Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 12 prej 12
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime

    Si t shkruajm ese

    SI T SHKRUAJM ESE

    Prgatitur nga Bardhyl Musai

    Botues: CDE, Tiran, 2004.

    Parathnie

    T gjith shkruajm, por a dim n t vrtet t shkruajm?
    Kjo pyetje ka qen objekt i mjaft diskutimeve q kemi br n shum takime profesionale gjat ktyre viteve, qysh kur n Shqipri m 1997 filloi zbatimin projekti “Zhvillimi i t Menduarit Kritik gjat t Lexuarit dhe t Shkruarit”. Sa m shum kalonin vitet, sa m e pasur bhej prvoja n shqyrtimin e shkrimeve t nxnsve, studentve, por edhe msuesve e studiuesve, aq m shum na prforcohej bindja se procesi i t shkruarit shoqrohet me mangsi.

    T shkruash ese n nivel t knaqshm nuk sht e leht. Ashtu si edhe t gjitha shprehit ajo krkon praktik, prgatitje, organizim, prqendrim dhe prvoj. Mjaft njerz t suksesshm nuk do t mund t arrinin t shkruanin ese t tilla pa kombinimin e t gjith prbrsve t msiprm. Duke i marr n shqyrtim t gjithka ka prmendm m lart, sht po aq e vrtet se do individ, pavarsisht shprehive apo njohurive t mparshme, ka mundsi t msoj t shkruaj ese t mira. Kjo sht arsyeja q Qendra pr Arsim Demokratik boton kt libr: Si t shkruajm ese.

    Shkrimi i eseve sht br nj krkes e domosdoshme n programet shkollore dhe kurset e studimit n nivel universitar, pasuniversitar dhe m gjer. Pikrisht, pr t plotsuar kt nevoj dhe pr t`u ardhur n ndihm t gjith t interesuarve, libri q merrni n dor sht nj udhzues praktik me interpretime teorike pr shkrimin e eseve joletrare.

    Shfletojeni librin dhe ushtroni sipas udhzimeve dhe modeleve q paraqiten aty. Dshironi t njiheni me procesin e t shkruarit dhe hapat q ndiqen pr ta realizuar at? Kt do ta gjeni n Pjesn e par. Dshironi t fitoni shprehi pr t shkruar nj ese duke ndjekur t gjitha hapat deri te modeli prfundimtar? Studioni Pjesn e dyt. Dshironi ndihm pr t gjitha llojet e eseve t shoqruar me shembuj dhe aspektet metodologjike? T gjitha kto do t`i gjeni n Pjesn e tret. Eset e paraqitura si model n kt botim jan shkruar nga autor t ndryshm, shumica e t cilve student.

    T jeni t sigurt, duke lexuar kt libr dhe duke ushtruar, do t`ju krijoni mundsit t shfaqni shprehit tuaja t t menduarit kritik dhe krijues. Kshilla jon sht ta lexoni “me laps n dor”, pasi si thot edhe nj proverb spanjolle: “Kush mban shnime gjat leximit, ka lexuar dy her”. N kt mnyr, patjetr do t msoni t shkruani ese, madje mjaft cilsore. Kini besim dhe do t`ia dilni mban.
    Pun t mbar dhe suksese!

    Bardhyl Musai


    I. Procesi i t shkruarit

    N mjaft veprimtari t t shkruarit, njerz n shtpi dhe n vendet e puns, shkrimtart profesionist, nxnsit dhe studentt n shkolla e universitete, shkruajn tekste pr t tjer m shum se pr veten e tyre. Rrethi i lexuesve mund t jet i njohur ose i panjohur, mund t jet shum pran ose n largsi, mund t jet nj person por ndoshta mijra, disa simpatizues e miqsor dhe t tjer ndoshta jo, e kshtu me radh. Me kalimin e kohs, sht ndjer nevoja e prsosjes s ksaj mjeshtrie t domosdoshme pr do individ, prandaj edhe jan prpunuar shum mnyra t t shkruarit me synimin pr t vendosur marrdhnie t bashkpunimit midis lexuesit dhe atij q shkruan. Kjo marrdhnie midis shkruesit dhe lexuesit sht bashkpunuese, reklamuese, propaganduese, por mund t ket edhe ndonj karakter tjetr. Gjat procesit t t shkruarit, shkruesi ndrton tekstin n nj mnyr t till q t ndikoj mbi lexuesin. N kt proces shkruesi bn parashikime edhe pr njohurit e lexuesit, far di dhe far do t msoj prej tekstit t tij.

    Shumllojshmri situatash t t shkruarit, qllime t ndryshme, lexues t ndryshm, kontekste t ndryshme, tematika t ndryshme etj., jan shtje t vshtira pr t`u kaprcyer, jo vetm pr at q shkruan por edhe pr msuesin apo pedagogun gjat puns me nxnsit dhe studentt. N kt mnyr, procesi i msimdhnies pr t shkruarit nuk mund t shndrrohet n nj proces mekanik t zbatimit t disa rregullave dhe udhzimeve q do t mund t shrbejn si shabllone n situata t ndryshme. Gjat procesit dalin plot t papritura q kan t bjn me modelin, prmbajtjen, lexuesin dhe prdorimin e burimeve t ndryshme. T gjitha kto, por edhe t tjera, jan pjes e njohurive q lipset t zotroj shkruesi dhe q iu mbivendosen njohurive t mparshme, t cilat pasurohen me shtimin e prvojs.

    T shkruarit zhvillohet n disa forma, ku njra prej tyre sht eseja. Eseja sht nj form joletrare e t shkruarit q paraqet nj pikpamje t shkruesit pr nj tem t caktuar. sht e rndsishme q shkruesi t organizoj mir shprehjen e pikpamjeve dhe mendimeve t veta, pr t komunikuar sa m mir me lexuesin.

    Por q t realizohet strukturimi i t menduarit pr temn pr t ciln shkruani duhet t ushtroheni vazhdimisht. Kjo nuk mjafton. sht e domosdoshme t ndiqni disa rregulla n form udhzimesh dhe m pas me siguri, me ushtrim t vazhdueshm e ndjekje rigoroze t rregullave t t shkruarit do t zotroni mjeshtrit e nevojshme, pr t shkruar ese t kuptimshme dhe trheqse

    M posht po paraqesim fazat e t shkruarit dhe mnyra se si lidhen me njra tjetrn.

    Nga t`ia fillojm – Kopja e par – Rishikimi – Redaktimi – Korrigjimi – Botimi

    Kur shkruani, nuk duhet doemos t kaloni prmes secils prej fazave. do pjes e t shkruarit zhvillohet n mnyr t ndryshme. Gjat procesit t t shkruarit shihet si kalon vmendja nga produkti i puns s nxnsve e studentve n at far ata mendojn dhe bjn gjat kohs q shkruajn dhe msojn pr t shkruar. Metodat q prdorin shkruesit jan po aq t rndsishme sa edhe produkti i puns s tyre, ato jan reciprokisht t lidhura me njra tjetrn.
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Nga duhet t fillojm

    Qllimi dhe lexuesi
    Para se t filloni t shkruani mendoni pr qllimin dhe lexuesin e shkrimit tuaj.

    Qllimi Cili sht qllimi juaj?
    Lexuesi Kush do ta lexoj shkrimin tuaj?

    Njerzit veprojn n mnyra t ndryshme n situata t ndryshme. Po kshtu ndryshon dhe stili juaj i t shkruarit, duke iu prshtatur m mir qllimeve dhe lexuesit, t cilt ndryshojn n mosh, n interesa, etj. Stili juaj i t shkruarit sht i ndryshm n nj mesazh elektronik (e-mail) q i drgoni nj miku nga stili i t shkruarit t nj raporti me karakter studimor, vlersues etj.

    Njohja e qllimeve dhe lexuesit ju ndihmon t zgjidhni formn e t shkruarit: nj raport, nj njoftim, nj falnderim apo nj poezi. N t njjtn koh, njohja e lexuesit ju ndihmon t zgjidhni stilin e gjuhs q do t prdorni; ndryshe i shkruajm kryeministrit, ndryshe nj punonjsi t bashkis, ndryshe nj kolegu, ndryshe nj shoku dhe sidomos ndryshe t dashurit ose t dashurs.


    Zhvillimi i ideve
    Nj nga detyrat e para me t cilat prballeni kur shkruani, sht t vendosni se cili t jet mesazhi q do t prcillni t lexuesi. Kjo vlen edhe pr rastet kur dikush ju propozon nj ide apo nj tem pr shkrimin tuaj.

    Zhvillimi i ideve fillon me nj diskutim n formn e nj breinstorming pr temn dhe m pas pr nntemat dhe nnshtjet.

    Brainstorming (me vetn dhe t tjert) nis me mbajtjen n nj mnyr t thjesht t shenimeve dhe `dim dhe `mendojm pr temn. Filloni duke shkruar shtje e nnshtje si t`ju vij pr mbar, shkruani far ju kujtohet n at moment. N kt faz rendi i shnimeve nuk ndjek ndonj rregull ose renditje t caktuar.
    Ktu m mir t ndalojm dhe t`i drejtojm disa pyetje vetes:
    `mendojm pr procesin e edukimit sot?, Si ndikon automatizmi n procesin e msimdhnies?, A mund t realizohet edukimi n kushtet e shtpis?, A mund t bhet edukimi i njeriut vetm nprmjet puns me kompjuter dhe informacionit n internet?, Si do t ishte m mir pr nj student t shkollohej brenda apo jasht vendit?
    Sikurse mund ta shikoni nga kto pyetje, hap pas hapi dhe mendim pas mendimi arrihet n prcaktimin e tems.
    Disa nga prgjigjet e pyetjeve t msiprme t mbajtura shnim jo me rregull mund t qartsojn mendimet e para mbi temn pr esen q do t shkruani.

    Nj list m e detajuar sht kjo:
    N ditt e sotme, kur teknologjia po zhvillohet me ritme marramendse dhe shkolla duhet t`i prgjigjet krkesave t ekonomis s tregut, procesi i edukimit po bhet gjithnj e m i ndrlikuar.
    (tema kryesore)

    (nntemat e mundshme)
    1. Disa mendojn se pr shkak t automatizimit t procesit msimdhns po zbehet roli i msuesit n klas me futjen n shkoll t kompjuterve dhe aparaturave t ndryshme. Automatizimi.
    2. Sot mendohet pr msimdhnien jo vetm si proces i zhvilluar nga msuesi n klas por edhe m gjer. Msuesi sht menaxhuesi i puns n grup t nxnsve. Msuesi menaxhues.
    3. Po ashtu mendohet se nxnsit mund t msojn edhe nga modeli ose shembujt. Msohet nga modeli.
    4. Nj tjetr mendim sht edhe ai i edukimit n shtpi. T gjith ata q mendojn pr dobsit e puns n shkoll apo pr pasigurin e fmijve atje, paraplqejn t`i msojn vet fmijt e tyre. Edukimi n shtpi.
    5. Me pranimin e kompjuterve dhe mundsive t tjera si interneti, mendohet se informacioni arrin m shpejt te nxnsi pa patur nevoj pr msimdhns. Interneti.
    6. Nga ana tjetr dukuria e globalizimit dikton nevojn e shoqrizimit dhe jo vetm n shkollat brenda vendit por edhe t ndjekjes s studimeve npr bot. Globalizimi.

    sht e rndsishme t qartsojm idet tona n lidhje me temn. Keni t drejtn t fshini apo t shtoni shtje t tjera m von. Ky sht nj proces dhe gjat tij reflektoni dhe deri n fund t tij ju lind e drejta pr t br ndryshime. Prpiquni tani t filloni me nj renditje t baraspeshuar t ideve dhe detajeve. Nga lista e brainstorming, disa nga pikpamjet tuaja pr nshtjet mund t renditen si m posht:

    + Automatizimi (zhvillimi i shpejt i teknologjive t ndryshme) po zben rolin e msimdhnsit.
    + Msimdhnsi sot sht organizuesi i puns n ekip t nxnsve t tij.
    + Nj tjetr mnyr edukimi mund t jen shembujt apo modeli.
    + Edukimi mund t zhvillohet n shtpi nga prindt.
    + Edukimi mund t ndodh nprmjet krkimit t informacionit n internet.
    + Diversiteti i kulturave dhe mendimi se, bota sot sht duke u br gjithnj e m e vogl, dikton nevojn e ndjekjes s edukimit brenda dhe jasht vendit.


    Nj tjetr mnyr e paraqitjes s ideve sht ajo q quhet kllaster (cluster). Kllaster fillon me temn n qendr t flets dhe zgjerohet duke shtuar ide rreth saj. Kjo mnyr lejon t shtohen lirshm mendimet n mjaft drejtime.
    Nj shembull kllasteri sht ky m posht pr temn e msiprme:
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Megjithse shum gjra kan ndryshuar n botn e gjuhs s shkruar q nga koha e gdhendjes s par mbi gur apo rras balte t pjekur, megjithse makinerit e ndrlikuara kan zvendsuar mjetet e thjeshta,... mnyra themelore e gjuhs s shkruar ka mbetur e pandryshuar.
    A. Purves, 1990


    Planifikimi
    N rastet kur punoni me nj pjes shkrimi m t gjat, sht mir q n fillim t bhet nj plan pune. Nj plan i thjesht do t prfshinte:

    • Shnime t ideve tuaja.
    • Nj list e burimeve t informacionit q doni t kontrolloni.
    • Nj list t fakteve q doni t paraqitni.

