Manhatan, lagjja më e famshme e botës

[Cimo]

Nëse Nju Jorku është zemra e Amerikës, atëherë Manhatani është zemra e zemrës. Jo thjesht se në ishullin prej 8746 kilometra katrorë jetojnë 1 milionë e gjysmë banorë, jo thjesht se aty është ekstremi i zhvillimit, jo thjesht se aty është qendra e “kryeqytetit” të OKB-së, dhe jo se aty prodhohen miliarda dollarë. Por më shumë se kaq, Manhatani është simbol i zhvillimit ekonomik e kulturor.
Gazeta “New York Post” ka botuar një plan të ri për të transformuar depot e stacionit hekurudhor në “West Side” të Manhatanit në një kompleks me parqe, shtëpi dhe në disa raste kulla me të njëjtën lartësi të “Empire State Building”. Janë pesë sipërmarrës të cilët i kanë vënë syrin të drejtës për të ndërtuar në bulevardin e 10-të ndërmjet rrugës 30 dhe 33. Atyre u është kërkuar një projekt që do të ndihmojë në rritjen e qytetit në të njëjtën mënyrë si “Rockfeller Center” apo “Qendra Ndërkombëtare e Tregtisë” në shekullin e kaluar. Secili ndërtues duhet t’i qëndrojë besnik direktivave kryesore, të cilat kërkojnë ndërtimin e një qendre kulturore, një shkolle publike dhe një hapësire të madhe publike. Kjo do të jetë një yll më shumë në qiellin e ndritur të lagjes më të famshme në botë, por si është në të vërtetë Manhatani, cilët janë banorët që e popullojnë dhe si funksionon jeta aty?
Emri
Emri Manhatan e ka burimin nga fjala “Mann-hatta” dhe e përkthyer nga gjuha Lenape, mendohet se do të thonë “ishulli i shumë kodrinave”. Enciklopedia e Nju Jorkut ofron edhe derivate të tjera që e kanë prejardhjen nga gjuha Munsee, manahachtanienk që do të thotë “vendi i dehjes së përgjithshme”, menatay “ishull”.
Objekte të rëndësishme
Ish-kullat binjake, dikur ishin simbol ikonik i qytetit dhe të vendosura në Manhatanin e poshtëm. Me lartësi 417 dhe 415 metra, ndërtesat 110-katëshe ishin ndërtesa më e lartë e botës që prej vitit 1972. Në fund të shekullit të 20-të kullat binjake ishin padyshim një prej ndërtesave më të famshme të botës deri në shkatërrimin e tyre më 11 shtator 2001. “Kulla e Lirisë”, ndërtesa që do zëvendësojë kullat binjake është në ndërtim e sipër dhe pritet të përfundojë në vitin 2011.
“Central Park”
“Central Park” (Parku Qendror) është skicuar nga Frederik Law Olmsted dhe Calvert Vaux. Parku prej 3.4 kilometrash katrorë ofron vende për të ecur, dy sheshe patinazhi në akull, strehë për kafshët e egra, zona të gjelbëruara që përdoren për sporte të ndryshme, si dhe sheshe lojërash për fëmijët. Parku është një oaz për zogjtë migrues dhe pikërisht për këtë arsye është një pikë mbledhjeje për të pasionuarit pas zogjve. Ndërkohë që pjesa më e madhe e parkut ngjan krejt natyrale, ai është i punuar në këtë formë dhe përmban shumë liqene artificiale. Ndërtimi i “Central Park” në vitin 1850 ishte një prej projekteve publike më masive. Rreth 20 mijë punëtorë punuan për t’i dhënë formë peizazhit pastoral të stilit anglez që synonin të krijonin Olmsted dhe Vaux.
Kultura
Manhatani ka qenë shpesh skenë e lëvizjeve kulturore më të rëndësishme në SHBA. Skena kumbuese e arteve vizuale në Manhatan në vitet 1960-’60 ishte skenë lëvizjes amerikane të pop-artit. E cila solli në jetë gjigandë si Jasper Johns dhe Roy Lichtenstein. Një parajsë e njohur për artin është edhe lagjja fqinje “Chelsea”, ku gjenden rreth 200 galeri arti, të cilat janë strehë e artit modern të artistëve të rinj dhe atyre të konsoliduar. Teatri “Broadway” konsiderohet shpesh si një forma më e lartë profesionale e teatrit në SHBA. Teatrot dhe pjesët muzikore vihen në skenën e një prej 39 teatrove profesionistë me të paktën 500 vende, të pozicionuara përreth sheshit “Times Square”. Pak më tej “Times Square” ndodhet “Lincoln Center”, strehë e një prej shtëpive më prestigjioze të operas në botë, “Metropolitan Opera”.

Shteti: Nju Jork
President i distriktit të Manhatanit: Scott Stringer
Popullsia: 1,537,195
Sipërfaqja: 87.46 kilometra katrorë
- Manhatani përfshin këto ishuj: “Randall Island”
“Ward’s Island”
“Roosevelt Island”
“Governors Island”
“Liberty Island”
- Lagjet fqinje të Manhatanit: “Chinatown”
“TriBeCa”
“SoHo”
“NoLIta”
“Harlem”
- Duke qenë se aty ndodhet selia e Kombeve të Bashkuara, Manhatani është strehë e trupave më të mëdha diplomatike të botës, duke përfshirë 105 konsullata.
- Në Manhatan ndodhet bashkia e Nju Jorkut, e ndërtuar në vitin 1916 dhe një prej ndërtesave qeveritare më të mëdha në botë.
- Mosha mesatare e popullsisë në Manhatan është 36 vjeç.
- Manhatani është një ndër vendet me të ardhurat më të larta për banor në SHBA.
- Në ishull ndodhen: Teatri “Broadway”
Sheshi “Times square”
Universiteti i Nju Jorkut
Universiteti i Kolumbias
“Wall Street”
“Lincoln Center for the Performing Arts”
“The American Museum of Natural History”
“Central Park”

- Në Manhatan ndodhen pronat e patundshme më me vlerë në SHBA dhe lagjja konsiderohet si motori ekonomik i vendit.
- Sektori më i rëndësishëm ekonomik është industria e financës.
- 280.000 punonjës të sektorit të financës kanë fituar më shumë se gjysma e gjithë rrogave të paguara në lagjen e Manhatanit.
- Në vitin 2006, ata që ishin në industrinë e financës fituan mesatarisht për javë rreth 8300 dollarë duke përfshirë këtu dhe bonuset.
- 11.3 përqind e punëve në këtë lagje janë në sektorin e shëndetit.
- Shtatë prej tetë rrjeteve të agjencive më të mëdha në botë të reklamave janë të pozicionuara në Manhatan.
- Sipas statistikave të vitit 2006 rroga mesatare javore e punonjësve në Manhatan ishte 1453, më e larta në vend.
- Qendrat kryesore të mediave që ndodhen në Manhatan janë:
“New York Times”
“New York Daily News”
“New York Post”
“The Wall Street Journal”
“ABC”, “CBS”, “FOX”
“NBC”, “MSNBC”, “MTV”
- Manhatani është unik në SHBA për përdorimin intensiv të transportit publik dhe mungesën e makinave private.
- Ndërkohë që 88 përqind e amerikanëve shkojnë në punë me makinat e tyre personale, në Manhatan 72 përqind e njerëzve përdorin transportin publik.
- Metroja e Nju Jorkut është sistemi më i madh i këtij lloj transporti në gjithë botën.

TO

[DJAL_PELIVAN]

Si i Bohet me e vizitu mer .a eshte hyrja me lek apo falas :P

[Nyx]

Postuar më parë nga DJAL_PELIVAN

Si i Bohet me e vizitu mer .a eshte hyrja me lek apo falas :P

varet po qe se hyn me tren eshte $2, me bus po i njejti cmim, me taxi se kam iden ... po qe se do te biesh nga pesha merre rrugen ne kembe se e ka falas

[SaS]

skane pare lagjen time keta gazetaret qe eshte zemra e shqiperise !!! forca don bosko !!! do jesh gjithmone ne zemren time !!! looooooooool


don bosko:

ka rrugen qe te con shume kollaj tek spitali ushtarak ( me i madhi n vend ) !!!

ka stacionin televiziv vizion plus !!!

ka pallatin e deputeteve !!!

ka balte sa te duash !!! po kot nuk thone qe ku eshte balta me e embel se mjalta ??? ne don bosko!!!

ka hipoteken qe ishalla marrim tapite e tokave !!!

ka cuna te paster me seder dhe goca punetore !!!

doni me ??? kjo po qe eshte lagje !!! forca don bosko !!!

