them nje fjale, or Xhemali
    Jonuzin ta besh vella, or Xhemali.
    O baba, te puthsha tabane, or baba
    Xhemaliu eshte djale, or baba.
    Eshte djale dhe s'mban fjale, or baba.
    Kush see mban kete fjale, o Jonuz
    Per tre muaj do gjeje belane, or Jonuz.
    Dhe babai, si cei foli dhe i pajtoi
    Hipi atne e bardhe dhe shkoi
    Ne Tirane sec qendroi, or djema.

    Pas nje nderprerje per tre muajsh, grindja filloi perseri te ndizet. Xhemaliu, ngaqe e quante turperim kete heshtje, filloi perseri grindjen. Duke pastruar pushken, goditet nga nje plumb qe kishte mbetur ne pushke dhe vret veten aksidentalisht. Kjo ndodhi pikerisht pas tre muajsh, duke koiciduar me fjalen e babait.

    Sheh Ahmet Pazari, si Kryetar i Bashkesise Halvetiane per Shqiperine, edhe ne Petrele kishte Teqet e veta. Si udheheqes shpirteror organizonte ritet fetare dhe i mesonte edukaten sipas ketyre riteve popullit te Petreles. Sheh Ahmeti kishte vene re mungesen e ujit te pijshem ne krahinen e Petreles. Urdheroi dervishin e tij qe t'i binte kumones, lart ne kala, per te lajmeruar popullin per nje mbledhje.

    Populli u mblodh menjehere. Sheh Ahmeti e nisi fjalen e vet keshtu:

    "Kam menduar teiu sjell ujin neper shtepite tuaja, meqenese vuani dhe lodheni shume, duke zbritur me krahe ujin nga kalaja."

    Populli e priti me shume entuziazem kete bamiresi dhe e falenderoi Sheh Ahmetin per kete iniciative aterore.

    Ky atdhetar i pavaresise dhe i bamiresise dha idene per rrjetin hidraulik, pasi ishte i prire si inxhinier ndertimi. Mori persiper tubacionet (qyngjet qeramike) t'i blinte vete dhe te paguante ustallaret per kete pune.

    Populli do te ndihmonte per kanalizimet dhe per t'i sherbyer ustallareve, derisa te mbaronte puna.

    Puna mbaroi shume shpejt, uji erdhi. Ishte nje dite feste per popullin e Petreles. Degjoheshin urime te shumta per Sheh Ahmet Pazarin nga populli i Petreles. Merita dhe puna e Sheh Ahmetit eshte edhe ura, qe lidh Petrelen dhe fshatrat e saj me Tiranen. Ai shquhet si iniciator dhe bamires, si sherbyes i popullit.

    Sheh Ahmet Pazari ishte nje keshilltar i fese dhe nje atdhetar i flakte. Ai keshillonte rinine, me dashurine per njeri - tjetrin, me dashurine per diturine, durimin, se Zoti eshte me durimtaret. Nuk e pelqente punen e nxituar. Nxitimi te con gjithmone ne rruge te gabuar. Sheh Ahmeti keshillonte:

    "Duajeni tjetrin, si doni veten tuaj.
    Duajeni Shqiperine, si doni familjen tuaj.
    Me dashte te miren e tjetrit dhe te vendit tend, eshte kryet e filozofise."

  8. #28
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-10-2006
    Postime
    10
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Nse mund t m ndihmon dikush se cili sht kuptimi i "Vjeshts s Tret", shum flm.

    N Vlon m 15/28 t Vjeshts s Tret 1328/1912

  9. #29
    Deny Ignorance Maska e Darius
    Antarsuar
    25-04-2002
    Vendndodhja
    Agartha
    Postime
    13,942
    Faleminderit
    0
    668 falenderime n 475 postime
    Vjeshtra e trete eshte muaji i trete i vjeshtes

  10. #30
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-10-2006
    Postime
    10
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Flm shum Darius, nuk isha shum i sigurt pr kt prgjigjje q m dhe, prandaj krkova ndihm.M duhej q edhe dikush t ma forcon at mendim q kisha.

  11. #31
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    217
    Faleminderit
    22
    17 falenderime n 14 postime

    Pajtoni i vitit 1912


    Gazi eshte drejtues i nje pajtoni te ish Kinostudios i perdorur ne Filmin Nentori i Dyte nga aktoret.
    edhe vet eshte figurant ne disa filma artistik.
    Pajtoni mban vulen e vitit 1912.

Faqja 2 prej 2 FillimFillim 12

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •