Bardhyl Londo

[Marsel]

VETEM ITAKA MBETET
Kane nderruar anijet.S'jane me si te Odiseut.
Kane nderruar dashurite.S'jane me si
te Manelaut.
Grate ndyshe jane.S'i ngjajne me Helenes.
Dhe prape do te nderrojne ne shekujt
parparendes.
Vtem Itaka mbetet.
Itaka te femijea,Itaka te gjeniu
ajo, e perjetshmia,
enderra,
dashuria,
jeta,
vdekja:
Itaka-vete njeriu.


AMANETET E POETIT
Nese syte e tu do te qendrojne te menduar
mbi keto vargje,
une do te shoh
nje enderr te bukur.
Nese syte e tu do te dridhen sado pak
nga keto vargje
une i gjithi do t kumboj si nje kitare
deri ne agim.
Po nese syte e tu do te kalojne indiferente
mbi keto vargje,
atehere une do te kem vdekur.
Mos harro te vish ne harrim.




NE TREGUN E RREFUGJATEVE
Ne tregun e refugjateve
kepuce po bleve,
ato do te te cojne vetem ne vise te trishtura
Po bleve magnetofon, ai vetem do te qaje.
Ne tregon e refugjateve ,
tensioni do te te ulet.
Ndaj mos harro,
merr gjithmone nje te aferm
nga krahu te te mbaje.
Ne tregun e rrefugjateve
mos bli kurre embelsira,
vetem kafe bli, kafe te hidhur.
Mos pyet kurre per cmimet,
(si ta cmosh valle dhimbjen,lotin,mallin?)
Dhe mos harro,
sa here te kthehesh nga tregu i rrefugjateve,
dy here puthe vajzen,
dy here djalin.
Kujdes kur te hedhesh hapat netregun
e rrefugjateve.
ngadale mbi zemra shkel
mbi dashurine.
Dhe mbi te gjitha,
sa here te shkosh ne tregun e refugjateve,
te lutem,
mos harro te mbash ne xhep
trinitrine...


VETEN E VRASIM PERDITE
Veten e vrasim perdite.Ne tavolina
te pista kafenesh. Ne rrjeshta
te ndyte gazetash. Ne qarqe
prapesish, intrigash. Vritemi
ne nje vdekje te ngadalte.Dhe, oh, Zot,
s'arrime ta kuptojme vetvarsjen tone.
Vjen pastaj nje cast. Merr revolverin. Kembeza
nuk hiqet.
Ke vdekur prej kohesh.I vdekuri nuk vetvritet.

[shigjeta]

Amaneti i Poetit

Nese syte e tu do te qendrojne te menduar,
mbi keto vargje,
une do te shoh
nje enderr te bukur.

Nese syte e tu do te dridhen sadopak
nga keto vargje,
une i gjithi do te kumboj si nje kitare
deri ne agim.

Po nese syte e tu do te kalojne indiferente
mbi keto vargje,
atehere une do te kem vdekur.

Mos harro te vish ne varrim.


Eshte nje rruge ne Tirane

Eshte nje rruge ne Tirane
shirit i tendosur nen blinj,
atje dhe kur kane ikur gjithe njerezit
i vetem mund te rri gjer ne agim.

Eshte nje rruge ne Tirane
shtrire e gjitha ne dashurine time.
Sa here marr nje gjethe nga blinjte,
me duket se prek doren e vendlindjes.

Eshte nje rruge ne Tirane,
e shtrenjte si nje lirike intime,
blinjte atje s'i kane rrenjet ne toke
po thelle ne dashurine time.

Eshte nje rruge ne Tirane,
(do te ishte nje e tille patjeter)
atje dhe pleqte dhe femijet ne karroca
me ngjajne si te njohur te vjeter.

Dhe pse kaloj ne te shpesh i vetem,
kurre s'e dita c'do te thote vetmi.
Eshte nje rruge ne Tirane
qe me ben me teper njeri...


Lasgush Poradeci

Vdekja e kish harruar. E mahnitur
kish humbur rrugen ne vargun e tij
eremire.

Ate dite qe mbylli syte
gjoli i Poradecit nga habia

si nje lot i madh kish ngrire...


Ura dhe brigje

Ne jemi si dy brigje te nje lumi,
perjete perballe, perjete te ndare,
naten ndertojme ne endrra nje ure,
diten mbetemi te huaj si me pare.

Ne jemi si dy brigje te nje lumi,
(Fat te rende paskan, e dashur, brigjet!)
Ne endrra qajme e qeshin bashke,
diten te flas, ti s'me pergjigjesh.

Dhe ne mos me pafsh nje dite ne vendin tim,
perballe teje ne mos me pafsh nje nate,
mos u beso fjaleve qe thone te kam harruar,
besome mua: jam shnderruar ne Rozafe.

Nje ure te ngre te lidhen brigjet,
me dite e mia, me endrrat do ta mbaj,
te vij te mbeshtes koken mbi supin tend
dhe te hesht, te qesh, te qaj.

[shigjeta]

GRATE E POETEVE

Syte e bukur mbyllin. Po gjumi
nuk e di ku eshte merguar, nuk e di.
Njera perserit me vete nje varg. Tjetra
nje figure sjell nder mend...Si nje lirike dashurie
ledhaton pastaj jastekun bosh ne krahet e saj.

(...Valle me ke u martuan burrat tane,
me ne, apo me ty, poezi?...)

Nje fjale, nje rime,
nje lume dashurie dhe pak xhelozi,
Mesnata e krijimit capitet si plak i ngadalshem.

Vone. Syte e bukur mbyllin.
dhe ne endrra shohin vjershat e librave
te ardhshem



LOT TE KALTER (Dhjetor 1989)

Ai vizatoi harten e botes,
Mbi te
nje qiell te paster, te paster.
Pastaj qau me lot te kalter...



ITAKA

Itaka fle nen qiellin e shtatorit.
Ullinjte si gra qe presin burrat e vonuar ngjajne.
Mua me merr malli per shtepine larg,
per nje grua qe s'do te mbylle syte kete nate
ne Tirane.
Me ndihmo, Odise! Flake tutje mantelen
e legjendes!
Me thuaj nje fjale te mencur, te ngrohte.
Rruget fillojne, humbasin, vrapojne, zhduken
me te ngaterruara se radhet e trikos
se Penelopes.

Rruge, rruge, rruge...
Drejt lindjes, drejt perendimit,
drejt Jonit, drejt Egjeut.
Kohet vertet moderne jane
po fillin prape mund ta humbasesh
si ne shekullin e Odiseut.

Cila, pra me con ne Itaken time?
Cila fjale e qeteson gruan qe pret?
Larg nga sirenat e detit qe prape klithin histerike,
larg nga Circet e shekullit te njezet!

Une kete rruge s'e humbas!
Do ta gjej dhe ne qofsha i verber!

Te gjithe jemi nga pak Odise;
ne mos pacim Penelope,
nje Itake e kemi patjeter!

[shigjeta]

Dashuri

Gjithcka si ne ankthin e Noes
Si ne rregullsine pedante te nje manastiri gjithcka;
Gjithcka e kristalte, akull. Gjithcka si krater vullkani
……………………………….rremuje
Koken e ndezur te cigares shuaj ne nje gote uje


Klithme

Qielli i paster
ke frike ta ndotesh me veshtrimin
I kthjellet
i kthjellet
gjer ne dehje

C’gjeme!
Mermeri i kalter krisi,
ne dysh u nda
nga nje lehje…


Kur perendite ndaluan vetvrasjen

Kur perendite ndaluan vetvrasjen
nuk ish deshira per te ruajtur njerezit

Jo, ishte dicka tjeter
frika mos mbeteshin pa skllever

[shigjeta]

Me vjen keq per perendite

Veten e vrasin njerezit e thjeshte
E vrasin gjenite

Vetem perendite s'mund te vrasin veten.

Te mjerat!
Me vjen keq per perendite


Vetem Itaka mbetet

Kane nderruar anijet. S'jane me si te Odiseut
Kane nderruar dashurite. S'jane me si
......................................te Manelaut
Grate ndryshe jane. S'i ngjajne me Helenes

Dhe prape do te nderrojne ne shekujt
...............................praparendes

Vetem Itaka mbetet
Itaka te femija, Itaka te gjeniu
...ajo, e perjetshmja,
......endrra,
.........dashuria,
............jeta,
...............vdekja:
Itaka - vete njeriu

[Zani]

Epitaf i shtatë ëndrrave



....
Dola. Çiftet e dashuruara
putheshin qetësisht në park.
Rendin rrugët e periferisë
buzët të takonin me bulevardin e madh.
Natë e bukur, çapitej ngadalë,
diellin priste të puthej në mëngjes.
Qyteti përqafohej me mallin përballë
pa asnjë llogari, pa asnjë interes.

Natë e bukur tmerrësisht
një natë a vetë jeta ish?!

Jetë njerëzore-fytyrë dashurish.

" Nata jeton me pasionin e agimit
e sotmja ëndërron të nesërmen
Vetë hapi i njeriut mbi tokën time
trajektore e pasioneve te ndershme
Nga pasione te bukura njerezore
lindin, vdesin, rilindin miliona dashuri.

Do te vdes nga pasioni per te qene njeri!"

" Te kam besur gjithmone si femija nenes,
ty, force e pamposhtur e njeriut te mire,
çdo kohe fytyren e njeriut ka enderruar,
koha ime ka fytyren e njeriut te lire. "



Bardhyl Londo ka kohe qe eshte poeti im i preferuar

[shigjeta]

E verteta

Femije isha, lodra kerkoja. Nena vendoste.
Une flisja i pari. Nena e dyta.
Mesimin thoshja. Mesuesja vendoste.
Une flisja i pari. Mesuesja e dyta
Endrra shikoja naten. Dita vendoste
Une flisja i pari. Dita e dyta.
Isha me ty. S’doja te ikte dita. Nata vendoste.
Une flisja i pari. Nata e dyta.
S’doja ta lija atin te vdiste. Vdekja vendoste.
Une flisja i pari. Vdekja e dyta.
Nisesha djathtas, perfundoja majtas. Jeta vendoste
Une flisja i pari. Jeta e dyta.

Une flisja i pari. E dyta ish e drejte.
Po c’numer valle kishte e verteta?

[KoTeLja_VL]

VETEN E VRASIM PERDITE

Veten e vrasim perdite.
Ne tavolinate pista kafenesh.
Ne rrjeshtate ndyte gazetash.
Ne qarqeprapesish, intrigash.
Vritemine nje vdekje te ngadalte.
Dhe, oh, Zot,s'arrime ta kuptojme vetvarsjen tone.
Vjen pastaj nje cast. Merr revolverin. Kembeza nuk hiqet.Ke vdekur prej kohesh.
I vdekuri nuk vetvritet.

[EllaCaramella]

Shume poezi te bukura. Une nusen e shkrimtaret Bardhyl londo e kam pasur zyshe te anglishtes, e quanin Valentina. Ishte mesuse shume e mire, edhe shpeshhere njerzit mendonin se une isha goca e saj, pasi kemi nje mbiemer

[Sharmja]

Sa here

Sa here kaloj prane farmacive
nje gjethe plepi jam qe dridhet ne vjeshte
Oh ti mos hyfsh kurre e dashur ne to
duart e tua mos mbafshin asnje recete

Sa here kaloj prane spitalit
nje tel i brishte jam qe dridhet ne harpe
mos e shkelsh e dashur kurre kete rruge
mos e kalofsh e shtrenjte kurre ate prag

Sa here me kalojne prane ambulancat e urgjences
dridhem mos ke hyre ti ne ate dere
mos e degjofsh kurre ulerimen e tyre
mos e provosh kurre shpejtesine ere

Sa here kaloj prane varrezave
...............................................
Prane varrezave nuk kaloj ASNJEHERE!

[Fiori]

BILANC

Fitimtaret-
fitimtare.
Te mundurit-
te mundur ne perjetesi.
Ne qofte keshtu
mos na ardhsh kurre demokraci !


LETER POPULLIT TIM

Populli im, buken e mengjesit nen sqetull,
nje cigare tymzeze,
sy rrathenxire nga pagjumesia.

Ku po shkon kete fundshekull?

Hapat e tu-. simfoni e nente bethoviane,
mengjesi. dileme hamletiane,
mesdita-. plak urt, femije rebel,
ne c'enderr hyn, valle naten,
nga c'enderr ne mengjes, valle del?

Ti, i pasigurti si nje syth marsi,
Ti, i sigurti si deti,
me i urte se vete Buda,
Me martir se Krishti,
Me profet se Muhamedi.

Lerme te t'i puth syte
......serish
.........S
.........E
.........R
.........I
.........SH
Syte, ah, syte,
fole dhembjesh,
arene tragjikomedish.

T putha dhe putha gjithe pellumbat,
Te qafova dhe qafova gjlthe detet.

Ku po shkon, i bukuri im, kete fundshekull?

Kudo shkofsh me merr me vete.

Me merr ashtu thjesht,
pa karrige, pa veture.


Kjo eshte leterankesa ime e pare dhe e fundit.
Firma : Bardhyl Londo
Nendor 1990. E merkure.


DITEN QE U FORMUA PARTIA DEMOKRATIKE

Mbaruan duartokritjet
thirrjet entuziaste,
u ulen krahet me "V"-te e gishterinjve ne ere.

Pastaj filloi shiu,
si per te na kujtuar se kepucet na fusnin uje,
e lata e druve duhej prere...

Dhjetor, 1990


REQUIEM

Pasi i hengren te gjitha banketet
Pasi i shijun te gjitha presidiumet,
Pasi i moren te gjitha cmimet, te gjithe titujt,
Pasi i bene te gjitha udhetimet jashte shtetit,
Befas nje mengjes folen krejt ndryshe:
Ate qe kemi puthur, ta peshtyjme tani.

Dhe zgjaten duart prape drejt banketeve, cmimeve,
titujve, udhetimeve...
Rituali i ripertypjes filloi ne remaxhor:
pertyppeshty, peshtypertyp...

Zoti te ruajt, demokraci!



Atdheu eshte dhimbje

Atdheu s'eshte sa sedilja e makines tende,
sa karrigia e zyres,
sa dhoma komode

A me degjon,
ti qe me flamur te ri u gdhive ne mengjes,
per ta ndryshuar, ndoshta, prape ne mbremje?

Atdheu s'eshte loje kalamajsh.
Atedheu eshte dhimbje.
O Zot,
Dhembje!



Demokratet Populiste

Fryjne ererat. Perjet kane fryre keshtu.
Ku mbaron valle muzika? Ku fillon zhurma?
Ne kryqezim te koherave, nje pikepyetje e madhe
pergjon e
ngaterruar
ku mbaron populli, ku fillon turma?

Ja, dolen populistet demokrate,
dallge ku perzihet uji dhe shkuma.
Populli rri serioz, i heshtur, i matur,
Shakara pa kripe mbllacit turma

Dhe nisin tiradat, nisin zhargonet,
burokracia eshte si lopa, demokracia si vetura.
Populli ul koken poshte i skuqur nga turpi,
"I madh", "i madh", cirret turma.

Fryjne erera. Mirefryfshi erera!
Kush ka veshe e dallon muziken nga zhurma.
Koha ime, beju sa me pare popull,
larg, koha ime, larg nga turma.

Nendor 1990



REMINACION

- Mikut tim V.K. qe keto dite ish ne reaminacion-

Ku po shkon keshtu fundshekull i cuditshem?
Lindjeperendim, Perdndilindje. Perendolind. Lindperendo.
iluzione qe vyshken, iluzione qe lindin per t'u vyshkur
Iluzionet?
R-e-m-i-n-a-c-i-o-n.
Si po vdes keshtu fundshekull i krisur?
Vdes apo vdekjen sfidon?
Me c'rekuiem te Bahut ta percjellim murinn e Berlinit?
Rekuiemet?
Re
....mi
.......nacion.

Si po ndahesh keshtu fundshekull tragjikomilk?