[Clauss]

shume interesante keto te gjitha.
nje pyetje socialo kulturore me lindi tani: qente dh..sin rrugeve ne Manhattan? se ketu ne athine sikur i paguajne te minojne trotuaret

[elen]

Postuar më parë nga Clauss

shume interesante keto te gjitha.
nje pyetje socialo kulturore me lindi tani: qente dh..sin rrugeve ne Manhattan? se ketu ne athine sikur i paguajne te minojne trotuaret

Nuk ka kafshe adhespote ne Amerike.Te pakten une s kam pare.
E kam idene se cfare thua njehere.

[Clauss]

uaa! pse ska njehere? i qerrojne?

[elen]

Postuar më parë nga Clauss

uaa! pse ska njehere? i qerrojne?

Nuk i lene rrugeve si puna e juaj. I duan ne vend te femijve, mos te them ndonjehere dhe me shume.
Pa kulture fare jeni.ncncnc

[Clauss]

kam ca nevra tani elen turbo. ndaj le ta diskutojme ndonjehere tjeter. neser psh, ne kete ore, do jesh rrotull.

[xfiles]

Postuar më parë nga Clauss

shume interesante keto te gjitha.
nje pyetje socialo kulturore me lindi tani: qente dh..sin rrugeve ne Manhattan? se ketu ne athine sikur i paguajne te minojne trotuaret

te kuptoj,
dhe ketu ku jam une, duhet te ecesh me koken ulur per te evituar te shkelesh ndonje mine, i rrofte cilvilizimi ketyre, i kemi rruget gjithe m** qeni.

[DAJO]

Ne Manhatan qente kane dy kembe dhe i gjen te qarkullojne kudo,sidomos me perendimin e diellit i cili eshte nje ne fakt nje fenomen jo shume i rendesishem persa i perket drites,vetem kohes.Lipsaret jane nder me te pasurit e llojit ne bote.
Manatansit i duan shume qente me kater kembe .
Ngelet megjithate nje gjigand i paperseritshem dhe deri diku i frikshem kur e viziton per here te pare,pastaj nuk te ben pershtypje.Nje shprehje(e panjohur)thote : -Po u prish bota,Manhatani e rimekemb,e kunderta veshtire te arrihet.
Ju paca!

[xfiles]

Postuar më parë nga DAJO

....Lipsaret jane nder me te pasurit e llojit ne bote.
....

pse nuk thua ti, u dashka te shkojme e te punojme si lipsar atje, nuk do ishte ide e keqe jo.

[Nyx]

Postuar më parë nga Clauss

shume interesante keto te gjitha.
nje pyetje socialo kulturore me lindi tani: qente dh..sin rrugeve ne Manhattan? se ketu ne athine sikur i paguajne te minojne trotuaret

Jo Clauss ... ketu e nxjerr qenin per shetitje dhe i rri me qese nga pas per mos te minuar trotuaret... se ndryshe te minuan ty po te pan keta te higjenes.... lol te kepus ndonje gjobe qe e pakta mund te jet $100 ... varet nga zona ku e nxjerr qenin shetitje

[TikTak]

mu mknoqin robt qi se kon pa nai usa ene ny ene manhattan. po skon faj. ene un kur isha adoleshent mtiron ene shifsha gjith ata rob ke time square duke prit new year mbite noflla e poshtme ma posht akoma hahahahahhaha. kur e shkela me komt e mija thash po ky qeka i vogel mer daj.

metroja e ny o gjoja mo e mir po me e qelbta ku *hurrojn gjith homeless ene tjer. shekullore ene ka nevoj per rinovim.
dc ka metron ma tmire ne usa.

po prap ny metet ny beton i gjall po prap ka lezet

[Nyx]

Ky eshte Manhattan naten mrekulli duket nga Brooklyn Bridge:

Nders ketu e keni me driten e diellit... kjo te ben me i then vetes hec e bli nje bike

[EkOnOmIsTi]

kush genjen dhe poston keto gjera se lat nam.
lagja me e famshme e botes eshte blloku ne tiran aty kur gjun per sex thith edhe smokun