    N raste t tjera, mund t bni nj plan m t detajuar. Pr shembull, nse po punoni mbi nj raport t gjat, mund t filloni duke krijuar m par nj skic. Skica tregon mnyrn e organizimit t shkrimit tuaj.

    Titulli: Kafsht shtpiake
    Hyrje: Qeni besnik
    Paragrafi 1: Prse qent jan besnik
    Paragrafi 2: T kuptojm qent
    Prfundimi: Qent besnik jan t rndsishm




    Kopja e par

    Kjo sht faza kur filloni t shprehni idet tuaja. sht e rndsishme q t ndjeheni t lir t eksperimentoni dhe ndryshoni idet gjat prgatitjes s kopjes s par. Kopja e par nuk sht e leht t realizohet, edhe kur e keni t strukturuar mendimin.
    Ja disa udhzime:

    • Mos u shqetsoni q gjithka t jet e prkryer. Gjja m e rndsishme sht q idet tuaja t rrjedhin. Ndryshimet mund t bhen edhe m von.
    • Nse kopjen e par e shkruani me dor, prdorni vetm njrn an t flests duke ln kshtu vend pr ndryshimet.
    • Gjat puns mund t shikoni planin apo skicn, por nuk jeni t detyruar ta ndiqni at pik pr pik. Shpesh idet e reja lindin gjat shkrimit t kopjes s par.


    Rishikimi

    Procesi i riprpunimit t nj pune disa her nga shkruesi quhet rishikim. N kt faz, qndroni pr nj moment dhe rishikoni punn e br. Kshtu ju mund t mendoni pr prmirsimin e puns s br prmes ndryshimeve.

    Rishikimi i kopjes s par mund t bhet nga ju ose dikush tjetr. Edhe n kt faz disa udhzime si mund ta kryeni rishikimin, jan me vler pr t`u marr parasysh:

    1. Lexo me z.
    Lexoni me z at q keni shkruar. Tingllon e prshtatshme pr qllimin dhe lexuesin tuaj?

    2. Bni pyetje.
    Kontrolloni shkrimin tuaj prmes pyetjeve:
    • Shkrimi, a sht i kuptueshm?
    • Hyrja, arrin ta trheq vmendjen e lexuesit?
    • Idet jan renditur si duhet?
    • Mund t gjendeshin fjal m t mira pr t shprehur idet?
    • Ka mbetur pa u prmendur ndonj gj e rndsishme?
    • Ka prsritje t informacionit?
    • Mbyllja, i prmbledh t gjitha idet?

    Pasi t keni prfunduar pyetjet, ather ndrmerrni hapin tjetr.

    3. Lexoni prsri.
    Lexoni prsri me z shkrimin tuaj. Vreni nse ka:
    • Fjal apo fjali q tingllojn gabim.
    • Fraza t prsritura.
    • Fjal q nuk japin informacion t rndsishm.

    4. Shkruani variantin prpunuar.
    nse kopjen e par po e shkruani n kompjuter, rishikimet jan t thjeshta pr t`u br. Nse punimin e keni shkruar me dor, rishikimet mund t bhen po n at flet, por duke shkruar me rreshta t rrall ose duke ln hapsir n t dy ant e flets, majtas dhe djathtas.
    Pr shembull:

    Dona sht njeri i mir-1-. Kur ishim n shkoll, pas msimit luanim gjithmon bashk. At e kam njohur kur ishim n klas t dyt-2-. Por e`motra nuk m plqen.

    -1-Nevojitet nj hyrje m e goditur
    -2-Tregon paraqitjen e saj?
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Redaktimi

    Qllimi i redaktimit sht t sigurohemi q secila nga fjalit ka kuptim. Kjo sht nj pjes e rndsishme e prpunimit t shkrimit, prpara se ta marr n dor lexuesi. Kjo sht faza kur prqendrohemi n strukturn, gjuhn, gramatikn dhe drejtshkrimin e fjalis.


    Korrigjimi

    Korrigjimi prfshin kontrollimin e do fjale dhe t shenjave t piksimit. N t njtn koh duhet t mendoni edhe pr prdorimin e fjalve t zgjedhura, nse i keni prdorur apo jo. Pr t qen sa m produktiv, sht mir t ndiqni sugjerimet e mposhtme pr korrigjimin e shkrimit:
    Nse prdorni nj kompjuter pr t shkruar, printoni nj kopje me hapsir midis rreshtave dhe ndryshimet i shnoni mbi faqe. Korrigjimi sht i vshtir t bhet n ekran.
    Prdorni nj vizore pr t kaluar nga njri rresht n tjetrin.
    Lexoni mbrapsht tekstin nga fjalia e fundit n at t fillimit.
    Rrethoni fjalt q nuk tingllojn mir dhe rikthejuni atyre m pas.
    Lexoni me z pr t par nse shenjat e piksimit jan prdorur n mnyr t prshtatshme.
    Prdorni disa shenja pr korrigjimin.

    M posht po ju japim nj model korrigjimi me prdorimin e shenjave:
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  5. #5
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Kopja prfundimtare (Botimi)

    Pasi keni br korrigjimet e fundit sht koha q shkrimi juaj t marr formn prfundimtare, t botohet. Botimi nnkupton nj kopje t mir t puns suaj, gati pr t`u lexuar nga njerzit.

    Kur t ndjeheni gati pr t botuar, pyesni veten far mund t bni q puna juaj t duket interesante dhe e leht pr t`u lexuar. Ja disa ide t cilat ju ndihmojn:

    Prgatitni nj kapak me ngjyra, nse mundeni, q trheq vmendjen e lexuesit.
    Shtoni nj tabel t prmbajtjes, pr t`i treguar lexuesit si t orientohet.
    Prdorni tituj dhe lista pr t theksuar informacionin.
    Prfshini grafik, ilustrime, tabela dhe diagrame q mund t ndihmojn lexuesin t kuptoj m mir at q nnkuptoni.

    Deri tani u njoht shkurtimisht me procesin e t shkruarit si edhe hapat q ndiqen pr t shkruar. N kapitullin m posht do t msoni m shum pr paragrafin, llojet e tij dhe hapat e shkrimit t nj eseje duke i ndjekur me radh ato pr shkrimin e nj modeli t till.
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    II. Paragrafi, organizimi dhe hapat e shkrimit t nj eseje

    a. Paragrafi dhe llojet e tij


    Paragrafi prbhet nga disa fjali, t cilat trajtojn t njjtn tem. Kshtu, pr t arritur te paragrafi, njohurit kalojn nga fjalia. do fjali e ndrtuar mir i prket nj paragrafi. Paragrafi n vetvete sht nj form e rndsishme e organizimit t fjalive pr t komunikuar ide apo ndjenja t prqendruara n shtje t veant. Ai sht gjithashtu dhe baza e ndrtimit t eseve.

    Vendosja e ktyre fjalive n rendin e prshtatshm ofron nj pamje t qart dhe interesante t tems q trajtohet. Paragrafi ka tri pjes prbrse: fjalin kryesore, pjesn e mesme (trungun), dhe fjalin mbyllse.

    Paragrafi i ngjan nj treni. Fjalia kryesore sht lokomotiva. Ajo sht fjalia q drejton paragrafin. Fjalit e pjess s mesme t paragrafit jan vagonat. Ato mbajn ngarkesn, t gjitha faktet dhe detajet q lidhen me temn. Fjalia mbyllse sht fundi i udhtimit. Ajo mbyll paragrafin.

    N shembullin m posht ilustrohen shpjegimet e msiprme:

    Dita e dbors!
    Dje ra shum dbor, prandaj dhe msimi mbaroi m hert. (Fjalia kryesore)
    Dbora filloi t binte para mesdits. N fillim, ishin vetm disa flok t mdhenj dbore, por nuk zgjati shum dhe ajo zuri t binte gjithnj e m tepr. Dbora mbuloi oborrin. N orn 12:30 drejtori i shkolls lajmroi se msimi at dit do t mbaronte n orn 1:00. (Trungu)
    Fal dbors, at mbasdite bm pushim! (Prfundimi)

    Por `jan fjalit n vetvete?
    Fjalia kryesore, sikurse kuptohet dhe nga titulli, sht fjalia e cila prmban temn q do t shpjegohet apo diskutohet n paragraf. Ajo kryen tre funksione:
    1) Emrton subjektin.
    2) Tregon se pr ciln pjes t subjektit do t shkruani. (Kjo pjes e subjektit quhet pik ose shtje prqendrimi.)
    3) Trheq vmendjen e lexuesit.