A duhet te besojme vertet se ulliri, gjelberon)
Mbi harten e Evropes si mbi nje tabele shahu
ekzaltime demokracish
Shah. Mat. Shahmat. Matshah,
Remi
.......nacion.

Si po per6ndon keshtu fundshekull Hamlet.?
Evropa u hap "Rilindja" u mbyll,
Largime ushtrish- Palestina gjakon.
Portat e Brandeburgut, Qafeprush, KSBE, emigrant kllapi
.................................................. .Rripi I Gazes
segregacion
Fundshekull
shtetbashkues
Fundshekull
re
......mi(njsh)
.................nacion
........................alshovinistesh.

r...................................Re - mi - - na - ci - on

Eja dalim nje fotografl, fundshekulli im.
Me degen e ullirit- Me thiiken qe gjakon.
Ke a s'ke zemer t,. fundshekull'i im?


Fundshekull
Pa
R-e-m-i-n-a-c-i-o-n.

[shigjeta]

Qëndrueshmëria e fjalës poetike: Bardhyl Londo, “Fluturim i korbave”

Në takimin e parë me poezinë e Bardhyl Londos krijohet ndjesia e filozofisë dhe perceptimit të botës që e shmang strukturën e mbyllur të komunikimit dhe shprehjen e ngarkuar gjuhësisht. Në librin më të ri “Fluturimi i korbave” përfshihen shtatë poema, të shkruara gjatë dyzet vitesh, që, si zhanër i ndërmjetëm letrar , sugjerojnë vetvetiu lehtësim komunikimi për lexuesin. E megjithatë, edhe forma e poemës në poezinë e Bardhyl Londos, edhe lloji i poezisë së shkurtë, shquhen për prirjen e lirizmit refleksiv, që bart në vete ngarkesa thellësish të cilat si shtresime, edhe mund të të rrëshqasin në leximin e parë…
Meqë në artin poetik letrar, lirikja, epikja dhe dramatikja, dallohen mes vedi veçorish të qarta dhe të sakta, megjithatë ato, në të gjitha llojet dhe zhanret, në të gjithë formatet tekstore letrare, janë prani e pleksur, e bashkëshkrirë. Pra kemi lloje, tekste ku shquhet njëra ose fryma tjetër. Këtë veçori kanë edhe shtatë poemat e Bardhyl Londos: emocionalja, kryesisht shquhet si shenja e parë e lirikës; edhe me këtë rast perceptim- përjetimi i kohës dhe hapësirës pa kufi, perspektivë nga e cila mëton ta fokusojë dhe ta trajtësojë, ta bëjë prani konkrete objektin e frymëzimit në poemat e veta, shfaqet si truall i sigurt i Bardhyl Londos. Lirikja dhe epikja, përplotësohen dhe diferencohen njëkohësisht, si prirje, gjatë tërë ecurisë së zërit epiko-lirik në poemat e tij: lirikja e sjell të gjithëkohshëm emocionin, epikja e kornizon në kohë dhe hapësirë. Elementi lirik, përbërës i së përjetuarës, në jetë, mëton ta evokojë botën e vet, edhe nga perspektiva gjithëkohëse… Zëri i narrator-filozofit ndërkaq, në poezinë e Bardhyl Londos, mëton artikulimin e një strukture, të subjektit të qëndrueshëm dhe të identifikueshëm…
Autori, duke i përfshirë brenda një vëllimi shtatë poemat, bën edhe rekapitullim të rrugës së vet krijuese, provokon qëndrueshmërinë e fjalës së vet poetike të një kohe me një kohë dhe ndjeshmërie të ndryshme nga ajo e periudhës kur është zënë e krijuar fillimisht; provokon fuqinë krijuese, në rrethana të ndryshme,sfidon kufizimet, lirinë e shprehjes, flijimet, për të mos heshtur; provon dhe verifikon formimin e vet me përvojat… Dhe kësaj here jo përmes botimit të opusit krijues në tërësi, por përmes vetëm një segmenti zhanror të rrugës së vet gati dyzetvjeçare krijuese. Pra vë përballë, këtë diskurs lirik të zënë në dy kohë historikisht fare të ndryshme lidhur me lirinë krijuese,dhe kufizimet e hapjes ndaj përvojave universale…