[vivien]

miredita te gjitheve
me behet qejfi qe lexoj dicka interesante per Manhattan , ne vorbullen e batutave pa kripe qe behen shpesh ketu, jam plotesisht dakort me personin qe ka hapur kete teme . vertet Manhattan eshte zemra e zemres se USA. une vij nga nje eksperienze 1 mujore ne gusht te ketij viti ne NY. dhe gjeja qe me ka lene me mbresa duke ardhur nga Evropa e vjeter ishte pikerisht imazhi iManhattan, nje realitet qe nuk e gjen askund tjeter ne ato permasa, e qe te shokon. pata kohe e mundesi ta visitoja ne brendesi NY . dua te them jo vetem duke ndaluar para betonit pa fund por duke perfituar nga rasti te njihem me nje investim madheshtor qe eshte bere aty per kulturen boterore. METROPOLIAN, GUGGENHAIM, MOMA, NATIONAL MUSEUM OF NATURAL HISTORY jane miniera diamantesh te kultures e artit boteror e vetem visitat e ketyre museve eshte nje motiv tepr i forte per te shkuar ne NY. SIGURISHT PER KE KA INTERESE PAK ME TE GJERA SESA EKSPLORIMI I RRUGEVE TE NY NE KERKIM TE M.....E TE QENVE...
nuk e di mbase gaboj por pershtypja ime aty ishte qe komuniteti shqiptar nuk investon shume per te njohur vendin ku tashme jeton e me vjen keq kur lexoj ketu vendndodhja: NY e po ti pyesesh saktesisht ku jetojne del se shtepite i kane ne provinca apo qyteza te humbura te shteteve te Amerikes e se gjate gjithe kohes qe kane qene aty numerohen me gishterinjete e nje dore heret qe i jane dedikuar njohjes me te thelle te Manhattanit. nuk dua ta gjeneralizoj diskutimin pasi keto pershtypje jane thjesht personale e rezultat i realiteteve shqiptare ne USA qe kam pare me syte e mi.
cmq une e aduroj NY e me gjeresisht USA , nuk di a do te gjendesha mire po te jetoja aty, por si visitore do te vija cdo here qe te me krijohej mundesia.

[vagabondo_nyc]

Postuar më parë nga vivien

dua te them jo vetem duke ndaluar para betonit pa fund por duke perfituar nga rasti te njihem me nje investim madheshtor qe eshte bere aty per kulturen boterore. METROPOLIAN, GUGGENHAIM, MOMA, NATIONAL MUSEUM OF NATURAL HISTORY jane miniera diamantesh te kultures e artit boteror e vetem visitat e ketyre museve eshte nje motiv tepr i forte per te shkuar ne NY. SIGURISHT PER KE KA INTERESE PAK ME TE GJERA SESA EKSPLORIMI I RRUGEVE TE NY NE KERKIM TE M.....E TE QENVE...

Neve shqiptareve lartesite ene turmat e njerzeve rrugeve na beje pershtypje kurse muzeumet nuk na terheqin.

Dje takova nje shoke...dhe e pyta cne kaq heret nga shkolla? ohhh tha e kishin me vizitu nje muze ene ika.

Mire ja bone ja ktheva. :P

[vivien]

kjo ndjenje prepotence e races sone e lidhur dhe me injorimin drejt hapjes se horizonteve kulturore them se do te kthehet shpejt ne nje lloj boomerangu qe do te na rrokulliset persiper. nuk mund te ecet gjate me justifikimin qe nuk na kane lene te hapnim syte enveri me shoke...kur lexoj inkurajimin tend per shokun mbetem pa fjale.
meqe ra fjala, cfare me thua ti dicka interesante qe te ka pelqyer nga Manhattam meqe e ke vendndodhjen :NY ? kete pyetje sigurisht nuk ta drejtoj vetem ty po te gjithe shqiptareve qe ndodhen aty.
pershendetje

[Love_Sponge]

Daja punoi 2 vjet gati gati ne cdo gradacele te Manhattan saqe u bona i shpise anej. Vinin turistat tu bo foto anej ka 5th Ave ose Park Ave, neve na ikte petlla se menojshim kthimin ne NJ ne roush hour. Nejse si vend eshte i pakrahasueshem dhe madheshtor, besoj se mund te levizja po te rrija dhe pak por duke eliminuar makinen. Plus masnej na dha dhe eksperiencen e te ngarit te makines sic shkon ajo fraza "Drive it as if you stole it"
Nese cab drivers ishin te rrezikshem ne Manhattan, hahahahaha ata i zuri frika nga "Tower Water Management" guys.
Kom i tuf fotografishe qe i kom mor nga lart sidomos nga Trump buildings, Financial ones (perball WTC) Meryl Lynch, etj etj po me eshte bo "freeze" nji nga kompjutrat qe i mbaja edhe kom pertu me i terheq se eshte nje qerre pune.
Ehhhhhh, memorje te bukura qe kalova atje