    Trungu nprmjet fjalive bn nj shpjegim ose prshkrim t subjektit. T gjitha idet e shprehura n kt pjes renditen n mnyr t prshtatshme. Nj mnyr e mir pr ta realizuar kt sht renditja e ideve kryesore prpara se t shkruhet paragrafi.

    Fjalia e fundit apo fjalia mbyllse, u sjell ndrmend lexuesve prmbajtjen e paragrafit, ose u jep atyre nj ide pr t ciln mund t mendojn.

    Paragrafi, sht pjes e prqendruar e nj shkrimi t shkurtr. Nj paragraf i shkruar mir duhet t prmbaj disa tipare t veanta.
    S pari, paragrafi duhet t ket unitet. Kjo do t thot se ai t prqendrohet mbi nj ide. Nj paragraf i mir duhet t ket nj mendim, nj qllim. Nse gjat shkrimit idet tuaja do t ndryshojn, ather edhe paragraft duhet t ndryshojn.
    S dyti, nj paragraf duhet t jet i kuptueshm. Kjo nnkupton q paragrafi t jet i qart dhe i renditur n mnyr logjike, pra arrin t kuptohet dhe me leximin e par. N paragraf t gjitha fjalit jan t lidhura me njra-tjetrn. Kjo lidhje logjike sht si nj mjet lidhs q i shton kuptim ideve dhe fjalive brenda paragrafit.
    S treti, paragrafi ka struktur. Rreshti i par i paragrafit sht m i zhvendosur prapa n krahasim me ato q vijn m pas n paragraf.

    Por, kur nj paragraf sht i plot? Paragrafi sht i plot kur fjalia kryesore sht trsisht e mbshtetur.
    Si rregull, kjo arrihet nse shkruhen nga tri deri n shtat fjali. Nse paragrafi juaj sht m i gjat se shtat fjali, ndajini ato n dy paragraf, ose mendoni nse t gjith ato detaje jan t rndsishme. Nse paragrafi sht m i shkurtr se tri fjali, kjo do t thot se ka mundsi q n t, t mos jet prfshir informacion i mjaftueshm pr mbshtetjen e ides. Mundohuni t`i shtoni fjali t tjera paragrafit, ose shtoni detaje t tjera.
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Paragraft jan katr llojesh: tregues, prshkrues, shpjegues dhe binds.

    Paragrafi tregues, tregon nj histori apo ngjarje nga jeta e shkruesit>

    Duke gatuar me gjyshen
    Gjyshja dhe un knaqeshim shum kur gatuanim n kopshtin prapa shtpis. (Fjalia kryesore)
    N fillim, mbushnim kutit bosh t kosit me shkopinj t vegjl dhe me t gjitha llojet e gjetheve. Kto ishin disa nga perimet tona. N vend t lakrs prdornim bar. Pastaj ushqimin e przienim me shkop dhe e linim n diell q t ziente. Gjat gjith kohs shikonim nse ushqimi ishte gati. Kishte raste kur n vend t krips dhe piperit, gjithka e sprkatnim me rr. (Detaje interesante)
    Dhe n fund, bnim nj gosti t madhe! (Fjalia mbyllse)

    Paragrafi prshkrues, prshkruan nj objekt, person, vend ose ngjarje. Pr shkrimin e nj paragrafi prshkrues prdoren fjal q e ndihmojn lexuesin ta shikoj, dgjoj, nuhas, ndjes dhe shijoj objektin e prshkrimit.

    Pranver
    N pranver, akulli e dbora fillojn t shkrijn e t mbushin lumenjt e liqenet.
    (Fjalia kryesore)
    Natn, kur qielli sht i pastr, mund t shihen yjet, miliona yje, krahas vezullimit t drits s hns. Dhe ndonjher mund t shikoni edhe yjeq bien dhe zhduken para se t arrijn vijn e horizontit. (Detaji m i mir sht ruajtur pr n fund)
    Detaje mbi qetsin, yjet, etj.

    Paragrafi shpjegues, shpjegon nj send, ngjarje, etj, ose jep infoamcion. N t prfshihen faktet q i nevojiten lexuesit pr ta kuptuar subjektin.