Vepra “Fluturimi i korbave” hapet me poemën “Vajzë e vogël me jetë të madhe” (1981) që ka bartur të fshehtë në vete një dhimbje të heshtur dhe që e sjell në dritë teksti përcjellës, si pasthënie e vetë autorit, ku ndër të tjerat shkruan: “ … Në shkurt (1981) isha caktuar për të shkuar në Kosovë, nuk e mbaj mend çfarë aktiviteti ishte. Takimi u shty për në pranverë. E ngushëllova veten me të ftohtin e madh që bënte ato ditë, duke pritur kohë më të ngrohta. Por pikërisht atëherë shpërthyen revoltat në Kosovë, dhe ëndrra më e veçantë e jetës sime për të pare dhe prekur Kosovën u realizua vetëm pas hyrjes së NATO-s në vitin 1999… Por Kosova ishte brenda nesh natë e ditë. Poema “Vajzë e vogël me jetë të madhe”, që i kushtohet Kosovës, - dhunës së ushtruar nga pushteti serb, fillon nga kënga me titull “E pamundur”, si këngë e dhimbshme dashurie me vargun “Po ti mos e ngri atë dorezë telefoni\ të thuash nuk vij sonte”. Isha duke kaluar buzë Lanës, me plepat e atëhershëm të zhveshur që ngjanin si skelete anatomikë, dhe vizioni i Kosovës që jetonte brenda meje intensivisht, m’u shfaq si një dashuri e dhimbshme tragjike dhe e pamundur (sapo kisha marrë vesh përfundimisht se nuk do të shkoja kurrë në Kosovë pas atyre që ndodhën) por orientimi ishte i prerë:nuk mund të shkruanim atë kohë për Kosovën. Me sa më kujtohet, vetëm “Zëri i popullit” e kishte këtë të drejtë… Atëherë vajzën e vogël që e vranë në Prishtinë, e mora dhe e vendosa në Borovë (Kolonjë), ku në të vërtetë nuk e di në ka ndodhur diçka e tillë. Po kjo nuk më shqetësonte fare, sepse realisht kishte ndodhur në Kosovë… Pasi e kisha mbyllur poemën, shtova dy këngët e fundit… Të dyja janë shkruar me akrostik: e para lexon Kosovë, e dyta Prishtinë. Natyrisht në botimin në revistën Nëntori nuk janë me të zezë, siç bëhet zakonisht në këto rate… Dy javë pas botimit të revistës ku ishte poema, pothuajse nuk kam fjetur nga shqetësimi mos i kapte censura zyrtare apo ajo vullnetare, sepse për fat të keq ekzistonte edhe një censurë e tillë… Censura shqiptare censuronte Shqipërinë, censuronte shqiptarët për shqiptarët e Kosovës. A ka absurd dhe dhimbje më të madhe?”.”
Është refleks, ndërgjegje normale e njeriut, intelektualit, e krijuesit do të thoshim, dashuria për vendin, për kombin, për gjuhën, për historinë dhe traditën shpirtërore, kjo e Bardhyl Londos, apo ajo e Zija Çelës tek tregimi “Mermeri që pikon” dhe e autorëve tjerë për Kosovën për të përmendur poemën “Kosova” të Mitrush Kutelit, etj; është pikërisht ky mishërim i vërtetë, rrahje dhe ritëm i brendshëm i kombit që nuk kanë mundur ta heshtin, dhe ta zbehin as pushtimet e huaja as diktaturat. Në krijimtarinë artistike përgjithësisht, e në letërsinë tonë, sidomos dëshmi të tilla, kur zëri i artistit triumfon mbi censurat ndëshkuese, aq të rrepta dhe vrasëse si në Shqipërinë e kohës, ashtu edhe në Kosovë, janë të shumta…Zhgënjimet ndërsa, sidomos të iluzioneve tona, lidhur gjithnjë me raportet Shqipëri – Kosovë për dhjetëvjetëshat e fundshekullit të kaluar dhe deri në ditët tona, shfaqen dhe ikin, por të pranishme, dritëhije…
Poemthi “Faleminderit det”, i përfshirë në këtë botim mban datën 1977, që do të thotë se është më i hershmi, mbase edhe në tërë krijimtarinë poetike të autorit, në këtë zhanër. Ka gjithsej 12 këngë dhe, është poema më e realizuar artistikisht. Për më shumë, veçmas me katër këngët e para vjen përsosje estetike. Zëri lirik me këtë rast, , në depërtim drejt vetvetes, thellimeve, arrin të shkëputet plotësisht nga të gjitha gravitacionet e jashtme. Nuk ekziston botë, sy e veshë përreth, plotësisht asgjë; është vetëm ai dhe e dashura dhe tërë gjithësia e tyre dhe për ta; është mbarë kaltërsia, hapësira pa fund që shpirtëzohet dhe merr të drejtën e heroit të tretë, të barabartë në këtë poemë. I pranishëm është edhe qielli, mbi sipërfaqen e paane të detit, të shndërruar, në nderim të bukurisë së gruas, në pistë vigane, në shtresë kristale, e ngrirë alabastër, posa shkel këmba e saj në të…
Poemthi “Faleminderit det”, që në zënie, insiston të realizohet në një hapësirë të pafund, nën zotërimin sovran të vetin, hapësirë kaltërsie me tension të fuqishëm dehës, lumturonjës, vatër rrezatimi e të cilit është bukuria e gruas, përkatësisht e zërit lirik të dashuruar që e sodit tërë këtë mrekulli magjike para shikimit të tij. Në këngën e pare të poemthit, në kontakt të pare të gruas me detin, deti ngrin, i merret fryma, si në poezinë e Safos, s’ka valë as rrudhë, është krejt rrafsh si qelqi. Dhe noton gruaja drejt thellësive, drejt ndjelljes së mjellmës, duke e mbushur hapësirën nëpër të cilën përhap dhe shpërndan gëzim dhe dashuri, edhe në këngën e dytë, në të tretën. Ndalet diku në thellësi, mbase të prehet, të marrë një sy gjumë dhe deti, i qëndron gati me jastëk vale nën kokë, dhe si gjyshe e mire, ndër këmbë i bie dhe i bën roje…Kryesisht kjo është pamja e parë, e shtrirë brenda katër këngëve të para të poemës, “Faleminderit det” që do të ndiqet edhe nga tri pamje tjera…
Tek kënga e pestë ndodh thyerja e parë: a është e vërtetë tërë kjo që po ndodh, - fanitet dhe shigjeton vetëtimthi dyshimi i zërit lirik, dyshimi me frymën e kanunit. E dashura ndërkohë ka dalë nga deti dhe shtrydh flokët e gjata, dhe fanitja tani bën që flokët të shndërrohen në ferexhe, që është pamja e dytë, e përshfaqur në këngën shtatë. Pamjet sakaq ndërrohen me shpejtësi dhe në sytë e folësit, vargu i stërkalave kristalore të ujit, brenda të cilave ka hyrë dielli, shfaqet duvak nusërie, pamje që e mahnit tani zërin dhe që është pamja e tretë e poemthit dramatik… Pas kësaj pason mbyllja deradiane do të thoshim e kësaj vepre:
Ikim.
Deti mes brigjesh
Sy i bukur mes qepallave u tret.
Mirupafshim det!
Kush u tret? Deti në largësi, apo lumturia e syrit mes qepallave? Metamorfozimi ambivalent, mbulon e njëkohësisht zbulon çdo gjë, për arsye se çdo gjë ka marrë fund, është tretur tutje deti, tretur lumturia njëditëshe në syrin e së dashurës, në zërin e heroit, bashkë me udhëtimin drejt realitetit, mbase edhe atij kanunor dhe atij të përditshmit, brutalit…Një përmbyllje e formatit të madh, përmes pamjes së katërt të poemthit, si një pastërti estetike e përsosur…
Bardhyl Londo në thelb është natyrë e poetit refleksiv. Atë e dallon prania e rreptë e gjykimit të përhershëm, i cili, sa herë që zë fill frymëzimi, arrin ta zbusë dhe fisnikërojë emocionin. Edhe kur merr hov dhe s’përmbahet afeksioni, ai buron, vjen si ndërgjegjësim që ushtron realiteti, nga mendja para së gjithash dhe më pak nga zemra.. Edhe tensionimi që në moment gufon ritëm i vargut, më pare se buisje e papërmbajtur e tensioneve shpirtërore, del si prurje e stilit poetic të veçantë dhe parimesh të qarta estetike. I tillë është para së gjithash në lirikën e pastër, të shkurtër, që si pohim mund të duket paradoksal: poema është lloj pjesërisht narrativ që ka një nxitës konkret dhe që parapëlqen një koncept paraprak, një përmasë të qartë në kohë dhe hapësirë, një a më shumë folës. Megjithatë, edhe tek poema “Ditë njerëzore”, edhe tek e përfolura “Faleminderit det”, emocioni dhe gjykimi refleksiv janë më të balancuara. Bardhyl Londo është liriku filozof, është poet që sfidon paradokse dhe absurde të jetës dhe botës ndër mote dhe shekuj.
Natyra refleksive e lirikut me gjykim të rreptë, do të shquhet si e tillë me dy poemat më të fundit, “Fluturim i korbave”, (1993), dhe sidomos me kryepoemën “Dhjatë e përmbysur”, (2010).
Dymbëdhjetë këngët e poemthit “Dhjatë e përmbysur”, në rileximin tim, më vijnë edhe si dymbëdhjetë ese poetike, eliptike, në frymën e filozofisë agnosticiste. Tingëllojnë meditime poetike për mirësinë dhe ligësinë, të ndara dhe bashkë, në armiqësi dhe bashkëveprim të përjetshëm; më vijnë si rebelim prometeik ndaj pamundësisë së njeriut për njohje e vetënjohje, për pamundësinë që të vetëdijesohet për këtë gabim të krijuesit, për gabimin qiellor. Janë dymbëdhjetë ese poetike-filozofike për ekzistencën e gabuar, për ekzistencën si burim besimi dhe mashtrimi, shprese dhe zhgënjimi, dashurie dhe urrejtjeje; kështu që nga dhiata e këtej e po aq para saj, njeriu përballë indiferencës së Krijuesit për mizoritë e ligësisë mbi njeriun e vdekshëm, të pafajshëm e të devotshëm, në shpresë e besim të përhershëm për drejtësi që, duket se nuk do të mbërrijë kurrë... Këtë revoltë e rebelim qiellor, metafizik, mes shenjtërve, poeti Bardhyl Londo e zbret mes realitetit tokësor, e bart krahëve të historisë dhe kohës së pafund, e vendos mes përditshmërisë së njerëzve, sjelljes dhe moralit të mjedisit, të institucioneve, përmes pamjeve dhe situatave kreative, të fuqishme estetikisht... Dhe kjo mbase mund të jetë një shteg leximi i kësaj kryevepërze. Akrostiku ndërsa i këngës së trembëdhjetë (Falna Krisht amin), modelit të poezisë së madhe, të shtyn, si lexues, edhe një tjetër shtegu, ecjes e përsiatjes gjatë të cilit, tokësori njeri sikur pranon se është mëkatar dhe, mund të vazhdojë ëndërrimin drejt përsosjes...Ballëpërballë pra tokësori dhe qiellori, ose dëshpërimi i (pa)ngushëllueshëm i njeriut me gozhdët në shpirt, dhe indiferencës qiellore. Edhe këtij shtegu, gjithnjë thellësish të hapësirave të pandriçuara deri në fund që i sjell parandjenjë të artikuluar me përsosmëri artistike poezia në tërësi, dhembje –klithja e njeriut jehon hapësirës indiferente. Dhe më vjen ta përfundoj leximin tim të poezisë së Bardhyl Londos me një klithje të Korneit: “Lumturi e vërtetë është të mos jesh i ndjeshëm ndaj shqetësimeve, për asgjë të mos shpresosh dhe nga asgjë të mos kesh frikë”.

Ali ALIU - Milosao