    Jeta me nj vlla t vogl
    T jetosh me vllam tim t vogl sht shum e vshtir. (Fjalia kryesore)
    S pari, ai mundohet t m kopjoj n do gj. Nse un pi nj got t dyt me qumsht, kshtu do t bj dhe ai. S dyti, ai gjithmon do t luaj me shokt e mi. Nse ne luajm basketboll, ai do t luaj me ne. Por ai sht shum i vogl. S treti, ai krkon t qndroj zgjuar sa dhe un. Gjithmon i thot mamit: Pse ai do t qndroj zgjuar m von se un? Mamaja m thot se ai dshiron t m ngjaj dhe pr kt duhet t jem krenar: (Shembuj q shpjegojn subjektin)
    Prpiqem t jem, por jo gjithmon sht e leht. (Ideja mbyllse)

    Paragrafi binds, shrben pr t shprehur nj opinion n lidhje me nj send, ngjarje, etj. Ai gjithashtu prpiqet ta bj lexuesin t jet dakord me mendimin tuaj lidhur me kt shtje.

    Pa rrug!
    N lagjen ton nevojiten trotuar. (Fjalia kryesore shpreh opinionet)
    Kalimi n rrug sht i rrezikshm dhe i vshtir pa to. Ne nuk mund t ngasim biikletat, pasi prindrit nuk na len t`i ngasim n rrug. Po kshtu nuk mund t prdorim as patinat. N dimr, sht e vshtir t shkosh edhe n shtpit e shokve, sepse dbora grumbullohet n ant e rrugs. Kshtu jemi t detyruar t luajm n oborret e shtpive. (Arsye t dhna)
    Lagjet e tjera kan trotuare, po ne prse nuk duhet t kemi? (Fjalia mbyllse)
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    b. Dhjet hapa baz pr t shkruar nj ese

    Eseja sht nj trsi paragrafsh dhe kshtu mnyra e shkrimit si dhe hapat q ndiqen pr ta shkruar jan m t ndrlikuar dhe m t shumt.

    Ja cilat jan:

    1. Kuptoni mir udhzimet e detyrs s caktuar dhe prqendroni punn tuaj n ato tema q jan t pranueshme dhe deri n `kufi mund t trajtohet nj tem e zgjedhur.

    2. Diskutoni idet dhe shembujt pr temn dhe przgjidhni nnshtjet.

    3. Hartoni nj tez (pune) fillestare, domethn nj fjali q prmban iden kryesore.

    4. Shtoni dhe prjashtoni ide dhe shembuj t veant n baz t lidhjes s tyre me tezn apo temn.

    5. Organizoni ndarjen e paragrafve dhe nnshtjeve.

    6. Bni nj prmbledhje t ideve t prgjithshme.

    7. Shkruani t paktn nj kopje t par.

    8. Rishikoni dhe redaktoni kt kopje t par.

    9. Korrigjoni.

    10. Bni nj kopje t pastr, prfundimtare.


    T kuptojm temn

    Zakonisht tema u jepet nxnsve/studentve nga msuesi ose pedagogu. Kshtu pr shembull, mund t`ju krkohet t shkruani nj opinion personal mbi nj tem t prgjithshme si sht E ardhmja.

    Pra, le t punojm pr temn, E ardhmja, dhe t hamendsojm se msuesja e ka caktuar kt si detyr pr n orn e ardhshme t msimit.
    Msuesja ka thn se duhet t shkruani nj ese bazuar n opinionin tuaj personal. Gjat ksaj kohe ju jepen udhzime pr t diskutuar mbi tri aspekte apo nnshtje, mbi teknologji t ndryshme dhe t shprehni pikpamjet tuaja pr to. Gjithashtu duhet t prpiqeni t prcaktoni nse jeni n prgjithsi pozitiv (optimist) apo negativ (pesimist) pr t ardhmen n prgjithsi. N t njjtn koh, ju sht thn se nuk sht e nevojshme t bni krkime mbi kt tem. Duhet t bazoheni n at q keni msuar deri tani (njohuri t mparshme), dhe n ato q keni vzhguar.


    Diskutimi i ideve. (Breinstorming)


    Diskutimi i ideve (me veten apo me t tjert), sht thjesht mbajtja shnim e atyre far dihen dhe mendohen deri tani pr temn. N fillim shkruhen idet e para q vijn n mendje pr fushat dhe nnshtjet q kan lidhje me kt tem. T gjith kto nuk duhet q t jen t vendosura sipas ndonj rregulli t veant.

    Pyesni veten: Po e ardhmja? Si mendoj se do t jet ajo? Cilat jan disa nga teknologjit q po zhvillohen sot dhe do t jen t zakonshme n t ardhmen? Si do t ndikojn kto n qeniet njerzore?

    Sikurse mund t shikoni nga kto pyetje, sht mir t shkohet hap pas hapi, mendim pas mendimi pr t arritur n prcaktimin e tems.

    Mbani mend se gjithmon gjat puns mund t hiqen ose t shtohen pika t tjera.

    Pr shembull n temn kryesore E ardhmja si nntema t mundshme jan klonimi, shndeti, kompjutert, robott, mjedisi, transporti.


    Zgjedhja e nntemave


    Nga ju varet se n cilin aspekt dshironi t prqendroheni (kndvshtrimi pozitiv apo negativ).

    Dobia e robotve (kndvshtrim pozitiv)
    Ndrhyrja e klonimit n natyr (kndvshtrim negativ)
    Efektet e dmshme t teknologjis mbi mjedisin (kndvshtrim negativ)


    Disiplina e shkrimtarit sht t msoj t jet i qet dhe t dgjoj at `ka tema ka pr t`i thn atij. Rachel Carson
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  9. #9
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Organizimi i paragrafve dhe i nnshtjeve

    Nse n informacionin tuaj paraqiten dy paragraf negativ dhe vetm nj pozitiv, ather kjo tregon se jeni mjaft pesimist pr t ardhmen. Prshtypja q do t krijoni do t jet se do t`i lini m shum vend informacionit negativ n paragraft e mposhtm.
    Gjithmon duhet q materialin kryesor apo m t rndsishm ta vendosni prpara fundit t eses.

    Nj sistemim i mundshm mund t jet si shembulli i mposhtm;
    • Robott n shrbim t qenieve njerzore (pozitive)
    • Klonimi dhe rreziqet e tij (negative)
    • Shkatrrimi i mjedisit pr shkak t teknologjis (negative)

    Mundohuni gjithmon t vendosni lidhje midis shtjeve, gj e cila do t`ju ndihmoj n prcaktimin e renditjes.

    M pas renditni dhe prcaktoni me numr rendor shtjet pr secilin paragraf.

    Tani q keni shtuar informacionin pr esen dhe keni prcaktuar nj renditje t tij, duhet br nj kopje e pastr e planit t rishikuar. Kjo sht dika q shpesh krkohet nga udhheqsi, pedagogu apo mentori.

    Shkruaj aq drejt sa mundem, eci aq drejt sa mundem, sepse kjo sht mnyra m e mir, pr t arritur aty ku dua. – H.G. Wells



    Prmbledhje e skic-ides

    Nj skic e qart e ideve do ju lejonte t kontrolloni me shpejtsi idet dhe shembujt e organizuar m par. far duhet mbajtur mend pr skicn e ideve?

    • T shkruhet teza n krye t skics.
    • Skica duhet t prmbaj patjetr hyrjen dhe prfundimin.
    • Sigurohuni q i gjith materiali juaj ka lidhje me temn dhe zhvillohet sipas nj rendi logjik.
    • Kontrolloni nse gjat shkrimit hasen paragraf t dobt ose pashtjelluar. Mundohuni t`i mnjanoni ato, ose t`u bashkngjitni m shum ide e shembuj ktyre paragrafve.
    • Ruani baraspeshn ndrmjet ideve dhe shembujve.

    Mbani mend se skica sht nj lloj plani pr kopjen e par apo kopjen finale. Pasi t keni br skicn mundet gjithashtu, t shtoni, t hiqni ose riorganizoni informacionin para se t arrini n fazn tjetr, t quajtur kopja e par.
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  10. #10
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Skica e mposhtme e tems tuaj ilustron veorit e msiprme t nj modeli t organizuar mir:
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  11. #11
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Futbolli i robotve
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

  12. #12
    i/e regjistruar Maska e Dar_di
    Antarsuar
    16-08-2008
    Vendndodhja
    Dardani e lasht (Oeneum), aty ku ajri i freskt m bn t ndihem i relaksuar.
    Postime
    1,968
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Ngrohja globale
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  
    "Fet` e best t`i kemi, po t ndar t mos jemi." Naim Frashri

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •